Adhyaya 16

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वीतीये ऽनुषङ्गपादे पृथिव्यायामविस्तरो नाम पञ्चदशो ऽध्यायः सूत उवाच एवमेव निसर्गो वै वर्षाणां भारते शुभे / दृष्टः परमतत्त्वज्ञैर्भूयः किं वर्णयामि वः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ದ್ವಿತೀಯ ಅನುಷಂಗಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಪೃಥಿವ್ಯಾಯಾಮವಿಸ್ತರ’ ಎಂಬ ಹದಿನೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಶುಭ ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಮ ಹೀಗೆಯೇ; ಪರಮತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಇನ್ನೇನು ನಿಮಗೆ ನಾನು ವರ್ಣಿಸಲಿ?

Verse 2

ऋषिरुवाच यदिदं भारतं वर्षं यस्मिन्स्वायंभुवादयः / चतुर्दशैते मनवः प्रजासर्गे ऽभवन्पुनः

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದನು—ಇದು ಭಾರತವರ್ಷ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮೊದಲಾದ ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುಗಳು ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರकटರಾದರು।

Verse 3

एतद्वेदितुमिच्छामस्तन्नो निगद सत्त्मः / एतच्छ्रुतवचस्तेषामब्रवीद्रोमहर्षणः

ನಾವು ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ; ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷ, ನಮಗೆ ಹೇಳು. ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರೋಮಹರ್ಷಣ (ಸೂತ)ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 4

अत्र वो वर्णयिष्यामि वर्षे ऽस्मिन् भारते प्रजाः / इदं तु मध्यमं चित्रं शुभाशुभफलोदयम्

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಈ ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದು ಮಧ್ಯಲೋಕದ ವಿಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ, ಇಲ್ಲಿ ಶುಭಾಶುಭ ಫಲಗಳ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 5

उत्तरं यत्ममुद्रस्य हिमवद्दक्षिणं च यत् / वर्षं तद्भारतं नाम यत्रेयं भारती प्रजा

ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಮವಂತನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ದೇಶವೇ ‘ಭಾರತವರ್ಷ’; ಅಲ್ಲಿ ಈ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 6

भरणाच्च प्रजानां वै मनुर्भरत उच्यते / निरुक्तवचनाच्चैवं वर्षं तद्भारतं स्मृतम्

ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಧರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಮನುವನ್ನು ‘ಭರತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಈ ನಿರುಕ್ತಿಯಂತೆ ಆ ದೇಶ ‘ಭಾರತವರ್ಷ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 7

इतः स्वर्गश्च मोक्षश्च मध्यश्चान्तश्च गम्यते / न खल्वन्यत्र मर्त्यानां भूमौ कर्म विधीयते

ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ, ಮಧ್ಯವೂ ಅಂತವೂ (ಪರಮ ಗತಿ) ಸೇರುವುದಾಗಿದೆ; ಬೇರೆ ಯಾವ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಕರ್ಮವಿಧಾನವಿಲ್ಲ।

Verse 8

भारतस्यास्य वर्षस्य नव भेदान्निबोधत / समुद्रातरिता ज्ञेयास्ते त्वगम्याः परस्परम्

ಈ ಭಾರತವರ್ಷದ ಒಂಬತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ; ಅವು ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಪರಸ್ಪರ ಅಪ್ರಾಪ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 9

इन्द्रद्वीपः कशेरूमांस्ताम्रवर्णो गभस्तिमान् / नागद्वीपस्तथा सौम्यो गान्धर्वस्त्वथ वारुणः

ಇಂದ್ರದ್ವೀಪ, ಕಶೇರೂಮಾನ, ತಾಮ್ರವರ್ಣ, ಗಭಸ್ತಿಮಾನ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗದ್ವೀಪ, ಸೌಮ್ಯ, ಗಾಂಧರ್ವ ಮತ್ತು ನಂತರ ವಾರುಣ—ಇವು (ದ್ವೀಪಗಳು) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 10

अयं तु नवमस्तेषां द्वीपः सागरसंवृतः / योजनानां सहस्रे तु द्वीपो ऽयं दक्षिणोत्तरात्

ಇದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ದ್ವೀಪ; ಸಾಗರದಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರದವರೆಗೆ ಈ ದ್ವೀಪವು ಸಹಸ್ರ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದೆ.

Verse 11

आयतो ह्याकुमार्य्या वै चागङ्गाप्रभवाच्च वै / तिर्यगुत्तरविस्तीर्मः सहस्राणि नवैव तु

ಈ ದ್ವೀಪವು ಆಕುಮಾರ್ಯದಿಂದ ಆಗಂಗಾಪ್ರಭವವರೆಗೆ ದೈರ್ಘ್ಯವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ. ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದ ಕಡೆ ಇದರ ವಿಸ್ತಾರ ಒಂಬತ್ತು ಸಹಸ್ರವಾಗಿದೆ.

Verse 12

द्वीपो ह्युपनिविष्टो ऽयं म्लेच्छैरन्तेषु सर्वशः / पूर्वे किराता ह्यस्यान्ते पश्चिमे यवनाः स्मृताः

ಈ ದ್ವೀಪದ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮ್ಲೇಚ್ಛರು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಪೂರ್ವ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರಾತರು, ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಯವನರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 13

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मध्ये शूद्राश्च भागशः / इज्यायुधवणिज्याभिर्वर्त्तयन्तो व्यवस्थिताः

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಜ್ಞಾರಾಧನೆ, ಆಯುಧಕರ್ಮ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 14

तेषां संव्यवहारो ऽत्र वर्त्तते वै परस्परम् / धर्मार्थकामसंयुक्तो वर्णानां तु स्वकर्मसु

ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವರ್ಣಗಳ ಸ್ವಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಡೆ ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 15

संकल्पः पञ्चमानां च ह्याश्रमाणां यथाविधि / इह स्वर्गापवर्गार्थं प्रवृत्तिर्येषु मानुषी

ಐದು ಆಶ್ರಮಗಳ ಯಥಾವಿಧಿ ಸಂಕಲ್ಪವಿದೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಪವರ್ಗ (ಮೋಕ್ಷ)ಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 16

यस्त्वयं नवमो द्वीपस्तिर्यगायाम उच्यते / कृत्स्नं जयति यो ह्येनं सम्राडित्यभिधीयते

ಈ ಒಂಬತ್ತನೇ ದ್ವೀಪವನ್ನು ‘ತಿರ್ಯಗಾಯಾಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಯಿಸುವವನು ‘ಸಮ್ರಾಟ್’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 17

अयं लोकस्तु वै सम्राडन्तरिक्षं विराट् स्मृतम् / स्वराडसौ स्मृतो लौकः पुनर्वक्ष्यामि विस्तरात्

ಈ ಲೋಕವನ್ನು ‘ಸಮ್ರಾಟ್’ ಎಂದು; ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ‘ವಿರಾಟ್’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಲೋಕ ‘ಸ್ವರಾಟ್’ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದೆ; ಮತ್ತೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು।

Verse 18

सप्तैवास्मिन्सुपर्वाणो विश्रुताः कुल पर्वताः / महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षपर्वतः

ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಲಪರ್ವತಗಳಿವೆ—ಮಹೇಂದ್ರ, ಮಲಯ, ಸಹ್ಯ, ಶುಕ್ತಿಮಾನ್ ಮತ್ತು ಋಕ್ಷಪರ್ವತ (ಇತ್ಯಾದಿ)।

Verse 19

विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तैते कुलपर्वताः / तेषां सहस्रश्चान्ये पर्व तास्तु समीपगाः

ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾರಿಯಾತ್ರ—ಇವು ಆ ಏಳು ಕುಲಪರ್ವತಗಳು; ಇವುಗಳ ಸಮೀಪ ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರಾರು ಇತರ ಪರ್ವತಗಳಿವೆ।

Verse 20

अविज्ञाताः सारवन्तो विपुलाश्चित्रसानवः / संदरः पर्वतश्रेष्ठो वैहारो दुर्दुरस्तथा

ಕೆಲವು ಪರ್ವತಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಪರಿಚಿತವೇ—ಸಾರಸಂಪನ್ನ, ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರ ಶಿಖರಗಳಿರುವವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದರನು ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠ; ವೈಹಾರ ಮತ್ತು ದುರ್ಧುರವೂ ಹಾಗೆಯೇ.

Verse 21

कोलाहलः ससुरसो मैनाको वैद्युतस्तथा / वातन्धमो नागगिरिस्तथा पाण्डुरपर्वतः

ಕೋಲಾಹಲ, ಸಸುರಸ, ಮೈನಾಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯುತ; ಹಾಗೆಯೇ ವಾತಂಧಮ, ನಾಗಗಿರಿ ಮತ್ತು ಪಾಂಡುರ ಪರ್ವತವೂ (ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ).

Verse 22

तुङ्गप्रस्थः कृष्णगिरिर्गोधनो गिरिरेव च / पुष्पगिर्युज्जयन्तौ च शैलो रैवतकस्तथा

ತುಂಗಪ್ರಸ್ಥ, ಕೃಷ್ಣಗಿರಿ ಮತ್ತು ಗೋಧನ ಪರ್ವತ; ಹಾಗೆಯೇ ಪುಷ್ಪಗಿರಿ, ಉಜ್ಜಯಂತ; ಮತ್ತು ಶೈಲ, ರೈವತಕವೂ (ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ).

Verse 23

श्रीपर्वतश्चित्रकूटः कूटशैलो गिरिस्तथा / अन्ये तेभ्यो ऽपरिज्ञाता ह्रस्वाः स्वलपोपजी विनः

ಶ್ರೀಪರ್ವತ, ಚಿತ್ರಕೂಟ ಮತ್ತು ಕೂಟಶೈಲ ಪರ್ವತಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಅಪರಿಚಿತವಾದವುಗಳಿವೆ—ಚಿಕ್ಕವು, ಅಲ್ಪ ಜೀವನೋಪಾಯವುಳ್ಳವು.

Verse 24

तैर्विमिश्रा जनपदा आर्या म्लेच्छाश्च भागशः / पीयन्ते यैरिमा नद्यो गङ्गा सिंधु सरस्वती

ಅವರಿಂದ ಜನಪದಗಳು ಮಿಶ್ರವಾಗಿವೆ—ಕೆಲವು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರು, ಕೆಲವು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮ್ಲೇಚ್ಛರು. ಇವರಿಂದಲೇ ಈ ನದಿಗಳು—ಗಂಗಾ, ಸಿಂಧು, ಸರಸ್ವತಿ—ಪಾನವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 25

शतद्रुश्चन्द्र भागा च यमुना सरयूस्तथा / इरावती वितस्ता च विपाशा देविका कुहूः

ಶತದ್ರು, ಚಂದ್ರಭಾಗಾ, ಯಮುನಾ, ಸರಯೂ; ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾವತೀ, ವಿತಸ್ತಾ, ವಿಪಾಶಾ, ದೇವಿಕಾ, ಕುಹೂ—ಇವು ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು.

Verse 26

गोमती धूतपापा च बुद्बुदा च दृषद्वती / कौशकी त्रिदिवा चैव निष्ठीवी गेडकी तथा

ಗೋಮತೀ, ಧೂತಪಾಪಾ, ಬುದ್ಬುದಾ, ದೃಷದ್ವತೀ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೌಶಕೀ, ತ್ರಿದಿವಾ, ನಿಷ್ಠೀವೀ, ಗೇಡಕೀ—ಇವುಗಳೂ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು.

Verse 27

चक्षुर्लोहित इत्येता हिमवत्पादनिस्सृताः / वेदस्मृतिर्वेदवती वृत्रघ्नी सिंधु रेव च

ಚಕ್ಷು ಮತ್ತು ಲೋಹಿತ—ಇವು ಹಿಮವಂತನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು; ಹಾಗೆಯೇ ವೇದಸ್ಮೃತಿ, ವೇದವತೀ, ವೃತ್ರಘ್ನೀ, ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ರೇವಾ.

Verse 28

वर्णाशा नन्दना चैव सदानीरा महानदी / पाशा चर्मण्वतीनूपा विदिशा वेत्रवत्यपि

ವರ್ಣಾಶಾ, ನಂದನಾ; ಸದಾನೀರಾ, ಮಹಾನದೀ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಶಾ, ಚರ್ಮಣ್ವತೀ, ನೂಪಾ, ವಿದಿಶಾ, ವೇತ್ರವತೀ ಕೂಡ (ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು).

Verse 29

क्षिप्रा ह्यवन्ति च तथा पारियात्राश्रयाः स्मृताः / शोणो महानदश्चैव नर्म्मदा सुरसा क्रिया

ಕ್ಷಿಪ್ರಾ ಮತ್ತು ಅವಂತಿ—ಇವು ಪಾರಿಯಾತ್ರ ಪರ್ವತಾಶ್ರಯವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಶೋಣ, ಮಹಾನದ, ನರ್ಮದಾ, ಸುರಸಾ, ಕ್ರಿಯಾ ಕೂಡ.

Verse 30

मन्दाकिनी दशार्णा च चित्रकूटा तथैव च / तमसा पिप्पला श्येना करमोदा पिशाचिका

ಮಂದಾಕಿನಿ, ದಶಾರ್ಣಾ, ಚಿತ್ರಕೂಟಾ; ಹಾಗೆಯೇ ತಮಸಾ, ಪಿಪ್ಪಲಾ, ಶ್ಯೇನಾ, ಕರಮೋದಾ, ಪಿಶಾಚಿಕಾ—ಇವು ಪುಣ್ಯ ನದಿಗಳು.

Verse 31

चित्रोपला विशाला च बञ्जुला वास्तुवाहिनी / सनेरुजा शुक्तिमती मङ्कुती त्रिदिवा क्रतुः

ಚಿತ್ರೋಪಲಾ, ವಿಶಾಲಾ, ಬಂಜುಲಾ; ಹಾಗೆಯೇ ವಾಸ್ತುವಾಹಿನಿ, ಸನೇರುಜಾ, ಶುಕ್ತಿಮತಿ, ಮಂಕುತಿ, ತ್ರಿದಿವಾ, ಕ್ರತುಃ—ಇವು ಸಹ ಪುಣ್ಯ ನದಿಗಳು.

Verse 32

ऋक्षवत्संप्रसूतास्ता नद्यो मणिजलाः शिवाः / तापी पयोष्णी निर्विन्ध्या सृपा च निषधा नदी

ಋಕ್ಷವತ್ ಪರ್ವತದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ, ಮಣಿಜಲದಂತೆ ನಿರ್ಮಲ ಹಾಗೂ ಶಿವಕರ ನದಿಗಳು—ತಾಪೀ, ಪಯೋಷ್ಣೀ, ನಿರ್ವಿಂಧ್ಯಾ, ಸೃಪಾ ಮತ್ತು ನಿಷಧಾ ನದಿ.

Verse 33

वेणी वैतरणी चैव क्षिप्रा वाला कुमुद्वती / तोया चैव महागौरी दुर्गा वान्नशिला तथा

ವೇಣಿ ಮತ್ತು ವೈತರಣೀ; ಕ್ಷಿಪ್ರಾ, ವಾಲಾ, ಕುಮುದ್ವತೀ; ಹಾಗೆಯೇ ತೋಯಾ, ಮಹಾಗೌರೀ, ದುರ್ಗಾ, ವಾನ್ನಶಿಲಾ—ಇವು ಪುಣ್ಯ ನದಿಗಳು.

Verse 34

विन्ध्यपादप्रसूतास्ता नद्यः पुण्यजलाः शुभाः / गोदावरी भीमरथी कृष्णवेणाथ बञ्जुला

ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದ ಪಾದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ, ಪುಣ್ಯಜಲವುಳ್ಳ ಶುಭ ನದಿಗಳು—ಗೋದಾವರಿ, ಭೀಮರಥೀ, ಕೃಷ್ಣವೇಣಾ ಮತ್ತು ಬಂಜುಲಾ.

Verse 35

तुङ्गभद्रा सुप्रयोगा बाह्या कावेर्यथापि च / दक्षिणप्रवहा नद्यः सह्य पादाद्विनिःस्मृताः

ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಸುಪ್ರಯೋಗಾ, ಬಾಹ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಕಾವೇರಿ—ಇವು ಸಹ್ಯ ಪರ್ವತಪಾದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ದಕ್ಷಿಣಪ್ರವಾಹಿನಿ ನದಿಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ।

Verse 36

कृतमाला ताम्रपर्णी पुष्पजात्युत्पलावती / नद्यो ऽभिजाता मलयात्सर्वाः शीतजलाः शुभाः

ಕೃತಮಾಲಾ, ತಾಮ್ರಪರ್ಣೀ, ಪುಷ್ಪಜಾತಿ, ಉತ್ಪಲಾವತೀ—ಇವೆಲ್ಲ ಮಲಯ ಪರ್ವತದಿಂದ ಜನಿಸಿದ, ಶೀತಜಲವುಳ್ಳ ಶುಭ ನದಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 37

त्रिसामा ऋषिकुल्या च बञ्जुला त्रिदिवाबला / लाङ्गूलिनी वंशधरा महेन्द्रतनयाः स्मृताः

ತ್ರಿಸಾಮಾ, ಋಷಿಕುಲ್ಯಾ, ಬಂಜುಲಾ, ತ್ರಿದಿವಾಬಲಾ, ಲಾಂಗೂಲಿನೀ, ವಂಶಧರಾ—ಇವು ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ನದಿಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ।

Verse 38

ऋषिकुल्या कुमारी च मन्दगा मन्दगामिनी / कृपा पलाशिनी चैव शुक्तिमत्प्रभवाः स्मृताः

ಋಷಿಕುಲ್ಯಾ, ಕುಮಾರೀ, ಮಂದಗಾ, ಮಂದಗಾಮಿನೀ, ಕೃಪಾ ಮತ್ತು ಪಲಾಶಿನೀ—ಇವು ಶುಕ್ತಿಮತ್ ಪರ್ವತದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ನದಿಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ।

Verse 39

तास्तु नद्यः सरस्वत्यः सर्वा गङ्गाः समुद्रगाः / विश्वस्य मातरः सर्वा जगत्पापहराः स्मृताः

ಆ ನದಿಗಳು ಸರಸ್ವತೀಸ್ವರೂಪಿಣಿಯರು; ಎಲ್ಲವೂ ಗಂಗೆಗಳೇ, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವವು. ಅವು ವಿಶ್ವಮಾತೃಗಳಾಗಿ, ಜಗತ್ಪಾಪಹಾರಿಣಿಗಳಾಗಿ ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ।

Verse 40

तासां नद्युपनद्यो ऽन्याः शतशो ऽथ सहस्रशः / तास्विमे कुरुपाञ्चालाः शाल्वा माद्रेयजाङ्गलाः

ಆ ನದಿಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಉಪನದಿಗಳುಂಟು; ಅವುಗಳ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಕುರು-ಪಾಂಚಾಲರು, ಶಾಲ್ವರು, ಮಾದ್ರೇಯರು ಮತ್ತು ಜಾಂಗಲರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 41

शूरसेना भद्रकारा बोधाः सहपटच्चराः / मत्स्याः कुशल्याः सौशल्याः कुन्तलाः काशिकोशलाः

ಶೂರಸೇನರು, ಭದ್ರಕಾರರು, ಬೋಧರು, ಪಟಚ್ಚರರೊಂದಿಗೆ; ಮತ್ಸ್ಯರು, ಕುಶಲ್ಯರು, ಸೌಶಲ್ಯರು, ಕುಂತಲರು ಮತ್ತು ಕಾಶಿ-ಕೋಶಲರೂ ಇದ್ದಾರೆ।

Verse 42

गोधा भद्राः करिङ्गाश्च मागधाश्चोत्कलैः सह / मध्यदेश्या जनपदाः प्रायशस्त्त्र कीर्त्तिताः

ಗೋಧರು, ಭದ್ರರು, ಕರಿಂಗರು ಮತ್ತು ಉತ್ಕಲರೊಂದಿಗೆ ಮಾಗಧರು—ಮಧ್ಯದೇಶದ ಜನಪದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 43

सह्यस्य चौत्तरान्तेषु यत्र गोदावरी नदी / पृथिव्यामपि कृत्स्नायां स प्रदेशो मनोरमः

ಸಹ್ಯ ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರಾಂತದಲ್ಲಿ ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ಹರಿಯುವ ಸ್ಥಳ—ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮನೋಹರವಾಗಿದೆ।

Verse 44

तत्र गोवर्धनं नाम पुरं रामेण निर्मितम् / रामप्रियाथ स्वर्गीया वृक्ष दिव्यास्त थौषधीः

ಅಲ್ಲಿ ‘ಗೋವರ್ಧನ’ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ರಾಮನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ದಿವ್ಯ ವೃಕ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಔಷಧಿಗಳು ಇವೆ।

Verse 45

भरद्वाजेन मुनिना तत्प्रियार्थे ऽवरोपिताः / अतः पुर्वरोद्देशस्तेन जज्ञे मनोरमः

ಮುನಿ ಭರದ್ವಾಜನು ಅವನ ಪ್ರಿಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನ್ನು ನೆಟ್ಟನು; ಆದಕಾರಣ ಆ ಸ್ಥಳದ ಪೂರ್ವಭಾಗ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 46

बाह्लीका वाटधानाश्च आभीरा कालतोयकाः / अपरान्ताश्च मुह्माश्च पाञ्चलाश्चर्ममण्डलाः

ಬಾಹ್ಲೀಕರು, ವಾಟಧಾನರು, ಆಭೀರರು, ಕಾಲತೋಯಕರು; ಅಪರಾಂತರು, ಮುಹ್ಮರು, ಪಾಂಚಾಲರು—ಇವರು ಚರ್ಮಮಂಡಲದ ಜನರು।

Verse 47

गान्धारा यवनाश्चैव सिंधुसौवीरमण्डलाः / चीनाश्चैव तुषाराश्च पल्लवा गिरिगह्वराः

ಗಾಂಧಾರರು, ಯವನರು, ಸಿಂಧು-ಸೌವೀರ ಮಂಡಲದವರು; ಚೀನರು, ತುಷಾರರು, ಪಲ್ಲವರು—ಇವರು ಪರ್ವತಗುಹೆಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು।

Verse 48

शाका भद्राः कुलिन्दाश्च पारदा विन्ध्यचूलिकाः / अभीषाहा उलूताश्च केकया दशामालिकाः

ಶಾಕರು, ಭದ್ರರು, ಕುಲಿಂದರು, ಪಾರದರು, ವಿಂಧ್ಯಚೂಲಿಕರು; ಅಭೀಷಾಹರು, ಉಲೂತರು, ಕೇಕಯರು, ದಶಾಮಾಲಿಕರು—ಇವರೂ ವಿವಿಧ ಜನಪದಗಳು।

Verse 49

ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्चैव वैश्यशूद्रकुलानि तु / कांवोजा दरदाश्चैव बर्बरा अङ्गलौहिकाः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯ-ಶೂದ್ರ ಕುಲಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಂಬೋಜರು, ದರದರು, ಬರ್ಬರರು, ಅಂಗಲೌಹಿಕರು—ಇವರೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು।

Verse 50

अत्रयः सभरद्वाजाः प्रस्थलाश्च दशेरकाः / लमकास्तालशालाश्च भूषिका ईजिकैः सह

ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ರಯರು, ಭರದ್ವಾಜರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದವರು, ಪ್ರಸ್ಥಲರು ಮತ್ತು ದಶೇರಕರು; ಹಾಗೆಯೇ ಲಮಕರು, ತಾಳಶಾಲರು, ಭೂಷಿಕರು—ಈಜಿಕರೊಂದಿಗೆ—ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 51

एते देशा उदीच्या वै प्राच्यान्देशान्निबोधत / अङ्गवङ्गा श्चोलभद्राः किरातानां च जातयः / तोमरा हंसभङ्गाश्च काश्मीरास्तङ्गणास्तथा

ಇವು ಉತ್ತರದ ದೇಶಗಳು; ಈಗ ಪೂರ್ವದ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಿರಿ—ಅಂಗ, ವಂಗ, ಚೋಲಭದ್ರ; ಕಿರಾತರ ಜಾತಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ತೋಮರ, ಹಂಸಭಂಗ, ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ತಂಗಣರು.

Verse 52

झिल्लिकाश्चाहुकाश्चैव हूणदर्वास्तथैव च

ಝಿಲ್ಲಿಕರು, ಆಹುಕರು; ಹಾಗೆಯೇ ಹೂಣರು ಮತ್ತು ದರ್ವರು ಕೂಡ (ಇರುವರು).

Verse 53

अन्ध्रवाका मुद्गरका अन्तर्गिरिबहिर्गिराः / ततः प्लवङ्गवो ज्ञेया मलदा मलवर्तिकाः

ಅಂಧ್ರವಾಕರು, ಮುದ್ಗರಕರು, ಅಂತರ್ಗಿರಿ ಮತ್ತು ಬಹಿರ್ಗಿರಿ; ನಂತರ ಪ್ಲವಂಗವರು—ಮಲದರು ಮತ್ತು ಮಲವರ್ತಿಕರು—ಎಂದೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 54

समन्तराः प्रावृषेया भार्गवा गोपपार्थिवाः / प्राग्ज्योतिषाश्च पुण्ड्राश्च विदेहास्ताम्रलिप्तकाः

ಸಮಂತರರು, ಪ್ರಾವೃಷೇಯರು, ಭಾರ್ಗವರು, ಗೋಪಪಾರ್ಥಿವರು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷರು, ಪುಂಡ್ರರು, ವಿದೇಹರು, ತಾಮ್ರಲಿಪ್ತಕರು ಕೂಡ (ಇರುವರು).

Verse 55

मल्ला मगधगोनर्दाः प्राच्यां जनपदाः स्मृताः / अथापरे जनपदा दक्षिणापथवासिनः

ಮಲ್ಲ, ಮಗಧ, ಗೋನರ್ದರು ಪ್ರಾಚ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಜನಪದಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತ; ಇತರ ಜನಪದಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾಪಥವಾಸಿಗಳು.

Verse 56

पण्ड्याश्च केरलाश्चैव चोलाः कुल्यास्तथैव च / सेतुका मूषिकाश्चैव क्षपणा वनवासिकाः

ಪಾಂಡ್ಯರು, ಕೇರಳರು, ಚೋಳರು, ಕುಲ್ಯರು; ಹಾಗೆಯೇ ಸೇತುಕರು, ಮೂಷಿಕರು, ಕ್ಷಪಣರು, ವನವಾಸಿಕರು—ಇವು (ದಕ್ಷಿಣದ) ಜನಪದಗಳು.

Verse 57

माहराष्ट्रा महिषिकाः कलिङ्गश्चैव सर्वशः / आभीराश्च सहैषीका आटव्या सारवास्तथा

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರರು, ಮಹಿಷಿಕರು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಲಿಂಗರು; ಹಾಗೆಯೇ ಆಭೀರರು, ಸಹೈಷೀಕರು, ಆಟವ್ಯರು, ಸಾರವರು—ಇವರೂ ಜನಪದಗಳು.

Verse 58

पुलिन्दा विन्ध्यमौलीया वैदर्भा दण्डकैः सह / पौरिका मौलिकाश्चैव श्मका भोगवर्द्धिनाः

ಪುಲಿಂದರು, ವಿಂಧ್ಯಮೌಲೀಯರು, ವೈದರ್ಭರು—ದಂಡಕರೊಂದಿಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪೌರಿಕರು, ಮೌಲಿಕರು, ಶ್ಮಕರು, ಭೋಗವರ್ಧಿನರು—ಇವು ಜನಪದಗಳು.

Verse 59

कोङ्कणाः कन्तलाश्चान्ध्राः कुलिन्दाङ्गारमारिषाः / दाक्षिणाश्चैव ये देशा अपरांस्तान्निबोधत

ಕೊಂಕಣರು, ಕಂತಲರು, ಆಂಧ್ರರು; ಕುಲಿಂದರು, ಅಂಗಾರರು, ಮಾರಿಷರು—ಇವು ದಕ್ಷಿಣದ ದೇಶಗಳು; ಇನ್ನಿತರ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ.

Verse 60

सूर्य्यारकाः कलिवना दुर्गालाः कुन्तरौः सहः / पौलेयाश्च किराताश्च रूपकास्तापकैः सह

ಸೂರ್ಯಾರಕರು, ಕಲಿವನರು, ದುರ್ಗಾಲರು ಕುಂತರರೊಂದಿಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪೌಲೇಯರು, ಕಿರಾತರು, ರೂಪಕರು ತಾಪಕರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 61

तथा करीतयश्चैव सर्वे चैव करन्धराः / नासिकाश्चैव ये चान्ये ये चैवान्तरनर्मदाः

ಹಾಗೆಯೇ ಕರೀತಯರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕರಂಧರರು; ನಾಸಿಕರು ಹಾಗೂ ಇತರರು—ಅಂತರ-ನರ್ಮದಾ ಪ್ರದೇಶದವರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 62

सहकच्छाः समाहेयाः सह सारस्वतैरपि / कच्छिपाश्च सुराष्ट्राश्च आनर्ताश्चर्बुदैः सह

ಸಹಕಚ್ಛರು, ಸಮಾಹೇಯರು—ಸಾರಸ್ವತರೊಂದಿಗೆ ಸಹ; ಕಚ್ಛಿಪರು, ಸುರಾಷ್ಟ್ರರು, ಆನರ್ತರು—ಅರ್ಬುದರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 63

इत्येते अपरान्ताश्च शृणुध्वं विन्ध्यवासिनः / मलदाश्च करूथाश्च मेकलाश्चैत्कलैः सह

ಇವೆಯೇ ಅಪರಾಂತ ದೇಶಗಳು—ಹೇ ವಿಂಧ್ಯವಾಸಿಗಳೇ, ಕೇಳಿರಿ; ಮಲದರು, ಕರೂಥರು, ಮೇಕಲರು—ಐತ್ಕಲರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 64

उत्तमानां दशार्णाश्च भोजाः किष्किन्धकैः सह / तोशलाः कोशलाश्चैव त्रैपुरा वैदिशास्तथा

ಉತ್ತಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಶಾರ್ಣರು ಮತ್ತು ಭೋಜರು—ಕಿಷ್ಕಿಂಧಕರೊಂದಿಗೆ; ತೋಷಲರು, ಕೋಶಲರು, ತ್ರೈಪುರರು, ವೈದಿಶರೂ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 65

तुहुण्डा बर्बराश्चैव षट्पुरा नैषधैः सह / अनूपास्तुण्डिकेराश्च वीतिहोत्रा ह्यवन्तयः

ತುಹುಣ್ಡರು, ಬರ್ಬರರು, ಷಟ್ಪುರರು ನೈಷಧರೊಂದಿಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅನೂಪರು, ತುಂಡಿಕೇರರು, ವೀತಿಹೋತ್ರರು ಮತ್ತು ಅವಂತಯರು—ಇವರೆಲ್ಲ ಜನಪದಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 66

एते जनपदाः सर्वे विन्ध्यपृष्ठनिवासिनः / अतो देशान्प्रवक्ष्यामि पर्वताश्रयिणश्च ये

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜನಪದಗಳು ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ಪೃಷ್ಠಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು. ಇನ್ನು ಪರ್ವತಾಶ್ರಯ ದೇಶಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 67

निहीरा हंसमार्गाश्च कुपथास्तङ्गणाः शकाः / अपप्राव रणाश्चैव ऊर्णा दर्वाः सहूहुकाः

ನಿಹೀರರು, ಹಂಸಮಾರ್ಗರು, ಕುಪಥರು, ತಂಗಣರು, ಶಕರು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಪಪ್ರಾವರು, ರಣರು, ಊರ್ಣರು, ದರ್ವರು, ಸಹೂಹುಕರು—ಇವರೂ (ಜನಪದಗಳು) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 68

त्रिगर्त्ता मण्डलाश्चैव किरातास्तामरैः सह / चत्वारि भारते वर्षे युगानि ऋषयो ऽब्रुवन्

ತ್ರಿಗರ್ತರು, ಮಂಡಲರು, ಕಿರಾತರು ತಾಮರರೊಂದಿಗೆ (ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು). ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳಿವೆ ಎಂದು ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು.

Verse 69

कृतं त्रेतायुगं चैव द्वापरं तिष्यमेव च / तेषां निसर्गं वक्ष्यामि उपरिष्टादशेषतः

ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ತಿಷ್ಯ—ಇವೇ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.