Adhyaya 50

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरदिग्विजयो नामैकोनपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ४९// जैमिनिरुवाच एवं स राजा विधिवत्पालयामास मेदिनीम् / सप्तद्वीपवतीं सम्यक्साक्षाद्धर्म इवापरः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಮಧ್ಯಮಭಾಗದ ತೃತೀಯ ಉಪೋದ್ದಾತಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಸಗರದಿಗ್ವಿಜಯ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಜೈಮಿನಿ ಹೇಳಿದರು—ಆ ರಾಜನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸಪ್ತದ್ವೀಪವತಿಯಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದನು; ಅವನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪನಂತೆ ಇದ್ದನು.

Verse 2

ब्राह्मणादींस्तथा वर्णान्स्वेस्वे धर्मे पृथक्पृथक् / स्थापयित्वा यथान्यायं ररक्षाव्याहतेन्द्रियः

ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಕ್ಷತವಾಗಿರಲು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

Verse 3

प्रजाश्च सर्ववर्णेषु यथाश्रेष्ठानुवर्त्तिनः / वर्णाश्चैवानुलोम्येन तद्वदर्थेषु च क्रमात्

ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ವರ್ಣಗಳೂ ಅನೂಲೋಮ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಅರ್ಥವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 4

न सति स्थविरे बालं मृत्युरभयुपगच्छति / सर्ववर्णेषु भूपाले महीं तस्मिन्प्रशासति

ಆ ಸ್ಥವಿರ (ಸಮರ್ಥ) ರಾಜನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬಾಲಕನ ಬಳಿಗೂ ಮರಣವು ಸಮೀಪಿಸದು; ಆ ಭೂಪಾಲನು ಶಾಸಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಯವಿರಲಿಲ್ಲ.

Verse 5

स्फीतान्यपेतबाधानि तदा राष्ट्राणि कृत्स्नशः / तेष्वसंख्या जनपदाश्चातुर्वर्ण्यजनावृताः

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಉಪದ್ರವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯ ಜನಪದಗಳು ಇದ್ದು, ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು.

Verse 6

ते चासंख्यागृहग्रामशतोपेता विभागशः / देशाश्चावासभुयिष्टा नृपे तस्मिन्प्रशासति

ಆ ರಾಜನು ಆಡಳಿತ ಮಾಡುವಾಗ ಅಸಂಖ್ಯ ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮಗಳ ನೂರಾರು ಸಮೂಹಗಳು ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದವು; ದೇಶಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಬಹುಳವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 7

अनाश्रमी द्विजः कश्चिन्न बभूव तदाभुवि / प्रजानां सर्ववर्णेषु प्रारंभाः फलदायिनः

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ದ್ವಿಜನೂ ಆಶ್ರಮವಿಲ್ಲದವನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರಜೆಯ ಸರ್ವ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಆರಂಭಗಳು ಫಲದಾಯಕವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 8

स्वोचितान्येव कर्माणि प्रारभन्ते च मानवाः / पुरुषार्थोपपन्नानि कर्माणि च तदा नृणाम्

ಮಾನವರು ತಮ್ಮಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನರರ ಕರ್ಮಗಳು ಪುರುಷಾರ್ಥದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 9

महोत्सवसमुद्युक्ताः पुरग्रामव्रजाकराः / अन्योन्यप्रियकामाश्च राजभक्तिसमन्विताः

ನಗರ, ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ವ್ರಜದ ಜನರು ಮಹೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತೊಡಗಿದ್ದರು; ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಿಯವನ್ನು ಬಯಸುವವರಾಗಿ, ರಾಜಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮನ್ವಿತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 10

ननिन्दितो ऽभिशस्तो वा दरिद्रो व्याधितो ऽपि वा / प्रजासु कश्चिल्लुब्धो वा कृपणो वापि नाभवत्

ಪ್ರಜೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನಿಂದಿತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆರೋಪಿತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಯಾರೂ ದರಿದ್ರರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ರೋಗಿಗಳೂ ಅಲ್ಲ; ಯಾರೂ ಲೋಭಿಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೃಪಣರೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 11

जनाः परगुणप्रीताः स्वसंपर्काभिकाङ्क्षिणाः / गुरुषु प्रणता नित्यं सद्विद्याव्यसनादृताः

ಜನರು ಪರರ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳವರು, ಸತ್ಸಂಗವನ್ನು ಬಯಸುವವರು; ಗುರುಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕರಿಸುವವರು, ಸದ್ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 12

परापवादभीताश्च स्वदाररतयो ऽनिशम् / निसर्गात्खलसंसर्गविरता धर्मतत्पराः

ಅವರು ಪರನಿಂದೆಗೆ ಭಯಪಟ್ಟು ದೂರವಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯಲ್ಲೇ ಸದಾ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು; ಸ್ವಭಾವತಃ ದುಷ್ಟಸಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 13

आस्तिकाः सर्वशो ऽभूवन् प्रजास्तस्मिन्प्रशासति / एवं सुबाहुतन्ये स्वप्रतापार्जितां महीम्

ಅವನು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಜೆಗಳು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಆಸ್ತಿಕರಾದರು; ಹೀಗೆ ಸುಬಾಹುವಿನ ವಂಶದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಪ್ರತಾಪದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅವನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 14

ऋतवश्च महाभाग यथाकालानुवर्तिनः / शालिभूयिष्ठसस्याढ्या सदैव सकला मही

ಮಹಾಭಾಗನೇ! ಋತುಗಳು ಕಾಲಾನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು; ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿ ಸದಾ ಧಾನ್ಯಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಾಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು।

Verse 15

बभूव नृपशार्दूले तस्मिन् राज्यानि शासति

ಆ ನೃಪಶಾರ್ದೂಲನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಇಂತಹ ಶುಭ ಸಮೃದ್ಧಿ ನೆಲೆಸಿತ್ತು।

Verse 16

यस्याष्टादशमण्डलाधिपतिभिः सेवार्थमभ्यागतैः प्रख्यातोरुपराक्रमैर्नृपशतैर्मूर्द्धाभिषिक्तैः पृथक् / संविष्टैर्मणिविष्टरेषु नितरामध्यास्यमानामरैः शक्रस्येव विराजते दिवि सभा रत्नप्रभोद्भासिता

ಯಸ್ಯ ಸಭೆ ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ರತ್ನಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಶಕ್ರನ ಸಭೆಯಂತೆ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ; ಅಷ್ಟಾದಶ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳು ಸೇವಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಮೂರ್ದಾಭಿಷಿಕ್ತ ನೂರಾರು ರಾಜರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಮಣಿಮಯ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಅಮರರೊಂದಿಗೆ ಆ ಸಭೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 17

संकेताविषयान्तराभ्युपगमाः सर्वे ऽपि सोपायनाः कृत्वा सैन्यनिवेशनानि परितः पुर्याः पृथक् पार्थिवाः / द्रष्टुं काङ्क्षितराजकाः सतनयाविज्ञापयन्तो मुहुर्द्वास्थैरेव नरेश्वराय सुचिरं वत्स्यन्तमन्तःपुरे

ಎಲ್ಲ ಪಾರ್ಥಿವರು ಸಂಕೇತಾನುಸಾರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿ, ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸೇನಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬಯಸಿದ ರಾಜನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಮರುಮರು ದ್ವಾರಪಾಲರ ಮೂಲಕ ನರೆಶ್ವರನಿಗೆ ವಿನಂತಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲೇ ಇರುವಂತಾಯಿತು।

Verse 18

नमन्नरेद्रमुकुटश्रेणीनामतिघर्षणात् / किणीकृतौ विराजेते चरणौ तस्य भूभुजः

ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಂಗಿದ ರಾಜರ ಮುಕುಟಗಳ ಸಾಲಿನ ಅತಿಘರ್ಷಣದಿಂದ ಆ ಭೂಭುಜನ ಪಾದಗಳು ಕಿಣೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು; ಆದರೂ ಆ ಪಾದಗಳೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 19

सेवागतनरेद्रौघविनिकीर्णैः समन्ततः / रत्नैर्भाति सभा तस्य गुहा सोमे रवी यथा

ಸೇವೆಗೆ ಬಂದ ರಾಜಸಮೂಹವು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚದುರಿಸಿದ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅವನ ಸಭೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ—ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ।

Verse 20

एवं स राजा धर्मेण भानुवंशशिखामणिः / अनन्यशासनामुर्वीमन्वशासदरिन्दमः

ಹೀಗೆ ಆ ರಾಜನು—ಭಾನುವಂಶದ ಶಿಖಾಮಣಿ, ಶತ್ರುದಮನ—ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಿಂದ, ತನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದನು।

Verse 21

इत्थं पालयतः पृथ्वीं सगरस्य महीपतेः / न चापपात मुत् पुत्रमुखालोकनजृंभिता

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಹೀಪತಿ ಸಗರನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪುತ್ರಮುಖದರ್ಶನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಕುಗ್ಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 22

विना तां दुःखितो ऽत्यर्थं चितयामास नैकधा / अहो कष्टमपुत्रो ऽहमस्मिन्वंशे ध्रुवं तु यत्

ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಅಯ್ಯೋ, ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ! ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಪುತ್ರನು.”

Verse 23

प्रयान्ति नूनमस्माकं पितरः पिण्डविप्लवम् / निरयादपि सत्पुत्रे संजाते पितरः किल

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳು ಪಿಂಡ-ತರ್ಪಣ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸತ್ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದರೆ ಪಿತೃಗಳು ನರಕದಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।

Verse 24

प्रीत्या प्रयान्ति तद्गेहं जातकर्मक्रियोत्सुकाः / महता सुकृतेनापि संप्राप्तस्य दिवं किल

ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನ ಮನೆಗೆ ಬಂದು, ಜಾತಕರ್ಮಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಮಹಾ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದವನ ಮನೆಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।

Verse 25

अपुत्रस्यामराः स्वर्गे द्वारं नोद्धाटयन्ति हि / पिता तु लोकमुभयोः स्वर्लोकं तत्पितामहाः

ಅಪುತ್ರನಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಪುತ್ರನಿದ್ದರೆ ತಂದೆ ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಪಿತಾಮಹರು ಸ್ವರ್ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 26

जेष्यन्ति किल सत्पुत्रे जाते वंशद्वये ऽपि च / अनपत्यतयाहं तु पुत्रिणां या भवेद्गतिः

ಸತ್ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದರೆ ಎರಡು ವಂಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜಯವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ನಾನು ಸಂತಾನಹೀನನಾಗಿ ಪುತ್ರಹೀನರ ಗತಿಯೇ ನನಗೆ ಆಗುವುದು।

Verse 27

न तां प्राप्क्यामि वै नूनं सुदुर्लभतरा हि सा / पदादैन्द्रात्किलाभिन्नमृद्धं राज्यमखण्डितम्

ಆ ಗತಿಯನ್ನು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾರೆ; ಅದು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ. ಇಂದ್ರಪದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಸಮೃದ್ಧ, ಅಖಂಡ ರಾಜ್ಯವೂ ಅದರಿಂದ ಭಿನ್ನವಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।

Verse 28

मम यत्तदपुण्यस्य याति निष्फलतामिह / इदं मत्पूर्वजैरेव सिंहासनमधिष्ठितम्

ನನ್ನ ಅಪುಣ್ಯಕರ್ಮದ ಫಲ ಇಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತಿದೆ; ಈ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜರೇ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ।

Verse 29

अपुत्रत्वेन राज्यं च पराधीनत्वमेष्यति / तस्मादौर्वाश्रममहं गत्वा तं मुनिपुङ्गवम्

ಪುತ್ರಹೀನತೆಯಿಂದ ರಾಜ್ಯವೂ ಪರಾಧೀನವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಔರ್ವ ಋಷಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಆ ಮುನಿಪುಂಗವನನ್ನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।

Verse 30

प्रसादयिष्ये पुत्रार्थं भार्याभ्यां सहितो ऽधुना / गत्वा तस्मै त्वपुत्रत्वं विनिवेद्य महात्मने

ಈಗ ನಾನು ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಪುತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ನನ್ನ ಪುತ್ರಹೀನತೆಯನ್ನು ವಿನಂತಿಸುವೆ।

Verse 31

स यद्वक्ष्यति तत्सर्वं करिष्ये नात्र संशयः / इति सञ्चिन्त्य मनसा सगरोराजसत्तमः

ರಾಜಸತ್ತಮನಾದ ಸಗರನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು—“ಅವರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ಮಾಡುವೆನು; ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.”

Verse 32

इत्येष कृत्यविद्राजन्गन्तुमौर्वाश्रमं प्रति / स मन्त्रिप्रवरे राज्यं प्रतिष्ठाप्य ततो वनम्

ಓ ರಾಜನೇ, ಕರ್ತವ್ಯವಿದನಾದ ಈ ರಾಜನು ಔರ್ವ ಋಷಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಹೊರಟನು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಂತ್ರಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಂತರ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 33

प्रययौ रथमारुह्य भार्याभ्यां सहितो मुदा / जगाम रथघोषेण मेघनादातिशङ्किभिः

ಅವನು ಹರ್ಷದಿಂದ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು. ರಥದ ಘೋಷವು ಮೇಘನಾದದಂತೆ ತೋರಿ ಜನರು ಅತಿಯಾಗಿ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡರು.

Verse 34

स्तब्धेक्षणैर्लक्ष्यमाणो मार्गोपान्ते शिखण्डिभिः / प्रियाभ्यां दर्शयन्राजन्सारङ्गांस्तिमितेक्षणान्

ಮಾರ್ಗದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳು ಸ್ಥಬ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಸ್ಥಿರನೋಟದ ಸಾರಂಗ ಮೃಗಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿದನು.

Verse 35

क्षममूर्ध्वमुखान्सद्यः पलायनपरान्पुनः / वृक्षान्पुष्पफलोपेतान्विलोक्य मुदितो ऽभवत्

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಿಂತು, ಮತ್ತೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಓಡಿಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಹೂವು-ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಅವನು ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.

Verse 36

अम्लानकुसुमैः स्वादुफलैः शाद्वलभूमिकैः / सुस्निग्धपल्लवच्छायैरभितः संभृतं नगैः

ಆ ವನವು ವಾಡದ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಸಿಹಿ ಫಲಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ನೆಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿತ್ತು; ಸುತ್ತಲೂ ಮೃದುವಾದ ಪಲ್ಲವಗಳ ಸ್ನಿಗ್ಧ ಛಾಯೆಯ ಪರ್ವತಗಳು ಆವರಿಸಿತ್ತು।

Verse 37

चूताग्रपल्लवास्वादस्निग्धकण्ठपिकारवैः / श्रोत्राभिरामजनकैस्संघुष्टं सर्वतोदिशम्

ಮಾವಿನ ಕೊಂಬೆಗಳ ಅಗ್ರಪಲ್ಲವಗಳ ರುಚಿಯನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ, ಸ್ನಿಗ್ಧ ಕಂಠದಿಂದ ಕೂಗುವ ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಗಳು ಕಿವಿಗೆ ರಮ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು।

Verse 38

सर्वर्तुकुसुमोपेतं भ्रमद्भ्रमरमण्डितम् / प्रसूनस्तबकानम्रबल्लरीवेल्लितद्रुमम्

ಆ ವನವು ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ, ಸುತ್ತಾಡುವ ಜೇನುಹುಳುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು; ಹೂಗುಚ್ಛಗಳ ಭಾರದಿಂದ ಬಾಗಿದ ಬಳ್ಳಿಗಳು ಮರಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 39

कपियूथसमाक्रान्तव नस्पतिशतावृतम् / उन्मत्तशिखिसारङ्गकूजत्पक्षिगणान्वितम्

ಆ ವನವು ಕಪಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ನೂರಾರು ವನಸ್ಪತಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು; ಉನ್ಮತ್ತ ನವಿಲುಗಳು, ಸಾರಂಗ ಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೂಗುವ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು।

Verse 40

गायद्विद्याधरवधूगीतिकासुमनोहरम् / संचरत्किन्नरीद्वन्द्वविराजद्वनगह्वरम्

ಆ ವನಗಹ್ವರವು ಹಾಡುವ ವಿದ್ಯಾಧರ ವಧುಗಳ ಗೀತಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದು; ಸಂಚರಿಸುವ ಕಿನ್ನರೀ ಜೋಡಿಗಳ ಕాంతಿಯಿಂದ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 41

हंससारसचक्राह्वकारण्डवशुकादिभिः / सुस्वरैरावृतोपान्तैः सरोभिः परिवारितम्

ಹಂಸ, ಸಾರಸ, ಚಕ್ರಾಹ್ವ, ಕಾರಂಡವ, ಶುಕಾದಿ ಮಧುರಸ್ವರ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತೀರಗಳು ಆವರಿತವಾಗಿದ್ದ ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಅದು ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು।

Verse 42

सरः स्वंबुज कह्लारकुमुदोत्पलराशिषु / शनैः परिवहन्मन्दमारुतापूर्णदिङ्मुखम्

ಆ ಸರೋವರವು ತನ್ನ ಕಮಲ, ಕಹ್ಲಾರ, ಕುಮುದ, ಉತ್ಪಲ ಗುಚ್ಛಗಳ ಮೇಲೆ ಮಂದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಪರಿಮಳ-ಶೀತಲತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 43

एवंविधगुणोपेतमधिगाह्य तपोवनम् / गच्छन्रथेनाथ नृपः प्रहर्षं परमं ययौ

ಇಂತಹ ಗುಣಸಂಪನ್ನ ತಪೋವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ರಥದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜನು ಪರಮ ಹರ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 44

उपशान्ताशयः सो ऽथ संप्राप्याश्रममण्डलम् / भार्याभ्यां सहितः श्रीमान्वाहादवरुरोह वै

ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತಗೊಂಡ ಆ ಶ್ರೀಮಂತನು ಆಶ್ರಮಮಂಡಲವನ್ನು ತಲುಪಿ, ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ವಾಹನದಿಂದ ಇಳಿದನು।

Verse 45

धुर्यान्विश्रामयेत्युक्त्वा यन्तारमवनीपतिः / आससादाश्रमोपान्तं महर्षेर्भावितात्मनः

‘ಧುರ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಡು’ ಎಂದು ಸಾರಥಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಭೂಪತಿ ಆ ಭಾವಿತಾತ್ಮ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದನು।

Verse 46

स श्रुत्वा मुनिशिष्येभ्यः कृतनित्यक्रियादरम् / मुनिं द्रष्टुं विनीतात्मा प्रविवेशाश्रमं तदा

ಮುನಿಶಿಷ್ಯರಿಂದ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಆದರವನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಿನೀತಾತ್ಮನಾಗಿ ಮುನಿಯನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಲು ಆಗ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 47

मुनिमध्ये समासीनमृषिवृन्दैः समन्वितम् / ननाम शिरसा राजा भार्याभ्यां सहितो मुदा

ಋಷಿವೃಂದಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮುನಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಮುನಿಯನ್ನು ಕಂಡ ರಾಜನು, ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು।

Verse 48

कृतप्रणामं नृपतिमृषिरौर्वः प्रतापवान् / उपविशेति प्रेम्णा वै सह ताभ्यां समादिशत्

ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದ ನೃಪತಿಗೆ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಋಷಿ ಔರ್ವನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಅವನಿಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ‘ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ’ ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದನು।

Verse 49

अर्घ्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामुनिः / आतिथ्येन च वन्येन सभार्यं तमतोषयत्

ಮಹಾಮುನಿಯು ಅರ್ಘ್ಯ-ಪಾದ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ಅರಣ್ಯಜನ್ಯ ಆತಿಥ್ಯದಿಂದ ರಾಜನನ್ನು ಅವನ ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು।

Verse 50

अथातिथ्योपविश्रान्तं प्रणम्या सीनमग्रतः / राजानमब्रवीदौर्वः शनैर्मृद्वक्षरं वचः

ಆತಿಥ್ಯದಿಂದ ವಿಶ್ರಾಂತನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು ಔರ್ವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೃದು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 51

कुशलं ननु ते राज्ये बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च / अपिधर्मेण सकलाः प्रजास्त्वं परिरक्षसि

ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ಎಲ್ಲವೂ ಕುಶಲವೇ? ಹಾಗೆಯೇ ನೀನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯೇ?

Verse 52

अपि जेतुं त्रिवर्गं त्वमुपायैः सम्यगीहसे / फलन्ति हि गुणास्तुभ्यं त्वया सम्यक्प्रचोदिताः

ನೀನು ಯುಕ್ತಿಯಾದ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ತ್ರಿವರ್ಗ—ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ—ವನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೀಯೇ? ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳು ನಿನ್ನ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಫಲಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 53

दिष्ट्यात्वया जिताः सर्वे रिपवो नृपसत्तम / दिष्ट्या च सकलं राज्यं त्वया धर्मेण रक्ष्यते

ಹೇ ನೃಪಸತ್ತಮ! ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೀ; ಹಾಗೆಯೇ ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಿನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯ ಧರ್ಮದಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 54

धर्म एव स्थितिर्येषां तेषां नास्त्यत्रविप्लवः / न तं रक्षति किं धर्मः स्वयं येनाभिरक्षितः

ಯಾರ ಸ್ಥಿತಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವೋ, ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಪ್ಲವವಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮವೇ ಸ್ವತಃ ರಕ್ಷಿಸುವವನನ್ನು ಮತ್ತಾರು ರಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲರು?

Verse 55

पूर्वमेवाहमश्रौषं विजित्य सकलां महीम् / सबलोनगरीं प्राप्तः कृतदारो भवानिति

ನಾನು ಮೊದಲೇ ಕೇಳಿದ್ದೆ: ನೀನು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ, ವಿವಾಹವೂ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ ಎಂದು.

Verse 56

राज्ञां तु प्रवरो धर्मो यत्प्रजापरिपालनम् / भवन्ति सुखिनो नूनं तेनैवेह परत्र च

ರಾಜರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರ್ಮವು ಪ್ರಜಾಪಾಲನೆ; ಅದರಿಂದಲೇ ಜನರು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸುಖಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 57

स भवान्राज्य भरणं परित्यज्य मदन्तिकम् / भार्याभ्यां सहितो राजन्समायातो ऽसि मे वद

ಹೇ ರಾಜನೇ, ನೀನು ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿರುವೆ; ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 58

जैमिनिरुवाच एवमुक्तस्तु मुनिना सगरो राजसत्तमः / कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्राह तं मधुरं वचः

ಜೈಮಿನಿ ಹೇಳಿದರು—ಮುನಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಗರನು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।