Adhyaya 1

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे मन्वन्तरवर्णनं नामाष्टात्रिंशत्तमो ऽध्यायः समाप्तो ऽयं ब्रह्माण्डमहापुराणपूर्वभागः श्रीगणेशाय नमः अथ ब्रह्माण्डमहापुराणमध्यभागप्रारम्भः / शांशपायन उवाच पादः शेक्तो द्वितीयस्तु अनुषङ्गेन नस्त्वया / तृतीयं विस्तरात्पादं सोपोद्धातं प्रवर्त्तय

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ದ್ವಿತೀಯ ಅನುಷಂಗಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಮನ್ವಂತರವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಅಷ್ಟಾತ್ರಿಂಶತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗ. ಶ್ರೀಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ। ಇದೀಗ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗಾರಂಭ. ಶಾಂಶಪಾಯನರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ, ನೀನು ಅನುಷಂಗসহ ಎರಡನೇ ಪಾದವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ; ಈಗ ಉಪೋದ್ಘಾತসহ ಮೂರನೇ ಪಾದವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸು।

Verse 2

सूत उवाच कीर्त्तयिष्ये तृतीयं वः सोपोद्धातं सविस्तरम् / पादं समुच्चयाद्विप्रा गदतो मे निबोधत

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ನಾನು ಉಪೋದ್ಘಾತসহ ಮೂರನೇ ಪಾದವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸುವೆನು; ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳುವ ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ।

Verse 3

मनोर्वैवस्वतस्येमं सांप्रतं तु महात्मनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च निसर्गं शृणुत द्विजाः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಈಗ ಮಹಾತ್ಮ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಈ ಸೃಷ್ಟಿವಿವರಣೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 4

चतुर्युगैकस प्तत्या संख्यातं पूर्वमेव तु / मह देवगणैश्चैव ऋषिभिर्दानवैस्सह

ಇದು ಮೊದಲೇ ಏಕಹತ್ತೊಂದು ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿ, ದೇವಗಣಗಳೂ ಋಷಿಗಳೂ ದಾನವರೂ ಸೇರಿ ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 5

पितृगन्धर्वयक्षैश्च रक्षोभूतमहोरगैः / मानुषैः पशुभिश्चैव पक्षिभिः स्थावरैः सह

ಪಿತೃಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಭೂತಗಳು, ಮಹೋರಗಗಳು, ಮಾನವರು, ಪಶುಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾವರಗಳೊಡನೆ.

Verse 6

मन्वादिकं भविष्यान्तमाख्यानैर्बहुभिर्युतम् / वक्ष्ये वैवस्वतं सर्गं नमस्कृत्य विवस्वते

ಮನ್ವಾದಿಯಿಂದ ಭವಿಷ್ಯಾಂತವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಆಖ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ವೈವಸ್ವತ ಸರ್ಗವನ್ನು, ವಿವಸ್ವಾನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು.

Verse 7

आद्ये मन्वन्तरे ऽतीताः सर्गप्रावर्त्तकास्तु ये / स्वायंभुवेंऽतरे पूर्वं सप्तासन्ये महर्षयः

ಆದ್ಯ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಗಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿ ಕಳೆದವರು, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ ಇತರ ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳು.

Verse 8

चाक्षुषस्यान्तरे ऽतीते प्राप्ते वैवस्वते पुनः / दक्षस्य च ऋषीणां च भृग्वादीनां महौजसाम्

ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರವು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಪುನಃ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರವು ಬಂದಾಗ, ದಕ್ಷನೂ ಭೃಗು ಮೊದಲಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಋಷಿಗಳೂ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು।

Verse 9

शापान्महेश्वरस्यासीत्प्रादुर्भावो महात्मनाम् / भूयः सप्तर्षयस्त्वेवमुत्पन्नाः सप्त मानसाः

ಮಹೇಶ್ವರನ ಶಾಪದಿಂದ ಮಹಾತ್ಮರ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವಾಯಿತು; ಹೀಗೆ ಪುನಃ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಏಳು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು।

Verse 10

पुत्रत्वे कल्पिताश्चैव स्वयमेव स्वयंभुवा / प्रजासंतानकृद्भिस्तैरुत्पदद्भिर्महात्मभिः

ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಅವರನ್ನು ತಾನೇ ಪುತ್ರರূপದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು; ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಪ್ರಜಾಸಂತಾನವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವವರಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು।

Verse 11

पुनः प्रवर्त्तितः सर्गो यथापूर्वं यथाक्रमम् / तेषां प्रसूतिं वक्ष्यामि विशुद्धज्ञानकर्मणाम्

ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿತು; ಈಗ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನಕರ್ಮ ಹೊಂದಿದವರ ಪ್ರಸೂತಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು।

Verse 12

समासव्यासयोगाभ्यां यथावदनुपूर्वशः / येषामन्वयसंभूतैलर् एको ऽयं सचराचरः / पुनरापूरितः सर्वो ग्रहनक्षत्रमण्डितः

ಸಮಾಸ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸ ಎಂಬ ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ, ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಅವರ ವಂಶಸಂಭೂತರಿಂದ ಈ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಪುನಃ ತುಂಬಿ, ಗ್ರಹ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವೂ ಮತ್ತೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಯಿತು।

Verse 13

ऋषय ऊचुः कथं सप्तर्षयः पूर्वमुत्पन्नाः सप्त मनसाः / पुत्रत्वे कल्पिताश्चैव तन्नो निगद सत्तम

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸತ್ತಮ! ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಹೇಗೆ ಉತ್ಪನ್ನರಾದರು? ಮತ್ತು ಆ ಏಳು ‘ಮನಸ’ಗಳು ಪುತ್ರತ್ವವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸು.

Verse 14

सूत उवाच पूर्वं सप्तर्षयः प्रोक्ता ये वै स्वायंभुवेंऽतरे / मनोरन्तरमासाद्य पुनर्वैवस्वतं किल

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ಮನ್ವಂತರ ಬದಲಾದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟರಾದರು.

Verse 15

भवाभिशाप संविद्धा अप्राप्तास्ते तदा तपः / उपपन्ना जने लोके सकृदागमनास्तु त

ಭವ (ಶಿವ)ನ ಶಾಪದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿ ಆ ವೇಳೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ತಪಸ್ಸು ಸಿದ್ಧಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ಜನಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟರಾದರು, ಅವರ ಆಗಮನ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಆಯಿತು.

Verse 16

ऊचुः सर्वे सदान्योन्यं जनलोके महार्षयः / एत एव महाभागा वरुणे वितते ऽध्वरे

ಜನಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸದಾ ಪರಸ್ಪರ ಹೇಳಿದರು—ಇವರೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯರು; ವರುಣನ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ವರ (ಯಜ್ಞ)ದಲ್ಲಿ (ಇರುವರು).

Verse 17

सर्वे वयं प्रसूयामश्चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / पितामहात्मजाः सर्वे तन्नः श्रेयो भविष्यति

ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸೋಣ; ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು—ಅದು ನಮಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಾಗುವುದು.

Verse 18

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / स्वायंभुवेन्तरे प्राप्ताः सृष्ट्यर्थं ते भवेन तु

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು.

Verse 19

जज्ञिरे ह पुनस्ते वै जनलोकादिहागताः / देवस्य महतो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस्तनुम्

ಜನಲೋಕದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಜನಿಸಿದರು; ದೇವನ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾರುಣೀ ಸ್ವರೂಪದ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದರು.

Verse 20

ब्रह्मणो जुह्वतः शुक्रमग्रौ पूर्वं प्रजेप्सया / ऋषयो जज्ञिरे दीर्घे द्वितीयमिति नः श्रुतम्

ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮೊದಲು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಅದರಿಂದ ದೀರ್ಘಾಯು ಋಷಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು—ಇದು ಎರಡನೆಯದೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.

Verse 21

भृग्वङ्गिरा मरीचिश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः / अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च ह्यष्टौ ते ब्रह्मणः सुताः

ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಾ, ಮರೀಚಿ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ—ಈ ಎಂಟೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು.

Verse 22

तथास्य वितते यज्ञे देवाः सर्वे समागताः / यज्ञाङ्गानि च सर्वाणि वषठ्कारश्च मूर्त्तिमान्

ಅವನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸೇರಿದರು; ಯಜ್ಞದ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳೂ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಮಂತನಾದ ವಷಟ್ಕಾರವೂ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಾದರು.

Verse 23

मूर्त्तिमन्ति च सामानि यजूंषि च सहस्रशः / ऋग्वेदश्चाभवत्तत्र यश्च क्रमविभूषितः

ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಮೂರ್ತಿಮಂತವಾದ ಸಾಮಗಾನಗಳೂ ಯಜುಃಮಂತ್ರಗಳೂ ಪ್ರಕಟವಾದವು; ಕ್ರಮವಿಭೂಷಿತನಾದ ಋಗ್ವೇದವೂ ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 24

यजुर्वेदश्च वृत्ताढ्य ओङ्कारवदनोज्ज्वलः / स्थितो यज्ञार्थसंपृक्तः सूक्तब्राह्मणमन्त्रवान्

ಯಜುರ್ವೇದವು ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಓಂಕಾರಮಯ ಮುಖದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ; ಯಜ್ಞಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಯಿತು—ಸೂಕ್ತ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ।

Verse 25

सामवेदश्च वृत्ताढ्यः सर्वगेयपुरः सरः / विश्वावस्वादिभिः सार्द्धं गन्धर्वैः संभृतो ऽभवत्

ಸಾಮವೇದವು ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಎಲ್ಲ ಗೇಯಸ್ವರಗಳ ಸರೋವರದಂತೆ; ವಿಶ್ವಾವಸು ಮೊದಲಾದ ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಯಿತು.

Verse 26

ब्रह्मवेदस्तथा घोरैः कृत्वा विधिभिरन्वितः / प्रत्यङ्गिरसयोगैश्च द्विशरीरशिरो ऽभवत्

ಬ್ರಹ್ಮವೇದವೂ ಭೀಕರ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಸ ಯೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಎರಡು ದೇಹಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಶಿರಸ್ಸುಳ್ಳ ರೂಪವಾಯಿತು.

Verse 27

लक्षणा विस्तराः स्तोभा निरुक्तस्वर भक्तयः / आश्रयस्तु वषट्कारो निग्रहप्रग्रहावपि

ಲಕ್ಷಣಗಳು, ವಿಸ್ತಾರಗಳು, ಸ್ತೋಭಗಳು, ನಿರುಕ್ತ, ಸ್ವರಗಳು, ಭಕ್ತಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ವಷಟ್ಕಾರ, ಮತ್ತು ನಿಗ್ರಹ-ಪ್ರಗ್ರಹಗಳೂ ಸಹ।

Verse 28

दीप्तिमूर्त्तिरिलादेवी दिशश्चसदिगीश्वराः / देवकन्याश्च पत्न्यश्च तथा मातर एव च

ದೀಪ್ತಿಮೂರ್ತಿಯಾದ ಇಲಾದೇವಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ದಿಕ್ಪಾಲಕರು, ದೇವಕನ್ಯೆಗಳು, ಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗೂ ಮಾತೃಗಳು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.

Verse 29

आययुः सर्व एवैते देवस्य यजतो मखे / मूर्तिमन्तः सुरूपाख्या वरुणस्य वपुर्भृतः

ದೇವನು ಯಜ್ಞಮಖದಲ್ಲಿ ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಇವರ್ಯಾವರೂ ಬಂದರು—ಮೂರ್ತಿಮಂತರು, ಸುಂದರರೂಪಿಗಳು, ವರುಣನ ವಪುವನ್ನು ಧರಿಸಿದವರು.

Verse 30

स्वयंभु वस्तु ता दृष्ट्वा रेतः समपतद्भुवि / ब्रह्मर्षिभाविनोर्ऽथस्य विधानाच्च न संशयः

ಸ್ವಯಂಭುವು ಅವರನ್ನು ಕಂಡ ಕ್ಷಣವೇ ವೀರ್ಯವು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು; ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಭಾವಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡುವ ಆ ಅರ್ಥವು ವಿಧಿಯಂತೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 31

धृत्वा जुहाव हस्ताभ्यां स्रुवेण परिगृह्य च / आस्रवज्जुहुयां चक्रे मन्त्रवच्च पितामहः

ಆಮೇಲೆ ಪಿತಾಮಹನು ಅದನ್ನು ಕೈಗಳಿಂದ ಧರಿಸಿ, ಸ್ರುವದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಹುತಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು; ಹರಿದುಬಿದ್ದುದನ್ನೂ ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 32

ततः स जनयामास भूतग्रामं प्रजापतिः / तस्यार्वाक्तेजसश्चैव जज्ञे लोकेषु तैजसम्

ನಂತರ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಭೂತಗ್ರಾಮವೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಅವನ ಪೂರ್ವ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ತೈಜಸ ತತ್ತ್ವವೂ ಜನಿಸಿತು.

Verse 33

तमसा भावि याप्यत्वं यथा सत्त्वं तथा रजः / आज्यस्थाल्यामुपादाय स्वशुक्रं हुतवांश्च ह

ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ಷಯತ್ವವು ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ರಜಸ್ಸಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಆಗ ಹುತವಾಹ ಅಗ್ನಿಯು ಆಜ್ಯಸ್ಥಾಲಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸ್ವಶುಕ್ರವನ್ನು ಆಹುತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 34

शुक्रे हु ते ऽथ तस्मिंस्तु प्रादुर्भूता महर्षयः / ज्वलन्तो वपुषा युक्ताः सप्रभावैः स्वकैर्गुणैः

ಶುಕ್ರವನ್ನು ಆಹುತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು—ಜ್ವಲಿಸುವ ದೇಹಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಗುಣಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ.

Verse 35

हुते चाग्नौ सकृच्छुक्रे ज्वालाया निसृतः कविः / हिरण्यगर्भस्तं दृष्ट्वा ज्वालां भित्त्वा विनिर्गतम्

ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಶುಕ್ರವನ್ನು ಆಹುತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ‘ಕವಿ’ ಋಷಿ ಹೊರಬಂದನು. ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು ಅವನು ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಹೊರಬರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 36

भृगुस्त्वमिति चोवाच यस्मात्तस्मात्स वै भृगुः / महादेवस्तथोद्भूतो दृष्ट्वा ब्रह्माणमब्रवीत्

ಅವನು “ನೀನು ಭೃಗು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು; ಆದಕಾರಣ ಅವನು ಭೃಗು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾದೇವನು ಕೂಡ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 37

ममैष पुत्रकामस्य दीक्षितस्य त्वया प्रभो / विजज्ञे प्रथमं देव मम पुत्रो भवत्वयम्

ಪ್ರಭೋ! ಪುತ್ರಕಾಮನೆಯಿಂದ ದೀಕ್ಷಿತನಾದ ನನ್ನಿಗಾಗಿ, ನಿಮ್ಮಿಂದಲೇ ಇದು ಮೊದಲಾಗಿ ಜನಿಸಿದೆ. ದೇವಾ! ಇದು ನನ್ನ ಪುತ್ರನಾಗಲಿ.

Verse 38

तथेति समनुज्ञातो महादेवः स्वयंभुवा / पुत्रत्वे कल्पयामास महादेव स्तदा भृगुम्

‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಮಹಾದೇವನು, ಆ ವೇಳೆಗೆ ಭೃಗುವನ್ನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು।

Verse 39

वारुणा भृगवस्तस्मात्तदपत्यं च स प्रभुः / द्वितीयं च ततः शुक्रमङ्गारेष्वजुहोत्प्रभुः

ಅದರಿಂದ ವಾರುಣ ಸಂಬಂಧದ ಭೃಗುವರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವನೇ ಅವರ ಪ್ರಭು ಹಾಗೂ ಪಿತೃಸ್ವರೂಪ. ನಂತರ ಪ್ರಭುವು ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಶುಕ್ರವನ್ನು ಅಂಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಮವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 40

अङ्गारेष्वङ्गिरो ऽङ्गानि संहतानि ततोङ्गिराः / संभूतिं तस्य तां दृष्ट्वा वह्निर्ब्रह्माणमब्रवीत्

ಅಂಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಿರಸನ ಅಂಗಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ, ಅಲ್ಲಿಿಂದ ಅಂಗಿರಸನು ಪ್ರಕಟನಾದನು. ಅವನ ಆ ಸಂಭೂತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅಗ್ನಿಯು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 41

रेतोधास्तुभ्यमेवाहं द्वितीयो ऽयं ममास्त्विति / एवमस्त्विति सो ऽप्युक्तो ब्रह्मणा सदसस्पतिः

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು—‘ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ರೇತೋಧಾ ನಾನೇ; ಈ ಎರಡನೆಯದು ನನ್ನದೇ ಆಗಲಿ.’ ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಭಾಪತಿಗೆ ‘ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು।

Verse 42

जग्रा हाग्निस्त्वङ्गिरस आग्नेया इति नः श्रुतम् / षट् कृत्वा तु पुनः शुक्रे ब्रह्मणा लोककारिणा

ಅಗ್ನಿಯು ಅಂಗಿರಸನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ‘ಆಗ್ನೇಯ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಲೋಕಕಾರಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಂತರ ಶುಕ್ರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಆರು ಬಾರಿ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು।

Verse 43

हुते समभवंस्तस्मिन्यद् ब्रह्माण इति श्रुतिः / मरीचिः प्रथमं तत्र मरीचिभ्यः समुत्थितः

ಆ ಹೋಮಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ‘ಬ್ರಹ್ಮಾ’ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನೆಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮರೀಚಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು; ಮರೀಚಿಗಳಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದವನೆಂದು ಕೀರ್ತಿತನು.

Verse 44

क्रतौ तस्मिन्क्रतुर्जज्ञे यतस्तस्मात्स वै क्रतुः / अहं तृतीय इत्यत्रिस्तस्मादत्रिः स कीर्त्यते

ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಕ್ರತು ಜನಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ಕ್ರತು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ‘ನಾನು ಮೂರನೆಯವನು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದವನು ಅತ್ರಿ; ಹೀಗಾಗಿ ಅತ್ರಿ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 45

केशैस्तु निचितैर्भूतः पुलस्त्यस्तेन स स्मृतः / केशैर्लंबैः समुद्भूतस्तस्मात्स पुलहः स्मृतः

ಸಂಚಿತ (ದಟ್ಟ) ಕೇಶಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡವನು ಪುಲಸ್ತ್ಯ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಪುಲಸ್ತ್ಯನೆಂದು ಸ್ಮೃತ. ದೀರ್ಘ ಕೇಶಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವನು ಪುಲಹ; ಹೀಗಾಗಿ ಪುಲಹನೆಂದು ಸ್ಮೃತ.

Verse 46

वसुमध्यात्समुत्पन्नो वशी च वसुमान् स्वयम् / वसिष्ठ इति तत्त्वज्ञैः प्रोच्यते ब्रह्मवादिभिः

ವಸುಗಳ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಸ್ವಯಂ ವಶೀ ಹಾಗೂ ವಸುಮಾನನಾದವನು—ತತ್ತ್ವಜ್ಞರಾದ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಅವನನ್ನು ‘ವಸಿಷ್ಠ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 47

इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः षण्महर्षयः / लोकस्य सन्तानकरा यैरिमा वर्द्धिताः प्रजाः

ಹೀಗೆ ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾನಸಪುತ್ರರಾದ ಆರು ಮಹರ್ಷಿಗಳು. ಲೋಕದ ಸಂತಾನವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವವರು ಇವರೇ; ಇವರಿಂದಲೇ ಈ ಪ್ರಜೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು.

Verse 48

प्रजापतय इत्येवं पठ्यन्ते ब्रह्मणःसुताः / अपरे पितरो नाम एतैरेव महर्षिभिः

ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು ‘ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು’ ಎಂದು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪಠಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಇದೇ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕೆಲವರು ‘ಪಿತರರು’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 49

उत्पादिता देवगणाः सप्त लोकेषु विश्रुताः / अजेयाश्च गणाः सप्त सप्तलोकेषु विश्रुताः

ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಗಣಗಳು ಏಳು; ಅವು ಏಳು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಜೇಯ ಗಣಗಳೂ ಏಳು; ಅವು ಸಪ್ತಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಖ್ಯಾತ.

Verse 50

मारीया भार्गवाश्चैव तथैवाङ्गिरसो ऽपरे / पौलस्त्याः पौलहाश्चैव वासिष्ठाश्चैव विश्रुताः

ಮಾರೀಯರು, ಭಾರ್ಗವರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಆಂಗಿರಸರು; ಪೌಲಸ್ತ್ಯರು, ಪೌಲಹರು ಮತ್ತು ವಾಸಿಷ್ಠರು—ಇವರೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.

Verse 51

आत्रेयाश्च गणाः प्रोक्ता पितॄणां लोकवर्द्धनाः / एते समासतः ख्याताः पुनरन्ये गणास्त्रयः

ಆತ್ರೇಯ ಗಣಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವು ಪಿತರರ ಲೋಕವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವವು. ಇವು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಗಣಗಳಿವೆ.

Verse 52

अमर्त्ताश्चाप्रकाशाश्च ज्योतिष्मन्तश्च विश्रुताः / तेषां राजायमो देवो यमैर्विहतकल्मषः

ಅಮರ್ತರು, ಅಪ್ರಕಾಶರು, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಂತರು—ಇವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು; ಇವರ ರಾಜನು ಯಮದೇವ, ಯಮ-ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಕಲ್ಮಷರಹಿತನು.

Verse 53

अपरं प्रजानां यतयस्ताञ्छृमुध्वमतन्द्रिताः / कश्यपः कर्दमः शेषो विक्रान्तः सुश्रवास्तथा

ಇನ್ನು ಪ್ರಜೆಯವರ ಇತರ ಯತಿ-ಗಣಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿರಿ, ಹೇ ಅಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದವರೇ. ಕಶ್ಯಪ, ಕರ್ಧಮ, ಶೇಷ, ವಿಕ್ರಾಂತ, ಸುಶ್ರವಾ ಇವರುಗಳೂ ಇದ್ದರು.

Verse 54

बहुपुत्रः कुमारश्च विवस्वान्स शुचिव्रतः / प्रचेतसोरिष्टनेमिर्बहुलश्च प्रजापतिः

ಬಹುಪುತ್ರ, ಕುಮಾರ, ವಿವಸ್ವಾನ್—ಅವನು ಶುಚಿವ್ರತನು. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಚೇತಸ, ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ, ಬಹುಳ—ಇವರೂ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು.

Verse 55

इत्येवमादयो ऽन्ये ऽपि बहवो वै प्रजेश्वराः / कुशोच्चया वालखिल्याः सभूताः परमर्षयः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪ್ರಜೇಶ್ವರರು ಇದ್ದರು. ಕುಶೋಚ್ಚಯರು ಮತ್ತು ವಾಲಖಿಲ್ಯರು—ಅವರು ಸಮೂಹವಾಗಿ ಇರುವ ಪರಮರ್ಷಿಗಳು.

Verse 56

मनोजवाः सर्वगताः सर्वभोगाश्च ते ऽभवन् / जाताश्च भस्मनो ह्यन्ये ब्रह्मर्षिगणसंमताः

ಅವರು ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದವರಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುವವರಾಗಿ, ಸರ್ವಭೋಗಸಂಪನ್ನರಾಗಿದ್ದರು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಭಸ್ಮದಿಂದ ಜನಿಸಿದರು; ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳ ಗಣವು ಅವರನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.

Verse 57

वैखानसा मुनिगणास्तपः श्रुतपरायणाः / नस्तो द्वावस्य चोत्पन्नावश्विनौ रूपसंमतौ

ವೈಖಾನಸ ಮುನಿಗಣಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾಗಿದ್ದರು. ನಸ್ತೋಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು—ರೂಪಸಮ್ಮತ ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು.

Verse 58

विदुर्जन्मर्क्षरजसो तथा तन्नेत्रसंचरात् / अन्ये प्रजानां पतयः श्रोतोभ्यस्तस्य जज्ञिरे

ಜನ್ಮವು ನಕ್ಷತ್ರ-ರಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ಅವನ ನೇತ್ರಸಂಚಾರದಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿದರು; ಇತರ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಅವನ ಶ್ರೋತ್ರಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 59

ऋषयो रोमकूपेभ्यस्तथा स्वेदमलोद्भवाः / अयने ऋतवो मासर्द्धमासाः पक्षसंधयः

ಋಷಿಗಳು ಅವನ ರೋಮಕೂಪಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವೇದಮಲದಿಂದ ಇತರರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅಯನಗಳು, ಋತುಗಳು, ಮಾಸಗಳು, ಅರ್ಧಮಾಸಗಳು, ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಧಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು.

Verse 60

वत्सरा ये त्वहोरात्राः पित्तं ज्योतिश्च दारुणम् / रौद्रं लोहितमित्याहुर्लोहितं कनकं स्मृतम्

ಸಂವತ್ಸರಗಳೂ ಅಹೋರಾತ್ರಗಳೂ ಆಗಿರುವದೇ ಪಿತ್ತವೂ ಭಯಂಕರ ಜ್ಯೋತಿಯೂ ಆಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ‘ರೌದ್ರ’ ಮತ್ತು ‘ಲೋಹಿತ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಲೋಹಿತವೇ ‘ಕನಕ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 61

तत्तैजसमिति प्रोक्तं धूमाश्च पशवः स्मृताः / ये ऽर्चिषस्तस्य ते रुद्रास्तथादित्याः समृद्गताः

ಅದನ್ನು ‘ತೈಜಸ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಧೂಮವನ್ನು ಪಶುಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅವನ ಅರ್ಚಿಷಗಳು ರುದ್ರರು, ಹಾಗೆಯೇ ಆದಿತ್ಯರೂ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 62

अङ्गारेभ्यः समुत्पन्ना अर्चिषो दिव्यमानुषाः / आदिभूतो ऽस्य लोकस्य ब्रह्मा त्वं ब्रह्मसंभवः

ಅಂಗಾರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ದಿವ್ಯ-ಮಾನವರಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡವು; ಈ ಲೋಕದ ಆದಿಭೂತ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದವನು.

Verse 63

सर्वकामदमित्याहुस्तथा वाक्यमुदाहरन् / ब्रह्मा सुरगुरुस्तत्र त्रिदशैः संप्रसादितः

ಅವರು ಇದನ್ನು ‘ಸರ್ವಕಾಮದ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹಾಗೆಯೇ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವಗುರುನಾದನು.

Verse 64

इमेवै जनयिष्यन्ति प्रजाः सर्वाः प्रचेश्वराः / सर्वे प्रजानां पतयः सर्वे चापि तपस्विनः

ಈ ಪ್ರಚೇಶ್ವರರೇ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಜನಿಸುವರು. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರಜಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು; ಇವರೆಲ್ಲರೂ ತಪಸ್ವಿಗಳೂ ಹೌದು.

Verse 65

त्वत्प्रसादादिमांल्लोकान्धारयेयुरिमाः क्रियाः / त्वद्वंशवर्द्धनाः शश्वत्तव तेजोविवर्द्धनाः

ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಈ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧಾರಿಸಲಿ. ಇವು ಸದಾ ನಿನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿ.

Verse 66

भवेयुर्वेदविद्वांसः सर्वे वाक्पतयस्तथा / वेदमन्त्रधराः सर्वे प्रजापतिसमुद्भवाः

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರು, ವಾಕ್ಪತಿಗಳಾಗಲಿ. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವೇದಮಂತ್ರಧಾರಿಗಳು, ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರಾಗಲಿ.

Verse 67

श्रयन्तु ब्रह्मसत्यं तु तपश्च परमं भुवि / सर्वे हि वयमेते च तवैव प्रसवः प्रभो

ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಸತ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಲಿ. ಪ್ರಭೋ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಮತ್ತು ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನದೇ ಪ್ರಸವ (ಸೃಷ್ಟಿ).

Verse 68

ब्रह्म च ब्रह्माणाश्चैव लोकश्चैव चराचराः / मरीचिमादितः कृत्वा देवाश्च ऋषिभिः सह

ಬ್ರಹ್ಮವೂ ಬ್ರಹ್ಮಗಣಗಳೂ, ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಲೋಕವೂ—ದೇವರು ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮರೀಚಿ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಸೇರಿದರು.

Verse 69

अपत्यानीति संचिन्त्य ते ऽपत्ये कामयामहे / तस्मिन् यज्ञे महाभागा देवाश्च ऋषयश्च ये

‘ಸಂತಾನವಾಗಲಿ’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ಅವರು, ‘ನಾವು ಸಂತಾನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ’ ಎಂದರು. ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾಗ ದೇವರೂ ಋಷಿಗಳೂ ಇದ್ದರು.

Verse 70

एते त्वद्वंशसंभूताः स्थानकालाभिमानिनः / तव तेनैव रूपेण स्थापयेयुरिमाः प्रजाः

ಇವರು ನಿನ್ನ ವಂಶದಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು, ಸ್ಥಾನ-ಕಾಲದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು; ನಿನ್ನ ಅದೇ ರೂಪದಿಂದ ಈ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ.

Verse 71

युगादिनिधनाश्चापि स्थापयन्तु इति द्विजाः / ततो ऽब्रवील्लोकगुरुः परमित्यभिधार यन्

ದ್ವಿಜರು, ‘ಯುಗಗಳ ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯವನ್ನೂ ಅವರೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ’ ಎಂದರು. ಆಗ ಲೋಕಗುರು, ‘ಇದನ್ನೇ ಪರಮ ನಿರ್ಣಯವೆಂದು ಧರಿಸಿರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 72

एतदेव विनिश्चित्य मया सृष्टा न संशयः / भवतां वंशसंभूताः पुनरेते महर्षयः

ಇದನ್ನೇ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತೆ ನಿಮ್ಮ ವಂಶದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರು.

Verse 73

तेषां भृगोः कीर्त्तयिष्ये वंशं पूर्वं महात्मनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च प्रथमस्य प्रजापतेः

ಈಗ ನಾನು ಮಹಾತ್ಮ ಭೃಗುಗಳ ವಂಶವನ್ನು ಮೊದಲು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 74

भार्ये भृगोरप्रतिमे उत्तमाभिजने शुभे / हिरण्यकशिपो कन्या दिव्या नाम परिश्रुता

ಭೃಗುಗಳ ಪತ್ನಿ ಅಪ್ರತಿಮಳಾಗಿ, ಶುಭಳಾಗಿ, ಉತ್ತಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವಳು; ಅವಳು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಪುತ್ರಿ, ‘ದಿವ್ಯಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು.

Verse 75

पुलोम्नश्चव पौलोमी दुहिता वरवर्णिनी / भृगोस्त्वजनयद्दिव्या पुत्रं ब्रह्मविदां वरम्

ಪುಲೋಮನನ ಪುತ್ರಿ ಪೌಲೋಮೀ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ್ಣವಳಳು; ಆ ದಿವ್ಯಾ ಭೃಗುಗೆ ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಜನ್ಮನೀಡಿದಳು।

Verse 76

देवासुराणामाचार्यं शुक्रं कविवरं ग्रहम् / शुक्र एवोशना नित्यमतः काव्यो ऽपि नामतः

ದೇವಾಸುರರ ಆಚಾರ್ಯನಾದ, ಕವಿವರನಾದ ಗ್ರಹ ಶುಕ್ರ; ಶುಕ್ರನೇ ಸದಾ ಉಶನಾ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ‘ಕಾವ್ಯ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು।

Verse 77

पितॄणां मानसी कन्या सोमपानां यशस्विनी / शुक्रस्य भार्या गौर्नाम विजज्ञे चतुरः सुतान्

ಪಿತೃಗಳ ಮಾನಸೀ ಕನ್ಯೆ, ಸೋಮಪಾನರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ‘ಗೌ’ ಎಂಬಳು ಶುಕ್ರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು।

Verse 78

त्वष्टा चैव वरत्री च शण्डामकारै च तावुभौ / तेजसादित्यसंकाशा ब्रह्मकल्पाः प्रभावतः

ತ್ವಷ್ಟಾ ಮತ್ತು ವರತ್ರೀ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಂಡಾಮಕಾರರು—ಆ ಇಬ್ಬರೂ ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಸಮಾನರು, ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪಸಮಾನರು.

Verse 79

रजतः पृथुरश्मिश्च विद्वान्यश्च बृहङ्गिराः / वरत्रिणः सुता ह्येते ब्रह्मिष्ठा दैत्ययाजकाः

ರಜತ, ಪೃಥುರಶ್ಮಿ, ವಿದ್ಯಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಬೃಹಂಗಿರ—ಇವರು ವರತ್ರೀ ಪುತ್ರರು; ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠರು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಯಾಗ ಮಾಡುವ ಯಾಜಕರು.

Verse 80

इज्याधर्मविनाशार्थं मनुमेत्याभ्ययाजयन् / निरस्यमानं वै धर्मं दृष्ट्वेन्द्रो मनुमाब्रवीत्

ಇಜ್ಯಾಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅವರು ಮನುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಯಜನ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಧರ್ಮವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಇಂದ್ರನು ಮನುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 81

एतैरेव तु कामं त्वां प्रापयिष्यामि याजनम् / श्रुत्वेन्द्रस्य तु तद्वाक्यं तस्माद्देशादपाक्रमन्

‘ಇವರ ಮೂಲಕವೇ ನಿನಗೆ ಯಾಜನದ ಫಲವನ್ನು ಖಂಡಿತ ತಲುಪಿಸುವೆನು.’ ಇಂದ್ರನ ಆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಅವರು ಆ ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಟರು.

Verse 82

तिरोभूतेषु तेष्विन्द्रो मनुपत्नीमचेतनाम् / ग्रहेण मोचयित्वा च ततश्चानुससार ताम्

ಅವರು ಅಂತರಧಾನರಾದ ಬಳಿಕ ಇಂದ್ರನು ಅಚೇತನಳಾದ ಮನುವಿನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಗ್ರಹ (ರಾಹು)ನ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅವಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು.

Verse 83

तत इन्द्रविनाशाय यतमानान्मुनींस्तु तान् / तानागतान्पुनर्दृष्ट्वा दुष्टानिन्द्रो विहस्य तु

ಆಮೇಲೆ ಇಂದ್ರನ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದುಷ್ಟ ಇಂದ್ರನು ನಗಿದನು।

Verse 84

ततस्ता नदहत्क्रुद्धो वेद्यर्द्धे दक्षिणे ततः / तेषां तु धृष्यमाणानां तत्र शालावृकैः सह

ನಂತರ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡವನು ವೇದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ದಹಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಾಲಾವೃಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು।

Verse 85

शीर्षाणि न्यपतंस्तानि खर्जूरा ह्यभवंस्ततः / एवं वरत्रिणः पुत्रा इन्द्रेण निहताः पुरा

ಅವರ ತಲೆಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದವು; ನಂತರ ಅವು ಖರ್ಜೂರ ಮರಗಳಾದವು. ಹೀಗೆ ವರತ್ರಿಣನ ಪುತ್ರರು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಂದ ಹತರಾದರು।

Verse 86

जयन्त्यां देवयानी तु शुक्रस्य दुहिताभवत् / त्रिशिरा विश्वरूपस्तु त्वष्टुः पुत्रो ऽभवन्महान्

ಜಯಂತಿಯಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರನ ಪುತ್ರಿ ದೇವಯಾನಿ ಜನಿಸಿದಳು; ಹಾಗೆಯೇ ತ್ವಷ್ಟೃನ ಮಹಾನ್ ಪುತ್ರ ತ್ರಿಶಿರಾ ವಿಶ್ವರೂಪನು ಜನಿಸಿದನು।

Verse 87

यशोधरायामुत्पन्नो वैरोचन्यां महायशाः / विश्वरूपानुजश्चैव विश्वकर्मा च यः स्मृतः

ಯಶೋಧರೆಯಲ್ಲಿ, ವೈರೋಚನಿಯಲ್ಲಿ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಜನಿಸಿದನು—ಅವನು ವಿಶ್ವರೂಪನ ಅನುಜ ಮತ್ತು ‘ವಿಶ್ವಕರ್ಮ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವವನು।

Verse 88

भृगोस्तु भृगवो देवा जज्ञिरे द्वादशात्मजाः / दिव्यानुसुषुवे कन्या काव्यस्यैवानुजा प्रभोः

ಭೃಗುವಿನಿಂದ ‘ಭೃಗವ’ ಎಂಬ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರಭು ಕಾವ್ಯನ ಅನುಜೆಯಾಗಿ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಕನ್ಯೆಯೂ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 89

भुवनोभावनश्चैव अन्त्यश्चान्त्यायनस्तथा / क्रतुः शुचिः स्वमूर्द्धा च व्याजश्च वसुदश्च यः

ಭುವನೋಭಾವನ, ಅಂತ್ಯ, ಅಂತ್ಯಾಯನ; ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರತು, ಶುಚಿ, ಸ್ವಮೂರ್ಧಾ, ವ್ಯಾಜ, ವಸುದ—ಇವರೂ ಇದ್ದರು.

Verse 90

प्रभवश्चाव्ययश्चैव द्वादशो ऽधिपतिः स्मृतः / इत्येते भृगवो देवाः स्मृता द्वादश यज्ञियाः

ಪ್ರಭವ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ ಕೂಡ ಇದ್ದರು; ಹನ್ನೆರಡನೆಯವನು ‘ಅಧಿಪತಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಯಜ್ಞಾರ್ಹ ಭೃಗವ ದೇವರು ಹನ್ನೆರಡು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 91

पौलोम्यजनयत्पुत्रं ब्रह्मिष्ठं वशिनं द्विजम् / व्यादितः सो ऽष्टमे मासिगर्भः क्रूरेण रक्षसा

ಪೌಲೋಮಿಯು ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ, ವಶಿಯಾದ ದ್ವಿಜಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಆ ಗರ್ಭವು ಎಂಟನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಚೀರಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

Verse 92

च्यवनाच्च्यवनः सो ऽथ चेतनात्तु प्रचेतनः / प्रचेताः श्च्यवनः क्रोधाद्दग्धवान्पुरुषादकान्

ಚ್ಯವನದಿಂದ ಅವನು ‘ಚ್ಯವನ’ ಎಂದೂ, ಚೇತನದಿಂದ ‘ಪ್ರಚೇತನ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಪ್ರಚೇತಾಃ ಚ್ಯವನನು ಮನುಷ್ಯಭಕ್ಷಕರನ್ನು ದಹಿಸಿ ಹಾಕಿದನು.

Verse 93

जनयामास पुत्रौ द्वौ सुकन्यायां सभार्गवः / आप्रवानं दधीचं च तावुभौ साधुसंमतौ

ಆ ಭಾರ್ಗವನು ಸುಕನ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದನು—ಆಪ್ರವಾನ ಮತ್ತು ದಧೀಚ; ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಸಾಧುಜನಸಮ್ಮತರು।

Verse 94

सारस्वतः सरस्वत्यां दधीचस्योदपद्यत / ऋची पत्नी महाभागा अप्रवानस्य नाहुषी

ದಧೀಚನಿಂದ ಸರಸ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರಸ್ವತನೆಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು; ಆಪ್ರವಾನನ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಪತ್ನಿ ಋಚೀ ನಾಹುಷೀ ಆಗಿದ್ದಳು।

Verse 95

तस्यामौर्व ऋषिर्जज्ञे ऊरुं भित्तवा महायशाः / और्वस्यासीदृचीकस्तु दीप्तो ऽग्निसमतेजसा

ಅವಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಔರ್ವ ಋಷಿ ಊರುವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು; ಔರ್ವನ ಪುತ್ರ ಋಚೀಕನು ಅಗ್ನಿಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 96

जमदग्निरृचीकस्य सत्यवत्यामजायत / भृगोश्चरुविपर्यासे रौद्रवैष्णवयौः पुरा

ಋಚೀಕನ ಪತ್ನಿ ಸತ್ಯವತಿಯಲ್ಲಿ ಜಮದಗ್ನಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು; ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಭೃಗು ಮಾಡಿದ ಚರು-ವಿಪರ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ರೌದ್ರ-ವೈಷ್ಣವ ಭಾಗಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು।

Verse 97

जमनाद्वैष्मवस्याग्नेर्जमदग्निरजायत / रेणुकाजमदग्नेश्च शक्रतुल्यपराक्रमम्

ವೈಷ್ಣವ ಅಗ್ನಿಯ ‘ಜಮನ’ದಿಂದ ಜಮದಗ್ನಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ರೇಣುಕೆಯಿಂದ ಜಮದಗ್ನಿಗೆ ಶಕ್ರಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮವಿರುವ ಪುತ್ರನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು।

Verse 98

ब्रह्मक्षत्रमयं रामं सुषुवे ऽमिततेजसम् / ओर्वस्यासीत्पुत्रशतं जमदग्निपुरोगमम्

ಊರ್ವೆಯು ಬ್ರಾಹ್ಮ-ಕ್ಷಾತ್ರಸ್ವಭಾವಯುಕ್ತ, ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ರಾಮನನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು. ಆ ಊರ್ವೆಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯವನು ಜಮದಗ್ನಿ.

Verse 99

तेषां पुत्र सहस्राणि भार्गवाणां परस्परात् / ऋष्यतरेषु वै बाह्या बहवो भार्गवाः स्मृताः

ಆ ಭಾರ್ಗವರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ‘ಋಷ್ಯತರ’ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ಭಾರ್ಗವರು ‘ಬಾಹ್ಯ’ (ಇತರ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 100

वत्सा विदा आर्ष्टिषेणा यस्का वैन्याश्च शौनकाः / मित्रेयुः सप्तमा ह्येते पक्षा ज्ञेयास्तु भार्गवाः

ವತ್ಸ, ವಿದಾ, ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣ, ಯಸ್ಕ, ವೈನ್ಯ, ಶೌನಕ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಿತ್ರೇಯು ಏಳನೆಯವನು—ಇವರೆಲ್ಲ ಭಾರ್ಗವರ ‘ಪಕ್ಷ’ಗಳು (ಶಾಖಾ-ಗುಂಪುಗಳು) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 101

शृणुताङ्गिरसो वंशमग्नेः पुत्रस्य धीमतः / यस्यान्ववाये संभूता भारद्वाजाः सगौतमाः

ಅಗ್ನಿಯ ಧೀಮಂತ ಪುತ್ರನಾದ ಅಂಗಿರಸನ ವಂಶವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ಅವನ ವಂಶಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜರು ಹಾಗೂ ಗೌತಮರು ಸೇರಿದಂತೆ ಋಷಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 102

देवाश्चाङ्गिरसो मुख्यास्त्त्विषिमन्तो महौजसः / सुरूपा चैव मारीची कार्दमी च तथा स्वराट्

ಅಂಗಿರಸನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ವರೂಪ ಪುತ್ರರು ಕಿರಣಮಯರು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು. ಹಾಗೆಯೇ ಸುರೂಪಾ, ಮಾರೀಚೀ, ಕಾರ್ದಮೀ ಮತ್ತು ಸ್ವರಾಟ್ ಕೂಡ (ಉದ್ಭವಿಸಿದರು).

Verse 103

पथ्या च मानवी कन्या तिस्रो भार्या ह्यथर्वणः / अथर्वणस्तु दायादास्तासु जाताः कुलोद्वहाः

ಪಥ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮಾನವೀ ಕನ್ಯೆ—ಅಥರ್ವಣನಿಗೆ ಮೂರು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಅಥರ್ವಣನ ವಾರಸರು, ಕುಲವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 104

उत्पन्ना महता चैव तपसा भावितात्मनः / बृहस्पतिं सुरूपायां गौतमं सुषुवे स्वराट्

ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾದ ಸ್ವರಾಟ್‌ನಿಂದ ಅವರು ಉತ್ಪನ್ನರಾದರು. ಸುರೂಪೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ಗೌತಮನು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 105

अयास्यं वामदेवं च उतथ्यमुशितिं तथा / धृष्णिः पुत्रस्तु पथ्यायाः संवर्त्तश्चैव मानसः

ಅಯಾಸ್ಯ, ವಾಮದೇವ, ಉತಥ್ಯ, ಉಶಿತಿ—ಇವರೂ ಜನಿಸಿದರು. ಪಥ್ಯೆಯ ಪುತ್ರ ಧೃಷ್ಣಿ; ಮಾನವಿಯಿಂದ ಸಂವರ್ತ್ತನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 106

कितवश्चाप्ययास्यस्य शरद्वांश्चप्युतथ्यजः / अथोशिजो दीर्घतमा बृहदुक्थो वामदेवजः

ಅಯಾಸ್ಯನ ಪುತ್ರ ಕಿತವ; ಉತಥ್ಯನಿಂದ ಶರದ್ವಾನ್ ಜನಿಸಿದನು. ಅಥೋಶಿಜನಿಂದ ದೀರ್ಘತಮಾ, ವಾಮದೇವನಿಂದ ಬೃಹದುಕ್ಥ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 107

धृष्णेः पुत्रः सुधन्वा तु ऋषभश्च सुधन्वनः / रथकाराः स्मृता देवा ऋभवो ये परिश्रुताः

ಧೃಷ್ಣಿಯ ಪುತ್ರ ಸುಧನ್ವಾ; ಸುಧನ್ವನ ಪುತ್ರ ಋಷಭ. ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಋಭುಗಳು ದೇವತೆಗಳಾಗಿ, ರಥಕಾರರೆಂದೇ—ದಿವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 108

बृहस्पतेर्भरद्वाजो विश्रुतः सुमहायशाः / बृहस्पतिं सुरूपायां गौतमं सुषुवे स्वराट्

ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಭರದ್ವಾಜನು ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಸ್ವರಾಟ್ ಸುರೂಪೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೌತಮ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಜನ್ಮನೀಡಿಸಿದನು.

Verse 109

औरसांगिरसः पुत्राः सुरूपायां विजज्ञिरे / आधार्यायुर्द्दनुर्दक्षो दमः प्राणस्त थैव च

ಸುರೂಪೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಂಗಿರಸನ ಔರಸ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು—ಆಧಾರ್ಯಾಯು, ದನು, ದಕ್ಷ, ದಮ, ಪ್ರಾಣ ಕೂಡ.

Verse 110

हविष्यांश्च हविष्णुश्च ऋतः सत्यश्च ते दश / अयास्याश्चप्युतथ्याश्च वामदेवास्तथौशिजाः

ಆ ದಶರಲ್ಲಿ ಹವಿಷ್ಯಾಂಶ, ಹವಿಷ್ಣು, ಋತ, ಸತ್ಯ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಯಾಸ್ಯ, ಉತಥ್ಯ, ವಾಮದೇವ ಮತ್ತು ಔಶಿಜರೂ ಇದ್ದರು.

Verse 111

भारद्वाजाः सांकृतयो गर्गाः कण्वरथीतराः / मुद्गला विष्णुवृद्धाश्च हरिताः कपयस्तथा

ಭಾರದ್ವಾಜರು, ಸಾಂಕೃತ್ಯರು, ಗರ್ಗರು, ಕಣ್ವರು, ರಥೀತರರು; ಮುದ್ಗಲರು, ವಿಷ್ಣುವೃದ್ಧರು, ಹರಿತರು, ಕಪಯರೂ ಸಹ (ಶಾಖೆಗಳು).

Verse 112

तथा रूक्षभरद्वाजा आर्षभाः कितवस्तथा / एते चाङ्गिरसां पक्षा विज्ञेया दश पञ्च च

ಹಾಗೆಯೇ ರೂಕ್ಷಭಾರದ್ವಾಜರು, ಆರ್ಷಭರು, ಕಿತವರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವೆಯೇ ಆಂಗಿರಸ ವಂಶದ ಶಾಖೆಗಳು—ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಐದು, ಒಟ್ಟು ಹದಿನೈದು.

Verse 113

ऋष्यन्तरेषु वै बाह्या बहवोङ्गिरसः स्मृताः / मरीचेरपि वक्ष्यामि भेद मुत्तमपूरुषम्

ಇತರ ಋಷಿ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ಆಂಗಿರಸ ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧರೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಈಗ ಮರುೀಚಿಯ ವಿಷಯವಾದ ಆ ಭೇದವನ್ನು, ಉತ್ತಮ ಪುರುಷನ ಕುರಿತು, ನಾನು ಹೇಳುವೆನು.

Verse 114

यस्यान्ववाये संभूतं जगत्स्थावरजङ्गमम् / मरीचिरापश्चकमे नाभिध्यायन्प्रजेप्सया

ಯಾರ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಉಂಟಾಯಿತೋ, ಆ ಮರುೀಚಿ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತ ಜಲಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು.

Verse 115

पुत्रः सर्वगुणोपेतः प्रजावान्प्रभवेदिति / संयुज्यात्मानमेवन्तु तपसा भावितः प्रभुः

‘ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಪ್ರಜಾಸಹಿತ ಪುತ್ರನು ಉದ್ಭವಿಸಲಿ’ ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ, ಪ್ರಭುವು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಪರಿಪಕ್ವಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 116

आहताश्च ततः सर्वा आपः समभवंस्तदा / तासु प्रणिहितात्मानमेकं सो ऽजनयत्प्रभुः

ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಜಲಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದವು. ಆ ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪ್ರಭುವು ಒಂದೇ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 117

पुत्रमप्रतिमं नाम्नारिष्टनेमिं प्रजापतिम् / पुत्रं मरीचिस्तपसि निरतः सो ऽप्स्वतीतपत्

ಮರುೀಚಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತಪಿಸಿ, ‘ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ’ ಎಂಬ ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರಜಾಪತಿ-ಪುತ್ರನನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 118

प्रध्याय हि सतीं वाचं पुत्रार्थी सरिरे स्थितः / सप्तवर्षसहस्राणि ततः सो ऽप्रतिमो ऽभवत्

ಪುತ್ರಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಅವನು ಪವಿತ್ರ ವಾಣಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು; ಏಳು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಅವನು ಅಪ್ರತಿಮನಾದನು.

Verse 119

कश्यपः सवितुर्विद्वांस्तेजसा ब्रह्मणा समः / मन्वन्तरेषु सर्वेषु ब्रह्मणोंऽशेन जायते

ಕಶ್ಯಪನು ಸವಿತೃನಂತೆ ಜ್ಞಾನಿ, ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮ; ಎಲ್ಲ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಶದಿಂದ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 120

कन्यानिमित्तमत्युक्तो दक्षेण कुपितः प्रभुः / अपिबत्स तदा कश्यं कश्यं मद्यमिहोच्यते

ಕನ್ಯೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ದಕ್ಷನು ಅತಿಯಾಗಿ ನಿಂದಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಭು ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಆಗ ಅವನು ‘ಕಶ್ಯಂ’ ಕುಡಿದನು—ಇಲ್ಲಿ ‘ಕಶ್ಯಂ’ ಮದ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 121

हास्ये कशिर्हि विज्ञेयो वाङ्मनः कश्यमुच्यते / कश्यं मद्यं स्मृतं विप्रैः कश्यपानां तु कश्यपः

ಹಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಕಶಿಃ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ‘ಕಶ್ಯಂ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ‘ಕಶ್ಯಂ’ ಮದ್ಯವೆಂದು ವಿಪ್ರರು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಕಶ್ಯಪರಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.

Verse 122

कशेति नाम यद्वाचो वाचा क्रूरमुदात्दृतम् / दक्षाभिशप्तः कुपितः कश्यपस्तेन सो ऽभवत्

ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕಶ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕ್ರೂರವಾಗಿ, ಉಗ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ದಕ್ಷನ ಶಾಪದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಕಶ್ಯಪನು ಅದರಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಆಯಿತನು.

Verse 123

तस्माच्च कश्यपायोक्तो ब्रह्मणा परमेष्ठिना / तस्मै प्राचेतसो दक्षः कन्यास्ताः प्रत्यपादयत्

ಆದಕಾರಣ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು; ಆಗ ಪ್ರಾಚೇತಸ ದಕ್ಷನು ಅವನಿಗೆ ಆ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 124

सर्वाश्च ब्रह्मवादिन्यः सर्वा वै लोकमातरः / इत्येतमृषिसर्गं तु पुण्यं यो वेद वारुणम्

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಿಯರು, ಎಲ್ಲರೂ ಲೋಕಮಾತೆಯರು; ಈ ವಾರುಣ ಪುಣ್ಯವಾದ ಋಷಿಸರ್ಗವನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯುವರೋ ಅವರು ಧನ್ಯರು.

Verse 125

आयुष्मान्पुण्यवाञ्छुद्धः सुखमाप्नोति शाश्वतम् / धारणाच्छ्रवणाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

ಅವನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಪುಣ್ಯವಂತ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಧಾರಣೆ ಅಥವಾ ಶ್ರವಣ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.