Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 20
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
ब्रह्मणो जुह्वतः शुक्रमग्रौ पूर्वं प्रजेप्सया / ऋषयो जज्ञिरे दीर्घे द्वितीयमिति नः श्रुतम्
Transliteration
brahmaṇo juhvataḥ śukramagrau pūrvaṃ prajepsayā / ṛṣayo jajñire dīrghe dvitīyamiti naḥ śrutam
Translation
ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮೊದಲು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಅದರಿಂದ ದೀರ್ಘಾಯು ಋಷಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು—ಇದು ಎರಡನೆಯದೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
Word by Word
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन
जुह्वतःof (him) offering
जुह्वतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुल्लिङ्ग; षष्ठी एकवचन; ‘of (him) offering (into fire)’
शुक्रम्semen/bright essence
शुक्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचन; कर्म
अग्रौin the fire
अग्रौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative) एकवचन (वैदिक/पौराणिक रूप ‘अग्रौ’ = ‘अग्नौ’); अधिकरण
पूर्वम्first
पूर्वम्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्राय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb: first/previously)
प्रजा-ईप्सयाwith the desire for progeny
प्रजा-ईप्सया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) + ईप्सा (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘desire for progeny’); स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचन; हेतौ/करणे
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st) बहुवचन
जज्ञिरेwere born
जज्ञिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष बहुवचन; परस्मैपद
दीर्घेin the long (interval)
दीर्घे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative) एकवचन; विशेषण/अधिकरण (in the long [period])
द्वितीयम्the second
द्वितीयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेष्य-लोपे (elliptic: ‘the second (time/instance)’)
इतिthus
इति:
Vakyopanyasa (वाक्योपन्यास)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
नःof us/our
नः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive) बहुवचन (enclitic)
श्रुतम्(it is) heard
श्रुतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; भावे/कर्मणि ‘(it is) heard’