Shloka 118
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
प्रध्याय हि सतीं वाचं पुत्रार्थी सरिरे स्थितः / सप्तवर्षसहस्राणि ततः सो ऽप्रतिमो ऽभवत्
Transliteration
pradhyāya hi satīṃ vācaṃ putrārthī sarire sthitaḥ / saptavarṣasahasrāṇi tataḥ so 'pratimo 'bhavat
Translation
ಪುತ್ರಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಅವನು ಪವಿತ್ರ ವಾಣಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು; ಏಳು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಅವನು ಅಪ್ರತಿಮನಾದನು.
Word by Word
प्रध्यायhaving meditated
प्रध्याय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-ध्यै (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; धातु: ध्यै (to meditate) उपसर्ग: प्र-
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतु-सूचक
सतीम्true, virtuous
सतीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण
वाचम्speech, utterance
वाचम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पुत्रार्थीdesiring a son
पुत्रार्थी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुत्र + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: पुत्रस्य अर्थी), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
शरीरेin the body
शरीरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण
स्थितःremaining, situated
स्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘being/remaining’
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (प्रातिपदिक)
Formसंख्याविशेषण (numeral adjective), अव्ययवत् प्रयोगः; समासपूर्वपद
वर्षyears
वर्ष:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग (compound member)
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Kāla-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कालपरिमाण (duration)
ततःthen, thereafter
ततः:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, काल/क्रमवाचक (then/from that)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अप्रतिमःincomparable
अप्रतिमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-प्रतिम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद