Adhyaya 381

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गीतासारो नामाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथैकाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः यमगीता अग्निर् उवाच यमगीतां प्रवक्ष्यामि उक्ता या नाचिकेतसे पठतां शृण्वतां भुक्त्यै मुक्त्यै मोक्षार्थिनां सतां

ಇಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಗೀತಾಸಾರ’ ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ‘ಯಮಗೀತಾ’ ಎಂಬ 381ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ನಚಿಕೇತಸನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಮಗೀತೆಯನ್ನು ನಾನು ಪ್ರವಚಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವರಿಗೂ ಶ್ರವಣಿಸುವವರಿಗೂ ಭೋಗವೂ ಮುಕ್ತಿಯೂ ದೊರೆಯಲಿ, ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಿ ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಹಿತವಾಗಲಿ।

Verse 2

यम उवाच आसनं शयनं यानपरिधानगृहादिकम् वाञ्छत्यहो ऽतिमोहेन सुस्थिरं स्वयमस्थिरः

ಯಮನು ಹೇಳಿದನು—ಅಯ್ಯೋ! ಅತಿಮೋಹದಿಂದ ಸ್ವತಃ ಅನಿತ್ಯನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥಿರವಾದುದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ—ಆಸನ, ಶಯನ, ಯಾನ, ಪರಿಧಾನ, ಗೃಹಾದಿ.

Verse 3

भोगेषु शक्तिः सततं तथैवात्मावलोकनं श्रेयः परं मनुष्यानां कपिलोद्गीतमेव हि

ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮದ ಸ್ಥಿರ ಅವಲೋಕನ—ಇದೇ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು; ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನೇ ಕಪಿಲನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 4

सर्वत्र समदर्शित्वं निर्मसत्वमसङ्गता श्रेयः परम् मनुष्यानां गीतं पञ्चशिखेन हि

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮದರ್ಶನ, ಮಮಕಾರರಹಿತತೆ ಮತ್ತು ಅಸಂಗತೆ—ಇದೇ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು; ಇದನ್ನು ಪಂಚಶಿಖನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 5

आगर्भजन्मबाल्यादिवयो ऽवस्थादिवेदनं श्रेयः परं मनुष्याणाम् गङ्गाविष्णुप्रगीतकं

ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಿಂದ ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ ಮೊದಲಾದ ವಯೋಸ್ಥಿತಿಗಳ ಅರಿವು—ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು; ಇದನ್ನು ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 6

आध्यात्मिकादिदुःखानामाद्यन्तादिप्रतिक्रिया श्रेयः परं मन्ष्याणां जनकोद्गीतमेव च

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಾದಿ ದುಃಖಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಆರಂಭ, ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ/ಉಪಾಯ—ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು; ಇದನ್ನೇ ಜನಕನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 7

अभिन्नयोर्भेदकरः प्रत्ययो यः परात्मनः तच्छान्तिपरमं श्रेयो ब्रह्मोद्गीतमुदाहृतं

ಪರಮಾತ್ಮನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಅಭಿನ್ನದಲ್ಲೇ ಭೇದಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಯಾವ ಪ್ರತ್ಯಯವೋ, ಅದೇ ‘ಬ್ರಹ್ಮೋದ್ಗೀತ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಶಾಂತಿಯೇ ಪರಮಾವಧಿಯಾದ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು।

Verse 8

कर्तव्यमिति यत्कर्म ऋग्यजुःसामसंज्ञितं कुरुते श्रेयसे सङ्गान् जैगीषव्येण गीयते

‘ಇದು ಮಾಡಲೇಬೇಕು’ ಎಂಬ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಋಗ್-ಯಜುಃ-ಸಾಮ ಎಂದು ಸಂಜ್ಞಿತವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಸಂಲಗ್ನ ಗಾನಭಾಗಗಳು ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 9

हानिः सर्वविधित्सानामात्मनः सुखहैतुकी श्रेयः परं मनुष्याणां देवलोद्गीतमीरितं

ಎಲ್ಲ ವಿಧಿನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ‘ಹಾನಿ’ಯೂ ಆತ್ಮಸুখಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಮಾನವರಿಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ದೇವರುಗಳು ಹಾಡಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ‘ದೇವಲೋದ್ಗೀತ’ವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 10

कामत्यागात्तु विज्ञानं सुखं ब्रह्म परं पदं कामिनां न हि विज्ञानं सनकोद्गीतमेव तत्

ಕಾಮತ್ಯಾಗದಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನ (ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಜ್ಞಾನ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆನಂದವೇ ಬ್ರಹ್ಮ—ಪರಮ ಪದ. ಆದರೆ ಕಾಮಾಸಕ್ತರಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇದೇ ಸನಕನು ಹಾಡಿದ ಉಪದೇಶ।

Verse 11

प्रवृत्तञ्च निवृत्तञ्च कार्यं कर्मपरो ऽब्रवीत् श्रेयसां श्रेय एतद्धि नैष्कर्म्यं ब्रह्म तद्धरिः

ಕರ್ಮನಿಷ್ಠನು ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದನು. ಏಕೆಂದರೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಇದೇ: ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯ, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮ; ಅದೇ ಹರಿಯೇ (ವಿಷ್ಣು) ಆಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 12

पुमांश्चाधिगतज्ञानो भेदं नाप्नोति सत्तमः ब्रह्मणा विष्णुसंज्ञेन परमेणाव्ययेन च

ಸತ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಪುರುಷನು—ಸಜ್ಜನರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು—ಯಾವ ಭೇದವನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಪರಮ ಅವ್ಯಯ ತತ್ತ್ವವೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅದೇ ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೂ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 13

ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं सौभाग्यं रूपमुत्तमम् तपसा लभ्यते सर्वं मनसा यद्यदिच्छति

ಜ್ಞಾನ, ಅನುಭವಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನ, ಆಸ್ತಿಕ್ಯ, ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ರೂಪ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಬಯಸಿದರೂ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 14

नास्ति विष्णुसमन्ध्येयं तपो नानशनात्परं नास्त्यारोग्यसमं धन्यं नास्ति गङ्गासमा सरित्

ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಧ್ಯೇಯವಸ್ತು ಇಲ್ಲ; ಉಪವಾಸಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲ; ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಧನ್ಯ ಕಲ್ಯಾಣವಿಲ್ಲ; ಗಂಗೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ನದಿಯಿಲ್ಲ.

Verse 15

न सो ऽस्ति बान्धवः कश्चिद्विष्णुं मुक्त्वा जगद्गुरुं अधश्चोर्धं हरिश्चाग्रे देहेन्द्रियमनोमुखे

ಜಗದ್ಗುರು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಿಜವಾದ ಬಂಧುವೆನಿಸುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಕೆಳಗೂ ಮೇಲಗೂ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೂ ಹರಿಯೇ—ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 16

इत्येवं संस्मरन् प्राणान् यस्त्यजेत्स हरिर्भवेत् यत्तद् ब्रह्म यतः सर्वं यत्सर्वं तस्य संस्थितम्

ಈ ರೀತಿ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವನು ಹರಿಸ್ವರূপನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮ—ಅದರಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 17

अग्राह्यकमनिर्देश्यं सुप्रतिष्ठञ्च यत्परं परापरस्वरूपेण विष्णुः सर्वहृदि स्थितः

ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವು ಗ್ರಾಹ್ಯವಲ್ಲ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗದು; ಆದರೂ ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ. ಪರ–ಅಪರ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಸರ್ವಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 18

यज्ञेशं यज्ञपुरुषं केचिदिच्छन्ति तत्परं केचिद्विष्णुं हरं केचित् केचिद् ब्रह्माणमीश्वरं

ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿರುವ ಕೆಲವರು ಅವನನ್ನು ಯಜ್ಞೇಶನಾಗಿ, ಯಜ್ಞಪುರುಷನಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ, ಕೆಲವರು ಹರ (ಶಿವ) ಆಗಿ, ಮತ್ತೇಕೆಲವರು ಬ್ರಹ್ಮಾ ಎಂಬ ಈಶ್ವರನಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 19

इन्द्रादिनामभिः केचित् सूर्यं सोमञ्च कालकम् ब्रह्मादिस्तम्भपर्यन्तं जगद्विष्णुं वदन्ति च

ಕೆಲವರು ಇಂದ್ರಾದಿ ನಾಮಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯ, ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ) ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನೂ (ಅವನ ರೂಪವೆಂದು) ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಕಂಬದವರೆಗೆ—ಈ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವೂ ವಿಷ್ಣುವೇ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 20

स विष्णुः परमं ब्रह्म यतो नावर्तते पुनः सुवर्णादिमहादानपुण्यतीर्थावगाहनैः

ಆ ವಿಷ್ಣುವೇ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ; ಅವನಿಂದ ಮತ್ತೆ (ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ) ಮರಳುವಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಸುವರ್ಣಾದಿ ಮಹಾದಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನ (ಸ್ನಾನ) ಮಾಡುವುದರಿಂದ (ಆ ಸ್ಥಿತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ).

Verse 21

ध्यानैर् व्रतैः पूजया च धर्मश्रुत्या तदाप्नुयात् आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव तु

ಧ್ಯಾನ, ವ್ರತ, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶ್ರವಣದಿಂದ ಆ ಪರಮವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆತ್ಮವನ್ನು ರಥಿಯಾಗಿ ತಿಳಿ; ದೇಹವೇ ರಥವೆಂದು ಅರಿತುಕೋ.

Verse 22

बुद्धिन्तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च इन्द्रयाणि हयानाहुर्विषयांश्चेषुगोचरान्

ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾರಥಿಯೆಂದು ತಿಳಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪಗ್ಗವೆಂದು ತಿಳಿ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕುದುರೆಗಳು; ವಿಷಯಗಳು ಅವುಗಳ ಸಂಚಾರಗೋಚರಗಳು.

Verse 23

आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा

ಮುನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾದ ಆತ್ಮನೇ ‘ಭೋಕ್ತ’ (ಅನುಭವಕ). ಆದರೆ ವಿವೇಕಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವನು ಸದಾ ಅಯುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 24

न सत्पदमवाप्नोति संसारञ्चाधिगच्छति यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा

ಅವನು ಸತ್ಪದ (ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು) ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಸಂಸಾರದಲ್ಲೇ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ—ವಿವೇಕಜ್ಞಾನವಿದ್ದರೂ ಸದಾ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿರದಿದ್ದರೆ.

Verse 25

स तत्पदमवाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते विज्ञानसारथिर्यस्तु मनःप्रग्रहवान्नरः

ಅವನು ಆ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ—ವಿವೇಕಜ್ಞಾನವೇ ಸಾರಥಿಯಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪಗ್ಗದಂತೆ ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ನರನು.

Verse 26

सो ऽध्वानं परमाप्नोति तद्विष्णोः परमं पदम् इन्द्रियेभ्यः परा ह्य् अर्था अर्थेभ्यश् च परं मनः

ಅವನು ಪರಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ಪರಮ ಪದವನ್ನು. ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗಿಂತ ವಿಷಯಗಳು ಮೇಲಾದವು; ವಿಷಯಗಳಿಗಿಂತ ಮನಸ್ಸು ಇನ್ನೂ ಪರಮ.

Verse 27

मनसस्तु परा बुद्धिः बुद्धेरात्मा महान् परः महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः

ಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವುದು ಬುದ್ಧಿ; ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವುದು ಮಹತ್ ತತ್ತ್ವ. ಮಹತ್ತಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವುದು ಅವ್ಯಕ್ತ; ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವುದು ಪರಮ ಪುರುಷ.

Verse 28

पुरुषान्न परं किञ्चित् सा काष्ठा सा परा गतिः एषु सर्वेषु भूतेषु गूढात्मा न प्रकाशते

ಪುರುಷನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ಅದೇ ಪರಮ ಮಿತಿ, ಅದೇ ಪರಮ ಗತಿ. ಈ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನು ಗುಪ್ತನಾಗಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 29

दृश्यते त्वग्र्यया बुध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः यच्छेद्वाङ्मनसी प्राज्ञः तद्यच्छेज्ज्ञानमात्मनि

ಆದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಿಗಳು ಅಗ್ರ್ಯವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಜ್ಞನು ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 30

ज्ञानमात्मनि महति नियच्छेच्छान्त आत्मनि ज्ञात्वा ब्रह्मात्मनोर्योगं यमाद्यैर् ब्रह्म सद्भवेत्

ಶಾಂತವಾದ ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ—ಮಹತ್ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ—ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನ ಯೋಗವನ್ನು ಅರಿತು, ಯಮಾದಿ ಶಿಸ್ತುಗಳಿಂದ ಸಾಧಕನು ನಿಜವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ यमाश् च नियमाः पञ्च शौचं सन्तोषसत्तपः

ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಅಸ್ತೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪರಿಗ್ರಹ—ಇವು ಐದು ಯಮಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಶೌಚ, ಸಂತೋಷ, ಸತ್-ತಪಸ್ (ಸಮ್ಯಕ್ ತಪ) ಮೊದಲಾದವು ಐದು ನಿಯಮಗಳು.

Verse 32

स्वाध्यायेश्वरपूजा च आसनं पद्मकादिकं प्राणायामो वायुजयः प्रत्याहारः स्वनिग्रहः

ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರಪೂಜೆ; ಪದ್ಮಾಸನಾದಿ ಆಸನಗಳು; ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ—ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನ ಜಯ; ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ—ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ: ಇವು ಯೋಗಸಾಧನೆಯ ಶಿಸ್ತುಗಳು.

Verse 33

शुभे ह्य् एकत्र विषये चेतसो यत् प्रधारणं निश् चलत्वात्तु धीमद्भिर्धारणा द्विज कथ्यते

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಒಂದು ಶುಭ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಚಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದು—ಅದಿನ ನಿಶ್ಚಲ ಏಕಾಗ್ರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ—ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ‘ಧಾರಣೆ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 34

पौनःपुन्येन तत्रैव विषयेष्वेव धारणा ध्यानं स्मृतं समाधिस्तु अहं ब्रह्मात्मसंस्थितिः

ಪುನಃಪುನಃ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಅದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದು ‘ಧಾರಣೆ’; ಅದರ ನಿರಂತರ ಪ್ರವಾಹ ‘ಧ್ಯಾನ’; ಮತ್ತು ‘ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂಬ ಆತ್ಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದು ‘ಸಮಾಧಿ’.

Verse 35

घटध्वंसाद्यथाकाशमभिन्नं नभसा भवेत् मुक्तो जीवो ब्रह्मणैवं सद्ब्रह्म ब्रह्म वै भवेत्

ಘಟವು ನಾಶವಾದಾಗ ಅದರೊಳಗಿನ ಆಕಾಶವು ಮಹಾಕಾಶದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನ್ನವಾಗುವಂತೆ, ಮುಕ್ತ ಜೀವನು ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಏಕರೂಪನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆ ಸತ್-ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಬ್ರಹ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 36

आत्मानं मन्यते ब्रह्म जीवो ज्ञानेन नान्यथा जीवो ह्य् अज्ञानतत्कार्यमुक्तः स्यादजरामरः

ಸತ್ಯಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜೀವನು ತನ್ನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನೆಂದು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಜೀವನು ಜರಾ-ಮರಣರಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

अग्निर् उवाच वशिष्ठ यमगीतोक्ता पठतां भुक्तिमुक्तिदा आत्यन्तिको लयः प्रोक्तो वेदान्तब्रह्मधीमयः

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಶಿಷ್ಠ! ‘ಯಮಗೀತಾ’ ಎಂಬ ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಠಿಸುವವರಿಗೆ ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಎರಡೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತ ಬ್ರಹ್ಮಬೋಧಮಯವಾದ ‘ಆತ್ಯಂತಿಕ ಲಯ’ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.