
Svarga-lokasya Amarāvatī-dharmasabhā ca (Sudharmā) — digpura-varṇanam
Ancient-Geography (Purāṇic Cosmography)
ក្នុងស៊ុមសន្ទនា វរាហៈ–ព្រឹថវី ជំពូកនេះផ្តោតលើភូមិសាស្ត្រចក្រវាលតាមបុរាណ។ រុទ្រៈពណ៌នាតំបន់ភ្លឺរលោងនៅខាងកើតភ្នំមេរុ ដែលត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយជញ្ជាំងភ្នំរាងមូល (ចក្រវាដៈ) ហើយសម្បូរទៅដោយរ៉ែធាតុជាច្រើន។ នៅក្នុងនោះមានរាជធានីទេវៈ អមរាវតី មានកំពែងមាសជាំបូនដៈ វិមានអាកាស (វិមាន) ច្រើន អាងទឹកធំ ទង់ជ័យ និងលម្អផ្កា ហើយមានទេវតា យក្ស អប្សរា និងឥសីរស់នៅ។ កណ្ដាលមានសុធម្មាសភា ដ៏ល្បី ជាសាលាមណីរតនៈ ដែលព្រះឥន្ទ្រ (សចីបតិ, សហស្រាក្ស) អង្គុយគ្រងនៅមធ្យមក្រុមអ្នកសម្រេច។ បន្ទាប់មកបានរៀបរាប់ទីក្រុងតាមទិសដែលពាក់ព័ន្ធនឹងទេវៈធំៗ—អគ្គនី យម និរតិ វរុណ វាយុ គុបេរ និងឥសាន—បង្ហាញស្វರ್ಗជាអាណាចក្រច្រើនតំបន់ដែលមានរបៀបរៀបរយ។
Verse 1
रुद्र उवाच । तस्यैव मेरोः पूर्वे तु देशे परमवर्चसे । चक्रवाटपरिक्षिप्ते नानाधातुविराजिते ॥ ७६.१ ॥
រុទ្រ បានមានព្រះវាចា៖ «នៅខាងកើតនៃភ្នំ មេរុ នោះ មានដែនដីមួយមានពន្លឺអស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំង ព័ទ្ធជុំវិញដោយ ចក្រវាត (រង្វង់ភ្នំ/របាំងខ្យល់) ហើយរុងរឿងដោយរ៉ែធាតុជាច្រើនប្រភេទ»។
Verse 2
तत्र सर्वामरपुरं चक्रवातसमुद्धतम् । दुर्धर्षं बलदृप्तानां देवदानवरक्षसाम् । तत्र जाम्बूनदमयः सुप्राकारः सुतोरणः ॥ ७६.२ ॥
នៅទីនោះ មានទីក្រុងនៃអមរទាំងអស់ ដូចជាត្រូវបានខ្យល់កួចលើកឡើង—មិនអាចវាយលុកបាន សូម្បីដោយទេវៈ ដានវៈ និងរាក្សសៈ ដែលមោទនភាពដោយកម្លាំង។ នៅទីនោះ កំពែងដ៏ល្អឥតខ្ចោះធ្វើពីមាស ជាំបូនដៈ ហើយមានទ្វារច្រកដ៏ប្រណិត។
Verse 3
तस्याप्युत्तरपूर्वे तु देशे परमवर्चसे । आलोकजनसंपूर्णा विमानशतसंकुला ॥ ७६.३ ॥
នៅភាគឦសាននៃទីនោះ មានដែនដីពន្លឺដ៏អស្ចារ្យ ឆ្លុះចែងចាំងខ្លាំងបំផុត ពោរពេញដោយមនុស្សមានពន្លឺ និងកកកុញដោយវិមានរាប់រយ (យានសេឡេស្ទ្យាល់/អគារអាកាស)។
Verse 4
महावापीसमायुक्ता नित्यं प्रमुदिता शुभा । शोभिता पुष्पशबलैः पताकाध्वजमालिनी ॥ ७६.४ ॥
មានអាងទឹកធំ (ឬអណ្តូងជណ្តើរ) ប្រកបដោយសុភមង្គលជានិច្ច រីករាយមិនដាច់ ហើយត្រូវបានតុបតែងដោយផ្កាចម្រុះពណ៌ និងពាក់កម្រងបដា និងទង់ជ័យ។
Verse 5
देवैर्यक्षोप्सरोभिश्च ऋषिभिश्च सुषोभिता । पुरन्दरपुरी रम्या समृद्धा त्वमरावती ॥ ७६.५ ॥
ត្រូវបានតុបតែងដោយទេវតា យក្ស អប្សរា និងឥសីទាំងឡាយ ទីក្រុងដ៏រីករាយរបស់បុរន្ទរៈ—ពិតប្រាកដហើយ អ្នកគឺអមរាវតី—សម្បូរបែប និងរុងរឿង។
Verse 6
तस्या मध्येऽमरावत्यां वज्रवैडूर्यवेदिका । त्रैलोक्यगुणविख्याता सुधर्मा नाम वै सभा ॥ ७६.६ ॥
នៅកណ្ដាលអមរាវតីនោះ មានវេទិកាធ្វើពីពេជ្រ និងវៃឌូរ្យ (ថ្មភ្នែកឆ្មា/បេរីល)។ នៅទីនោះមានសភាឈ្មោះ សុធម្មា ដែលល្បីលើសគេដោយគុណល្អទូទាំងលោកទាំងបី។
Verse 7
तत्रास्ते श्रीपतेः श्रीमान् सहस्राक्षः शचीपतिः । सिद्धादिभिः परिवृतः सर्वाभिर्देवयोनिभिः ॥ ७६.७ ॥
នៅទីនោះ សហស្រាក្សៈដ៏រុងរឿង—ព្រះឥន្ទ្រា ជាព្រះស្វាមីរបស់សាចី—ស្ថិតនៅមុខព្រះស្រីបតិ (វិෂ្ណុ) ហើយត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយសិទ្ធៈ និងសត្វសម្រេចផ្សេងៗ ព្រមទាំងពូជកំណើតទេវៈគ្រប់ប្រភេទ។
Verse 8
तत्र चैव सुवंशः स्याद् भास्करस्य महात्मनः । साक्षात् तत्र सुराध्यक्षः सर्वदेवनमस्कृतः ॥ ७६.८ ॥
នៅទីនោះ ពិតប្រាកដ មានវង្សត្រកូលដ៏ឧត្តមរបស់ព្រះភាស្ករ មហាត្មា (ព្រះអាទិត្យ) ហើយនៅទីនោះផ្ទាល់ មានព្រះអធិបតីនៃទេវតាទាំងឡាយ ដែលទេវតាទាំងអស់គោរពនមស្ការ។
Verse 9
तस्याश्च दिक्षु विस्तीर्णा तत्तद्गुणसमन्विता । तेजोवती नाम पुरी हुताशस्य महात्मनः ॥ ७६.९ ॥
ហើយនៅទិសទាំងឡាយនៃតំបន់នោះ មានទីក្រុងមួយពង្រីកទូលាយ ប្រកបដោយគុណលក្ខណៈសមស្របៗ គឺទីក្រុងឈ្មោះ តេជោវតី របស់ព្រះហុតាស (អគ្គិ) មហាត្មា។
Verse 10
तत्तद्गुणवती रम्या पुरी वैवस्वतस्य च । नाम्ना संयमनी नाम पुरी त्रैलोक्यविश्रुता ॥ ७६.१० ॥
ទីក្រុងដ៏រីករាយនោះ ប្រកបដោយគុណសម្បត្តិជាច្រើន ក៏ជារបស់ព្រះវൈവស្វត (យម) ដែរ; តាមនាមហៅថា សំយមនី ជាទីក្រុងល្បីល្បាញទូទាំងត្រៃលោក។
Verse 11
तथा चतुर्थे दिग्भागे नैर्ऋताधिपतेः शुभा । नाम्ना कृष्णावती नाम विरूपाक्षस्य धीमतः ॥ ७६.११ ॥
ដូច្នេះដែរ នៅទិសទីបួន គឺភាគទិសនៃរដ្ឋនៃណៃឫត (ទិសនិរតិ/ទិសនិរត្យ) ដ៏មង្គល មានទីក្រុងមួយឈ្មោះ ក្រឹෂ್ಣាវតី ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះវិរូបាក្ស អ្នកប្រាជ្ញ។
Verse 12
पञ्चमे ह्युत्तरपुटे नाम्ना शुद्धवती पुरी । उदकाधिपतेः ख्याता वरुणस्य महात्मनः ॥ ७६.१२ ॥
ពិតប្រាកដ នៅភាគទីប្រាំខាងជើង មានទីក្រុងមួយឈ្មោះ សុទ្ធវតី ដែលល្បីថាជារបស់ព្រះវរុណ មហាត្មា អធិបតីនៃទឹក។
Verse 13
तथा पञ्चोत्तरे देवस्वस्योत्तरपुटे पुरी । वायोर्गन्धवती नाम ख्याता सर्वगुणोत्तरा ॥ ७६.१३ ॥
ដូច្នេះ នៅទិសខាងជើង—នៅជាយខាងជើងនៃ ទេវស្វៈ—មានទីក្រុងមួយ; វាល្បីឈ្មោះថា «គន្ធវតី» ជាទីក្រុងរបស់ព្រះវាយុ ហើយត្រូវបានពិពណ៌នាថា ល្អឥតខ្ចោះដោយគុណសម្បត្តិទាំងអស់។
Verse 14
तस्योत्तरपुटे रम्या गुह्यकाधिपतेः पुरी । नाम्ना महोदया नाम शुभा वैदूर्यवेदिका ॥ ७६.१४ ॥
នៅជាយខាងជើងនៃទីក្រុងនោះ មានទីក្រុងដ៏រីករាយមួយ ជាកម្មសិទ្ធិរបស់អធិរាជនៃគុហ្យកៈ; វាមាននាមថា «មហោទយា» ជាទីក្រុងមង្គល ហើយមានវេទិកា/ជាន់បូជាធ្វើពីកែវវៃឌូរ្យៈ។
Verse 15
तथाष्टमेऽन्तरपुटे ईशानस्य महात्मनः । पुरी मनोहरा नाम भूतैर्नानाविधैर्युता । पुष्पैर्धन्यैश्च विविधैर्वनैराश्रमसंस्थितैः ॥ ७६.१५ ॥
ដូច្នេះ នៅក្នុងបរិវេណខាងក្នុងទី៨ មានទីក្រុងមួយឈ្មោះ «មនោហរា» ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះឥសានៈដ៏មានព្រះហឫទ័យធំ; វាមានសត្វមានជីវិតជាច្រើនប្រភេទរស់នៅ ហើយសម្បូរដោយផ្កា ស្រូវធញ្ញជាតិ និងព្រៃព្រឹក្សាចម្រុះ ដែលមានអាស្រមតាំងនៅ។
Verse 16
प्रार्थ्यते देवलोकोऽयं स स्वर्ग इति कीर्तितः ॥ ७६.१६ ॥
លោកទេវៈនេះ ជាទីដែលគេស្វែងរកប្រាថ្នា; ដូចហេតុនេះហើយ វាត្រូវបានហៅថា «ស្វರ್ಗ» (សួគ៌)។
The chapter primarily instructs through cosmographic ordering: it presents svarga as a structured, directionally organized environment centered on Meru, where civic splendor, assembly space (Sudharmā), and deity-linked regions model an ideal of regulated cosmic governance rather than a direct code of social ethics.
No explicit chronological markers (tithi, nakṣatra, māsa, or seasonal observances) appear in this passage; the content is descriptive geography/cosmography rather than ritual timing.
Environmental balance is implied via spatial design: the realm is depicted as enclosed (cakravāṭa-parikṣipta), resource-rich (nānā-dhātu-virājita), and systematically partitioned into directional cities. This models a stable, managed cosmos that can be read as an analogue for terrestrial stewardship—order, containment, and resource awareness—within the broader Varāha–Pṛthivī Earth-centered narrative tradition.
The passage references primarily deity figures rather than human lineages: Indra (Sahasrākṣa, Śacīpati), Agni (Hutāśa), Yama (Vaivasvata), Nirṛti (associated here with Virūpākṣa), Varuṇa, Vāyu, Kubera (Guhyakādhipati), and Īśāna, along with classes of beings (deva, yakṣa, apsaras, ṛṣi, siddha).
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.