Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

तद्य एष कृतो होमो युष्माभिर्वेदमंत्रतः । देवराजार्थमव्यग्रैः कलशश्चाभिमंत्रितः

Transliteration

tadya eṣa kṛto homo yuṣmābhirvedamaṃtrataḥ | devarājārthamavyagraiḥ kalaśaścābhimaṃtritaḥ

Translation

ដូច្នេះ ហោមៈនេះ ដែលអ្នកទាំងអស់បានធ្វើដោយមន្ត្រវេដា និងកលសៈ (ក្រឡុកទឹក) ដែលបានអភិមន្ត្រដោយចិត្តមិនរំខាន ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ព្រះរាជានៃទេវៈ នឹងមិនឥតផលឡើយ។

Word by Word

• तत्: therefore/then
• तत्: Sambandha (Discourse link)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: निपातवत् प्रयोग (correlative particle: ‘therefore/then’)

• यः: which/that (he/that which)
• यः: Karta (Subject of relative clause)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)

• एषः: this
• एषः: Karta (Appositive subject)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कृतः: done/performed
• कृतः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: √कृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘होमः’ इत्यस्य विशेषण

• होमः: homa/oblatory rite
• होमः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• युष्माभिः: by you
• युष्माभिः: Karana (Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• वेदमन्त्रतः: by/through Vedic mantras
• वेदमन्त्रतः: Karana/Hetu (Means/Cause)
• Type: Indeclinable
• Root: वेदमन्त्र (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: ‘from/by means of’), हेतौ/उपायार्थे

• देवराजार्थम्: for the sake of the king of gods
• देवराजार्थम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Indeclinable
• Root: देवराज + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-एकवचन-रूपेण अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (purpose), समासः—तत्पुरुष (देवराजस्य अर्थम् = for the sake of the king of gods)

• अव्यग्रैः: by the unagitated/attentive (ones)
• अव्यग्रैः: Karana (Instrumental qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अव्यग्र (प्रातिपदिक: अ- + व्यग्र)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण (युष्माभिः इत्यस्य)

• कलशः: pitcher/pot
• कलशः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: कलश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• अभिमन्त्रितः: consecrated/enchanted with mantras
• अभिमन्त्रितः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अभि + √मन्त्र् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कलशः’ इत्यस्य विशेषण

Speaker

Dakṣa

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: ritual performers/assembled nobles

Visual Art Cues

Scene: A Vedic homa in progress: priests offering āhuti into a bright fire; beside them a decorated kalaśa wrapped with cloth, topped with leaves/coconut, being consecrated for a divine purpose.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Homa
• Vedic mantras
• Kalaśa
• Devarāja (king of the gods; contextually Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Focused, Veda-aligned ritual action produces definite results; steadiness (avyagra) safeguards sacred efficacy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse does not name a particular tīrtha; it remains within the general Tīrthamāhātmya narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performance of homa with Vedic mantras and consecration (abhimantraṇa) of a kalaśa for a defined sacred purpose.