Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

निर्ममो निरहंकारो यः शंभुर्नोपलक्षितः । यस्य लोका इमे सर्वे देहे तिष्ठंति मध्यगाः

Transliteration

nirmamo nirahaṃkāro yaḥ śaṃbhurnopalakṣitaḥ | yasya lokā ime sarve dehe tiṣṭhaṃti madhyagāḥ

Translation

ព្រះសម្ភូ—គ្មានការកាន់កាប់ និងគ្មានអហങ്കារ—យើងមិនបានស្គាល់ទ្រង់ឡើយ។ ក្នុងព្រះកាយទ្រង់ ដែលជាកណ្ដាល នោះលោកទាំងអស់នេះស្ថិតនៅ។

Word by Word

• निर्ममः: without possessiveness
• निर्ममः: Karta-dharma (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर् + मम (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (निः- + मम), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् ‘शंभुः’

• निरहंकारः: without ego
• निरहंकारः: Karta-dharma (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर् + अहंकार (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (निः- + अहंकार), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् ‘शंभुः’

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• शंभुः: Śambhu (Śiva)
• शंभुः: Karta (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘यः’ इत्यस्य समनाधिकरण

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध (negation particle)

• उपलक्षितः: noticed / recognized
• उपलक्षितः: Kriya (Predicate participle/क्रियापद-भाव)
• Type: Verb
• Root: उपलक्षित (कृदन्त; उप-लक्ष् धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘was noticed’

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्धक

• लोकाः: worlds / beings
• लोकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• इमे: these
• इमे: Karta-viseshana (Adjective of subject/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् ‘लोकाः’

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta-viseshana (Adjective of subject/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् ‘लोकाः’

• देहे: in the body
• देहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तिष्ठन्ति: stand / abide
• तिष्ठन्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• मध्यगाः: situated in the middle
• मध्यगाः: Karta-viseshana (Adjective of subject/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मध्य + ग (कृदन्त; गम् धातु)
• Form: तत्पुरुष-समास (मध्यं गताः), भूतकृदन्त (PPP/क्त) ‘गत’, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् ‘लोकाः’

Speaker

Brāhmaṇas / sages (continuing lament)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A visionary composition: Śambhu as serene cosmic being, with subtle suggestion of multiple worlds within his torso/heart-lotus; devotees in foreground realize they failed to recognize him.

Characters & Entities

• Śambhu (Śiva)
• Lokas (worlds/cosmic realms)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is portrayed as ego-free and all-containing; spiritual blindness is the failure to recognize the divine as both transcendent and immanent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is identified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.