Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

न चापत्यं मया लब्धं तथापि परमेश्वर । तादृशेऽपि च सौभाग्ये तारुण्ये तादृशे स्थिते

Transliteration

na cāpatyaṃ mayā labdhaṃ tathāpi parameśvara | tādṛśe'pi ca saubhāgye tāruṇye tādṛśe sthite

Translation

«ប៉ុន្តែ ខ្ញុំមិនបានទទួលកូនចៅទេ ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ; ទោះបីមានសោភាគ្យដូច្នោះ និងនៅក្នុងវ័យក្មេងដ៏រុងរឿងដូច្នោះក៏ដោយ»។

Word by Word

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध (negation particle)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction)

• अपत्यम्: offspring, child
• अपत्यम्: Karta/Predicate-noun (Subject complement/कर्तृ-विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: अपत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (Agent/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• लब्धम्: obtained
• लब्धम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु) + लब्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृत् (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थक

• तथा: thus
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकार/तुल्यत्व (thus/so)

• अपि: even, nevertheless
• अपि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, अप्यर्थ (even/also)

• परमेश्वर: O Supreme Lord
• परमेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (परमः ईश्वरः)

• तादृशे: in such
• तादृशे: Adhikarana (Location/Context/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विशेषण (qualifying सौभाग्ये)

• अपि: even
• अपि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, अप्यर्थ (even/also)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय

• सौभाग्ये: in good fortune
• सौभाग्ये: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सौभाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तारुण्ये: in youth
• तारुण्ये: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तारुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तादृशे: in such
• तादृशे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying तारुण्ये/स्थिते)

• स्थिते: when (it) is present/standing
• स्थिते: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृत् (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute sense: 'when/while ... is present')

Speaker

A royal petitioner (Ānarta queen/princess addressing Parameśvara/Śiva)

Skanda Dialogue

Listener: Parameśvara

Visual Art Cues

Scene: Lakṣmī, still radiant, reveals a hidden sorrow—hands lowered, eyes moist—confessing to the Supreme Lord that despite fortune and youth she lacks a child.

Characters & Entities

• Parameśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly prosperity and youth are incomplete without divine grace; one should turn to Parameśvara with humility for life’s deeper fulfillments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is part of the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya flow; the specific tīrtha is developed in the surrounding narrative of Adhyāya 178.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it frames a petition that leads into later vrata/service instructions.