Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

बिंबोष्ठीं चारुदेहां च मुष्टिग्राह्यकृशोदरीम् । पद्मपत्रविशालाक्षीं गूढगुल्फां सुकेशिकाम्

Transliteration

biṃboṣṭhīṃ cārudehāṃ ca muṣṭigrāhyakṛśodarīm | padmapatraviśālākṣīṃ gūḍhagulphāṃ sukeśikām

Translation

នាងមានបបូរមាត់ដូចផ្លែបിംបា រាងកាយស្រស់សោភា ចង្កេះស្តើងដល់ថ្នាក់អាចក្តាប់ជុំដោយកណ្ដាប់ដៃ; ភ្នែកធំដូចស្លឹកផ្កាឈូក កជើងរឹងរូសល្អ និងសក់ស្រស់ស្អាត។

Word by Word

• बिम्बोष्ठीम्: having lips like a bimba-fruit
• बिम्बोष्ठीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: बिम्ब + ओष्ठी (प्रातिपदिक; बिम्ब-उपमा + ओष्ठी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• चारुदेहाम्: of beautiful body
• चारुदेहाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चारु + देह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• मुष्टिग्राह्यकृशोदरīm: slender-waisted, graspable by a fist
• मुष्टिग्राह्यकृशोदरīm: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मुष्टि + ग्राह्य + कृश + उदर (प्रातिपदिक; ग्राह्य = √ग्रह् (धातु) से कृदन्त-विशेषण)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-समास; विशेषण (fem. acc. sg.)

• पद्मपत्रविशालाक्षीम्: having large eyes like lotus-petals
• पद्मपत्रविशालाक्षीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पद्म + पत्र + विशाल + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• गूढगुल्फाम्: with well-formed/hidden ankles
• गूढगुल्फाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गूढ + गुल्फ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• सुकेशिकाम्: having beautiful hair
• सुकेशिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु + केशिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

Speaker

Narrator (contextual; within Nāgarakhaṇḍa narrative)

Visual Art Cues

Scene: A close, poetic portrait of a young woman: bimba-red lips, lotus-petal eyes, slender waist, well-formed ankles, glossy hair—presented as an idealized figure in a domestic or courtly setting within a pilgrimage tale.

Characters & Entities

• bimba
• padma (lotus)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse illustrates how outward beauty can become an object of attachment and a driver of plot, inviting discernment (viveka) about desire.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced in this descriptive verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.