Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । अनेन तव वाक्यस्य प्रोक्तं वाक्यं हरे यतः । वास्त्वेतदिति यस्माच्च तस्माद्वास्तु भविष्यति

Transliteration

brahmovāca | anena tava vākyasya proktaṃ vākyaṃ hare yataḥ | vāstvetaditi yasmācca tasmādvāstu bhaviṣyati

Translation

ព្រះព្រហ្មា មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះហរិ ដោយសារព្រះវាចារបស់ទ្រង់នេះ បានប្រកាសពាក្យថា ‘នេះគឺ វាស្តុ (Vāstu)’ ដូច្នេះវានឹងមាននាមថា វាស្តុ ពិតប្រាកដ»។

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; संबोधन-प्रयोगे वक्ता-निर्देशः (speaker tag)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अनेन: by this; with this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; साधन/हेतु-निर्देशः

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th case), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• वाक्यस्य: of the statement
• वाक्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन

• प्रोक्तम्: has been spoken; uttered
• प्रोक्तम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-उच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-भावः

• वाक्यम्: a statement/word
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• हरे: O Hari
• हरे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन

• यतः: because; since
• यतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; कारणार्थक-सम्बन्धसूचक ("because/from which")

• वास्तु: Vāstu (the dwelling/architectural principle)
• वास्तु: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वास्तु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; इति-पूर्वं उद्धरण-निर्देशः

• इति: thus; ‘…’
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण-समाप्तिसूचक (quotative particle)

• यस्मात्: from which; because of which
• यस्मात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; कारण/अपादानार्थ

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• तस्मात्: therefore; from that
• तस्मात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; तस्मात् = "therefore/from that"

• वास्तु: Vāstu
• वास्तु: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वास्तु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• भविष्यति: will be; will come to be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Brahmā (Padmaja)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vāstu

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Hari (Viṣṇu)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā addresses Hari, formally confirming the name ‘Vāstu’ as a sacred designation; a cosmic, court-like setting where speech becomes decree.

Characters & Entities

• Brahmā
• Hari (Viṣṇu)
• Vāstu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Names and identities in Purāṇic tradition are not arbitrary; they are grounded in divine speech that establishes meaning and function.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is situated in a tīrtha-māhātmya chapter, but it focuses on naming (Vāstu) rather than naming a location.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is an explanatory (nirukti-like) naming statement.