Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 92

Devanagari script

नारदेनैवमुक्ता सा कुपिता पार्वती भृशम् । बभाषे मत्सरग्रस्ता साक्षेपं वचनं सती

Transliteration

nāradenaivamuktā sā kupitā pārvatī bhṛśam | babhāṣe matsaragrastā sākṣepaṃ vacanaṃ satī

Translation

ព្រះនារទៈបាននិយាយដូច្នោះ នាងបារវតីក៏ខឹងខ្លាំងណាស់។ ដោយត្រូវអារម្មណ៍ច嫉ឈ្នានីយ៍គ្រប់គ្រង នាងសតីដ៏មានគុណធម៌បាននិយាយពាក្យពោរពេញដោយការស្តីបន្ទោស។

Word by Word

• नारदेन: by Narada
• नारदेन: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• उक्ता: having been spoken to
• उक्ता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सा) इति सह

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कुपिता: angered
• कुपिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुपित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सा/पार्वती)

• पार्वती: Parvati
• पार्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भृशम्: greatly, intensely
• भृशम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• बभाषे: spoke
• बभाषे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• मत्सरग्रस्ता: seized by jealousy
• मत्सरग्रस्ता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मत्सर + ग्रस्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—मत्सर-ग्रस्त (तत्पुरुषः: मत्सरेण ग्रस्ता) विशेषणम् (पार्वती)

• साक्षेपम्: with reproach, sarcastic
• साक्षेपम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: साक्षेप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वचनम्)

• वचनम्: words, speech
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सती: the virtuous lady (Sati)
• सती: Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-विशेषणवत् (पार्वती)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition within Māheśvarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Internal audience of the Kedārakhaṇḍa dialogue (contextually the hearers of the māhātmya)

Visual Art Cues

Scene: Parvatī, stung by Nārada’s words, flares with anger; her posture stiffens, eyes sharpen, and she speaks with reproach—yet her inherent sanctity (satī) remains visible as a restrained aura.

Characters & Entities

• Nārada
• Pārvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even exalted beings warn against matsara (jealousy); emotional turbulence obscures clear spiritual vision.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakṣetra is the wider setting of Kedārakhaṇḍa, but this verse is a narrative transition rather than a tīrtha-glorification.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes a reaction within the dialogue.