Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

तत्र स्कंदस्य प्रीत्यर्थं सर्वदेवैर्निनिर्मितम् । सरः सुरम्यं तीर्थानि तत्र ते निदधुस्तथा

Transliteration

tatra skaṃdasya prītyarthaṃ sarvadevairninirmitam | saraḥ suramyaṃ tīrthāni tatra te nidadhustathā

Translation

នៅទីនោះ ដើម្បីបំពេញព្រះហឫទ័យព្រះស្កន្ទៈ ព្រះទេវទាំងអស់បានស្ថាបនាស្រះទឹកដ៏ស្រស់ស្អាតយ៉ាងវិសេស ហើយនៅទីនោះផងដែរ ពួកគេបានដាក់តាំងទីរថៈ (កន្លែងងូតទឹកបរិសុទ្ធ)។

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Desha-Kala (Locative sense/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• स्कन्दस्य: of Skanda
• स्कन्दस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन

• प्रीति-अर्थम्: for (his) pleasure
• प्रीति-अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थे (‘for the sake of pleasure’)

• सर्व-देवैः: by all the gods
• सर्व-देवैः: Karana (Agent-instrumental/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (करण), बहुवचन; कर्मधारयः (‘all the gods’)

• निनिर्मितम्: constructed
• निनिर्मितम्: Karma (Object predicate/कर्मविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नि + निर्मा/मा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘constructed’; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (सरः इत्यस्य विशेषणम्)

• सरः: a lake
• सरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• सु-रम्यम्: very beautiful
• सु-रम्यम्: Karta (Qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय/उपसर्ग) + रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सरः इत्यस्य विशेषणम्; उपपद-तत्पुरुषः (‘very beautiful’)

• तीर्थानि: sacred fords/holy places
• तीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Desha-Kala (Locative/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम; (देवाः इत्यर्थे)

• निदधुः: placed/established
• निदधुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + धा (धातु)
• Form: लिट् (perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; ‘placed/established’

• तथा: thus/also
• तथा: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक/समुच्चयार्थ (thus/also)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Deva-nirmita Saras (lake) with established tīrthas (specific names not in the given verse)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A newly formed celestial lake gleams; devas collectively shape its banks and steps; multiple tīrtha markers/ghāṭas appear around it; Skanda is honored at the center, pleased.

Characters & Entities

• Skanda
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine joy (prīti) becomes a cause for manifesting tīrthas—places where devotees can purify themselves and grow in devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A beautiful sacred lake and its tīrthas connected with Skanda are praised; the precise name appears in the broader passage, not in this single verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse implies tīrtha-creation and installation—preparing a site for future snāna (bathing) and worship.