Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

तत्र कुंडे नरः स्नातो भुवने शोभवेन्नरः । तद्याम्यां विमलेशश्च कुंडं च विमलोदकम्

Transliteration

tatra kuṃḍe naraḥ snāto bhuvane śobhavennaraḥ | tadyāmyāṃ vimaleśaśca kuṃḍaṃ ca vimalodakam

Translation

នៅក្នុងស្រះនោះ មនុស្សណាដែលងូតទឹក នឹងភ្លឺរលោង និងទទួលកិត្តិយសក្នុងលោកទាំងឡាយ។ ខាងត្បូងនោះមាន វិមលេស និងស្រះដែលហៅថា វិមលោទក «ទឹកនៃភាពបរិសុទ្ធ»។

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• कुण्डे: in the pond
• कुण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• स्नातः: having bathed
• स्नातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्नात (कृदन्त; √स्ना)
• Form: भूतकृत् (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (having bathed)

• भुवने: in the world
• भुवने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• शोभवेत्: would shine / would be splendid
• शोभवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शुभ्/शोभ् (धातु; √शुभ्/√शोभ्)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• नरः: the man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (emphatic repetition)

• तत्: in that
• तत्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; याम्याम् इति विशेष्य-विशेषणभावः

• याम्याम्: southern (direction)
• याम्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: याम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; दिक्-विशेषण

• विमलेशः: Vimaleśa (name)
• विमलेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विमल-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक

• कुण्डम्: a pond
• कुण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक

• विमलोदकम्: pure water (name/epithet)
• विमलोदकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमल-उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणपूर्वपद (pure water)

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhuvaneśvara-kuṇḍa; Vimalodaka-kuṇḍa (near Vimal(e)śa)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim-audience within the Kāśī-māhātmya frame

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims descend stone steps into Bhuvaneśvara-kuṇḍa for ritual bathing; the path continues south to a shrine of Vimal(e)śa beside a clear pond named Vimalodaka.

Characters & Entities

• Kāśī
• Bhuvaneśvara Kuṇḍa
• Vimaleśa
• Vimalodaka Kuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity gained through tīrtha-bathing is said to translate into spiritual radiance and auspicious standing across worlds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhuvaneśvara Kuṇḍa, and the nearby Vimaleśa with the Vimalodaka Kuṇḍa in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) in the specified kuṇḍa; the verse also gives directional guidance to the next shrine.