
ជំពូកនេះរៀបរាប់ជាសន្ទនារវាង យុធិષ્ઠិរ និង វ្យាសៈ។ យុធិષ્ઠិរ សួរអំពី “សាសនៈ” បុរាណ (លិខិតរាជក្រឹត្យ/សិលាចារឹក) ដែល ព្រះរាម បានចេញនៅយុគ ត្រេតា ក្នុងស្ថានទី សត្យមន្ទិរ ហើយ វ្យាសៈ ពន្យល់ពីបរិបទ និងខ្លឹមសារនៃសាសនៈនោះ។ រឿងត្រូវបានដាក់នៅ ធម្មារណ្យ ដោយបង្ហាញការការពារដ៏ទេវភាព—ព្រះនារាយណ៍ ជាព្រះអម្ចាស់ និងយោគិនីមួយ ជាអំណាចសង្គ្រោះ—ហើយលើកឡើងថា ផ្ទាំងស្ពាន់ ជាមធ្យោបាយអចិន្ត្រៃយ៍សម្រាប់កំណត់ត្រាធម៌។ បន្ទាប់មក វាចារណ៍ធ្វើឲ្យទូលំទូលាយថា ព្រះវិស្ណុ ជាគោលធម្មវិជ្ជាដែលមានស្ថិរភាពក្នុង វេដៈ បុរាណៈ និងធម្មសាស្ត្រ ហើយព្រះរាម ជាអវតារ ដើម្បីការពារធម៌ និងបំផ្លាញអំណាចប្រឆាំង។ សាសនៈមានរចនាបថដូចចារឹកធម្មៈ៖ សរសើរអ្នកបរិច្ចាគដី ដាក់ទណ្ឌកម្មធ្ងន់លើអ្នកដកហូត/យល់ព្រមដកហូត និងប្រកាសបុណ្យធំសម្រាប់អ្នកការពារ។ វារៀបរាប់ផលកម្មនៃការលួចដី—ទិដ្ឋភាពនរក និងកំណើតទាប—ហើយប្រៀបធៀបនឹងផលបុណ្យនៃការបរិច្ចាគដីសូម្បីតែបន្តិច និងអះអាងថា ដីដែលបានប្រគេនដល់ព្រាហ្មណ៍ មិនអាចផ្ទេរឬដកហូតបាន។ ជំពូកនេះក៏កត់ត្រាប្រពៃណីថែរក្សា៖ ព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រាជ្ញរក្សាទុកផ្ទាំងស្ពាន់ ធ្វើពិធីគោរព និងបូជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយលើកទឹកចិត្តឲ្យសូត្រឈ្មោះ “រាម” ជានិច្ច ដើម្បីការពារខ្លួន។ ចុងក្រោយ ព្រះរាម បញ្ជាឲ្យសាសនៈនេះនៅស្ថិត និងត្រូវបានការពារឆ្លងកាត់កាលវដ្តលោកធាតុ ដោយអំពាវនាវព្រះហនុមាន ជាអ្នកអនុវត្តការពារ-ពិន័យចំពោះអ្នករំលោភ ហើយបញ្ចប់ដោយព្រះរាម ត្រឡប់ទៅ អយោធ្យា និងគ្រងរាជយូរអង្វែង។
Verse 1
व्यास उवाच । एवं रामेण धर्मज्ञ जीर्णोद्धारः पुरा कृतः । द्विजानां च हितार्थाय श्रीमातुर्वचनेन च
ព្រះវ្យាសមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដូច្នេះហើយ ក្នុងកាលបុរាណ ព្រះរាម អ្នកដឹងធម៌ បានធ្វើការស្តារឡើងវិញនូវអ្វីដែលចាស់ទ្រុឌទ្រោម—ដើម្បីសុខមង្គលរបស់ពួកទ្វិជ និងក៏តាមព្រះបន្ទូលរបស់ស្រីមាតា»។
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । कीदृशं शासनं ब्रह्मन्रामेण लिखितं पुरा । कथयस्व प्रसादेन त्रेतायां सत्यमंदिरे
ព្រះយុធិឋិរមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ឥសី, កាលមុន ព្រះរាមបានសរសេរព្រះរាជក្រឹត្យប្រភេទណា? សូមមេត្តាប្រាប់ខ្ញុំ—អំពីក្រឹត្យដែលបានចេញក្នុងយុគត្រេតា នៅសត្យមន្ទិរ»។
Verse 3
व्यास उवाच । धर्मारण्ये वरे दिव्ये बकुलार्के स्वधिष्ठिते । शून्यस्वामिनि विप्रेंद्र स्थिते नारायणे प्रभौ
ព្រះវ្យាសបានមានព្រះវាចា៖ នៅក្នុងធម្មារណ្យដ៏ប្រសើរ និងទេវភាព—កន្លែងដែលបកុលារកៈបានប្រតិស្ឋានលើអាសនៈរបស់ខ្លួន—ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ឧត្តម! នៅពេលព្រះនារាយណៈជាព្រះអម្ចាស់ស្ថិតនៅឯ សូន្យស្វាមិន…
Verse 4
रक्षणाधिपतौ देवे सर्वज्ञे गुणनायके । भवसागर मग्नानां तारिणी यत्र योगिनी
នៅទីនោះ ព្រះទេវៈជាអធិបតីនៃការការពារ—ជាព្រះសព្វជ្ញា និងជាមេដឹកនាំគុណធម៌ទាំងឡាយ—ស្ថិតគង់វង្ស; ហើយនៅទីនោះដែរ យោគិនីឈ្មោះ ‘តារិណី’ នាំអ្នកដែលលិចក្នុងសមុទ្រសំសារ-ភវៈ ឲ្យឆ្លងផុត។
Verse 5
शासनं तत्र रामस्य राघवस्य च नामतः । शृणु ताम्राश्रयं तत्र लिखितं धर्मशास्त्रतः
សូមស្តាប់នៅទីនោះ នូវព្រះបញ្ជារបស់ព្រះរាម—រាឃវៈ—ដែលបានរៀបរាប់តាមនាម; មានលិខិតសិទ្ធិលើសន្លឹកទង់ដែង សរសេរតាមធម្មសាស្ត្រ។
Verse 6
महाश्चर्यकरं तच्च ह्यनेकयुगसंस्थितम् । सर्वो धातुः क्षयं याति सुवर्णं क्षयमेति च
ហើយវាជារឿងអស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំង ដែលស្ថិតស្ថេរឆ្លងកាត់យុគជាច្រើន; លោហៈទាំងអស់ទៅរកការខូចខាត សូម្បីតែមាសក៏ថយចុះដែរ។
Verse 7
प्रत्यक्षं दृश्यते पुत्र द्विजशासनमक्षयम् । अविनाशो हि ताम्रस्य कारणं तत्र विद्यते
កូនអើយ វាឃើញច្បាស់ដោយផ្ទាល់ថា លិខិតបញ្ជារបស់ព្រាហ្មណ៍មិនរលាយបាត់ឡើយ។ ព្រោះនៅក្នុងរឿងនោះ មានហេតុបណ្តាលឲ្យទង់ដែងមិនវិនាស ស្ថិតនៅ។
Verse 8
वेदोक्तं सकलं यस्माद्विष्णुरेव हि कथ्यते । पुराणेषु च वेदेषु धर्मशास्त्रेषु भारत
ព្រោះអ្វីៗទាំងអស់ដែលវេទបានបង្រៀន នោះត្រូវបានប្រកាសថាជាព្រះវិษ្ណុតែមួយ។ ឱ ភារតៈ ដូចគ្នានេះដែរ ក្នុងបុរាណៈ ក្នុងវេទ និងក្នុងធម្មសាស្ត្រ។
Verse 9
सर्वत्र गीयते विष्णुर्नाना भावसमाश्रयः । नानादेशेषु धर्मेषु नानाधर्मनिषेविभिः
គ្រប់ទីកន្លែងគេបានច្រៀងសរសើរព្រះវិษ្ណុ ដោយអាស្រ័យលើអារម្មណ៍ និងភាវៈជាច្រើន។ ក្នុងធម៌នានានៃប្រទេសផ្សេងៗ ដោយអ្នកអនុវត្តវិន័យធម៌ខុសៗគ្នា។
Verse 10
नानाभेदैस्तु सर्वत्र विष्णुरेवेति चिंत्यते । अवतीर्णः स वै साक्षात्पुराणपुरुषो त्तमः
ទោះបីគេគិតដោយភាពខុសគ្នាជាច្រើនក៏ដោយ ក៏គ្រប់ទីកន្លែងយល់ថា «មានតែព្រះវិษ្ណុប៉ុណ្ណោះ»។ ព្រះអង្គបានអវតារចុះមកដោយផ្ទាល់ ជាបុរសឧត្តមដែលបុរាណៈសរសើរ។
Verse 11
देववैरिविनाशाय धर्मसंरक्षणाय च । तेनेदं शासनं दत्तमविनाशात्मकं सुत
ដើម្បីបំផ្លាញសត្រូវរបស់ទេវតា និងដើម្បីការពារធម៌ បានប្រទានព្រះបញ្ជានេះ—កូនអើយ—ដែលមានសភាពមិនអាចវិនាសបាន។
Verse 12
यस्य प्रतापादृषद स्तारिता जलमध्यतः । वानरैर्वेष्टिता लंका हेलया राक्षसा हताः
ដោយព្រះបារមីរបស់ព្រះអង្គ ថ្មទាំងឡាយត្រូវបានធ្វើឲ្យអណ្តែតនៅកណ្ដាលទឹក; លង្កាត្រូវបានវានរល้อมព័ទ្ធ; ហើយរាក្សសត្រូវបានសម្លាប់ដោយងាយ។
Verse 13
मुनिपुत्रं मृतं रामो यमलोकादुपानयत् । दुंदुभिर्निहतो येन कबंधोऽभिहतस्तथा
ព្រះរាមបាននាំកូនប្រុសរបស់មុនីដែលស្លាប់ហើយ ត្រឡប់មកវិញ សូម្បីតែពីលោកយម។ ដោយព្រះអង្គ ទុំទុភីត្រូវបានសម្លាប់ ហើយកបន្ធក៏ត្រូវបានបំផ្លាញដូចគ្នា។
Verse 14
निहता ताडका चैव सप्तताला विभेदिताः । खरश्च दूषणश्चैव त्रिशिराश्च महासुरः
តាឌកាក៏ត្រូវបានសម្លាប់ ហើយដើមតាលទាំងប្រាំពីរត្រូវបានចោះទម្លុះ។ ខរ និងទូษណ ត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយត្រីសិរៈ អសុរធំក៏ដូចគ្នា។
Verse 15
चतुर्दशसहस्राणि जवेन निहता रणे । तेनेदं शासनं दत्तमक्षयं न कथं भवेत्
ចំនួនដប់បួនពាន់ត្រូវបានសម្លាប់យ៉ាងរហ័សក្នុងសមរភូមិ។ ព្រោះបទបញ្ជានេះត្រូវបានប្រទានដោយបុគ្គលដ៏អស្ចារ្យដូច្នេះ វានឹងមិនអស់សព្វថ្ងៃបានដូចម្តេច?
Verse 16
स्ववंशवर्णनं तत्र लिखित्वा स्वयमेव तु । देशकालादिकं सर्वं लिलेख विधिपूर्वकम्
នៅទីនោះ ព្រះអង្គបានសរសេរពិពណ៌នាពីវង្សត្រកូលរបស់ព្រះអង្គដោយខ្លួនឯង។ ហើយបានកត់ត្រាទាំងអស់—ទីកន្លែង ពេលវេលា និងអ្វីៗផ្សេងទៀត—តាមវិធីសាស្ត្រដ៏ត្រឹមត្រូវ។
Verse 17
स्वमुद्राचिह्नितं तत्र त्रैविद्येभ्यस्तथा ददौ । चतुश्चत्वारिंशवर्षो रामो दशरथात्मजः
នៅទីនោះ ព្រះអង្គបានប្រទានវា—ដែលមានសញ្ញាត្រាមុទ្រារបស់ព្រះអង្គ—ដល់អាចារ្យអ្នកប្រាជ្ញជំនាញត្រៃវេដ។ ព្រះរាម ព្រះរាជបុត្ររបស់ទសរថ មានព្រះជន្ម៤៤ឆ្នាំ។
Verse 18
तस्मिन्काले महाश्चर्यं संदत्तं किल भारत । तत्र स्वर्णोपमं चापि रौप्योपमम थापि च
នៅកាលនោះ ឱ ភារតៈ ពិតប្រាកដថា មានអព្ភូតហេតុដ៏មហិមាត្រូវបានប្រទាន។ នៅទីនោះ ក៏បានលេចឡើងអ្វីៗដ៏អស្ចារ្យដូចមាស និងដូចប្រាក់ផងដែរ។
Verse 19
उवाह सलिलं तीर्थे देवर्षिपितृतृप्तिदम् । स्ववंशनायकस्याग्रे सूर्येण कृतमेव तत्
នៅទីរមណីយដ្ឋានបូជនីយ (ទីរថ) នោះ ទឹកបានហូរចេញមក ដែលបំពេញសេចក្តីត្រេកអរដល់ទេវតា ទេវឫសី និងបិត្រ។ ការនោះពិតជាសូរ្យទេវបានសម្រេច នៅមុខមេដឹកនាំនៃវង្សរបស់ព្រះអង្គឯង។
Verse 20
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रामो विष्णुं प्रपूज्य च । रामलेखविचित्रैस्तु लिखितं धर्मशासनम्
ពេលឃើញអព្ភូតហេតុដ៏មហិមា នោះ ព្រះរាមបានបូជាព្រះវិษ្ណុដោយភក្តី។ បន្ទាប់មក បទបញ្ជានៃធម៌ត្រូវបានចារឹកដោយលំនាំអក្សររបស់ព្រះរាមដ៏វិចិត្រអស្ចារ្យ។
Verse 21
यद्दृष्ट्वाथ द्विजाः सर्वे संसारभयबंधनम् । कुर्वते नैव यस्माच्च तस्मान्निखिलरक्षकम्
ពេលឃើញហើយ ពួកទ្វិជទាំងអស់ មិនបង្កើតចំណងដែលកើតពីការភ័យខ្លាចសំសារៈទៀតឡើយ។ ដូច្នេះ វាជាអ្នកការពាររបស់សព្វសត្វទាំងមូល។
Verse 22
ये पापिष्ठा दुराचारा मित्रद्रोहरताश्च ये । तेषां प्रबोधनार्थाय प्रसिद्धिमकरोत्पुरा
ចំពោះអ្នកដែលមានបាបធ្ងន់ ប្រព្រឹត្តអាក្រក់ និងរីករាយក្នុងការក្បត់មិត្ត—ដើម្បីឲ្យពួកគេភ្ញាក់ដឹងខ្លួន កាលពីមុនព្រះអង្គបានធ្វើឲ្យរឿងនេះល្បីល្បាញទូលំទូលាយ។
Verse 23
रामलेखविचित्रैस्तु विचित्रे ताम्रपट्टके । वाक्यानीमानि श्रूयंते शासने किल नारद
ឱ នារទៈ លើបន្ទះស្ពាន់ដ៏វិចិត្រ ដែលតុបតែងដោយខ្សែបន្ទាត់ និងសញ្ញាលម្អ នេះហើយជាព្រះវាចាដែលតាមប្រពៃណីគេឮថា ស្ថិតក្នុងលិខិតព្រះរាជទាន។
Verse 24
आस्फोटयंति पितरः कथयंति पितामहाः । भूमिदोऽस्मत्कुले जातः सोऽस्मान्संतारयिष्यति
ពួកបិត្ឫសប្បាយចិត្តទះដៃ ហើយពួកបិតាមហៈប្រកាសថា «ក្នុងវង្សយើង បានកើតមានអ្នកបរិច្ចាគដី; គាត់នឹងនាំយើងឆ្លងផុត (សំសារ)»។
Verse 25
बहुभिर्बहुधा भुक्ता राजभिः पृथिवी त्वियम् । यस्ययस्य यदा भूमिस्तस्यतस्य तदा फलम्
ផែនដីនេះ ត្រូវបានស្តេចជាច្រើនប្រើប្រាស់ និងរីករាយជាច្រើនរបៀប; នៅពេលណាដីស្ថិតក្រោមអំណាចអ្នកណា នៅពេលនោះ ផលក៏ជារបស់អ្នកនោះ។
Verse 26
षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे वसति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमंता च तान्येव नरकं व्रजेत्
អ្នកបរិច្ចាគដី ស្នាក់នៅសួគ៌រយៈពេលហុកម៉ឺនឆ្នាំ; តែអ្នកលួចយក/ដណ្តើមយក និងអ្នកយល់ព្រមឲ្យដណ្តើមយក នឹងទៅនរករយៈពេលដូចគ្នានោះ។
Verse 27
संदंशैस्तुद्यमानस्तु मुद्गरैर्विनिहत्य च । पाशैः सुबध्यमानस्तु रोरवीति महास्वरम्
ត្រូវទារុណដោយដង្កៀប ត្រូវវាយដោយញញួរ ហើយត្រូវចងរឹតដោយខ្សែបាសយ៉ាងតឹង; គាត់យំស្រែកនៅនរក រូរាវៈ ដោយសំឡេងដ៏ខ្លាំងក្លា។
Verse 28
ताड्यमानः शिरे दंडैः समालिंग्य विभावसुम् । क्षुरिकया छिद्यमानो रोरवीति महास्वनम्
ត្រូវគេវាយក្បាលនឹងដំបង ត្រូវគេបង្ខំឱ្យឱបភ្លើងដែលកំពុងឆេះសន្ធោសន្ធៅ និងត្រូវគេអារដោយកាំបិតកោរ គេស្រែកទ្រហោយំយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងនរក រោរវៈ។
Verse 29
यमदूतैर्महाघोरैर्ब्रह्मवृत्तिविलोपकः । एवंविधैर्महादुष्टैः पीड्यंते ते महागणैः
អ្នកបំផ្លាញជីវភាពរបស់ព្រាហ्मण ត្រូវបានធ្វើទារុណកម្មដោយពួកយមទូតដ៏គួរឱ្យខ្លាចបំផុត និងដោយពួកបិសាចដ៏ឃោរឃៅជាច្រើន។
Verse 30
ततस्तिर्यक्त्वमाप्नोति योनिं वा राक्षसीं शुनीम् । व्यालीं शृगालीं पैशाचीं महाभूतभयंकरीम्
បន្ទាប់មក គេធ្លាក់ទៅក្នុងកំណើតជាសត្វ ឬកើតជា យក្សស្រី ឆ្កែញី ពស់ស្រី ឆ្កែចចកញី ឬ ពិសាចស្រី ដែលគួរឱ្យខ្លាចដូចជាខ្មោចធំ។
Verse 31
भूमेरंगुलहर्ता हि स कथं पापमाचरेत् । भूमेरंगुलदाता च स कथं पुण्यमाचरेत्
អ្នកដែលលួចដីសូម្បីតែប៉ុន្មានមួយធ្នាប់ដៃ តើគេមិនប្រព្រឹត្តអំពើបាបដូចម្តេចបាន? ហើយអ្នកដែលបរិច្ចាគដីសូម្បីតែប៉ុន្មានមួយធ្នាប់ដៃ តើគេមិនសន្សំបុណ្យកុសលដូចម្តេចបាន?
Verse 32
अश्वमेधसहस्राणां राजसूयशतस्य च । कन्याशतप्रदानस्य फलं प्राप्नोति भूमिदः
អ្នកបរិច្ចាគដី ទទួលបានផលស្មើនឹងការធ្វើពិធីបូជា អស្វមេធ មួយពាន់ដង ពិធីបូជា រាជសូយ មួយរយដង និងការបរិច្ចាគកូនក្រមុំមួយរយនាក់ក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍។
Verse 33
आयुर्यशः सुखं प्रज्ञा धर्मो धान्यं धनं जयः । संतानं वर्द्धते नित्यं भूमिदः सुखमश्मुते
អ្នកបរិច្ចាគដីធ្លី នឹងមានអាយុយឺន កេរ្តិ៍ឈ្មោះ សុខសាន្ត ប្រាជ្ញា ធម៌ ស្រូវអង្ករ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងជ័យជម្នះ កើនឡើងជានិច្ច; ពូជពង្សក៏រីកចម្រើនមិនដាច់។ អ្នកឲ្យដីពិតជាទទួលបានសុខមង្គល។
Verse 34
भूमेरंगुलमेकं तु ये हरंति खला नराः । वंध्याटवीष्वतोयासु शुष्ककोटरवासिनः । कृष्णसर्पाः प्रजायंते दत्तदायापहारकाः
មនុស្សអាក្រក់ដែលលួចយកដីសូម្បីតែទំហំមួយម្រាមដៃ ព្រោះបានលួចយកភាគដែលបានប្រទានជាសិទ្ធិរួចហើយ នឹងកើតឡើងវិញជាពស់ខ្មៅ—រស់នៅក្នុងព្រៃគ្មានផល ក្នុងទីទំនេរខ្វះទឹក និងក្នុងរន្ធដើមឈើស្ងួត។
Verse 35
तडागानां सहस्रेण अश्वमेधशतेन वा । गवां कोटिप्रदानेन भूमिहर्त्ता विशुध्यति
អ្នកលួចយកដី នឹងបានសុទ្ធសាធ តែដោយបុណ្យស្មើនឹង ការធ្វើស្រះទឹកមួយពាន់, ឬការធ្វើយជ្ញា អશ્વមេធ មួយរយដង, ឬការបរិច្ចាគគោមួយកោដិ។
Verse 36
यानीह दत्तानि पुनर्धनानि दानानि धर्मार्थयशस्कराणि । औदार्यतो विप्रनिवेदितानि को नाम साधुः पुनराददीत
តើអ្នកសុចរិតណា នឹងយកវិញនូវទ្រព្យ និងទានដែលបានបរិច្ចាគនៅទីនេះ—ទានដែលបង្កើនធម៌ សេចក្តីរុងរឿង និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ—ដែលបានប្រគេនដោយចិត្តឧទារទៅកាន់ព្រះព្រាហ្មណ៍?
Verse 37
चलदलदललीलाचंचले जीवलोके तृणलवलघुसारे सर्वसंसारसौख्ये । अपहरति दुराशः शासनं ब्राह्मणानां नरकगहनगर्त्तावर्तपातोत्सुको यः
ក្នុងលោកជីវិតនេះ—រអិលរអួតដូចល្បែងនៃស្លឹកផ្កាឈូកដែលញ័រ—ដែលសុខទាំងអស់នៃសំសារ តូចតាចដូចស្លឹកស្មៅមួយ, មនុស្សដែលមានតណ្ហាអាក្រក់ ហើយលួចយកលិខិតប្រទានជាលាយលក្ខណ៍អក្សររបស់ព្រះព្រាហ្មណ៍ នឹងរត់ប្រញាប់ទៅរកការធ្លាក់ជាវង់កួចចូលក្នុងរណ្តៅជ្រៅនៃនរក។
Verse 38
ये पास्यंति महीभुजः क्षितिमिमां यास्यंति भुक्त्वाखिलां नो याता न तु याति यास्यति न वा केनापि सार्द्धं धरा । यत्किंचिद्भुवि तद्विनाशि सकलं कीर्तिः परं स्थायिनी त्वेवं वै वसुधापि यैरुपकृता लोप्या न सत्कीर्तयः
ស្តេចអាចការពារផែនដីនេះ ហើយបន្ទាប់ពីបានរីករាយប្រើប្រាស់វាទាំងស្រុង ក៏ចាកចេញទៅ; តែធរណីមិនទៅជាមួយនរណាម្នាក់ឡើយ—មិនទៅជាមួយអ្នកដែលទៅហើយ មិនទៅជាមួយអ្នកដែលកំពុងទៅ និងមិនទៅជាមួយអ្នកដែលនឹងទៅ។ អ្វីៗទាំងអស់លើលោកសុទ្ធតែអនិច្ចា; មានតែកិត្តិយស (កីរតិ) ប៉ុណ្ណោះដែលស្ថិតស្ថេរខ្ពស់បំផុត។ ដូច្នេះ សត្កីរតិរបស់អ្នកដែលបានប្រយោជន៍ដល់វសុធា មិនអាចលុបបាត់បានឡើយ។
Verse 39
एकैव भगिनी लोके सर्वेषामेव भूभुजाम् । न भोज्या न करग्राह्या विप्रदत्ता वसुंधरा
នៅក្នុងលោកនេះ ផែនដីជាបងស្រីរួមតែមួយរបស់ស្តេចទាំងអស់។ ដីដែលបានប្រគេនជាទានដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ហើយ មិនគួរយកមករីករាយជាកម្មសិទ្ធិ និងមិនគួរយកពន្ធដារពីវាឡើយ។
Verse 40
दत्त्वा भूमिं भाविनः पार्थिवेशान्भूयोभूयो याचते रामचन्द्रः । सामान्योऽयं धर्मसेतुर्नृपाणां स्वे स्वे काले पालनीयो भवद्भिः
ក្រោយពេលប្រទានដីធ្លីហើយ ព្រះរាមចន្ទ្រាបានអង្វរដល់អធិរាជនាពេលអនាគតម្តងហើយម្តងទៀតថា៖ «នេះជាស្ពានធម៌រួមសម្រាប់ស្តេចទាំងឡាយ; នៅក្នុងកាលសម័យរបស់អ្នកៗ ត្រូវថែរក្សា និងគោរពអនុវត្តវា»។
Verse 41
अस्मिन्वंशे क्षितौ कोपि राजा यदि भविष्यति । तस्याहं करलग्नोस्मि मद्दत्तं यदि पाल्यते
បើនៅក្នុងវង្សនេះ នាពេលអនាគតមានស្តេចណាម្នាក់កើតឡើងលើផែនដី នោះខ្ញុំស្ថិតជាប់នឹងដៃរបស់គាត់—តែបើអ្វីដែលខ្ញុំបានប្រទាន ត្រូវបានថែរក្សាឲ្យត្រឹមត្រូវ។
Verse 42
लिखित्वा शासनं रामश्चातुर्वेद्यद्विजोत्तमान् । संपूज्य प्रददौ धीमान्वसिष्ठस्य च सन्निधौ
ក្រោយពេលសរសេរលិខិតប្រកាសអំណោយទានហើយ ព្រះរាមដ៏មានប្រាជ្ញា បានគោរពបូជាព្រះព្រាហ្មណ៍ឧត្តម អ្នកចេះច្បាស់ចតុរវេទ ដោយគ្រប់ពិធីការ ហើយបានប្រគល់ជាផ្លូវការនៅចំពោះមុខព្រះវសិષ્ઠ។
Verse 43
ते वाडवा गृहीत्वा तं पट्टं रामाज्ञया शुभम् । ताम्रं हैमाक्षरयुतं धर्म्यं धर्मविभूषणम्
ដោយគោរពតាមព្រះបញ្ជាមង្គលរបស់ព្រះរាមា ពួកវាឌវៈបានយកផ្ទាំងចារឹកដ៏សក្ការៈនោះ—ធ្វើពីស្ពាន់ និងចារអក្សរមាស—មានសភាពធម៌ដោយខ្លួនឯង ហើយជាអលង្ការនៃធម្មៈ។
Verse 44
पूजार्थं भक्तिकामार्थास्तद्रक्षणमकुर्वत । चंदनेन च दिव्येन पुष्पेण च सुगन्धिना
ដើម្បីការបូជា ដោយសេចក្តីភក្តិ និងបំណងបម្រើ ពួកគេបានទទួលភារកិច្ចការពារវា; ហើយបានថ្វាយលាបចន្ទន៍ដ៏ទិព្វ និងផ្កាក្រអូប។
Verse 45
तथा सुवर्णपुष्पेण रूप्यपुष्पेण वा पुनः । अहन्यहनि पूजां ते कुर्वते वाडवाः शुभाम्
ដូច្នេះដែរ ដោយផ្កាមាស—ឬម្តងទៀតដោយផ្កាប្រាក់—ពួកវាឌវៈបានធ្វើពិធីបូជាមង្គលរៀងរាល់ថ្ងៃ។
Verse 46
तदग्रे दीपकं चैव घृतेन विमलेन हि । सप्तवर्तियुतं राजन्नर्घ्यं प्रकुर्वते द्विजाः
ឱ ព្រះរាជា នៅមុខវា ពួកគេបានដាក់ចង្កៀងដោយឃី (ghee) សុទ្ធ—មានខ្សែភ្លើងប្រាំពីរ; ហើយពួកទ្វិជៈបានថ្វាយអរឃ្យៈតាមវិធីពិធីការត្រឹមត្រូវ។
Verse 47
नैवेद्यं कुर्वते नित्यं भक्तिपूर्वं द्विजोत्तमाः । रामरामेति रामेति मन्त्रमप्युच्चरंति हि
ពួកទ្វិជៈដ៏ប្រសើរ ថ្វាយនៃវេទ្យ (naivedya) ជារៀងរាល់ថ្ងៃដោយភក្តិ; ហើយពួកគេក៏សូត្រមន្ត្រ “រាមា រាមា” “រាមា រាមា” ម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 48
अशने शयने पाने गमने चोपवेशने । सुखे वाप्यथवा दुःखे राममन्त्रं समुच्चरेत्
មិនថាកំពុងបរិភោគ ដេក ផឹក ដើរ ឬអង្គុយ—ទាំងពេលសុខ ឬពេលទុក្ខ—គួរតែសូត្រ “មន្ត្រាព្រះរាម” ជានិច្ច។
Verse 49
न तस्य दुःखदौर्भाग्यं नाधिव्याधिभयं भवेत् । आयुः श्रियं बलं तस्य वर्द्धयंति दिने दिने
សម្រាប់អ្នកដែលធ្វើដូច្នេះ មិនមានទុក្ខ និងអភ័ព្វសំណាងទេ មិនមានភ័យខ្លាចចំពោះក្តីកង្វល់ និងជំងឺឡើយ; អាយុ សិរី និងកម្លាំងរបស់គេកើនឡើងរាល់ថ្ងៃ។
Verse 50
रामेति नाम्ना मुच्येत पापाद्वै दारुणादपि । नरकं नहि गच्छेत गतिं प्राप्नोति शाश्वतीम्
ដោយតែព្រះនាម “រាម” ប៉ុណ្ណោះ មនុស្សអាចរួចផុតសូម្បីពីបាបដ៏សាហាវ; គេមិនទៅនរកទេ ប៉ុន្តែទទួលបានគតិនិរន្តរ៍។
Verse 51
व्यास उवाच । इति कृत्वा ततो रामः कृतकृत्यममन्यत । प्रदक्षिणीकृत्य तदा प्रणम्य च द्विजान्बहून्
ព្រះវ្យាសមានព្រះបន្ទូលថា៖ ក្រោយធ្វើដូច្នេះហើយ ព្រះរាមគិតថាព្រះអង្គបានសម្រេចកិច្ចហើយ។ បន្ទាប់មកព្រះអង្គបានធ្វើប្រទក្សិណា និងក្រាបបង្គំដល់ព្រះឥសីទ្វិជជាច្រើន។
Verse 52
दत्त्वा दानं भूरितरं गवाश्वमहिषीरथम् । ततः सर्वान्निजांस्तांश्च वाक्यमेतदुवाच ह
ក្រោយប្រទានទានយ៉ាងច្រើន—គោ សេះ ក្របី និងរទេះ—បន្ទាប់មកព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលពាក្យនេះទៅកាន់មនុស្សរបស់ព្រះអង្គទាំងអស់។
Verse 53
अत्रैव स्थीयतां सर्वैर्यावच्चंद्रदिवाकरौ । यावन्मेरुर्महीपृष्ठे सागराः सप्त एव च
សូមឲ្យអ្នកទាំងអស់ស្នាក់នៅទីនេះ—ដរាបណាព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យនៅតែមាន; ដរាបណាភ្នំមេរុនៅតែឈរលើផ្ទៃផែនដី និងដរាបណាមហាសមុទ្រទាំងប្រាំពីរនៅតែមាន។
Verse 54
तावदत्रैव स्थातव्यं भवद्भिर्हि न संशयः । यदा हि शासनं विप्रा न मन्यंते नृपा भुवि
ដូច្នេះ អ្នកទាំងអស់ត្រូវស្នាក់នៅទីនេះជាក់ជាមិនខាន—គ្មានសង្ស័យឡើយ; ជាពិសេសពេលដែលស្តេចនៅលើផែនដី មិនគោរពព្រះបញ្ញត្តិធម៌ដ៏ត្រឹមត្រូវទេ ឱ ព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ។
Verse 55
अथवा वणिजः शूरा मदमायाविमोहिताः । मदाज्ञां न प्रकुर्वंति मन्यंते वा न ते जनाः
ឬមិនដូច្នោះទេ ពួកពាណិជ្ជករអ្នកក្លាហាន ដែលត្រូវមោហៈដោយស្រវឹង និងមាយា-ល្បិចកល អាចមិនអនុវត្តតាមបញ្ជារបស់ខ្ញុំ; ឬមនុស្សទាំងនោះអាចមិនទទួលស្គាល់វាសោះ។
Verse 56
तदा वै वायुपुत्रस्य स्मरणं क्रियतां द्विजाः । स्मृतमात्रो हनूमान्वै समागत्य करिष्यति
នៅពេលនោះ ឱ ពួកទ្វិជៈទាំងឡាយ ចូរធ្វើស្មរណៈដល់ព្រះបុត្រនៃវាយុ។ គ្រាន់តែបានរំលឹកដល់ហនុមានប៉ុណ្ណោះ ព្រះអង្គនឹងមកភ្លាមៗ ហើយបំពេញកិច្ចការដែលត្រូវការ។
Verse 57
सहसा भस्म तान्सत्यं वचनान्मे न संशयः । य इदं शासनं रम्यं पालयिष्यति भूपतिः
ភ្លាមៗ ព្រះអង្គនឹងធ្វើឲ្យពួកគេក្លាយជាផេះ—នេះជាសេចក្តីពិត; ពាក្យរបស់ខ្ញុំគ្មានសង្ស័យឡើយ។ តែស្តេចណាដែលនឹងគោរពរក្សាបទបញ្ជាដ៏រម្យនេះ…
Verse 58
वायुपुत्रः सदा तस्य सौख्यमृद्धिं प्रदास्यति । ददाति पुत्रान्पौत्रांश्च साध्वीं पत्नीं यशो जयम्
ព្រះបុត្រនៃព្រះវាយុ គឺហនុមាន នឹងប្រទានសុខសាន្ត និងសម្បត្តិរុងរឿងដល់គាត់ជានិច្ច។ ព្រះអង្គក៏ប្រទានកូនចៅ ភរិយាសុចរិត កិត្តិយស និងជ័យជម្នះ។
Verse 59
इत्येवं कथयित्वा च हनुमंतं प्रबोध्य च । निवर्तितो रामदेवः ससैन्यः सपरिच्छदः
ក្រោយពេលមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះ ហើយណែនាំហនុមានរួច ព្រះរាមដេវៈបានត្រឡប់វិញ ដោយមានកងទ័ព និងបរិវារទាំងអស់ជាមួយ។
Verse 60
वादित्राणां स्वनैर्विष्वक्सूच्यमानशुभागमः । श्वेतातपत्रयुक्तोऽसौ चामरैर्वी जितो नरैः । अयोध्यां नगरीं प्राप्य चिरं राज्यं चकार ह
សំឡេងភ្លេងពិណពាទ្យបានប្រកាសព្រះអង្គមកដល់ដ៏មង្គលទៅគ្រប់ទិស។ ព្រះអង្គត្រូវបានតុបតែងដោយឆ័ត្រពណ៌ស ហើយមានអ្នកបម្រើកាន់ចាមរ៉ាបក់ថ្វាយ។ ព្រះអង្គបានដល់ក្រុងអយោធ្យា ហើយគ្រងរាជ្យយូរអង្វែង។