Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 49

Devanagari script

हृष्टस्ततो जगद्योनिः सुपर्णस्थो महाबलः । गृह्यतां गृह्यतामेष इत्युक्तास्तेन किंकराः

Transliteration

hṛṣṭastato jagadyoniḥ suparṇastho mahābalaḥ | gṛhyatāṃ gṛhyatāmeṣa ityuktāstena kiṃkarāḥ

Translation

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គជាមូលកំណើតនៃលោក អ្នកមានកម្លាំងមហា អង្គុយលើគ្រុឌ ក៏រីករាយ។ បរិវាររបស់ព្រះអង្គ តាមព្រះបន្ទូល ស្រែកថា «ចាប់វា! ចាប់វា!»

Word by Word

• हृष्टः: delighted
• हृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (कृदन्त; √हृष् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — past participle; 'hṛṣṭa' = delighted

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb)

• जगद्योनिः: source of the world
• जगद्योनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् + योनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः योनि:)

• सुपर्णस्थः: standing on Garuḍa
• सुपर्णस्थः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुपर्ण + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः (सुपर्णे स्थितः)

• महाबलः: mighty, very strong
• महाबलः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (महान् बलः यस्य)

• गृह्यताम्: let (him) be seized
• गृह्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ग्रह् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (passive): 'let (him) be seized'

• गृह्यताम्: seize (him), seize!
• गृह्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ग्रह् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः; पुनरुक्ति (emphasis)

• एषः: this (one)
• एषः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• उक्ताः: having been told
• उक्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उक्त (कृदन्त; √वच् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) — 'having been told/ordered'

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• किंकराः: servants, attendants
• किंकराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Āvantya Khaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Vishnu/Krishna as the cosmic source, seated on Garuḍa, exultant; attendants surge forward with the shouted command to seize the foe; sky filled with motion and banners.

Characters & Entities

• Jagadyoni (Lord)
• Garuḍa
• Kiṃkarāḥ (attendants)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine action is effortless: what seems formidable to worldly powers is handled with calm mastery by the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is glorified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.