
អធ្យាយនេះជាវេទិកាសន្ទនាធម្មវិជ្ជាច្រើនសំឡេង តាមរយៈការនិទានរបស់មារកណ្ឌេយៈ។ ក្រុមឥសីជាច្រើន ដូចជា នារទៈ វសិષ્ઠៈ ជមដគ្និ យាជ្ញវល្ក្យៈ ព្រឹហស្បតិ កശ്യបៈ អត្រី ភរទ្វាជៈ វិશ્વាមិត្រ និងអ្នកដទៃ ទៅជួបនារាយណៈ បន្ទាប់ពីឃើញឥសីមណ្ឌវ្យៈត្រូវគេដាក់លើឈើចាក់ (សូល)។ នារាយណៈមានចិត្តចង់ពិន័យស្តេច ប៉ុន្តែមណ្ឌវ្យៈទប់ស្កាត់ ហើយបង្វែរទៅកាន់ការប្រៀនប្រដៅអំពីផលវិបាកកម្ម (karma-vipāka)។ មណ្ឌវ្យៈបកស្រាយថា ទុក្ខវេទនាកើតពីអំពើមុនៗ ហើយមនុស្សនីមួយៗទទួលផលនៃកិច្ចការរបស់ខ្លួន ដូចកូនគោស្គាល់ម្តាយរបស់វាក្នុងហ្វូងគោជាច្រើន។ គាត់បង្ហាញថា គ្រាប់ពូជកម្មនៃការឈឺចាប់បច្ចុប្បន្ន គឺអំពើតូចមួយនៅវ័យក្មេង—ដាក់សត្វល្អិតលើចុងមុតដូចម្ជុល/មែកចាក់—បង្ហាញសីលធម៌ទទួលខុសត្រូវយ៉ាងតឹងរឹង។ បន្ទាប់មកមានការណែនាំសីលធម៌ថា ការធ្វេសប្រហែសទាន ស្នាន ជប ហោម ការគោរពភ្ញៀវ ការបូជាទេវតា និងពិធីស្រាទ្ធបិត្រ នាំទៅកាន់លទ្ធផលទាប ខណៈការអត់ធ្មត់ មេត្តាករុណា និងភាពបរិសុទ្ធ នាំទៅកាន់ស្ថានភាពខ្ពស់។ ចុងក្រោយ និទាននាំមកកាន់សាន់ឌីលី (Śāṇḍilī) ជាបតិវ្រតា ដែលដោយអចេតនា ប៉ះទង្គិចនឹងឥសីដែលត្រូវចាក់ ខណៈនាងកំពុងសែងប្តី។ ត្រូវគេយល់ច្រឡំ និងស្តីបន្ទោស នាងប្រកាសសុចរិតភាព និងធម៌ស្វាគមន៍ភ្ញៀវ ហើយធ្វើសច្ចវាចាដូចពាក្យស្បថថា ប្រសិនបើប្តីនាងត្រូវស្លាប់ ព្រះអាទិត្យមិនត្រូវរះឡើយ។ ដោយហេតុនេះ កើតស្ថិតស្ថេរពិភពលោក ហើយលំដាប់ពិធី (svāhā/svadhā, pañca-yajña, snāna, dāna, japa និងការបូជាស្រាទ្ធ) ត្រូវរំខាន។ អធ្យាយនេះដាក់ជាប់គ្នារវាងច្បាប់កម្ម និងអំណាចសច្ចវាចា សុចរិតភាព និងការតាំងចិត្តសីលធម៌ ក្នុងសម្លេងបុរាណដែលផ្តោតលើហេតុផលសីលធម៌ និងរបៀបពិធី។
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । कथितं ब्राह्मणं द्रष्टुं शूले क्षिप्तं तपोधनैः । नारायणसमीपे तु गताः सर्वे महर्षयः
ព្រះមហាឥសី ម៉ារកណ្ឌេយ បានមានពាក្យថា៖ ពេលបានឮអំពីព្រាហ្មណ៍ដែលត្រូវគេបោះឡើងលើស្នែង/ឈើចាក់ នោះ មហាឥសីទាំងអស់ដែលសម្បូរទៅដោយតបៈ បានទៅជិតស្និទ្ធព្រះនារាយណៈ ដើម្បីទស្សនាគាត់។
Verse 2
नारदो देवलो रैभ्यो यमः शातातपोऽङ्गिराः । वसिष्ठो जमदग्निश्च याज्ञवल्क्यो बृहस्पतिः
នារ៉ទ, ទេវល, រៃភ្យ, យម, សាតាតប, អង្គិរៈ; វសិષ્, ជមទគ្និ, យាជ្ញវល្ក្យ និង ព្រះព្រហស្បតិ—
Verse 3
कश्यपोऽत्रिर्भरद्वाजो विश्वामित्रोऽरुणिर्मुनिः । वालखिल्यादयोऽन्ये च सर्वेऽप्यृषिगणान्वयाः
កश्यប អត្រី ភរទ្វាជ វិશ્વាមិត្រ និងមុនី អរុណី; ហើយអ្នកដទៃដូចជា វាលខិល្យៈជាដើម—សុទ្ធតែជាវង្សានុវង្ស និងក្រុមរបស់ឥសីទាំងអស់។
Verse 4
ददृशुः शूलमारूढं माण्डव्यमृषिपुंगवाः । प्रोचुर्नारायणं विप्रं किं कुर्मस्तव चेप्सितम्
ព្រះឥសីដ៏ប្រសើរទាំងនោះបានឃើញ មាណ្ឌវ្យ ត្រូវលើកឡើងលើឈើចាក់។ ពួកគេបាននិយាយទៅកាន់ នារាយណៈ ព្រះព្រាហ្មណ៍ថា «យើងគួរធ្វើអ្វី—អ្វីជាបំណងរបស់លោក?»
Verse 5
सर्वे ते तत्र सांनिध्यान्माण्डव्यस्य महात्मनः । संभ्रान्ता आगता ऊचुः किं मृतः किं नु जीवति
ពួកគេទាំងអស់បានមកដល់ជិតមហាត្មា មាណ្ឌវ្យ; ដោយភ័យរន្ធត់ពួកគេសួរ «តើគាត់ស្លាប់ហើយឬ នៅរស់ទៀត?»
Verse 6
अवस्थां तस्य ते दृष्ट्वा विषादमगमन्परम् । असहित्वा तु तद्दुःखं सर्वे ते मनसा द्विजाः
ពួកគេឃើញសភាពរបស់គាត់ហើយ ក៏ធ្លាក់ចូលក្នុងទុក្ខសោកយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ មិនអាចទ្រាំទុក្ខនោះបាន ទាំងអស់ជាឥសីទ្វិជៈក៏រង្គើក្នុងចិត្ត។
Verse 7
पृच्छयतां यदि मन्येत राजानं भस्मसात्कुरु । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा वाक्यं नारायणोऽब्रवीत्
ពេលពួកគេសួរ ពួកគេបានជំរុញថា «បើលោកយល់ថាសមគួរ សូមធ្វើឲ្យស្តេចក្លាយជាផេះចោល»។ លឺពាក្យនោះហើយ នារាយណៈបានឆ្លើយតប។
Verse 8
मयि जीवति मद्भ्राता ह्यवस्थामीदृशीं गतः । धिग्जीवितं च मे किंतु तपसो विद्यते फलम्
ខណៈដែលខ្ញុំនៅរស់ បងប្អូនរបស់ខ្ញុំបានធ្លាក់ចូលសភាពដូចនេះ! សូមឲ្យជីវិតខ្ញុំគួរត្រូវស្តីបន្ទោស—តែផលនៃតបៈ (តបស្ស្យា) នឹងបង្ហាញជាក់ជាមិនខាន។
Verse 9
दृष्ट्वा शूलस्थितं ज्येष्ठं मन्मनो नु विदीर्यते । परं किं तु करिष्यामि येन राष्ट्रं सराजकम्
ពេលឃើញបងច្បងត្រូវដាក់លើស៊ូល ចិត្តខ្ញុំដូចជាបែកបាក់។ ទោះយ៉ាងណា ខ្ញុំនឹងធ្វើអ្វីបាន ដើម្បីឲ្យនគរជាមួយព្រះរាជា (ទទួលការទោស)?
Verse 10
भस्मसाच्च करोम्यद्य भवद्भिः क्षम्यतामिह । एवमुक्त्वा गृहीत्वासौ करस्थमभिमन्त्रयेत्
ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹងធ្វើឲ្យគាត់ក្លាយជាផេះជាក់ជាមិនខាន—សូមអភ័យទោសខ្ញុំនៅទីនេះ។ និយាយដូច្នេះហើយ គាត់យកវត្ថុដែលនៅក្នុងដៃ ហើយចាប់ផ្តើមអភិមន្ត្រ (បួងសួងដោយមន្ត្រ) ឲ្យវិសុទ្ធ។
Verse 11
क्रोधेन पश्यते यावत्तावद्धुंकारकोऽभवत् । तेन हुङ्कारशब्देन ऋषयो विस्मितास्तदा
ពេលគាត់សម្លឹងមើលដោយកំហឹង គាត់ក្លាយជាអ្នកបញ្ចេញសំឡេង ‘ហុំការ’ ដ៏កាចសាហាវ។ ដោយសំឡេង ‘ហ៊ុងការ’ នោះ ព្រះឫសីទាំងឡាយក៏ភ្ញាក់ផ្អើលអស្ចារ្យនៅពេលនោះ។
Verse 12
माण्डव्यस्य समीपे तु ह्यपृच्छंस्ते द्विजोत्तमाः । निवारयसि किं विप्र शापं नृपजिघांसनम्
ប៉ុន្តែនៅជិតមាណ្ឌវ្យា ពួកទ្វិជឧត្តមទាំងនោះបានសួរ៖ “ឱ ព្រាហ្មណ៍! ហេតុអ្វីបានជាអ្នកទប់ស្កាត់សាបដែលនឹងបំផ្លាញព្រះរាជា?”
Verse 13
अपापस्य तु येनेह कृतमस्य जिघांसनम् । ऋषीणां वचनं श्रुत्वा कृच्छ्रान्माण्डव्यकोऽब्रवीत्
“តើអ្នកណាបានធ្វើការប៉ុនប៉ងសម្លាប់អ្នកគ្មានបាបនេះនៅទីនេះ?” ពេលបានស្តាប់ពាក្យរបស់ព្រះឥសីទាំងឡាយ ម៉ណ្ឌវ្យៈបាននិយាយដោយលំបាកក្រោមការឈឺចាប់។
Verse 14
अभिवन्दामि वो मूर्ध्ना स्वागतं ऋषयः सदा । अर्घ्यसन्मानपूजार्हाः सर्वेऽत्रोपविशन्तु ते
ម៉ណ្ឌវ្យៈបាននិយាយថា៖ “ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំដោយក្បាល។ សូមស្វាគមន៍ ព្រះឥសីទាំងឡាយ—អ្នកទាំងអស់គ្នាសមគួរទទួលអរឃ្យ កិត្តិយស និងការបូជាជានិច្ច។ សូមអញ្ជើញអង្គុយនៅទីនេះទាំងអស់គ្នា។”
Verse 15
निविष्टैकाग्रमनसा सर्वान्माण्डव्यकोऽब्रवीत्
ដោយចិត្តផ្តោតជាឯកគតា ព្រះឥសីម៉ណ្ឌវ្យៈបានអំពាវនាវនិងនិយាយទៅកាន់ពួកគេទាំងអស់។
Verse 16
प्राप्तं दुःखं मया घोरं पूर्वजन्मार्जितं फलम् । मा विषादं कुरुध्वं भोः कृतं पापं तु भुज्यते
ទុក្ខដ៏សាហាវដែលបានមកលើខ្ញុំនេះ គឺជាផលដែលសន្សំពីជាតិមុន។ សូមកុំសោកស្តាយឡើយ ព្រះអង្គដ៏គួរគោរព—បាបដែលបានធ្វើ ត្រូវតែទទួលផលជានិច្ច។
Verse 17
ऋषय ऊचुः । केन कर्मविपाकेन इह जात्यन्तरं व्रजेत् । दानधर्मफलेनैव केन स्वर्गं च गच्छति
ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ “ដោយវិបាកកម្មប្រការណា មនុស្សម្នាក់នៅទីនេះចូលទៅកាន់ជាតិផ្សេងទៀត? ហើយដោយផលនៃទាន និងធម៌ប្រការណា គាត់បានទៅដល់សួគ៌?”
Verse 18
माण्डव्य उवाच । अदत्तदाना जायन्ते परभाग्योपजीविनः । न स्नानं न जपो होमो नातिथ्यं न सुरार्चनम्
មន្រ្តីម៉ាន្ទវ្យៈបានពោលថា៖ “អ្នកដែលមិនធ្វើទាន កើតមកអាស្រ័យបុណ្យអ្នកដទៃ។ ពួកគេមិនងូតទឹកសក្ការៈ មិនសូត្រធម៌ មិនបូជាភ្លើង មិនទទួលភ្ញៀវ និងមិនបូជាទេវតាឡើយ។”
Verse 19
न पर्वणि पितृश्राद्धं न दानं द्विजसत्तमाः । व्रजन्ति नरके घोरे यान्ति ते त्वन्त्यजां गतिम्
ឱព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរអើយ អ្នកដែលមិនធ្វើពិធីស្រាទ្ធដល់បុព្វបុរសក្នុងថ្ងៃសក្ការៈ និងមិនធ្វើទាន នឹងធ្លាក់ទៅក្នុងនរកដ៏គួរឱ្យខ្លាច ហើយទៅកើតក្នុងត្រកូលដ៏ទាបថោក។
Verse 20
पुनर्दरिद्राः पुनरेव पापाः पापप्रभावान्नरके वसन्ति । तेनैव संसरिणि मर्त्यलोके जीवादिभूते कृमयः पतङ्गाः
ពួកគេក្លាយជាអ្នកក្រម្តងទៀត ក្លាយជាអ្នកមានបាបម្តងទៀត។ ដោយសារអំណាចនៃបាប ពួកគេរស់នៅក្នុងនរក ហើយដោយសារហេតុនោះដែរ ក្នុងលោកនេះ ពួកគេកើតជាសត្វល្អិត និងដង្កូវ។
Verse 21
ये स्नानशीला द्विजदेवभक्ता जितेन्द्रिया जीवदयानुशीलाः । ते देवलोकेषु वसन्ति हृष्टा ये धर्मशीला जितमानरोषाः
អ្នកដែលឧស្សាហ៍ងូតទឹកសក្ការៈ គោរពព្រាហ្មណ៍និងទេវតា ទប់ចិត្តខ្លួនឯង និងមានក្តីមេត្តាចំពោះសត្វលោក អ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ទាំងនោះ បានឈ្នះនូវមានៈនិងកំហឹង ហើយរស់នៅយ៉ាងសប្បាយរីករាយក្នុងឋានសួគ៌។
Verse 22
विद्याविनीता न परोपतापिनः स्वदारतुष्टाः परदारवर्जिताः । तेषां न लोके भयमस्ति किंचित्स्वभावशुद्धा गतकल्मषा हि ते
អ្នកដែលមានវិន័យដោយចំណេះដឹង មិនបៀតបៀនអ្នកដទៃ ពេញចិត្តនឹងគូស្រកររបស់ខ្លួន និងជៀសវាងពីគូស្រករអ្នកដទៃ ជនទាំងនោះមិនមានភ័យខ្លាចអ្វីឡើយក្នុងលោក ព្រោះចិត្តរបស់គេបរិសុទ្ធ និងអស់មន្ទិលនៃបាប។
Verse 23
ऋषय ऊचुः । पूर्वजन्मनि विप्रेन्द्र किं त्वया दुष्कृतं कृतम् । येन कष्टमिदं प्राप्तं सन्धानं शूलगर्हितम्
ពួកឥសីបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ! ក្នុងជាតិមុន អ្នកបានប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់អ្វី ដោយហេតុនោះទើបបានជួបវិបត្តិនេះ—ការត្រូវស៊ូល (śūla) ចាក់សៀតយ៉ាងសាហាវ?»
Verse 24
शूलस्थं त्वां समालक्ष्य ह्यागताः सर्व एव हि । जीवन्तं त्वां प्रपश्याम त्वन्तरन्नवतारयन् । रुजासंतापजं दुःखं सोढ्वापि त्वमवेदनः
ពេលឃើញអ្នកត្រូវបានដាក់ជាប់លើស៊ូល (śūla) ពួកយើងទាំងអស់បានមកដល់។ យើងឃើញអ្នកនៅរស់ ទោះស៊ូលចាក់ធ្លុះហើយរុញឆ្លងកាត់រាងកាយ; ទោះទ្រាំការឈឺចាប់ និងក្តៅរលាកក៏ដោយ អ្នកមើលទៅស្ងប់ស្ងាត់ មិនមានពាក្យត្អូញត្អែរ។
Verse 25
माण्डव्य उवाच । स्वयमेव कृतं कर्म स्वयमेवोपभुज्यते । सुकृतं दुष्कृतं पूर्वे नान्ये भुञ्जन्ति कर्हिचित्
មណ្ឌវ្យបាននិយាយថា៖ ផលនៃកម្មដែលខ្លួនបានធ្វើ ខ្លួនឯងត្រូវទទួល។ មិនថាកុសលឬអកុសលដែលបានធ្វើមុនឡើយ គ្មានអ្នកដទៃណាមកទទួលផលជំនួសបានទេ។
Verse 26
यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् । तथा पूर्वकृतं कर्म कर्तारमुपगच्छति
ដូចកូនគោនៅក្នុងហ្វូងគោរាប់ពាន់ក្បាល ក៏អាចរកឃើញម្តាយរបស់ខ្លួនបានដែរ ដូច្នោះ កម្មដែលបានធ្វើមុន នឹងទៅដល់អ្នកប្រព្រឹត្តដោយមិនខាន។
Verse 27
न माता न पिता भ्राता न भार्या न सुताः सुहृत् । न कस्य कर्मणां लेपः स्वयमेवोपभुज्यते
មិនមែនម្តាយ មិនមែនឪពុក មិនមែនបងប្អូន មិនមែនភរិយា មិនមែនកូនៗ សូម្បីមិត្តស្និទ្ធក៏ដោយ—គ្មាននរណាអាចទទួលមលិនកម្មរបស់អ្នកដទៃបានទេ; អ្នកប្រព្រឹត្តត្រូវទទួលផលដោយខ្លួនឯង។
Verse 28
श्रूयतां मम वाक्यं च भवद्भिः पृच्छितो ह्यहम् । पूर्वे वयसि भो विप्रा मलस्नानकृतक्षणः
សូមស្តាប់ពាក្យរបស់ខ្ញុំចុះ ព្រោះព្រះតេជគុណទាំងឡាយបានសួរខ្ញុំហើយ ឱ ព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ។ កាលនៅវ័យមុន ពេលខ្ញុំកំពុងងូតទឹកដើម្បីសម្អាតខ្លួន…
Verse 29
अज्ञानाद्बालभावेन यूका कण्टेऽधिरोपिता । तैलाभ्यक्तशिरोगात्रे मया यूका घृता न हि
ដោយអវិជ្ជា និងចិត្តក្មេង ខ្ញុំបានដាក់សត្វចៃមួយលើករបស់អ្នកម្នាក់។ ទោះបីក្បាល និងអវយវៈរបស់ខ្ញុំបានលាបប្រេងក៏ដោយ ខ្ញុំមិនបានបំបាក់ចៃនោះ (លើខ្លួនខ្ញុំ) ទេ—ពិតប្រាកដមិនបាន។
Verse 30
कङ्कतीं रोप्य केशेषु सासा कण्टेऽधिरोपिता । तेषु पापं कृतं सद्यः फलमेतन्ममाभवत्
ដោយដាក់សិតសក់ចូលក្នុងសក់ ខ្ញុំបានធ្វើឲ្យវាត្រូវបានដាក់លើក។ បាបដែលបានប្រព្រឹត្តក្នុងកាលនោះ—ផលរបស់វា ឥឡូវនេះពិតជាមកដល់ខ្ញុំហើយ។
Verse 31
किंचित्कालं क्षपित्वाहं प्राप्स्ये मोक्षं निरामयम् । भवन्तस्त्विह सन्तापं मां कुरुध्वं महर्षयः
បន្ទាប់ពីអត់ធ្មត់មួយរយៈ ខ្ញុំនឹងទទួលបានមោក្ខៈដ៏បរិសុទ្ធ ឥតរោគឥតទុក្ខ។ ប៉ុន្តែនៅទីនេះ ឱ មហាឫសីទាំងឡាយ សូមកុំបន្ថែមសេចក្តីសន្តាបដល់ខ្ញុំ។
Verse 32
इमामवस्थां भुक्त्वाहं कंचिच्छपे न चोच्चरे । अहनि कतिचिच्छूले क्षपयिष्यामि किल्बिषम्
ក្រោយពេលទទួលរងសភាពនេះ ខ្ញុំនឹងមិនដាក់បណ្តាសាអ្នកណាម្នាក់ទេ ហើយក៏មិននិយាយពាក្យរឹងរ៉ៃដែរ។ ក្នុងប៉ុន្មានថ្ងៃលើឈើចាក់ ខ្ញុំនឹងបំបាត់កិល្បិស (បាប) របស់ខ្ញុំ។
Verse 33
प्राक्तनं कर्म भुञ्जामि यन्मया संचितं द्विजाः । क्षन्तव्यमस्य राज्ञोऽथ कोपश्चैव विसर्ज्यताम्
ឱ ព្រះទ្វិជៈទាំងឡាយ ខ្ញុំកំពុងទទួលផលកម្មចាស់ដែលខ្ញុំបានសន្សំសម្រួលដោយខ្លួនឯង។ ដូច្នេះ សូមអភ័យទោសព្រះរាជា ហើយចូរលះបង់កំហឹងចោល។
Verse 34
श्रुत्वा तु तस्य तद्वाक्यं माण्डव्यस्य महर्षयः । प्रहर्षमतुलं लब्ध्वा साधु साध्वित्यपूजयन्
ពេលបានឮពាក្យនោះរបស់មាណ្ឌវ្យ មហាឫសីទាំងឡាយមានសេចក្តីរីករាយអស្ចារ្យមិនអាចវាស់បាន ហើយបានគោរពបូជាទ្រង់ ដោយអំពាវនាវថា «សាធុ! សាធុ!»
Verse 35
नारायण उवाच । इदं जलं मन्त्रपूतं कस्मिन्स्थाने क्षिपाम्यहम् । येन राजा भवेद्भस्म सराष्ट्रः सपुरोहितः
នារាយណៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ទឹកនេះបានបរិសុទ្ធដោយមន្ត្រា—ខ្ញុំគួរបោះវាទៅកន្លែងណា ដើម្បីឲ្យព្រះរាជា ព្រមទាំងនគរ និងសូម្បីតែព្រះបូរោហិត រលាយទៅជាផេះ?»
Verse 36
माण्डव्य उवाच । इदं जलं च रक्षस्व कालकूटविषोपमम् । समुद्रे क्षिपयिष्यामि देवकार्यं समुत्थितम्
មាណ្ឌវ្យមានព្រះវាចាថា៖ «ចូរការពារទឹកនេះ; អานุភាពវាស្មើនឹងពិសកាលកូដ។ កិច្ចការទេវតាបានកើតឡើងហើយ; ខ្ញុំនឹងបោះវាទៅក្នុងសមុទ្រ»។
Verse 37
अथ ते मुनयः सर्वे माण्डव्यं प्रणिपत्य च । आमन्त्रयित्वा हर्षाच्च कश्यपाद्या गृहान्ययुः
បន្ទាប់មក មុនីទាំងអស់បានក្រាបបង្គំមាណ្ឌវ្យ ហើយសុំលាចេញដោយសេចក្តីរីករាយ; កស្ស្យប និងអ្នកដទៃៗបានចេញទៅកាន់អាស្រមរបស់ខ្លួនៗ។
Verse 38
गच्छमानास्तु ते चोक्ताः पञ्चमेऽहनि तापसाः । आगन्तव्यं भवद्भिश्च मत्सकाशं प्रतिज्ञया
ពេលពួកគេកំពុងចាកចេញ ព្រះឥសីអ្នកបំពេញតបៈបានមានពាក្យថា៖ «នៅថ្ងៃទីប្រាំ អ្នកទាំងអស់ត្រូវត្រឡប់មករកខ្ញុំ តាមព្រះសច្ចាប្រណិធានដ៏វិសុទ្ធរបស់អ្នក»។
Verse 39
तथेति ते प्रतिज्ञाय नारदाद्या अदर्शनम् । गतेषु विप्रमुख्येषु शाण्डिली च तपोधना
ពួកគេនិយាយថា «តថាស্তু» ហើយបានធ្វើសច្ចាប្រណិធាន; បន្ទាប់មក ព្រះនារទ និងអ្នកដទៃក៏អន្តរធានពីទស្សនៈ។ ពេលព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរទាំងនោះចាកចេញទៅ សណ្ឌិលី—អ្នកសម្បូរតបៈ—នៅសល់។
Verse 40
द्वितीयेऽह्नि समायाता न तु बुद्ध्वाथ तं ऋषिम् । भर्तारं शिरसा धार्य रात्रौ पर्यटते स्म सा
នៅថ្ងៃទីពីរ នាងបានមកដល់ ប៉ុន្តែមិនបានឃើញព្រះឥសីនោះទេ។ នាងទ្រប្តីលើក្បាល ហើយដើរវង្វេងនៅពេលរាត្រី។
Verse 41
न दृष्टः शूलके विप्रो भराक्रान्त्या युधिष्ठिर । स्खलिता तस्य जानुभ्यां शूलस्थस्य पतिव्रता
ឱ យុធិષ્ઠិរ ដោយសារភារកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរដែលកំពុងសង្កត់ នាងមិនបានសង្កេតឃើញព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលត្រូវចងជាប់លើឈើចាក់នោះទេ; ភរិយាពតិវ្រតា បានជំពប់ប៉ះជង្គង់របស់ប្តី ដែលជាប់លើឈើចាក់។
Verse 42
सर्वाङ्गेषु व्यथा जाता तस्याः प्रस्खलनान्मुनेः । ईदृशीं वर्तमानां च ह्यवस्थां पूर्वदैविकीम्
ដោយសារនាងជំពប់ប៉ះព្រះមុនី ការឈឺចាប់បានកើតឡើងទូទាំងរាងកាយរបស់នាង; នេះហើយជាសភាពដែលកំពុងបង្ហាញនៅពេលនោះ កើតពីវាសនាដែលបានច្នៃឡើងដោយកម្មពីមុន។
Verse 43
पुनः पापफलं किंचिद्धा कष्टं मम वर्तते । व्यथितोऽहं त्वया पापे किमर्थं सूनकर्मणि
អាលាស! ម្តងទៀត ផលបាបដ៏ជូរចត់បានមកលើខ្ញុំ។ ខ្ញុំឈឺចាប់ព្រោះអ្នក ឱអ្នកមានបាប—ហេតុអ្វីអ្នកចូលរួមក្នុងការងាររបស់អ្នកសម្លាប់សត្វ?
Verse 44
स्वैरिणीं त्वां प्रपश्यामि राक्षसी तस्करी नु किम् । एवमुक्त्वा क्षणं मोहात्क्रन्दमानो मुहुर्मुहुः
ខ្ញុំឃើញអ្នកដូចស្ត្រីសេរីចិត្ត—តើអ្នកជារាក្សសី ឬក៏ជាចោរនារី? និយាយដូច្នេះហើយ ដោយត្រូវមោហៈគ្រប់គ្រងមួយភ្លែត គេយំម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 45
तपस्विनोऽथ ऋषयः सर्वे संत्रस्तमानसाः । पश्यमाना मुनेः कष्टं पृच्छन्ते ते युधिष्ठिर
បន្ទាប់មក ព្រះឫសីអ្នកតបៈទាំងអស់ មានចិត្តរន្ធត់ដោយភ័យស្លន់ស្លោរ ឃើញទុក្ខវេទនារបស់មុនីនោះ ក៏សួរគាត់—ឱយុធិស្ឋិរ។
Verse 46
पर्यटसे किमर्थं त्वं निशीये वहनं नु किम् । क्षिप्तं तु झोलिकाभारं किंवागमनकारणम् । व्यथामुत्पाद्य ऋषये दुःखाद्दुःखविलासिनि
“ហេតុអ្វីអ្នកដើរលេងពេលយប់? អ្នកកំពុងកាន់អ្វីមក? ហេតុអ្វីអ្នកបានបោះចោលបន្ទុកកញ្ចប់របស់អ្នក? មូលហេតុអ្វីអ្នកមកទីនេះ—បន្ទាប់ពីបង្កការឈឺចាប់ដល់ឫសី ឱអ្នកដែលរីករាយក្នុងទុក្ខលើទុក្ខ?”
Verse 47
शाण्डिल्युवाच । नासुरीं न च गन्धर्वीं न पिशाचीं न राक्षसीम् । पतिव्रतां तु मां सर्वे जानन्तु तपसि स्थिताम्
សាណ្ឌិលីបាននិយាយថា៖ “ចូរដឹងថា ខ្ញុំមិនមែនជាអសុរី មិនមែនជាគន្ធರ್ವី មិនមែនជាពិសាចី ហើយក៏មិនមែនជារាក្សសីទេ។ សូមអ្នកទាំងអស់គ្នាចូរយល់ថា ខ្ញុំជាបតិវ្រតា មាំមួនក្នុងតបៈ।”
Verse 48
न मे कामो न मे क्रोधो न वैरं न च मत्सरः । अज्ञानाद्दृष्टिमान्द्याच्च स्खलनं क्षन्तुमर्हथ
ក្នុងខ្ញុំ មិនមានកាម មិនមានកំហឹង មិនមានសត្រូវ និងមិនមានចិត្តច嫉។ បើមានការខុសឆ្គងណាមួយ វាមកពីអវិជ្ជា និងទស្សនៈដែលស្រអាប់—សូមមេត្តាអភ័យទោស។
Verse 49
वहनं भर्तृसौख्याय दिवा सम्पीड्यते रुजा । अयं भर्ता विजानीथ झोलिकासंस्थितः सदा
ការដឹកយកនេះ គឺដើម្បីសុខសាន្តរបស់ស្វាមីខ្ញុំ ទោះបីពេលថ្ងៃខ្ញុំត្រូវរងទុក្ខដោយការឈឺចាប់ក៏ដោយ។ សូមដឹងថា នេះហើយជាស្វាមីខ្ញុំ ដែលស្ថិតសម្រាកក្នុងថង់នេះជានិច្ច។
Verse 50
भरणं पानं वस्त्रं च ददाम्येतस्य रोगिणः । ऋषिः शौनकमुख्योऽसौ शाण्डिलीं मां विजानत
ខ្ញុំផ្តល់អាហារ ទឹកផឹក និងសម្លៀកបំពាក់ដល់គាត់ក្នុងពេលឈឺ។ គាត់ជាឥសី—អង្គប្រសើរដូចសោណកៈ; ហើយសូមដឹងថាខ្ញុំគឺ សាណ្ឌិលី។
Verse 51
स्वभर्तृधर्मिणीं कोपं मा कुरुष्वातिथिं कुरु । सतां समीपं सम्प्राप्तां सर्वं मे क्षन्तुमर्हथ
សូមកុំបង្ហាញកំហឹងចំពោះខ្ញុំ ដែលស្មោះត្រង់ចំពោះធម៌របស់ស្វាមី; សូមទទួលខ្ញុំជាភ្ញៀវ។ ព្រោះខ្ញុំបានមកដល់ជិតស្និទ្ធនៃសតបុរស សូមមេត្តាអភ័យទោសអ្វីៗទាំងអស់របស់ខ្ញុំ។
Verse 52
ऋषय ऊचुः । परव्यथां न जानीषे व्यचरन्ती यदृच्छया । प्रभातेऽभ्युदिते सूर्ये तव भर्ता मरिष्यति
ពួកឥសីបាននិយាយថា «អ្នកដើរតាមចិត្តចង់ ដូច្នេះអ្នកមិនដឹងទុក្ខវេទនារបស់អ្នកដទៃទេ។ នៅពេលព្រឹកព្រលឹម ពេលព្រះអាទិត្យរះ ស្វាមីរបស់អ្នកនឹងស្លាប់»។
Verse 53
आत्मदुःखात्परं दुःखं न जानासि कुलाधमे । तेन वाक्येन घोरेण शाण्डिली विमनाभवत्
“ក្រៅពីទុក្ខរបស់ខ្លួន អ្នកមិនស្គាល់ទុក្ខដែលធំជាងទេ ឱ អ្នកជាមោឃៈនៃវង្ស!” ដោយពាក្យដ៏គួរភ័យនោះ សាណ្ឌិលីក៏សោកសៅចិត្ត។
Verse 54
परं विषादमापन्ना क्षणं ध्यात्वाब्रवीद्वचः । कोपात्संरक्तनयना निरीक्षन्ती मुनींस्तदा
ដោយសោកសៅយ៉ាងខ្លាំង នាងបានគិតពិចារណាម្ដងមួយភ្លែត ហើយនិយាយ។ ភ្នែកនាងក្រហមដោយកំហឹង ហើយនៅពេលនោះនាងសម្លឹងទៅកាន់ព្រះមុនីទាំងឡាយ។
Verse 55
सतां गेहे किल प्राप्ता भवतां चापकारिणी । सामेनातिथिपूजायां शिष्टे च गृहमागते
“ពិតប្រាកដណាស់ ខ្ញុំបានមកដល់ផ្ទះរបស់សតបុរស ប៉ុន្តែខ្ញុំវិញបានប្រព្រឹត្តជាអ្នកល្មើសចំពោះលោកអ្នក។ លោកអ្នកទទួលខ្ញុំដោយសុភាពរាបសារ បូជាអតិថិជនតាមធម៌ ជាគ្រហស្ថមានវិន័យ តែខ្ញុំវិញបានសងតបដោយអយុត្តិធម៌।”
Verse 56
भवद्भिरीदृगातिथ्यं कृतं चैव ममैव तु । स्वर्गापवर्गधर्मश्च भवद्भिर्न निरीक्षितम्
“លោកអ្នកបានបង្ហាញការទទួលភ្ញៀវដ៏ល្អប្រសើរដល់ខ្ញុំ; ប៉ុន្តែក្នុងការប្រព្រឹត្តចំពោះខ្ញុំ លោកអ្នកមិនបានគិតគូរអំពីធម៌ដែលនាំទៅសួគ៌ និងអបវರ್ಗៈ (មោក្ខ) ទេ។”
Verse 57
प्राजापत्यामिमां दृष्ट्वा मां यथा प्राकृताः स्त्रियः । भवन्तः स्त्रीबलं मेऽद्य पश्यन्तु दिवि देवताः
“ពេលឃើញខ្ញុំក្នុងសភាពប្រាជាបត្យៈនេះ លោកអ្នកបានមើលខ្ញុំដូចស្ត្រីធម្មតា។ ថ្ងៃនេះ សូមលោកអ្នកឃើញអំណាចនារីរបស់ខ្ញុំ—ហើយសូមឲ្យទេវតានៅសួគ៌ក៏បានឃើញដែរ।”
Verse 58
मरिष्यति न मे भर्ता ह्यादित्यो नोदयिष्यति । अन्धकारं जगत्सर्वं क्षीयते नाद्य शर्वरी
ស្វាមីរបស់ខ្ញុំមិនស្លាប់ទេ; ព្រះអាទិត្យក៏មិនរះឡើងដែរ។ សូមឲ្យលោកទាំងមូលពោរពេញដោយភាពងងឹត ហើយថ្ងៃនេះសូមឲ្យរាត្រីនេះកុំឲ្យកន្លងផុត។
Verse 59
एवमुक्ते तया वाक्ये स्तम्भितेऽर्के तमोमयम् । न च प्रजायते सर्वं निर्वषट्कारसत्क्रियम्
ពេលនាងនិយាយពាក្យនោះ ព្រះអាទិត្យត្រូវបានទប់ស្កាត់ ហើយអ្វីៗទាំងអស់ក្លាយជាភាពងងឹត។ គ្មានអ្វីដំណើរការត្រឹមត្រូវទេ—គ្មានសូរស្រែក vaṣaṭ គ្មានពិធីបូជាសក្ការៈ និងគ្មានការប្រតិបត្តិតាមវិន័យ។
Verse 60
स्वाहाकारः स्वधाकारः पञ्चयज्ञविधिर्नहि । स्नानं दानं जपो नास्ति सन्ध्यालोपव्यतिक्रमः । षण्मासं च तदा पार्थ लुप्तपिण्डोदकक्रियम्
គ្មានសូរស្រែក “svāhā” គ្មានសូរស្រែក “svadhā” ហើយក៏គ្មានវិធីបូជាបញ្ចយជ្ញ (pañca-yajña) ដែរ។ ការងូតទឹកបរិសុទ្ធ ការធ្វើទាន និងជប (japa) ក៏អវត្តមាន; ពិធីសន្ធ្យាប្រចាំថ្ងៃត្រូវបានរំលោភ និងលុបបាត់។ ហើយឱ បារថៈ អស់រយៈពេលប្រាំមួយខែ ពិធីបិណ្ឌ និងការបូជាទឹកសម្រាប់បិត្របុព្វបុរសត្រូវបានផ្អាក។
Verse 171
अध्याय
អធ្យាយ—ពាក្យសម្គាល់ចំណងជើងជំពូក។