Sarga 64

Verse 1

तदुक्तमतिकायस्यबलिनोबाहुशालिनः ।कुम्भकर्णस्यवचनंश्रुत्वोवाचमहोदरः ।।।।

ក្រោយពេលបានស្តាប់ពាក្យរបស់កុម្ភករណៈ—អ្នកមានរាងកាយមហិមា កម្លាំងខ្លាំងក្លា និងដៃពូកែ—មហោទរ ក៏បានឆ្លើយតប។

Verse 2

कुम्भकर्णकुलेजातोधृष्टःप्राकृतदर्शनः ।अवलिप्तो न शक्नोषिकृत्यंसर्वत्रवेदितुम् ।।।।

ឱ កុម្ភករណ! ទោះបីកើតក្នុងវង្សត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ ក៏អ្នកក្លាហានហ៊ានហួស និងមានការយល់ដឹង粗; ដោយអំនួតកើនឡើង អ្នកមិនអាចវិនិច្ឆ័យបានថា ត្រូវធ្វើអ្វីក្នុងគ្រប់ស្ថានការណ៍ទេ។

Verse 3

कुम्भकर्णकुलेजातोधृष्टःप्राकृतदर्शनः ।अवलिप्तो न शक्नोषिकृत्यंसर्वत्रवेदितुम् ।।6.64.2।।

ឱ កុម្ភករណ! ទោះបីកើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ ក៏អ្នកវិញក្លាហានក្រអឺតក្រទម និងមានចិត្តទាប; ព្រោះតែអួតអាងដោយមោទនភាព អ្នកមិនអាចវិនិច្ឆ័យបានទេថា ក្នុងរឿងណាមួយ អ្វីគួរធ្វើ។

Verse 4

स्थानंवृद्धिं च हानि च देशकालविभागवित् ।आत्मनश्चपरेषां च बुध्यतेराक्षसर्षभः ।।।।

រាវណៈ ជាវृषភៈក្នុងចំណោមរាក្សស ដែលចេះចែកចាយតាមទីកន្លែង និងកាលៈទេសៈ យល់ដឹងអំពីស្ថិរភាព ការរីកចម្រើន និងការធ្លាក់ចុះ ទាំងរបស់ខ្លួន និងរបស់សត្រូវ។

Verse 5

यत्तुशक्यंबलवताकर्तुंप्राकृतबुद्धिना ।अनुपासितवृद्धेनकःकुर्यात्तादृशंनरः ।।।।

អ្វីដែលបុរសមានកម្លាំង ប៉ុន្តែមានបញ្ញាធម្មតា ហើយមិនបានបណ្តុះបណ្តាលដោយដំបូន្មានអ្នកចាស់ទុំ អាចធ្វើបាន—តើមនុស្សមានវិចារណញ្ញាណណា នឹងធ្វើដូច្នោះតាមរបៀបនោះ?

Verse 6

यांस्तुधर्मार्थकामांस्त्वंब्रवीषिपृथगाश्रयान् ।अवबोद्धुंस्वभावेतान्नहिलक्षणमस्तितान् ।।।।

ចំពោះ ធម្ម (dharma) អត្ថ (artha) និង កាម (kāma) នោះ អ្នកនិយាយថាវាអាស្រ័យលើមូលដ្ឋានដាច់ដោយឡែក និងមិនសមស្របគ្នា; ប៉ុន្តែតាមសភាពពិត មិនមានសញ្ញាណណាមួយដែលបញ្ជាក់ថាវាត្រូវបំបែកពីគ្នាដាច់ខាតឡើយ។

Verse 7

कर्मचैवहिसर्वेषांकारणानांप्रयोजकम् ।श्रेयःपापीयसांचात्रफलंभवतिकर्मणाम् ।।।।

ពិតប្រាកដណាស់ កម្ម (karma) តែប៉ុណ្ណោះជាអ្នកជំរុញហេតុទាំងអស់ឲ្យដំណើរការ; ហើយនៅទីនេះ ផលនៃកម្មកើតឡើងជាផលប្រសើរ (śreyas) ឬផលអាក្រក់ (pāpīyas) តាមសកម្មភាពដែលបានធ្វើ។

Verse 8

निश्श्रेयसफलावेवधर्मार्थावितरावपि ।अधर्मानर्थयोःप्राप्तिःफलं च प्रत्यवायिकम् ।।।।

ធម៌ និង អត្ថៈ—សូម្បីតែគោលបំណងផ្សេងៗ—បើអនុវត្តត្រឹមត្រូវតាមធម៌ នឹងផ្តល់ផលជាកុសល និងសេចក្តីសុខក្សេម; តែពី អធម៌ និងផ្លូវនាំទៅវិនាស នឹងទទួលផលផ្ទុយវិញ ជាភាពប៉ះពាល់ និងវិបត្តិ។

Verse 9

ऐहलौकिकपारक्यंकर्मपुम्भिर्निषेव्यते ।कर्माण्यपितुकल्यानिलभतेकाममास्थितः ।।।।

មនុស្សធ្វើកម្ម ដើម្បីស្វែងរកផលទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកក្រោយ; ប៉ុន្តែអ្នកដែលជាប់ចិត្តតែ កាមៈ (តណ្ហា) ទោះធ្វើកម្មក៏បានតែផលប្រយោជន៍ដែលមើលទៅរីករាយ—មិនមែនសេចក្តីល្អខ្ពស់ដែលមានឫសគល់នៅក្នុងធម៌ទេ។

Verse 10

तत्रक्लुप्तमिदंराज्ञाहृदिकार्यंमतं च नः ।शत्रौहिसाहसंयत्स्यात्किमिवात्रापनीयते ।।।।

នៅពេលនោះ ព្រះមហាក្សត្រ បានកំណត់ការកិច្ចនេះក្នុងព្រះហឫទ័យរួចហើយ ហើយពួកយើងក៏យល់ព្រមដែរ ដូច្នេះវាត្រូវបានអនុវត្ត។ ព្រោះចំពោះសត្រូវ ការធ្វើដោយក្លាហានមានអ្វីគួរឲ្យតិះដៀលទេ?

Verse 11

एकस्यैवाभियानेतुहेतुर्यःकथितस्त्वया ।तत्राप्यनुपपन्नंतेवक्ष्यामियदसाधु च ।।।।

ចំពោះការចេញទៅតែម្នាក់ឯងរបស់អ្នក—ហេតុផលដែលអ្នកបាននិយាយមក—សូម្បីត្រង់នោះក៏មិនសមហេតុសមផល និងមិនសមរម្យដែរ។ ខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកថា ហេតុអ្វី។

Verse 12

येनपूर्वंजनस्थानेबहवोऽतिबलाहताः ।राक्षसाराघवंतंत्वंकथमेकोजयिष्यसि ।।।।

រីឯរាឃវៈនោះ ដែលកាលមុននៅជនស្ថាន បានសម្លាប់រាក្សសជាច្រើនដែលមានកម្លាំងខ្លាំងក្លាខ្លាំងណាស់—អ្នកតែម្នាក់ឯង នឹងឈ្នះរាឃវៈនោះបានដូចម្តេច?

Verse 13

येपुरानिर्जितास्तेनजनस्थानेमहौजसः ।राक्षसांस्तान्पुरेसर्वान्भीतानद्यापिपश्यसि ।।।।

ពួករាក្សសដ៏មានកម្លាំងខ្លាំង ដែលកាលពីមុនត្រូវបានព្រះអង្គនោះបង្ក្រាបនៅជនស្ថាន—អ្នកនៅតែអាចឃើញពួកគេទាំងអស់នៅក្នុងទីក្រុងនេះសូម្បីតែថ្ងៃនេះ ហើយនៅតែភ័យខ្លាចដដែល។

Verse 14

तंसिंहमिवसङ्क्रुद्धंरामंदशरथात्मजम् ।सर्पंसुप्तमिवबुद्ध्यप्रबोधयितुमिच्छसि ।।।।

តើអ្នកចង់បង្កើនឲ្យព្រះរាម ព្រះរាជបុត្ររបស់ទសរថ—ដែលដូចសិង្ហកំពុងកំហឹង ដូចពស់កំពុងដេក—ភ្ញាក់ឡើងដោយដឹងច្បាស់ដូច្នោះឬ?

Verse 15

ज्वलन्तंतेजसानित्यंक्रोधेन च दुरासदम् ।कस्तंमृत्युमिवासह्यमासादयितुमर्हति ।।।।

ព្រះអង្គនោះភ្លឺឆេះដោយតេជៈជានិច្ច ហើយនៅពេលកំហឹងក៏មិនអាចប្រឈមមុខបាន—នរណាអាចក្លាហានទៅជិតព្រះអង្គ ដែលមិនអាចទ្រាំបានដូចមរណៈផ្ទាល់?

Verse 16

संशयस्थमिदंसर्वंशत्रोःप्रतिसमासने ।एकस्यगमनंतत्र न हिमेरोचतेभृशम् ।।।।

នៅពេលប្រឈមមុខសត្រូវដោយផ្ទាល់ កងទ័ពទាំងមូលនេះស្ថិតក្នុងភាពគ្រោះថ្នាក់ និងសង្ស័យ; ដូច្នេះ ការដែលអ្នកទៅទីនោះតែម្នាក់ឯង មិនគាប់ចិត្តខ្ញុំឡើយ។

Verse 17

हीनार्थस्तुसमृद्धार्थंकोरिपुंप्राकृतंयथा ।निश्चित्यजीवितत्यागेवशमानेतुमिच्छति ।।।।

នរណាដែលខ្វះខាតកម្លាំងនិងធនធាន នឹងចង់—ដូចមនុស្សល្ងង់ធម្មតា—ទៅសម្របខ្លួនក្រោមអំណាចសត្រូវដែលសម្បូរធនធាន ដោយបានសម្រេចចិត្តបោះបង់ជីវិតរបស់ខ្លួនហើយ?

Verse 18

यस्यनास्तिमनुष्येषुसदृशोराक्षसोत्तम ।कथमाशंससेयोद्धुंतुल्येनेन्द्रविवस्वतोः ।।।।

ឱ យក្សដ៏ប្រសើរ! ក្នុងចំណោមមនុស្ស គ្មាននរណាស្មើនឹងគាត់ឡើយ; ដូចម្តេចបានជាអ្នកសង្ឃឹមថានឹងប្រយុទ្ធនឹងអ្នកដែលស្មើព្រះឥន្ទ្រ និងវិវស្វាន (ព្រះអាទិត្យ) ?

Verse 19

एवमुक्त्वातुसम्रब्दःकुम्भकर्णंमहोदरः ।उवाचरक्षसांमध्येरावणंलोकरावणम् ।।।।

ក្រោយពោលដូច្នេះ មហោទរ ដែលកំពុងរំជើបរំជួល បាននិយាយទៅកាន់រាវណៈ—អ្នកធ្វើឲ្យលោកសកលរន្ធត់—នៅកណ្ដាលពួកយក្ស អំពីកុម្ភករណ។

Verse 20

लब्ध्वापुनस्त्वंवैदेहींकिमर्थंसम्प्रजल्पसि ।यदीच्छसितदासीतावशगातेभविष्यति ।।।।

ក្រោយបានវៃទេហីមកហើយ ហេតុអ្វីអ្នកនិយាយរអិលរអួតដូចនេះ? បើអ្នកប្រាថ្នា សីតានឹងក្លាយជាអ្នកស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់អ្នក។

Verse 21

दृष्टःकश्चदुपायोमेसीतोपस्थानकारकः ।रुचितश्चेत्स्वयाबुध्याराक्षसेन्द्र तंशृणु ।।।।

ឱ ព្រះមហាក្សត្រនៃពួកយក្ស! ខ្ញុំបានឃើញឧបាយមួយ ដែលនឹងនាំសីតាមកកាន់វត្តមានរបស់អ្នក (ឬធ្វើឲ្យនាងទទួលយកអ្នក)។ បើវាសមនឹងបញ្ញារបស់អ្នក សូមស្តាប់វា។

Verse 22

अहंद्विजिह्वस्सम्ह्रादीकुम्भकर्णोवितर्दनः ।पञ्चरामवधायैतेनिर्यान्त्वित्यवघोषय ।।।।

ចូរប្រកាសដូច្នេះថា៖ ‘ខ្ញុំ ទ្វិជិហ្វា សំហ្រាទី កុម្ភករណៈ និង វិតរទនៈ—ទាំងប្រាំនេះ នឹងចេញទៅដើម្បីសម្លាប់ព្រះរាម’។

Verse 23

ततोगत्वावयंयुद्धंदास्यामस्तस्ययत्नतः ।जेष्यामोयदितेशत्रून्नोपायैःकृत्यमस्तिनः ।।।।

ដូច្នេះ ក្រោយចេញទៅ យើងនឹងប្រយុទ្ធនឹងគាត់ដោយការខិតខំអស់ពីសមត្ថភាព។ ប្រសិនបើយើងឈ្នះសត្រូវរបស់អ្នក នោះមិនចាំបាច់ប្រើយុទ្ធវិធីឬល្បិចការទូតផ្សេងទៀតឡើយ។

Verse 24

अथजीवतिनश्शत्रुर्वयं च कृतसम्युगाः ।ततस्तदभिपत्स्यामोमनसायत्समीक्षितम् ।।।।

បើសត្រូវរបស់យើងនៅរស់ បន្ទាប់ពីយើងបានចូលសង្គ្រាមហើយ នោះយើងនឹងទៅដល់វាសនាដែលយើងបានគិតពិចារណាទុកក្នុងចិត្តរួចហើយ។

Verse 25

वयंयुद्धादिहेष्यामोरुधिरेणसमुक्षिताः ।विदार्यस्वतनुंबाणैरामनामाङ्कितैश्शितैः ।।।।

យើងនឹងត្រឡប់មកទីនេះពីសមរភូមិ ដោយជ្រាបឈាមពេញកាយ កាយត្រូវបំបែកដោយព្រួញមុត ដែលមានស្លាកព្រះនាម ‘រាម’។

Verse 26

भक्षितोराघवोऽस्माभिर्लक्ष्मणश्चेतिवादिनः ।तवपादौग्रहीष्यामस्त्वंनःकामंप्रपूरय ।।।।

ដោយនិយាយថា ‘ព្រះរាម និង ព្រះលក្ខមណៈ ត្រូវយើងលេបស៊ីហើយ’ យើងនឹងកាន់ជាប់ព្រះបាទរបស់អ្នក; សូមអ្នកបំពេញបំណងរបស់យើង។

Verse 27

ततोऽवघोषयपुरेगजस्कन्धेनपार्थिव ।हतोरामस्सहभ्रात्राससैन्यइतिसर्वतः ।।।।

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! បន្ទាប់មក សូមឲ្យប្រកាសទូទាំងក្រុង ដោយអ្នកនាំសារ​ជិះលើខ្នងដំរីថា «ព្រះរាម ព្រមទាំងព្រះអនុជ និងកងទ័ពទាំងមូល ត្រូវបានសម្លាប់ហើយ»។

Verse 28

प्रीतोनामततोभूत्वाभृत्यानांत्वमरिन्दम ।भोगांश्चपरिवारांश्चकामांश्चवसुदापय ।।।।

ឱ អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ! បន្ទាប់មក ដើម្បីជាសញ្ញានៃសេចក្តីរីករាយ សូមប្រទានសេចក្តីសុខសប្បាយ និងអំណោយដល់បម្រើ និងអ្នកបម្រើជិតខាង ហើយប្រទានទ្រព្យសម្បត្តិតាមបំណងរបស់ពួកគេ។

Verse 29

ततोमाल्यानिवासांसिवीराणामनुलेपनम् ।पेयं च बहुयोधेभ्यस्स्वयं च मुदितःपिब ।।।।

បន្ទាប់មក សូមចែកផ្កាមាលា សម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងក្រអូបលាបដល់វីរបុរសទាំងឡាយ; ផ្តល់ភេសជ្ជៈយ៉ាងច្រើនដល់យោធា ហើយអ្នកឯងក៏សូមផឹកដោយចិត្តរីករាយ។

Verse 30

ततोऽस्मिन् बहुलीभूतेकौलीनेसर्वतोगते ।भक्षितस्ससुहृद्रामोराक्षसैरितिविश्रुते ।।।।प्रविश्याश्वास्यचापित्वंसीतांरहसिसान्त्वय ।धनधान्यैश्चकामैश्चरत्नैश्चानांप्रलोभय ।।।।

បន្ទាប់មក ពេលដំណឹងនោះបានល្បីរាលដាលគ្រប់ទិស—ទាំងក្នុងចំណោមអ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងទូទាំងដែនដី—ថា «ព្រះរាម ព្រមទាំងមិត្តសហាយ ត្រូវរាក្សសបរិភោគហើយ» អ្នកត្រូវចូលទៅ ហើយលួងលោមព្រះនាងសីតា​ដោយសម្ងាត់ ឲ្យព្រះនាងមានទំនុកចិត្តឡើងវិញ; បន្ទាប់មក ចូរលួងលោមដោយទ្រព្យសម្បត្តិ និងស្រូវអង្ករ ដោយសេចក្តីសុខសប្បាយ និងដោយរតនៈទាំងឡាយ។

Verse 31

ततोऽस्मिन् बहुलीभूतेकौलीनेसर्वतोगते ।भक्षितस्ससुहृद्रामोराक्षसैरितिविश्रुते ।।6.64.30।।प्रविश्याश्वास्यचापित्वंसीतांरहसिसान्त्वय ।धनधान्यैश्चकामैश्चरत्नैश्चानांप्रलोभय ।।6.64.31।।

ចូរចូលទៅ ហើយនៅក្នុងទីសម្ងាត់ ចូរលួងលោមព្រះនាងសីតា បន្ធូរភ័យ និងស្តារជំនឿរបស់នាង; បន្ទាប់មក ចូរលួងលោមនាងដោយទ្រព្យសម្បត្តិ និងធញ្ញាហារ ដោយសេចក្តីរីករាយ និងដោយរតនៈ ដើម្បីឲ្យនាងយល់ព្រមតាមចិត្តអ្នក។

Verse 32

अनयोपधयाराजन् भयशोकानुबन्धया ।अकामात्वद्वशंसीतानष्टनाथाभविष्यति ।।।।

ឱ ព្រះរាជា ដោយឧបាយនេះដែលភ្ជាប់ជាមួយភ័យ និងទុក្ខសោក ព្រះនាងសីតា—ទោះមិនចង់ក៏ដោយ—នឹងស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់ព្រះองค์ ដោយគិតថាព្រះស្វាមីរបស់នាងបានបាត់បង់ទៅហើយ។

Verse 33

ञ्जनीयम्हिभर्तारंविनष्टमवगम्यसा ।नैराश्यात् स्त्रीलघुत्वाच्चत्वद्वशंप्रतिपत्स्यते ।।।।

ពេលនាងយល់ថា ព្រះស្វាមីដ៏គួររីករាយរបស់នាងបានវិនាសទៅហើយ នាងដោយសេចក្តីអស់សង្ឃឹម និងដោយភាពមិនថេរដែលគេតែងយកទៅចោទស្ត្រី នឹងប្រគល់ខ្លួនស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់អ្នក។

Verse 34

सापुरासुखसम्वृद्धासुखार्हादुःखकर्शिता ।त्वय्यधीनंसुखंज्ञात्वासर्वथोगमिष्यति ।।।।

នាងដែលកាលមុនត្រូវបានចិញ្ចឹមក្នុងសុខសាន្ត ហើយសមគួរទទួលសុភមង្គលពិតប្រាកដ បច្ចុប្បន្នត្រូវទុក្ខសោកបំផ្លាញឲ្យស្រកស្រាយ; ពេលនាងដឹងថាសេចក្តីសុខរបស់នាងពឹងផ្អែកលើអ្នកតែមួយ នាងនឹងមករកអ្នកគ្រប់វិធី និងប្រគល់ខ្លួនទាំងស្រុង។

Verse 35

एतत्सुनीतंममदर्शनेनरामंहिदृष्टवैभवेदनर्धः ।इहैवतेसेत्स्यतिमोत्सुकोभूर्महानयुद्धेनसुखस्यलाभः ।।।।

តាមទស្សនៈរបស់ខ្ញុំ នេះហើយជាវិធីដ៏ប្រាជ្ញាបំផុត៖ ពេលបានឃើញព្រះរាមហើយ កុំប្រញាប់ចង់ធ្វើសង្គ្រាម ព្រោះវានាំមកតែអនర్థ។ នៅទីនេះឯង ដោយមិនចាំបាច់ប្រយុទ្ធ អ្នកនឹងទទួលបានផលប្រយោជន៍ដ៏ធំគឺសេចក្តីសុខសាន្ត។

Verse 36

अदृष्टसैन्योह्यनवाप्तसंशयोरिपूनयुद्धेनजयन् जनाधिप ।यशश्चपुण्यं च महन्महीपतेश्रशियं च कीर्तिं च चिरं ।।।।

ឱ ព្រះមហាក្សត្រជាម្ចាស់ប្រជា! ព្រះរាជាដែលឈ្នះសត្រូវ ដោយកងទ័ពមិនរងរបួស មិនជួបគ្រោះថ្នាក់ ហើយមិនចាំបាច់ធ្វើសង្គ្រាម នោះជាព្រះមហាក្សត្រលើផែនដី ដែលទទួលបានកិត្តិយសដ៏ធំ បុណ្យកុសលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងសិរីសោភា-កេរ្តិ៍ឈ្មោះយូរអង្វែង។