HomeRamayanaBala KandaSarga 7Shloka 21
Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

अमात्य-गुणवर्णनम्

The Virtues of Daśaratha’s Ministers and the Order of Governance

नाध्यगच्छद्विशिष्टं वा तुल्यं वा शत्रुमात्मन: ।मित्रवान्नतसामन्त: प्रतापहतकण्टक: ।।।।स शशास जगद्राजा दिवं देवपतिर्यथा ।

nādhyagacchad viśiṣṭaṃ vā tulyaṃ vā śatrum ātmanaḥ |

mitravān natasāmantaḥ pratāpahatakaṇṭakaḥ ||

sa śaśāsa jagadrājā divaṃ devapatir yathā ||

ព្រះអង្គមិនបានជួបសត្រូវណាដែលលើសលប់ ឬស្មើនឹងព្រះអង្គឡើយ។ ព្រះអង្គសម្បូរដោយមិត្តភក្តិ និងសម្ព័ន្ធមិត្ត ព្រះមហាក្សត្រជិតខាងបានទន់ភ្លន់ចុះចូល ហើយសត្រូវដូចមុតកន្ទុយត្រូវបានបំបាក់ដោយព្រះបារមី។ ព្រះរាជាអធិរាជនៃលោកបានគ្រប់គ្រងដូចព្រះឥន្ទ្រា ម្ចាស់ទេវតា គ្រប់គ្រងស្ថានសួគ៌។

ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
सुमन्त्रःSumantra
सुमन्त्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
त्वरितम्quickly
त्वरितम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootत्वरितम् (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb: quickly)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) = having gone
त्वरितविक्रमःswift in action
त्वरितविक्रमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्वरित-विक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying सुमन्त्रः)
समानयत्brought/assembled
समानयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√नी (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तान्those
तान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम-विशेषण
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
समस्तान्assembled/entire
समस्तान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक; कृदन्त from सम्-√अस्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
वेदपारगान्versed in the Vedas
वेदपारगान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवेद-पारग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण; 'वेदस्य पारगः'
सुयज्ञम्Suyajña
सुयज्ञम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (name)
वामदेवम्Vāmadeva
वामदेवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवामदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (name)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
जाबालिम्Jābāli
जाबालिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजाबालि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (name)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formक्रम/अनन्तरार्थक-अव्यय (then/and next)
काश्यपम्Kāśyapa
काश्यपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (name)
पुरोहितम्the family priest
पुरोहितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म; विशेषणभावे (as epithet of वसिष्ठम्)
वसिष्ठम्Vasiṣṭha
वसिष्ठम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (name)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
द्विजसत्तमाःexcellent brahmins
द्विजसत्तमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज-सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपाधि (best of twice-born)
D
Daśaratha
I
Indra (Devapati)
H
heaven (diva)

FAQs

Kṣatriya-dharma includes protecting order by subduing harmful forces; strength is framed as legitimate when used to remove “thorns” (oppressive enemies) and stabilize the realm.

The narration continues the eulogy of Daśaratha, emphasizing his political dominance, alliances, and secure rule.

Pratāpa (royal might) disciplined toward protection and stability, not mere conquest.