Shloka 14

विशालानगरीप्रवेशः

Entry toward Viśālā and the Indra–Kṣīrodamathana Legend

Devanagari script

श्रूयतां राम शक्रस्य कथां कथयतश्शुभाम्।अस्मिन् देशे तु यद्वृत्तं तदपि शृणु राघव।।।।

Transliteration

śrūyatāṃ rāma śakrasya kathāṃ kathayataḥ śubhām | asmin deśe tu yadvṛttaṃ tad api śṛṇu rāghava ||

Translation

មហាមុនីបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះរាមា ចូរស្តាប់រឿងមង្គលនៃសក្រា (ឥន្ទ្រ) ដែលខ្ញុំនឹងរៀបរាប់ ហើយឱ រាឃវៈ ចូរស្តាប់ផងនូវហេតុការណ៍ដែលបានកើតឡើងនៅដែននេះ»។

Word by Word

• श्रूयताम्: may it be heard; listen
• श्रूयताम्: क्रिया (Imperative)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आज्ञार्थे/विधिलिङ्गार्थे: ‘let it be heard’

• राम: O Rama
• राम: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• शक्रस्य: of Śakra (Indra)
• शक्रस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• कथाम्: story
• कथाम्: कर्म (Object of śrūyatām)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कथयतः: of (me) narrating
• कथयतः: सम्बन्ध (Genitive agent relation)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु; denom. from कथा)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त (Present active participle), षष्ठी, एकवचन; ‘of me who am narrating’

• शुभाम्: auspicious
• शुभाम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of कथाम्

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण of देशे

• देशे: in the country/region
• देशे: अधिकरण (Location)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (contrast/emphasis particle)

• यत्: which/what
• यत्: सम्बन्ध (Relative)
• Type: Adjective
• Root: यद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun) qualifying वृत्तम्

• वृत्तम्: what happened; event
• वृत्तम्: कर्म (Object of śṛṇu)
• Type: Noun
• Root: वृत्त (प्रातिपदिक; from √वृत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘event/occurrence’

• तत्: that
• तत्: विशेषण (Correlative)
• Type: Adjective
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; correl. to यत्

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (additive particle)

• शृणु: hear; listen
• शृणु: क्रिया (Imperative)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• राघव: O Rāghava
• राघव: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Context

"O Rama! hear the auspicious legend of Indra. Listen, too, what had happened to thiscountry.

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Rāma (Rāghava)
• Śakra (Indra)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is learned through sacred history: listening attentively to an instructive narrative is itself a discipline that cultivates discernment and commitment to truth (satya).

What is the narrative situation?

Viśvāmitra announces he will narrate Indra’s legend and the relevant events tied to the local land (connected with Viśālā).

Which character virtue is emphasized?

The guru’s role as moral-historical guide (Viśvāmitra) and the student’s attentive readiness (Rāma).