Shloka 14

सप्तदशः सर्गः — देवसंवादः तथा वानर-ऋक्ष-उत्पत्तिः

Divine Council and the Generation of Vanara Allies

Devanagari script

वरुणो जनयामास सुषेणं वानरर्षभम्।शरभं जनयामास पर्जन्यस्तु महाबलम्।।।।

Transliteration

varuṇo janayāmāsa suṣeṇaṃ vānararṣabham | śarabhaṃ janayāmāsa parjanyas tu mahābalam ||

Translation

ព្រះវរុណៈបានប្រទានកំណើត សុសេណៈ ដែលជាអធិរាជវានរ ដូចគោឧសភៈ; ហើយព្រះបរជញ្ញៈបានប្រទានកំណើត សរ​ភៈ អ្នកមានកម្លាំងមហិមា។

Word by Word

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; पुंलिङ्ग; व्यक्तिनाम

• जनयामास: begot
• जनयामास: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; periphrastic perfect

• सुषेणम्: Suṣeṇa
• सुषेणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुषेण (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन; पुंलिङ्ग; व्यक्तिनाम

• वानरर्षभम्: bull among monkeys
• वानरर्षभम्: Karma (कर्म; apposition to सुषेणम्)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन; पुंलिङ्ग; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (वानराणाम् ऋषभः); Accusative singular

• शरभम्: Śarabha
• शरभम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरभ (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन; पुंलिङ्ग; व्यक्तिनाम

• जनयामास: begot
• जनयामास: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पर्जन्यः: Parjanya
• पर्जन्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर्जन्य (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; पुंलिङ्ग; व्यक्तिनाम

• तु: and/but
• तु: Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• महाबलम्: very strong
• महाबलम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण; to शरभम्)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन; पुंलिङ्ग; विशेषण; समासः कर्मधारय (महद् बलं यस्य); Accusative singular masculine adjective

Context

Varuna begot the monkey warrior Sushena and Parjanya, Sarabha of great strength.

Characters & Entities

• Varuṇa
• Suṣeṇa
• Parjanya
• Śarabha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma requires steadfast protectors: great strength is presented as purposeful when it stands behind a righteous mission.

What is the narrative situation?

More Vānara champions are identified by name along with their divine origins.

Which character virtue is emphasized?

Bala (strength) and reliability—power meant for protection rather than oppression.