HomeRamayanaBala KandaSarga 13Shloka 6
Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

हयमेध

यज्ञोपक्रमः — Commencement of the Aśvamedha Preparations

ततोऽब्रवीद्विजान्वृद्धान्यज्ञकर्मसु निष्ठितान्।स्थापत्ये निष्ठितांश्चैव वृद्धान्परमधार्मिकान्।।1.13.6।।कर्मान्तिकान् शिल्पकरान्वर्धकीन् खनकानपि।गणकान्शिल्पिनश्चैव तथैव नटनर्तकान्।।1.13.7।। तथा शुचीन्शास्त्रविद: पुरुषान् सुबहुश्रुतान्।यज्ञकर्म समीहन्तां भवन्तो राजशासनात्।।1.13.8।। इष्टका बहु साहस्राश्शीघ्रमानीयतामिति। 0उपकार्या: क्रियन्तां च राज्ञां बहुगुणान्विता:।।1.13.9।।

tato 'bravīd dvijān vṛddhān yajñakarmasu niṣṭhitān |

sthāpatye niṣṭhitāṃś caiva vṛddhān paramadhārmikān || 1.13.6 ||

បន្ទាប់មក ព្រះองค์បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះព្រាហ្មណ៍ចាស់ជរា ដែលមាំមួនក្នុងកិច្ចការយជ្ញា ហើយក៏ទៅកាន់អ្នកជំនាញស្ថាបត្យកម្មចាស់ជរា ដែលមានធម៌ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។

ततःthen
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (thereafter)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन (Singular); परस्मैपद
द्विजान्brahmins (twice-born)
द्विजान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); बहुवचन (Plural)
वृद्धान्venerable/elder
वृद्धान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvṛddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); बहुवचन (Plural)
यज्ञकर्मसुin sacrificial works
यज्ञकर्मसु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyajña-karma (प्रातिपदिक: yajña + karma)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); बहुवचन (Plural)
निष्ठितान्experienced/engaged
निष्ठितान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootni + sthā (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle, 'established/engaged'); पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
स्थापत्येin architecture
स्थापत्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsthāpatya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन (Singular)
निष्ठितान्skilled/versed
निष्ठितान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootni + sthā (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
एवindeed/also
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
वृद्धान्elder
वृद्धान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvṛddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
परमधार्मिकान्most righteous
परमधार्मिकान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootparama-dhārmika (प्रातिपदिक: parama + dhārmika)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
कर्मान्तिकान्work-supervisors/workmen
कर्मान्तिकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkarmāntika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
शिल्पकरान्artisans/craftsmen
शिल्पकरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśilpa-kara (प्रातिपदिक: śilpa + kara)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
वर्धकीन्carpenters
वर्धकीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvardhakī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
खनकान्diggers/miners
खनकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkhanaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
अपिalso
अपि:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
गणकान्calculators/accountants
गणकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgaṇaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
शिल्पिनःartisans
शिल्पिनः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśilpin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); बहुवचन (Plural); (छन्दसि रूपम्: शिल्पिनः = शिल्पिनान्)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
एवindeed/also
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
तथाlikewise
तथा:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थे (likewise)
एवalso
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
नटनर्तकान्actors and dancers
नटनर्तकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnaṭa-nartaka (प्रातिपदिक: naṭa + nartaka)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
तथाalso
तथा:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थे (also)
शुचीन्pure/clean
शुचीन्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśuci (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
शास्त्रविदःknowers of scriptures
शास्त्रविदः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśāstra-vid (प्रातिपदिक: śāstra + vid)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); बहुवचन; (छन्दसि रूपम्: शास्त्रविदः = शास्त्रविदः/शास्त्रविदान्)
पुरुषान्men/people
पुरुषान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
सुबहुश्रुतान्very learned/well-informed
सुबहुश्रुतान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu-bahu-śruta (प्रातिपदिक: su + bahu + śruta)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
यज्ञकर्मsacrificial work
यज्ञकर्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyajña-karma (प्रातिपदिक: yajña + karma)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन (Singular)
समीहन्ताम्let (it) be undertaken/planned
समीहन्ताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + īh (धातु)
Formलोट् (Imperative); प्रथमपुरुष (3rd person); बहुवचन; आत्मनेपद
भवन्तःyou (all)
भवन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhavant (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; आदरसूचक (honorific 'you all')
राजशासनात्by the king's command
राजशासनात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootrāja-śāsana (प्रातिपदिक: rāja + śāsana)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन
इष्टकाःbricks
इष्टकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootiṣṭakā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
बहुmany
बहु:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; (इष्टकाः इति विशेषण)
साहस्राःby the thousand
साहस्राः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsāhasra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; (हजारसंख्यकाः)
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśīghram (अव्यय/नपुंसक-रूप)
Formअव्यय; काल/वेगवाचक क्रियाविशेषण (quickly)
आनीयताम्let (them) be brought
आनीयताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā + nī (धातु)
Formलोट् (Imperative); कर्मणि प्रयोग (passive); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणसमाप्तिसूचक
उपकार्याःauxiliary buildings/sheds
उपकार्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootupakārya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
क्रियन्ताम्let (them) be made/erected
क्रियन्ताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलोट् (Imperative); कर्मणि प्रयोग (passive); प्रथमपुरुष; बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); बहुवचन
बहुगुणान्विताःendowed with many amenities
बहुगुणान्विताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahu-guṇa-anvita (प्रातिपदिक: bahu + guṇa + anvita)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; (उपकार्याः इति विशेषण)

Thereafter Vasishta summoned those brahmins who are experienced in the sacrifice-related activities venerable and righteous architects skilled workers brick makers, carpenters, diggers, artisans, account keepers, dancers and actors, men versed in scriptures and honest, well-informed people and addressed them saying, "In accordance with the king's command let the work of the sacrificial ceremony be inauguarated. Let thousands of bricks be brought. Let temporary residential buildings be erected with all the comforts to accommodate royal guests."

V
Vasiṣṭha
B
brāhmaṇas
Y
yajña (sacrifice)

FAQs

Dharma as disciplined procedure: sacred work should be entrusted to the qualified and righteous, ensuring that ritual action is both correct and ethically grounded.

Vasiṣṭha begins organizing the sacrifice by calling experienced elders—ritual specialists and building experts—needed for proper execution.

Administrative wisdom and discernment—Vasiṣṭha selects competent, righteous personnel for a major royal rite.