Sarga 25
कौशल्याया मङ्गलविधानम् — Kausalya’s Benedictions and Protective Rites for Rama
अयोध्याकाण्ड
សರ್ಗ ២៥ បង្ហាញការលាគ្នាដែលពោរពេញដោយពិធីការ។ ព្រះនាងកៅសល្យា ទប់ទល់នឹងទុក្ខសោក ធ្វើអាចមនៈ (ācāmana) ហើយចាប់ផ្តើមមង្គលក្រីយា សម្រាប់ដំណើរចូលព្រៃរបស់ព្រះរាម។ ព្រះនាងប្រកាសពាក្យអធិស្ឋានការពារជាច្រើនជាន់៖ អ្នកអភិរក្សអរូបីដូចជា ស្ម្រឹតិ (Smṛti) ធ្រឹតិ (Dhṛti) និងធម៌ (Dharma) ព្រមទាំងទេវតា—ស្កន្ទ (Skanda) សោម (Soma) ព្រឹហស្បតិ (Bṛhaspati) វរុណ (Varuṇa) សូរ្យ (Sūrya) គុបេរ (Kubera) យម (Yama) រីឯឥសី—សប្តឥសី និងនារទ (Nārada) អ្នកអភិរក្សទិស និងគ្រឹះកោសមូសដូចជា ភ្នំ សមុទ្រ ទន្លេ ផ្កាយ ភព ថ្ងៃ-យប់ អរុណ-សន្ធ្យា រដូវ ខែ ឆ្នាំ និងការបែងចែកមុហូរតៈ។ ព្រះនាងរំលឹកអំពីគ្រោះថ្នាក់ក្នុងព្រៃ—រាក្សស (Rākṣasa) ពិសាច (Piśāca) អ្នកស៊ីសាច់ សត្វល្អិត សត្វលូន និងសត្វព្រៃ—ហើយសូមឲ្យគ្មានអ្វីប៉ះពាល់ព្រះរាម។ ព្រះនាងបូជាទេវតាដោយកម្រងផ្កា និងក្លិនក្រអូប រៀបចំអគ្គិស័ក្តិសិទ្ធិដោយព្រះព្រាហ្មណ៍ ថ្វាយអាហូតិ ប្រមូលកម្រងផ្កាពណ៌ស និងគ្រាប់មូស្តាតពណ៌ស ហើយបញ្ជាឲ្យអានស្វស្ត្យាយន (svastyayana) ជាបទពរ។ បន្ទាប់ពីថ្វាយទក្ខិណា ព្រះនាងលើកឧទាហរណ៍មង្គល—ឥន្ទ្រាប្រហារវ្រឹត្រ (Vṛtra) គរុឌស្វែងរកអម្រឹត (amṛta) និងវិษ្ណុដើរបីជំហាន។ ព្រះនាងលាបចន្ទន៍ ដាក់សំណល់បូជាលើក្បាលព្រះរាម ហើយចងឱសថវិសាល្យករណី (Viśalyakaraṇī) ជារ៉ក្សា (rakṣā) ការពារ។ ទោះក្នុងចិត្តឈឺចាប់ ក៏ព្រះនាងនិយាយដូចជាសប្បាយ រួមអោបជាញឹកញាប់ វង់ប្រទក្សិណ; ព្រះរាមកាន់ព្រះបាទ ហើយចេញទៅកាន់ទីស្នាក់របស់ព្រះនាងសីតា។
Shlokas
Verse 1
साऽवनीय तमायासमुपस्पृश्य जलं शुचिः।चकार माता रामस्य मङ्गलानि मनस्विनी।।2.25.1।।
បន្ទាប់មក ព្រះមាតាអ្នកមានចិត្តខ្ពស់នោះ បានទប់ទល់នឹងទុក្ខសោករបស់នាង សម្អាតខ្លួនដោយច្របាច់ទឹកតាមពិធី (អាចមន) ហើយដោយចិត្តឆ្លាតវៃ បានប្រព្រឹត្តពិធីមង្គលនានាសម្រាប់ព្រះរាម។
Verse 2
न शक्यसे वारयितुं गच्छेदानीं रघूत्तम।शीघ्रं च विनिवर्तस्व वर्तस्व च सतां क्रमे।।2.25.2।।
ឱ ព្រះរាម ជាអ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងវង្សរាឃុ ខ្ញុំមិនអាចទប់ស្កាត់ព្រះអង្គពីការចេញដំណើរបានទេ។ សូមទៅឥឡូវនេះ ប៉ុន្តែសូមត្រឡប់មកឆាប់ៗ ហើយប្រព្រឹត្តតាមផ្លូវរបស់អ្នកមានធម៌។
Verse 3
यं पालयसि धर्मं त्वं धृत्या च नियमेन च।स वै राघवशार्दूल धर्मस्त्वामभिरक्षतु।।2.25.3।।
ឱ ព្រះរាម អ្នកដ៏ដូចខ្លាធំក្នុងវង្សរាឃុ! ធម៌ដែលព្រះអង្គថែរក្សា ដោយសេចក្តីអត់ធ្មត់មាំមួន និងដោយវិន័យនៃការគ្រប់គ្រងខ្លួន—សូមឲ្យធម៌នោះឯងការពារព្រះអង្គ។
Verse 4
येभ्यः प्रणमसे पुत्र चैत्येष्वायतनेषु च।ते च त्वामभिरक्षन्तु वने सह महर्षिभिः।।2.25.4।।
ឱកូនអើយ សូមអំណាចទេវតាបរិសុទ្ធទាំងឡាយ ដែលកូនបានក្រាបបង្គំក្នុងចេតិយ និងស្ថានបូជា ចូរការពារកូននៅក្នុងព្រៃ រួមជាមួយមហារិសីទាំងឡាយ។
Verse 5
यानि दत्तानि तेऽस्त्राणि विश्वामित्रेण धीमता।तानि त्वामभिरक्षन्तु गुणैस्समुदितं सदा।।2.25.5।।
សូមឲ្យអាវុធទាំងឡាយដែលព្រះវិશ્વាមិត្រ អ្នកប្រាជ្ញ បានប្រទានដល់ព្រះអង្គ—ពោរពេញដោយអานุភាពមន្ត—ការពារព្រះអង្គជានិច្ច។
Verse 6
पितृशुश्रूषया पुत्र मातृशुश्रूषया तथा।सत्येन च महाबाहो चिरं जीवाभिरक्षितः।।2.25.6।।
ឱ កូនអើយ ឱ មហាបាហុ—ដោយការបម្រើឪពុក ដោយការបម្រើម្តាយ និងដោយសច្ចៈ ព្រះអង្គត្រូវបានការពាររួចមកហើយ; សូមព្រះអង្គមានអាយុយឺនយូរ។
Verse 7
समित्कुश पवित्राणि वेद्यश्चायतनानि च।स्थण्डिलानि विचित्राणि शैला वृक्षाः क्षुपा ह्रदाः।।2.25.7।।पतङ्गाः पन्नगास्सिंहास्त्वां रक्षन्तु नरोत्तम।
ឱ នរោត្តម (បុរសដ៏ប្រសើរ)! សូមឲ្យឈើឥន្ធនៈសម្រាប់យជ្ញៈ និងស្មៅកុសៈដ៏បរិសុទ្ធ បូជាវេទិកា និងទីសក្ការៈ; សូមឲ្យទីលានពិធីដ៏ចម្រុះ ភ្នំ ដើមឈើ ព្រៃព្រឹក្សា និងបឹងទឹក; ព្រមទាំងបក្សី នាគ និងសីហៈ ទាំងអស់ ការពារអ្នក។
Verse 8
स्वस्तिसाध्याश्च विश्वे च मरुतश्च महर्षयः।स्वस्ति धाता विधाता च स्वस्ति पूषा भगोऽर्यमा।।2.25.8।।लोकपालाश्च ते सर्वे वासवप्रमुखास्तथा।
សូមស្វស្តិចំពោះអ្នក! សូមឲ្យសាធ្យៈ វិស្វេទេវៈ មរុត និងមហាឫសីទាំងឡាយ ប្រទានសុខមង្គល; សូមឲ្យ ធាត្រឹ និង វិធាត្រឹ ព្រមទាំង ពូសន់ ភគៈ និង អរិយមន់ ប្រទានពរ; ហើយសូមឲ្យលោកបាលទាំងអស់ ដឹកនាំដោយ វាសវៈ (ឥន្ទ្រ) ក៏អនុគ្រោះពរដល់អ្នកផង។
Verse 9
ऋतवश्चैव पक्षाश्च मासा स्संवत्सराः क्षपाः।।2.25.9।।दिनानि च मुहूर्ताश्च स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा।
សូមឲ្យរដូវទាំងឡាយ បក្សៈ (កន្លះខែ) ខែ ឆ្នាំ និងរាត្រី; ទាំងថ្ងៃ និងសូម្បីតែមុហូរតៈទាំងឡាយ ក៏ចូរបង្កើតស្វស្តិមង្គលដល់អ្នកជានិច្ច។
Verse 10
स्मृतिर्धृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः।।2.25.10।।स्कन्दश्च भगवान्देव स्सोमश्च स बृहस्पतिः।सप्तर्षयो नारदश्च ते त्वां रक्षन्तु सर्वतः।।2.25.11।।
កូនអើយ សូមឲ្យ ស្ម្រឹតិ (ការចងចាំត្រឹមត្រូវ) ធ្រឹតិ (ភាពអត់ធ្មត់មាំមួន) និង ធម្មៈ ការពារអ្នកពីគ្រប់ទិសទាំងអស់។
Verse 11
स्मृतिर्धृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः।।2.25.10।।स्कन्दश्च भगवान्देव स्सोमश्च स बृहस्पतिः।सप्तर्षयो नारदश्च ते त्वां रक्षन्तु सर्वतः।।2.25.11।।
សូមឲ្យព្រះទេវៈស្កន្ទៈដ៏គួរគោរព ព្រមទាំងសោមៈ និងព្រះព្រហស្បតិ៍ រួមទាំងសប្តឫសី និងនារ៉ទៈ ការពារអ្នកពីគ្រប់ទិសទាំងអស់។
Verse 12
याश्चापि सर्वतस्सिध्दा दिशश्च सदिगीश्वराः।स्तुता मया वने तस्मिन्पान्तु त्वां पुत्र नित्यशः।।2.25.12।।
ហើយសូមឲ្យពួកសិទ្ធៈអ្នកបានសម្រេចពេញលេញ ព្រមទាំងអធិការនៃទិសទាំងឡាយ—ទិសដែលខ្ញុំបានសូត្រសរសើរ និងអញ្ជើញនៅក្នុងព្រៃនោះ—ការពារអ្នកជានិច្ច កូនអើយ។
Verse 13
शैलास्सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च।द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी नद्यस्सर्वास्तथैव च।।2.25.13।।नक्षत्राणि च सर्वाणि ग्रहाश्च सहदेवताः।अहोरात्रे तथा सन्ध्ये पान्तु त्वां वनमाश्रितम्।।2.25.14।।
សូមឲ្យភ្នំទាំងអស់ និងសមុទ្រទាំងឡាយ ព្រមទាំងព្រះវរុណរាជា; សូមឲ្យមេឃ អាកាសមធ្យម ភពផែនដី និងទន្លេទាំងអស់ ការពារអ្នក។
Verse 14
शैलास्सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च।द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी नद्यस्सर्वास्तथैव च।।2.25.13।।नक्षत्राणि च सर्वाणि ग्रहाश्च सहदेवताः।अहोरात्रे तथा सन्ध्ये पान्तु त्वां वनमाश्रितम्।।2.25.14।।
សូមឲ្យនក្សត្រទាំងអស់ និងគ្រោះទាំងឡាយ ព្រមទាំងទេវតាអធិដ្ឋានរបស់ពួកវា; ហើយសូមឲ្យថ្ងៃយប់ និងពេលសន្ធ្យាទាំងឡាយ ការពារអ្នក នៅពេលអ្នកស្វែងរកជម្រកក្នុងព្រៃ។
Verse 15
ऋतवश्चैव षट्पुण्या मासास्संवत्सरास्तथा।कलाश्च काष्ठाश्च तथा तव शर्म दिशन्तु ते।।2.25.15।।
សូមឲ្យរដូវបុណ្យសុភមង្គលទាំងប្រាំមួយ ខែទាំងឡាយ និងឆ្នាំទាំងពួង; សូម្បីតែមាត្រពេលវេលាល្អិតៗ គឺ កលា និង កាស្ឋា ក៏សូមប្រទានសុខសាន្តដល់អ្នក។
Verse 16
महावने विचरतो मुनिवेषस्य धीमतः।तवादित्याश्च दैत्याश्च भवन्तु सुखदास्सदा।।2.25.16।।
នៅពេលអ្នកដើរចរនៅក្នុងព្រៃធំ ស្លៀកពាក់ដូចមុនី និងមានប្រាជ្ញា សូមឲ្យអាទិត្យទេវ និងទៃត្យទាំងឡាយ—ទាំងពីរភាគ—ក្លាយជាអ្នកប្រទានសុខសាន្តដល់អ្នកជានិច្ច។
Verse 17
राक्षसानां पिशाचानां रौद्राणां क्रूरकर्मणाम्।क्रव्यादानां च सर्वेषां मा भूत्पुत्रक ते भयम्।।2.25.17।।
កូនអើយ សូមកុំឲ្យមានភ័យណាមួយកើតមានដល់អ្នក ពីពួករាក្សស ពិសាច អ្នកសាហាវធ្វើកម្មឃោរឃៅ និងពួកស៊ីសាច់ទាំងអស់។
Verse 18
प्लवगा वृश्चिका दंशामशकाश्चैव कानने।सरीसृपाश्च कीटाश्च मा भूवन्गहने तव।।2.25.18।।
ក្នុងព្រៃក្រាស់នោះ សូមឲ្យស្វា ខ្យងពុល សត្វល្អិតខាំចាក់ មូស សត្វលូន និងសត្វល្អិតទាំងឡាយ កុំឲ្យក្លាយជាការរំខានដល់អ្នកឡើយ។
Verse 19
महाद्विपाश्च सिंहाश्च व्याघ्रा ऋक्षाश्च दंष्ट्रिणः।महिषा श्शृङ्गिणो रौद्रा न ते द्रुह्यन्तु पुत्रक।।2.25.19।।
កូនអើយ សូមឲ្យដំរីធំៗដ៏ខ្លាំងក្លា សត្វតោមានចង្កូមគួរភ័យ ខ្លា ខ្លាឃ្មុំ និងក្របីព្រៃមានស្នែងដ៏សាហាវ កុំឲ្យបង្កអន្តរាយដល់កូនឡើយ។
Verse 20
नृमांसभोजना रौद्रा ये चान्ये सत्वजातयः।मा च त्वां हिंसिषुः पुत्र मया संपूजितास्त्विह।।2.25.20।।
កូនអើយ សូមឲ្យពួកសត្វសាហាវដែលស៊ីសាច់មនុស្ស និងសត្វដ៏កាចសាហាវប្រភេទផ្សេងៗទាំងអស់—ដែលម្តាយបានបូជានមស្ការនៅទីនេះ—កុំឲ្យធ្វើអន្តរាយដល់កូនឡើយ។
Verse 21
आगमास्ते शिवास्सन्तु सिध्यन्तु च पराक्रमाः। सर्वसम्पत्तये राम स्वस्तिमान्गच्छ पुत्रक।।2.25.21।।
ឱ ព្រះរាម កូនអើយ សូមឲ្យដំណើររបស់ព្រះអង្គមានសិរីមង្គល សូមឲ្យកិច្ចការក្លាហានទាំងឡាយសម្រេចជោគជ័យ។ សូមទៅដោយសុវត្ថិភាព ហើយសូមបានសុខសម្បត្តិគ្រប់ប្រការ។
Verse 22
स्वस्ति ते ऽस्त्वन्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यः पुनः पुनः।सर्वेभ्यश्चैव देवेभ्यो ये च वै परिपन्थिनः।।2.25.22।।
សូមសេចក្តីសុខសាន្ត និងសុភមង្គលកើតមានដល់ព្រះអង្គម្តងហើយម្តងទៀត—ពីអំណាចនៃមេឃ ពីអធិរាជលើផែនដី និងពីទេវតាទាំងអស់; ហើយសូមអ្នកណាដែលចង់រារាំងផ្លូវព្រះអង្គ ត្រូវបានធ្វើឲ្យអសកម្ម មិនអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់បាន។
Verse 23
गुरुस्सोमश्च सूर्यश्च धनदोऽथ यमस्तथा।पान्तु त्वामर्चिता राम दण्डकारण्यवासिनम्।।2.25.23।।
ឱ ព្រះរាមា នៅពេលព្រះអង្គស្នាក់នៅក្នុងព្រៃទណ្ឌកៈ សូមឲ្យ គុរុ (ព្រហស្បតិ), សោម, សូរ្យ, ធនទ (កុបេរ), និងយម—ដែលបានពេញចិត្តដោយការបូជា—ការពារព្រះអង្គជានិច្ច។
Verse 24
अग्निर्वायुस्तथा धूमो मन्त्राश्चर्षिमुखाच्च्युताः।उपस्पर्शनकाले तु पान्तु त्वां रघुनन्दन।।2.25.24।।
ឱ អ្នកជាកិត្តិយសនៃវង្សរាឃុ នៅពេលព្រះអង្គធ្វើពិធីសម្អាតខ្លួនដោយការលាងសម្អាត សូមឲ្យ អគ្គនី វាយុ ធូម និងមន្ត្រាដែលបានបញ្ចេញពីមាត់របស់ឫសីទាំងឡាយ ការពារព្រះអង្គ។
Verse 25
सर्वलोकप्रभुर्ब्रह्मा भूतभर्ता तथर्षयः।ये च शेषास्सुरास्ते त्वां रक्षन्तु वनवासिनम्।।2.25.25।।
សូមឲ្យ ព្រះព្រហ្ម ជាព្រះអម្ចាស់នៃលោកទាំងអស់; អ្នកទ្រទ្រង់សត្វមានជីវិតទាំងឡាយ; ពួកឫសី; និងទេវតាដទៃទាំងអស់ ការពារព្រះអង្គ នៅពេលព្រះអង្គស្នាក់នៅក្នុងព្រៃ។
Verse 26
इति माल्यैस्सुरगणान्गन्धैश्चापि यशस्विनी।स्तुतिभिश्चानुरूपाभिरानर्चाऽयतलोचना।।2.25.26।।
ដូច្នេះ ស្ត្រីដ៏មានកិត្តិយស មានភ្នែកធំទូលាយនោះ បានបូជាក្រុមទេវតាទាំងឡាយ ដោយកម្រងផ្កា និងក្លិនក្រអូប ហើយដោយបទសរសើរដ៏សមរម្យតាមគួរ។
Verse 27
ज्वलनं समुपादाय ब्राह्मणेन महात्मना।हावयामास विधिना राममङ्गलकारणात्।।2.25.27।।
ដោយបានរៀបចំភ្លើងបូជាសក្ការៈតាមវិធី ដោយព្រាហ្មណ៍មហាត្មា នាងបានបញ្ជាឲ្យថ្វាយអាហុតិ (បូជា) តាមក្រឹត្យ ដើម្បីមង្គល និងសុភមង្គលរបស់ព្រះរាម។
Verse 28
घृतं श्वेतानि माल्यानि समिधश्श्वेतसर्षपान्।उपसम्पादयामास कौशल्या परमाङ्गना।।2.25.28।।
ព្រះនាងកោសល្យា អង្គនារីដ៏ប្រសើរ បានរៀបចំឃ្រីត (ប៊ឺបូជា) កម្រងផ្កាស សមិធ (ឈើបូជា) និងគ្រាប់សណ្តែកមូស្តាតពណ៌ស សម្រាប់ពិធីនោះ។
Verse 29
उपाध्याय स्सविधिना हुत्वा शान्तिमनामयम्।हुतहव्यावशेषेण बाह्यं बलिमकल्पयत्।।2.25.29।।
ព្រះគ្រូបូជា (ឧបាធ្យាយ) បានធ្វើហោមតាមវិធី ដើម្បីសន្តិភាព និងគ្មានរោគាពាធ; ហើយដោយសំណល់នៃគ្រឿងបូជា បានរៀបចំពិធីបលិ (bali) ខាងក្រៅ។
Verse 30
मधु दध्यक्षतघृतैः स्वस्तिवाच्यद्विजांस्ततः।वाचयामास रामस्य वनेस्वस्त्ययनक्रियाः।।2.25.30।।
បន្ទាប់មក ដោយទឹកឃ្មុំ ទឹកដោះគោជូរ អក្សត (អង្ករមិនបែក) និងឃ្រីត នាងបានឲ្យព្រាហ្មណ៍អានពាក្យស្វាស្តិ; ហើយបានឲ្យសូត្រពិធីស្វាស្ត្យាយនៈ ដើម្បីការពារព្រះរាម សម្រាប់ជីវិតនៅព្រៃ។
Verse 31
ततस्तस्मै द्विजेन्द्राय राममाता यशस्विनी।दक्षिणां प्रददौ काम्यां राघवं चेदमब्रवीत्।।2.25.31।।
បន្ទាប់មក ព្រះមាតានៃព្រះរាមា អ្នកមានកិត្តិយស បានប្រគេនទក្ខិណា (អំណោយកិត្តិយស) តាមបំណង ដល់ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ហើយបានមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះទៅកាន់រាឃវៈ។
Verse 32
यन्मङ्गलं सहस्राक्षे सर्वदेवनमस्कृते।वृत्रनाशे समभवत्तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.32।।
សូមមង្គលដ៏ប្រសើរ ដែលបានកើតមានដល់ឥន្ទ្រៈអ្នកមានពាន់ភ្នែក ដែលទេវតាទាំងអស់គោរពនមស្ការ នៅពេលសម្លាប់វ្រឹត្រៈ នោះ សូមក្លាយជាមង្គលដល់អ្នកផងដែរ។
Verse 33
यन्मङ्गलं सुपर्णस्य विनताऽकल्पयत्पुरा।अमृतं प्रार्थयानस्य तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.33।।
សូមមង្គលដែលវិនតា បានរៀបចំប្រទានដល់សុប័ណ៌ (គរុឌ) កាលដែលគាត់អង្វររកអម្រឹត នեկտារនៃអមតៈ នោះ សូមក្លាយជាមង្គលដល់អ្នក។
Verse 34
अमृतोत्पादने दैत्यान् घ्नतो वज्रधरस्य यत्।अदितिर्मङ्गलं प्रादात्तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.34।।
សូមមង្គលដែលអទិតិ បានប្រទានដល់ឥន្ទ្រៈអ្នកកាន់វជ្រៈ កាលដែលទ្រង់សម្លាប់ពួកដៃត្យៈ ក្នុងពេលកំណើតអម្រឹត នោះ សូមក្លាយជាមង្គលដល់អ្នកផងដែរ។
Verse 35
त्रीन्विक्रमान्प्रक्रमतो विष्णोरमिततेजसः।यदासीन्मङ्गलं राम तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.35।।
ឱ ព្រះរាមា សូមមង្គលដែលមានដល់ព្រះវិษ្ណុ អ្នកមានពន្លឺមហិមាឥតប្រមាណ កាលដែលទ្រង់ជំហានបីដ៏អស្ចារ្យ នោះ សូមក្លាយជាមង្គលដល់ព្រះองค์។
Verse 36
ऋतवस्सागरा द्वीपा वेदा लोका दिशश्च ते।मङ्गलानि महाबाहो दिशन्तु शुभमङ्गलाः।।2.25.36।।
ឱ មហាបាហុ! សូមឲ្យរដូវទាំងឡាយ មហាសមុទ្រ កោះទ្វីប ព្រះវេទ លោកទាំងឡាយ និងទិសទាំងអស់ ប្រទានពរមង្គលដ៏ប្រសើរដល់ព្រះអង្គ។
Verse 37
इति पुत्रस्य शेषांश्च कृत्वा शिरसि भामिनी।गन्धैश्चापि समालभ्य राममायतलोचना।।2.25.37।।ओषधीं चापि सिद्धार्थां विशल्यकरणीं शुभाम्।चकार रक्षां कौशल्या मन्त्रैरभिजजाप च।।2.25.38।।
បន្ទាប់ពីពោលដូច្នេះ នារីដ៏ស្រស់ស្អាតបានដាក់វត្ថុសក្ការៈដែលនៅសល់លើក្បាលព្រះបុត្រា ហើយលាបព្រះរាមដោយក្លិនក្រអូប។ បន្ទាប់មក ព្រះនាងកៅសល្យា បានធ្វើរបាំងការពារ (រក្សា) ដោយចងឱសថមង្គល “វិសល្យករណី” ដើម្បីឲ្យសម្រេចបំណង ហើយសូត្រមន្តការពារយ៉ាងទន់ភ្លន់។
Verse 38
इति पुत्रस्य शेषांश्च कृत्वा शिरसि भामिनी।गन्धैश्चापि समालभ्य राममायतलोचना।।2.25.37।।ओषधीं चापि सिद्धार्थां विशल्यकरणीं शुभाम्।चकार रक्षां कौशल्या मन्त्रैरभिजजाप च।।2.25.38।।
បន្ទាប់ពីពោលដូច្នេះ នារីដ៏ស្រស់ស្អាតបានដាក់វត្ថុសក្ការៈដែលនៅសល់លើក្បាលព្រះបុត្រា ហើយលាបព្រះរាមដោយក្លិនក្រអូប។ បន្ទាប់មក ព្រះនាងកៅសល្យា បានធ្វើរបាំងការពារ (រក្សា) ដោយចងឱសថមង្គល “វិសល្យករណី” ដើម្បីឲ្យសម្រេចបំណង ហើយសូត្រមន្តការពារយ៉ាងទន់ភ្លន់។
Verse 39
उवाचातिप्रहृष्टेव सा दुःखवशवर्तिनी।वाङ्ग्मात्रेण न भावेन वाचाऽसंसज्जमानया।।2.25.39।।
ទោះបីត្រូវទុក្ខសោកគ្រប់គ្រង ក៏នាងនិយាយដូចជារីករាយយ៉ាងខ្លាំង—រីករាយត្រឹមពាក្យ មិនមែនពីចិត្ត—ដោយសម្លេងញ័រ និងមិនស្ថិតស្ថេរ។
Verse 40
आनम्य मूर्ध्नि चाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनी।अवदत्पुत्र सिद्धार्थो गच्छ राम यथासुखम्।।2.25.40।।
ព្រះមហេសីដ៏មានកិត្តិយស បានឲ្យព្រះរាមកោងចុះ ថើបក្លិនលើថ្ងាស ហើយអោបក្រសោប; បន្ទាប់មកមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱកូនអើយ—ឱព្រះរាមអើយ—ចូរទៅដោយសុខសាន្ត ហើយត្រឡប់មកវិញពេលបំណងសម្រេច»។
Verse 41
अरोगं सर्वसिद्धार्थमयोध्यां पुनरागतम्।पश्यामि त्वां सुखं वत्स सुस्थितं राजवर्त्मनि।।2.25.41।।
ឱកូនស្រឡាញ់អើយ សូមឲ្យម្តាយបានឃើញកូនត្រឡប់មកអយោធ្យាវិញ—គ្មានជំងឺ សម្រេចគ្រប់បំណង មានសុខសាន្ត និងឈរមាំលើផ្លូវនៃរាជធម៌។
Verse 42
प्रणष्टदुःखसङ्कल्पा हर्षविद्योतितानना।द्रक्ष्यामि त्वां वनात्प्राप्तं पूर्णचन्द्रमिवोदितम्।।2.25.42।।
ពេលអ្នកត្រឡប់មកពីព្រៃ គំនិតទុក្ខសោករបស់ខ្ញុំនឹងរលាយបាត់ មុខមាត់នឹងភ្លឺរលោងដោយសេចក្តីអំណរ; ខ្ញុំនឹងបានឃើញអ្នកដូចព្រះចន្ទពេញវង់កំពុងរះឡើង។
Verse 43
भद्रासनगतं राम वनवासादिहागतम्।द्रक्ष्यामि च पुनस्त्वां तु तीर्णवन्तं पितुर्वचः।।2.25.43।।
ឱ រាមា! ពេលអ្នកត្រឡប់មកទីនេះពីការស្នាក់នៅព្រៃ បន្ទាប់ពីបានឆ្លងកាត់—បំពេញ—ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះបិតា ខ្ញុំនឹងបានឃើញអ្នកម្តងទៀត អង្គុយលើអាសនៈមង្គល។
Verse 44
मङ्गलैरुपसपन्नो वनवासादिहागतः।वध्वा मम च नित्यं त्वं कामान्संवर्ध याहि भोः।।2.25.44।।
ឱ រាមា! ពេលអ្នកត្រឡប់មកទីនេះពីការស្នាក់នៅព្រៃ ដោយប្រកបដោយសញ្ញាមង្គលនានា នោះសូមបន្ត—ជានិច្ច—បំពេញបំណងរបស់ខ្ញុំ និងបំណងរបស់ភរិយារបស់អ្នក (កូនប្រសាររបស់ខ្ញុំ) ផង។
Verse 45
मयाऽर्चिता देवगणाश्शिवादयोमहर्षयो भूतमहासुरोरगाः।अभिप्रयातस्य वनं चिराय तेहितानि काङ्क्षन्तु दिशश्च राघव।।2.25.45।।
ឱ រាឃវៈ! សូមឲ្យក្រុមទេវតាដែលខ្ញុំបានបូជា—ព្រះសិវៈ និងទេវតាផ្សេងៗ—ជាមួយមហាឥសី ទាំងភូត អសុរាដ៏ខ្លាំងក្លា និងនាគ ព្រមទាំងទិសទាំងបួនទាំងប្រាំបី សុទ្ធតែប្រាថ្នា និងការពារសេចក្តីសុខសុវត្ថិរបស់អ្នក ខណៈអ្នកចេញទៅស្នាក់នៅព្រៃយូរអង្វែង។
Verse 46
इतीव साऽश्रुप्रतिपूर्णलोचनासमाप्य च स्वस्त्ययनं यथाविधि।प्रदक्षिणं चैव चकार राघवंपुनः पुनश्चापि निपीड्य सस्वजे।।2.25.46।।
ក្រោយនិយាយដូច្នេះ នាងមានភ្នែកពេញដោយទឹកភ្នែក បានបញ្ចប់ពិធីសូមសេចក្តីសុខ (ស្វស្ត្យាយនៈ) តាមរបៀបដ៏ត្រឹមត្រូវ; បន្ទាប់មកនាងបានដើរប្រទក្សិណជុំវិញរាឃវៈ ហើយចាប់ក្រសោបយ៉ាងតឹង រួចអោបគាត់ម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 47
तथा तु देव्या स कृतप्रदक्षिणो निपीड्य मातुश्चरणौ पुनः पुनः।जगाम सीतानिलयं महायशास्स राघवः प्रज्वलित स्स्वया श्रिया।।2.25.47।।
ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីធ្វើប្រទក្សិណាជុំវិញព្រះមាតា ទេវីកៅសល្យា ហើយកាន់ព្រះបាទមាតាជាថ្មីៗម្តងហើយម្តងទៀត ព្រះរាឃវៈដ៏មានកិត្តិយស—ភ្លឺរលោងដោយសិរីរបស់ព្រះអង្គឯង—បានយាងទៅកាន់លំនៅរបស់ព្រះនាងសីតា។
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Kauśalyā’s acceptance of Rāma’s irreversible exile: she cannot dissuade him, so she transforms maternal grief into dharma-aligned support through vows of auspicious speech, ritual protection, and exhortation to follow the path of the virtuous.
The sarga teaches that dharma is both inner discipline and social-ritual order: Smṛti (moral memory), Dhṛti (steadfastness), and Dharma (right conduct) are invoked as guardians, implying that ethical stability is the primary protection amid uncertainty.
Culturally, the chapter highlights ācamana, homa/oblations, svastyayana recitations, dakṣiṇā, pradakṣiṇā, and protective rakṣā-tying with Viśalyakaraṇī; geographically, it frames Rāma’s movement from Ayodhyā toward forest life, explicitly anticipating residence in Daṇḍakāraṇya.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.