Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 127

The Exposition of the Krishna Mantra (Kṛṣṇa-mantra-prakāśa): Nyāsa, Dhyāna, Worship, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

पायसं दाधिकं चाज्यं गौडान्नं कृसरं पयः । दधीनि कदली मोचा चिंचा रजस्वला तथा ॥ १२७ ॥

Transliteration

pāyasaṃ dādhikaṃ cājyaṃ gauḍānnaṃ kṛsaraṃ payaḥ | dadhīni kadalī mocā ciṃcā rajasvalā tathā || 127 ||

Translation

បាយសំ (បាយពុទ្ធិញ), អាហារដោយទឹកដោះគោជូរ និងឃី (ghee), បាយផ្អែម, ក្រឹសរ (បាយលាយសណ្ដែក), ទឹកដោះគោ, ទឹកដោះគោជូរ, ចេក, ចេកព្រៃ, តាមារីន (ជីន្ចា) ហើយដូចគ្នានេះ ស្ត្រីកំពុងមានរដូវ—ទាំងនេះត្រូវចាត់ទុកជារបស់គួរជៀសវាង/មានកំហិត ក្នុងបរិបទពិធីនេះ។

Word by Word

• पायसम्: rice-pudding
• पायसम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पायस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• दाधिकम्: curd-preparation
• दाधिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दाधिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• आज्यम्: ghee
• आज्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• गौड-अन्नम्: jaggery-rice/sweetened rice
• गौड-अन्नम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गौड (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक) (समास)
• Form: तत्पुरुष (determinative): ‘गौडेन युक्तम् अन्नम्’; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• कृसरम्: kṛsara (khichdi-like dish)
• कृसरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृसर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पयः: milk
• पयः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• दधीनि: curds
• दधीनि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दधि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• कदली: banana
• कदली: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कदली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (nominative), एकवचन

• मोचा: plantain/banana (var.)
• मोचा: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोचा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• चिंचा: tamarind
• चिंचा: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चिंचा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• रजस्वला: menstruating woman (term in list)
• रजस्वला: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रजस्वला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• तथा: also/likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (indeclinable: likewise/also)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bibhatsa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse emphasizes ritual purity (śauca) and disciplined restraint (niyama) by listing items and conditions treated as restricted during a specific observance, reinforcing steadiness of mind and correctness of rite.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not directly teaching bhakti doctrine, it supports devotion through regulated living: careful observance of rules removes distractions and helps a practitioner maintain focus and reverence during worship and vows.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects practical dharma-application aligned with kalpa-style ritual procedure—how to manage permissible and restricted foods/contacts during an observance to preserve ritual fitness.