Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 79
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
अचोरयञ्चोरयेच्चोर्यात् अचूचुरदचोरिष्यदित्येवं दश वै गणाः । प्रयोजके भावयति सनीच्छायां बुभूषति । क्रियासमभिहारे तु पंडितो बोभूयते मुने ॥ ७९ ॥
acorayañcorayeccoryāt acūcuradacoriṣyadityevaṃ daśa vai gaṇāḥ | prayojake bhāvayati sanīcchāyāṃ bubhūṣati | kriyāsamabhihāre tu paṃḍito bobhūyate mune || 79 ||
ដូច្នេះ មាន «គណៈ» នៃការបំបែកកិរិយា ១០ ប្រភេទពិតប្រាកដ ដោយឧទាហរណ៍ដូចជា៖ «សូមឲ្យគាត់បណ្ដាលឲ្យលួច», «គាត់អាចបណ្ដាលឲ្យលួច», «គាត់នឹងលួច», «ពួកគេបានលួច», និង «គាត់នឹងមិនលួច»។ ក្នុងរូបបណ្ដាល (causative) មានន័យថា «គាត់ធ្វើឲ្យអ្នកដទៃធ្វើ»; ក្នុងរូបប្រាថ្នា (desiderative) មានន័យថា «គាត់ប្រាថ្នាចង់ក្លាយ/ចង់ធ្វើ»; និងក្នុងរូបកម្លាំង/ញឹកញាប់ (intensive) បង្ហាញការធ្វើសកម្មភាពជាញឹកញាប់ ឬយ៉ាងខ្លាំង—ឱ មុនី។
Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/Vyakarana context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
FAQs
It frames disciplined śāstric learning—especially Vyākaraṇa (grammar)—as a tool for clarity of meaning, which supports right understanding (samyag-jñāna) in Mokṣa-dharma.
Indirectly: by emphasizing precise language and intention (causative, desiderative, intensive meanings), it supports accurate recitation and comprehension of mantras and Vishnu-stuti, which strengthens bhakti through correct understanding.
Vyākaraṇa (Sanskrit grammar): verb-class groupings (daśa gaṇāḥ) and how causative (ṇij), desiderative (san), and intensive (yaṅ) usages shift meaning in real sentences.