
Sūrya’s Celestial Car: Ādityas, Ṛṣis, Gandharvas, Apsarases, Nāgas, and the Two-Month Cosmic Cycle
បន្តការពន្យល់អំពីការគ្រប់គ្រងសកលលោកតាមបុរាណ សូតាប្រាប់អំពីក្រុមទេវតាដែលឡើង រៀបចំ និងអមរថសូរិយៈ។ ជំពូកនេះរាយនាមអាទិត្យ ១២ និងបង្ហាញការចូលរួមតាមរដូវ ដោយកម្លាំងសូរិយៈត្រូវបានថែរក្សាដោយសេវាទេវតាដែលមានវិន័យ។ ព្រះឥសីសរសើរព្រះអាទិត្យដោយឆន្ទវេទៈ ខណៈគន្ធర్వ និងអប្សរាសបូជាដោយតន្ត្រី និងរបាំតាមលំដាប់សូរ ចាប់ពី Ṣaḍja និងការសម្តែងតាណ្ឌវតាមរដូវ។ អ្នកបើករថ និងអ្នកបម្រើរៀបចំខ្សែទាញ និងឧបករណ៍; នាគទ្រព្រះអម្ចាស់; រាក្សស និងក្រុមផ្សេងៗដើរតាមលំដាប់ បង្ហាញថាសូម្បីសត្វគួរភ័យក៏ស្ថិតក្នុងរបៀប។ បាលខិល្យាសអមសូរិយៈពីរះដល់លិច ហើយត្រូវបានគេគោរពថាបង្កកម្តៅ បង្កភ្លៀង បំភ្លឺ បក់ជាខ្យល់ និងបំបាត់កម្មអមង្គល។ ចុងក្រោយ ជំពូកសម្របសម្រួលទស្សនៈ៖ មហាទេវ/មហេស្វរ ត្រូវបានសម្គាល់ជាមួយភានុ (សូរិយៈ) ហើយសូរិយៈត្រូវបានបញ្ជាក់ថាជាប្រាជាបតិ និងជារូបវេទៈ បង្កើតសាមញ្ញភាពសៃវ-វៃಷ្ណវ និងរៀបចំទៅកាន់គោលលទ្ធិអំពីការស្ថិតនៅគ្រប់ទី និងការការពារតាមពេលយುಗ។
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितार्या पूर्वविभागे एकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच स रथो ऽधिष्ठितो देवैरादित्यैर्वसुभिस्तथा / गन्धर्वैरप्सरोभिश्च ग्रामणीसर्पराक्षसैः
ដូច្នេះ ក្នុង «កូರ್ಮពុរាណ» ដ៏បរិសុទ្ធ ក្នុង «សត្សាហស្រី សំហិតា» ផ្នែកដើម ចាប់ផ្តើមជំពូកទី៤០។ សូតាបាននិយាយថា៖ រថនោះត្រូវបានទេវតាឡើងជិះ—អាទិត្យទេវតា និងវសុទាំងឡាយ—ជាមួយគន្ធર્વា អប្សរា ហើយក៏មានមេកងទ័ព នាគ និងរាក្សសផងដែរ។
Verse 2
धातार्ऽयमाथ मित्रश्च वरुणः शक्र एव च / विवस्वानथ पूषा च पर्जन्यश्चांशुरेव च
ធាត្រ អર્યមន មិត្រ វរុណ និងឥន្ទ្រ (សក្រក) ហើយក៏មាន វិវស្វាន ពូសាន បរជន្យ និងអಂសុ—ទេវតាទាំងនេះត្រូវបានប្រកាសនៅទីនេះ។
Verse 3
भगस्त्वष्टा च विष्णुश्च द्वादशैते दिवाकराः / आप्यायन्ति वै भानुं वसन्तादिषु वै क्रमात्
ភគៈ ទ្វଷ្ដ្រ និងវិષ્ણុ—ទាំងនេះជាព្រះអាទិត្យទេវតាទាំងដប់ពីរ—បំប៉ន និងពង្រឹងព្រះអាទិត្យ តាមលំដាប់ត្រឹមត្រូវ ក្នុងរដូវទាំងឡាយ ចាប់ពីវសន្ត (និទាឃ) ជាដើម។
Verse 4
पुलस्त्यः पुलहश्चात्रिर्वसिष्ठश्चाङ्गिरा भृगुः / भरद्वाजो गौतमश्च कश्यपः क्रतुरेव च
ពុលស្ត្យ ពុលហ អត្រី វសិષ્ઠ អង្គិរាស ភೃગુ ភរទ្វាជ គោតម កശ്യប និងក្រತುផងដែរ—ឥសីទាំងនេះត្រូវបានរាប់បញ្ចូលនៅទីនេះ។
Verse 5
जमदग्निः कौशिकश्च मुनयो ब्रह्मवादिनः / स्तुवन्ति देवं विविधैश्छन्दोभिस्ते यथाक्रमम्
ជមដគ្និ និង កៅសិកៈ—មុនីអ្នកប្រកាសព្រះព្រហ្ម—សរសើរព្រះអម្ចាស់ ដោយឆន្ទៈវេទៈនានា តាមលំដាប់រៀងៗខ្លួន។
Verse 6
रथकृच्च रथौज्श्च रथचित्रः सुबाहुकः / रथस्वनो ऽथ वरुणः सुषेणः सेनजित् तथा
ហើយមាន រថក្រឹត និង រថោជៈ; រថចិត្រ និង សុបាហុកៈ; បន្ទាប់មក រថស្វនៈ; ក៏មាន វរុណៈ; សុសេណៈ និង សេនជិត ដូចគ្នា។
Verse 7
तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च रथजित् सत्यजित् तथा / ग्रामण्यो देवदेवस्य कुर्वते ऽभीशुसंग्रहम्
តារក្ស្យ, អរិଷ្ដនេមិ, រថជិត, សត្យជិត និង ក្រាមណ្យ—អ្នកបម្រើព្រះទេវទេវ—ប្រមូល និង រៀបចំខ្សែបញ្ជា (និងសម្ភារៈចង) សម្រាប់រថព្រះអម្ចាស់។
Verse 8
अथ हेतिः प्रहेतिश्च पौरुषेयो वधस्तथा / सर्पो व्याघ्रस्तथापश्च वातो विद्युद् दिवाकरः
បន្ទាប់មក មានអាវុធ និង អាវុធប្រឆាំង; ហើយក៏មាន មរណភាពដោយសកម្មភាពមនុស្ស; ដូចគ្នា ពស់, ខ្លា និង គោសត្វ; ខ្យល់, រន្ទះ និង ព្រះអាទិត្យ។
Verse 9
ब्रह्मोपेतश्च विप्रेन्द्रा यज्ञोपेतस्तथैव च / राक्षसप्रवरा ह्येते प्रयान्ति पुरतः क्रमात्
ឱ វិប្រេន្ទ្រា (ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ), អ្នកដែលបានបំពាក់ដោយពិធីវិន័យព្រះព្រហ្ម និងអ្នកដែលបានតាំងនៅក្នុងវត្តមានយញ្ញ—រាក្សសដ៏ឧត្តមទាំងនេះ ដើរទៅមុខ តាមលំដាប់ មួយក្រោយមួយ។
Verse 10
वासुकिः कङ्कनीरश्च तक्षकः सर्पपुङ्गवः / एलापत्रः शङ्खपालस्तथैरावतसंज्ञितः
វាសុកិ កង្គនីរ និង តក្សកៈ—ជាព្រះនាគអធិរាជ—រួមទាំង អេលាបត្រៈ សង្ខបាល និង អៃរាវតៈ ដែលមាននាមដូច្នេះ ត្រូវបានរាយនាម។
Verse 11
धनञ्जयो महापद्मस्तथा कर्कोटको द्विजाः / कम्बलाश्वतरश्चैव वहन्त्येनं यथाक्रमम्
ឱ ព្រះទ្វិជៈដ៏ប្រសើរ! ធនញ្ជយ មហាបទ្ម ករកោតកៈ ហើយក៏ កំបល និង អશ્વតរ—នាគធំទាំងនេះ—ទ្រទ្រង់ព្រះអង្គនោះតាមលំដាប់។
Verse 12
तुम्बुरुर्नारदो हाहा हूहूर्विश्वावसुस्तथा / उग्रसेनो वसुरुचिरर्वावसुरथापरः
ទុម្ពុរុ និង នារទៈ នៅទីនោះ; ហាហា និង ហូហូ ក៏ដូចគ្នា ហើយ វិશ્વាវសុ។ ក៏មាន អុគ្រសេន វសុរុចិ និង វាវសុរថ ផងដែរ។
Verse 13
चित्रसेनस्तथोर्णायुर्धृतराष्ट्रो द्विजोत्तमाः / सूर्यवर्चा द्वादशैते गन्धर्वा गायतां वराः / गायन्ति विविधैर्गानैर्भानुं षड्जादिभिः क्रमात्
ចិត្រសេន ឧណ្ណាយុ ធೃತរाष्ट्र និង សૂર្យវರ್ಚា—ឱ ទ្វិជៈដ៏ប្រសើរ!—គន្ធರ್ವទាំងដប់ពីរនេះ ជាអ្នកច្រៀងល្អឥតខ្ចោះ សរសើរ ភានុ (ព្រះអាទិត្យ) ដោយបទចម្រៀងនានា ដើរតាមលំដាប់សូរ ចាប់ពី សឌ្ជ។
Verse 14
क्रतुस्थलाप्सरोवर्या तथान्या पुञ्जिकस्थला / मेनका सहजन्या च प्रम्लोचा च द्विजोत्तमाः
ឱ ទ្វិជៈដ៏ប្រសើរ! អប្សរាដ៏ឧត្តមនាម ក្រតុស្ថលា ត្រូវបានរំលឹក ហើយក៏មាន ពុញ្ជិកស្ថលា ផងដែរ; ដូចគ្នានេះ មេនកា សហជន្យា និង ប្រម្លោចា។
Verse 15
अनुम्लोचा घृतीची च विश्वाची चोर्वशी तथा / अन्या च पूर्वचित्तिः स्यादन्या चैव तिलोत्तमा
អនុម្លោចា ឃ្រឹតាចី វិશ્વាចី និងឧរវសី; មួយទៀតគឺ ពූર્વចិត្តិ ហើយមួយទៀតគឺ ទិលោត្តមា។
Verse 16
ताण्डवैर्विविधैरेनं वसन्तादिषु वै क्रमात् / तोषयन्ति महादेवं भानुमात्मानमव्ययम्
ដោយរាំតाण्डវៈជាច្រើនប្រភេទ តាមលំដាប់រដូវចាប់ពីវស្សន្តៈ ពួកនាងធ្វើឲ្យមហាទេវៈពេញព្រះហឫទ័យ—ព្រះអង្គជាព្រះសូរិយៈ (ភានុ) ដោយព្រះអង្គឯង ជាអាត្មានមិនរលាយ។
Verse 17
एवं देवा वसन्त्यर्के द्वौ द्वौ मासौ क्रमेण तु / सूर्यमाप्याययन्त्येते तेजसा तेजसां निधिम्
ដូច្នេះ ព្រះទេវតាទាំងឡាយស្នាក់នៅក្នុងព្រះអាទិត្យ តាមលំដាប់ ពីរខែម្ដងៗ; ហើយដោយពន្លឺរបស់ខ្លួន ពួកគេបំប៉នព្រះសូរិយៈ—ឃ្លាំងនៃតេជៈទាំងអស់។
Verse 18
ग्रथितैः स्वैर्वचोभिस्तु स्तुवन्ति मुनयो रविम् / गन्धर्वाप्सरसश्चैनं नृत्यगेयैरुपासते
ដោយពាក្យសម្រស់ដែលតែងរួចរបស់ខ្លួន មុនីទាំងឡាយសរសើររាវិ (ព្រះអាទិត្យ); ហើយគន្ធರ್ವ និងអប្សរាស ទាំងឡាយបូជាព្រះអង្គដោយរបាំ និងបទចម្រៀង។
Verse 19
ग्रामणीयक्षभूतानि कुर्वते ऽभीषुसंग्रहम् / सर्पा वहन्ति देवेशं यातुधानाः प्रयान्ति च
យក្ស និងភូតៈជាក្រុមៗ មានមេដឹកនាំ ប្រមូលរួមកាំរស្មី (ដូចជាចាត់ចែងពន្លឺ); ពស់ទាំងឡាយទ្រទ្រង់ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា ហើយយាតុធានៈក៏ដើរតាមដង្ហែផងដែរ។
Verse 20
बालखिल्या नयन्त्यस्तं परिवार्योदयाद् रविम् / एते तपन्ति वर्षन्ति भान्ति वान्ति सृजन्ति च / भूतानामशुभं कर्म व्यपोहन्तीह कीर्तिताः
ព្រះឥសី បាលខិល្យា ព័ទ្ធជុំវិញព្រះអាទិត្យតាំងពីពេលរះ ដឹកនាំទ្រង់ទៅដល់ពេលលិច។ ពួកគេបំភ្លឺកម្តៅ បង្កភ្លៀង ចែងចាំង បក់ជាខ្យល់ ហើយក៏បង្កើតសೃષ્ટិផងដែរ។ នៅទីនេះ ពួកគេត្រូវបានសរសើរថា ជាអ្នកបំបាត់កម្មអសុភរបស់សត្វលោក។
Verse 21
एते सहैव सूर्येण भ्रमन्ति दिवि सानुगाः / विमाने च स्थितो नित्यं कामगे वातरंहसि
ពួកអនុចរទាំងនេះ រួមជាមួយព្រះសូរ្យា តែងតែវិលវង់នៅលើមេឃ។ ហើយព្រះសូរ្យា ស្ថិតជានិច្ចលើរថទិព្វរបស់ទ្រង់ ដើរតាមព្រះឆន្ទៈ និងលឿនដូចខ្យល់ ឆ្លងកាត់អាកាស។
Verse 22
वर्षन्तश्च तपन्तश्च ह्लादयन्तश्च वै प्रजाः / गोपयन्तीह भूतानि सर्वाणीहायुगक्षयात्
ពួកគេបង្កភ្លៀង បំភ្លឺកម្តៅ ហើយធ្វើឲ្យសត្វលោករីករាយ។ ពួកគេការពារសត្វទាំងអស់នៅទីនេះ រក្សាទុកក្នុងលោកនេះ រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃយុគ។
Verse 23
एतेषामेव देवानां यथावीर्यं यथातपः / यथायोगं यथासत्त्वं स एष तपति प्रभुः
តាមអំណាច និងតាមតបស្យា របស់ទេវតាទាំងនេះ—តាមវិន័យ និងសមត្ថភាពដើមកំណើតរបស់ពួកគេ—ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិបតីនេះ បែងចែក និងគាំទ្រពួកគេ ដោយតបស្យារបស់ទ្រង់ផ្ទាល់។
Verse 24
अहोरात्रव्यवस्थानकारणं स प्रजापतिः / पितृदेवमनुष्यादीन् स सदाप्यायेद् रविः
ទ្រង់ជាព្រះប្រជាបតិ ជាមូលហេតុនៃការរៀបចំលំដាប់ថ្ងៃ និងយប់។ ព្រះអាទិត្យនោះ (រវិ) បំប៉នជានិច្ចដល់ពិត្ដ្រ (បុព្វបុរស) ទេវតា មនុស្ស និងសត្វលោកទាំងអស់។
Verse 25
तत्र देवो महादेवो भास्वान् साक्षान्महेश्वरः / भासते वेदविदुषां नीलग्रीवः सनातनः
នៅទីនោះ ព្រះមហាទេវៈ ព្រះអម្ចាស់ដ៏ភ្លឺរលោង ជាព្រះមហេស្វរៈបង្ហាញដោយផ្ទាល់ ប្រាកដជាស្រស់ស្អាតចំពោះអ្នកដឹងវេដៈ—ព្រះនីលគ្រីវៈ (ព្រះកមាន់ខៀវ) អស់កល្បជានិច្ច។
Verse 26
स एष देवो भगवान् परमेष्ठी प्रजापतिः / स्थानं तद् विदुरादित्यं वेदज्ञा वेदविग्रहम्
ព្រះអង្គនោះហើយ ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ—បរមេស្ឋិន ព្រះប្រជាបតិ ព្រះអម្ចាស់សត្វលោក។ អ្នកដឹងវេដៈដឹងថា ស្ថាននោះគឺ អាទិត្យ (ព្រះអាទិត្យ) ជាអ្នកដឹងវេដៈ ដែលរាងកាយរបស់ព្រះអង្គគឺវេដៈផ្ទាល់។
It depicts a regulated cosmic liturgy: Ādityas, sages, Gandharvas, Apsarases, Nāgas, and attendant hosts serve in ordered cycles (notably a two-month rotation), and by their radiance, praise, and disciplined functions they sustain Sūrya’s splendour and his capacity to heat, rain, and protect beings.
The identification is a samanvaya move: Sūrya is not only a luminary but a manifestation of Maheśvara and Prajāpati, “Veda-formed” and Veda-knowing. This integrates Vedic solar theology with Śaiva metaphysics while remaining compatible with Purāṇic devotion to Viṣṇu and the broader unity-of-Īśvara theme.