Adhyaya 49
Anushanga PadaAdhyaya 4966 Verses

Adhyaya 49

Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return

ជំពូកនេះ ជាការរាយការណ៍របស់ជៃមិនី បន្តរឿងសាគរៈ ដោយបង្ហាញការបំពេញពាក្យសច្ចៈតាមរយៈការឈ្នះសង្គ្រាម ការចងសម្ព័ន្ធ និងអាពាហ៍ពិពាហ៍តាមពិធីសាសនា។ សាគរៈលាអ្នកឥសីវសិષ્઎្ឋ ហើយដឹកកងទ័ពធំទៅវិទರ್ಭៈ។ ព្រះរាជាវិទರ್ಭៈទទួលយ៉ាងគោរព និងប្រគល់ព្រះនាងកេសិនី ដែលពិពណ៌នាថាល្អឥតប្រៀប ជាសមគូរ។ អាពាហ៍ពិពាហ៍ធ្វើតាមពេលមង្គល ដោយអគ្គិ (វហ្និ) ជាសាក្សី។ បន្ទាប់ពីទទួលការគោរព និងការស្នាក់នៅ សាគរៈចេញដំណើរជាមួយអំណោយ ហើយឆ្លងកាត់ដែនសម្ព័ន្ធ ដូចជា សូរាសេន និងយាទវៈនៅមធុរា ដើម្បីបង្រួបបង្រួមអំណាច ឲ្យស្តេចផ្សេងៗសងពន្ធ និងព្រមព្រៀង។ បន្ទាប់មកទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យអធិបតីក្រោមឱវាទត្រឡប់ទៅដែនខ្លួន ហើយត្រឡប់ទៅអយោធ្យា ដោយប្រជាជនជាច្រើនស្វាគមន៍។ ទីក្រុងរៀបចំពិធីបុណ្យធំ៖ ផ្លូវសម្អាត និងប្រោះទឹក ក្រឡុកពេញដាក់តម្រៀប ទង់ជាតិ ធូបក្រអូប និងទ្វារច្រកតុបតែង គ្រួសារទាំងឡាយធ្វើពិធីអបអរសាទរ បង្ហាញរាជ្យជាសណ្តាប់ធ្នាប់នយោបាយ និងសក្ការៈសាធារណៈ។

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने सगरप्रतिज्ञापालनं नामाष्टाचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४८// जैमिनिरुवाच अथानुज्ञाय सगरो वसिष्ठमृषिसत्तमम् / बलेन महता युक्तो विदर्भानभ्यवर्त्तत

នេះជាទីបញ្ចប់នៃជំពូកទី ៤៨ ដែលមានឈ្មោះថា «ការបំពេញពាក្យសច្ចារបស់សាហ្គារ៉ា» នៅក្នុង Brahmanda Mahapurana ។ Jaimini បានពោលថា៖ បន្ទាប់មក ដោយបានទទួលការអនុញ្ញាតពី Vasistha ដែលជាអ្នកប្រាជ្ញដ៏អស្ចារ្យបំផុត ស្តេច Sagara បានលើកទ័ពដ៏ធំឆ្ពោះទៅកាន់ Vidarbha ។

Verse 2

ततो विदर्भराट् तस्मै स्वसुतां प्रीतिपूर्वकम् / केशिन्याख्यामनुपमामनुरूपां न्यवेदयत्

បន្ទាប់មក ព្រះរាជានៃវិទರ್ಭ បានប្រគល់ព្រះរាជកុមារីរបស់ព្រះអង្គ ដោយសេចក្តីពេញចិត្ត គឺ “កេសិនី” អស្ចារ្យ និងសមរម្យ ដល់គាត់។

Verse 3

स तस्या राजशार्दूलो विधिवद्वह्निसाक्षिकम् / शुभे मुहूर्ते केशिन्याः पार्णिं जग्राह भूमिपः

ព្រះមហាក្សត្រដ៏ដូចសីហរាជ បានធ្វើពិធីតាមវិន័យ ដោយមានភ្លើងបរិសុទ្ធជាសាក្សី ហើយនៅវេលាមង្គល បានចាប់ដៃកេសិនី។

Verse 4

स्थित्वा दिनानि कतिचिद्गृहे तस्यातिसत्कृतः / विदर्भराज्ञा संमन्त्र्य ततो गन्तुं प्रजक्रमे

បន្ទាប់ពីស្នាក់នៅក្នុងគេហដ្ឋាននោះប៉ុន្មានថ្ងៃ ដោយទទួលការគោរពយ៉ាងខ្លាំង ហើយពិភាក្សាជាមួយព្រះរាជានៃវិទರ್ಭ រួចហើយ ទើបចាប់ផ្តើមចេញដំណើរ។

Verse 5

अनुज्ञातस्ततस्तेन पारिबर्हैश्च सत्कृतः / निष्क्रम्य तत्पुराद्राजा शूरसेनानुपेयिवान्

បន្ទាប់មក ដោយបានទទួលការអនុញ្ញាតពីគាត់ និងត្រូវបានគោរពដោយអំណោយជាច្រើន ព្រះមហាក្សត្របានចាកចេញពីទីក្រុងនោះ ហើយធ្វើដំណើរទៅកាន់ដែនសូរាសេន។

Verse 6

संभावितस्ततश्चैव यादवैर्मातृसोदरैः / धनौघैस्तर्पितस्तैश्च मधुराया विनिर्ययौ

នៅទីនោះ ពួកយាទវៈដែលជាបងប្អូនខាងម្តាយ បានគោរពគាត់ ហើយបំពេញចិត្តដោយទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើន; បន្ទាប់មកគាត់បានចាកចេញពីមធុរា។

Verse 7

एवं स सगरो राजा विजित्य वसुधामिमाम् / करैश्च स नृपान्सर्वांश्चक्रे संकेतगानपि

ដូច្នេះ ព្រះបាទសគរ បានឈ្នះផែនដីទាំងមូល ហើយធ្វើឲ្យស្តេចទាំងអស់ក្លាយជាអ្នកបង់សួយសារអាករ និងកំណត់សញ្ញានៃការគោរពស្តាប់បង្គាប់ផងដែរ។

Verse 8

ततो ऽनुमान्य नृपतीन्निजराज्याय सानुगान् / अनुजज्ञे नरपतिः समस्ताननुयायिनः

បន្ទាប់មក ព្រះនរាបតី បានគោរពកិត្តិយសដល់ស្តេចទាំងឡាយជាមួយបរិវារ ហើយអនុញ្ញាតឲ្យពួកគេត្រឡប់ទៅនគររបស់ខ្លួន ព្រមទាំងលែងចេញអ្នកតាមទាំងអស់។

Verse 9

ततो बलेन महाता स्कन्धावारसमन्वितः / शनैरपीडयन्देशान्स्वराज्यमुपजग्मिवान्

បន្ទាប់មក ដោយមានកងទ័ពធំ និងជំរំទ័ពជាប់ជាមួយ គាត់បានបង្ក្រាបដែនដីតាមផ្លូវយ៉ាងបន្តបន្ទាប់ ហើយត្រឡប់ទៅកាន់អាណាចក្ររបស់ខ្លួន។

Verse 10

संभाव्यमानश्च मुहुरुपदाभिरनेकशः / नानाजनपदैस्तूर्ममयोध्यां समुपागमत्

ហើយគាត់ត្រូវបានគេគោរពសរសើរជាញឹកញាប់ដោយអំណោយជាច្រើន ប្រកបដោយក្រុមមនុស្សពីជនបទនានា ហើយបានមកដល់អយោធ្យាយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

Verse 11

तदागमनमाज्ञाय नागरः सकलो जनः / नगरीं तामलञ्चक्रे महोत्सवसमुत्सुकः

ពេលដឹងអំពីការមកដល់របស់គាត់ ប្រជាជនក្នុងទីក្រុងទាំងមូលមានចិត្តរំភើបចង់ប្រារព្ធមហោತ್ಸವ ហើយបានចាប់ផ្តើមតុបតែងទីក្រុងនោះ។

Verse 12

ततः सा नगरी सर्वा कृतकौतुकमङ्गला / सिक्तसंमृष्टभूभागा पूर्णकुम्भशतावृता

បន្ទាប់មក ទីក្រុងទាំងមូលត្រូវបានតុបតែងដោយពិធីមង្គល និងការអបអរ; ដីត្រូវបានព្រួសទឹកហើយជូតឲ្យស្អាត និងត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយកុម្ភៈពេញទឹករាប់រយ។

Verse 13

समुच्छ्रितध्वजशता पताकाभिरंलकृता / सर्वत्रागरुधूपाञढ्या विचित्रकुसुमोज्ज्वला

វាត្រូវបានតុបតែងដោយទង់ជាតិ និងបដាររាប់រយដែលលើកខ្ពស់; គ្រប់ទីកន្លែងពោរពេញដោយក្លិនធូបអការុ និងភ្លឺរលោងដោយផ្កាចម្រុះពណ៌។

Verse 14

सद्रत्नतोरणोत्तुङ्गगोपुराट्टलभूषिता / प्रसूनलाजवर्षैश्च स्वलङ्कृतमहापथा

វាត្រូវបានតុបតែងដោយទ្វារតូរ៉ណៈប្រកបដោយរត្ន និងកំពូលទ្វារធំ (gopura) ខ្ពស់ៗ; ផ្លូវធំៗត្រូវបានលម្អដោយភ្លៀងផ្កា និងលាជ (អង្ករលីង)។

Verse 15

महोत्सवसमायुक्ता प्रतिगेहमभूत्पुरी / संबूजिताशेषवास्तुदेवतागृहमालिनी

ទីក្រុងនោះពោរពេញដោយមហោត្សវៈ ដល់ថ្នាក់គ្រប់ផ្ទះក្លាយជាកន្លែងអបអរ; ហើយដោយការបូជាទៅកាន់ទេវតាវាស្តុក្នុងគេហដ្ឋានទាំងអស់ ទីក្រុងបានស្រស់ស្អាតដូចខ្សែផ្ទះជាជួរ។

Verse 16

दिक्चक्रजयिनो राज्ञः संदर्शनमुदान्वितैः / पौरजानपदैर्त्दृष्टैः सर्वतः समलङ्कृता

ដោយសេចក្តីរីករាយចង់បានឃើញព្រះមហាក្សត្រអ្នកឈ្នះទិសទាំងឡាយ ប្រជានគរ និងប្រជាជនជនបទបានឃើញគ្រប់ទីកន្លែង; ហើយទីក្រុងត្រូវបានតុបតែងស្រស់ស្អាតពីគ្រប់ទិស។

Verse 17

ततः प्रकृतयः सर्वे तथान्तः पुरवासिनः / वारकाताकदबैश्च नगरीभिश्च सवृताः

បន្ទាប់មក ប្រជាជនទាំងអស់ និងអ្នកនៅក្នុងវាំងខាងក្នុង ព្រមទាំងអ្នកមកពីនគរផ្សេងៗ ដូចជា វារកាតាកដបា បានមកប្រមូលផ្តុំល้อมព័ទ្ធជុំវិញ។

Verse 18

अभ्याययुस्ततः सर्वे समत्य पुरवासिनः / स तैः समेत्य नृपतिर्लब्धाशीर्वाद सक्त्क्रियः

បន្ទាប់មក ប្រជាជនក្នុងនគរទាំងអស់បានមកជួបជុំគ្នាហើយចូលមកជិត។ ព្រះមហាក្សត្របានជួបពួកគេ ទទួលពរ និងត្រូវបានគោរពស្វាគមន៍យ៉ាងសមគួរ។

Verse 19

बधिरीकृतदिक्चक्रो जयशब्देन भूरिणा / नानावादित्रसंघोषमिश्रेण मधुरेण च

ដោយសំឡេង ‘ជ័យ’ ដ៏ច្រើនលើសលប់ ទិសទាំងឡាយហាក់ដូចជាស្តាប់មិនឮ; ហើយសំឡេងវាយភ្លេងនានាប្រភេទដែលផ្អែមល្ហែមលាយបញ្ចូលគ្នាក៏កង្វក់ឡើង។

Verse 20

सत्कृत्य तान्यथा योगं सहितस्तैर्मुदान्वितैः / आनन्दयन्प्रजाः सर्वाः प्रविवेश पुरोत्तमम्

ក្រោយពីគោរពស្វាគមន៍ពួកគេតាមសមគួរ ហើយទៅជាមួយមនុស្សដែលពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយ ព្រះองค์បានធ្វើឲ្យប្រជាទាំងអស់មានអំណរ ហើយចូលទៅក្នុងនគរដ៏ប្រសើរ។

Verse 21

वेदघोषैः सुमधुरैर्ब्राह्मणैरभिनन्दितः / संस्तूयमानः सुभृशं सूतमागधवन्दिभिः

ព្រះองค์ត្រូវបានស្វាគមន៍ដោយព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលសូត្រវេទដ៏ផ្អែមល្ហែម; ហើយត្រូវបានសរសើរយ៉ាងខ្លាំងដោយសូត មាគធ និងអ្នកសរសើរនៅរាជសាលា។

Verse 22

जयशब्दैश्च परितो नानाजनपदेरितैः / कलतालरवोन्मिश्रवीणावेणुतलस्वनैः

ជុំវិញមានសំឡេង “ជ័យ” ពីមនុស្សមកពីដែនដីនានា ហើយសូរស័ព្ទករតាលលាយជាមួយទំនុកភ្លេងវីណា និងខ្លុយវេណុយ៉ាងផ្អែមល្ហែម។

Verse 23

गायद्भिर्गायकजनैर्नृत्यद्भिर्गणिकाजनैः / अन्वीयमानो विलसच्छ्वेतच्छत्रविराजितः

ដោយមានអ្នកច្រៀងច្រៀង និងនារីរាំរែករាំជុំវិញ គាត់បានដំណើរទៅមុខ ដោយរុងរឿងក្រោមឆត្រពណ៌សភ្លឺចែងចាំង។

Verse 24

विकीर्यमाणः परितः सल्लाजकुसुमोत्करैः / पुरीमयोध्यामविशत्स्वपुरीमिव वासवः

ខណៈដែលផ្កាសல்லាជាត្រូវបានបោះព្រាយជុំវិញ គាត់បានចូលទៅក្នុងក្រុងអយោធ្យា ដូចវាសវៈ (ឥន្ទ្រ) ចូលទៅអមរាវតីរបស់ខ្លួន។

Verse 25

दृष्टिपूतेन गन्धेन ब्राह्मणानां च वर्त्मना / जगाम मध्येनगरं गृहं श्रीमदलङ्कृतम्

ដោយក្លិនក្រអូបដែលដូចបានបរិសុទ្ធដោយការមើលឃើញ និងតាមផ្លូវរបស់ព្រះព្រាហ្មណ៍ គាត់បានទៅកាន់គេហដ្ឋានកណ្ដាលក្រុង ដែលតុបតែងដោយសិរីរុងរឿង។

Verse 26

अवरुह्य ततो यानाद्भार्याभ्यां सहितो मुदा / प्रविवेश गृहं मातुर्हृष्टपुष्टजनायुतम्

បន្ទាប់មក គាត់ចុះពីយាន ដោយសេចក្តីរីករាយជាមួយភរិយាទាំងពីរ ហើយចូលទៅក្នុងផ្ទះម្តាយ ដែលពោរពេញដោយមនុស្សរីករាយ និងមាំមួនសម្បូរបែប។

Verse 27

पर्यङ्कस्थामुपागम्य मातरं विनयान्वितः / तत्पादौ संस्पृशन्मूर्ध्ना प्रणाममकरोत्तदा

ដោយក្តីគោរពយ៉ាងទន់ភ្លន់ គាត់ចូលទៅជិតមាតាដែលស្ថិតលើគ្រែ ហើយប៉ះជើងរបស់នាងដោយក្បាល រួចថ្វាយបង្គំភ្លាមៗ។

Verse 28

साभिनन्द्य तमाशीर्भिर्हर्षगद्गदया गिरा / ससंभ्रमं समुत्थाय पर्यष्वजत चात्मजम्

នាងស្វាគមន៍គាត់ដោយពរ; ដោយសំឡេងញ័រពីសេចក្តីរីករាយ នាងក៏ប្រញាប់ក្រោកឡើង ហើយឱបកូនប្រុសរបស់នាង។

Verse 29

सहर्षं बहुधाशीर्भिरभ्यनन्ददुभे स्नुषे / स तां संभाव्य कथया तत्र स्थित्वा चिरादिव

ដោយសេចក្តីរីករាយ គាត់បានអបអរសាទរប្រសាសន៍ពរ​ដល់កូនប្រសាស្រីទាំងពីរ; បន្ទាប់មកគាត់គោរពពួកនាងដោយសន្ទនាស្និទ្ធស្នាល ហើយស្ថិតនៅទីនោះដូចជាយូរណាស់។

Verse 30

अनुज्ञातस्तया राजा निश्चक्राम तदालयात् / ततः सानुचरो राजा श्वेतव्यजनवीजितः

ក្រោយទទួលបានការអនុញ្ញាតពីនាង ព្រះរាជាបានចេញពីវាំងនោះ; បន្ទាប់មក ព្រះអង្គជាមួយអ្នកតាមដាន ដើរទៅមុខ ខណៈមានអ្នកកាន់ចាមរ​ពណ៌សបក់ថ្វាយ។

Verse 31

सुरराज इव श्रीमान्सभां समगमच्छनैः / संप्रविश्य सभां दिव्यामनेकनृपसेविताम्

ព្រះអង្គដ៏មានសិរី ដូចជាព្រះឥន្ទ្រា ស្តេចទៅកាន់សភាយ៉ាងយឺតៗ; ហើយចូលទៅក្នុងសភាទិព្វ ដែលមានស្តេចជាច្រើនមកបម្រើ។

Verse 32

नत्वा गुरुजनं सर्वमाशीर्भिश्चाभिनन्दितः / सिंहासने शुभे दिव्ये निषसाद नरेश्वरः

ក្រោយពេលគោរពបូជាគ្រូជនទាំងអស់ ហើយទទួលពរ​អភិនន្ទន៍ ព្រះនរេស្វរ បានអង្គុយលើសിംហាសន៍ដ៏មង្គល និងទេវ្យ។

Verse 33

संसेव्यमानश्च नृपैर्नानाजनपदेश्वरैः / नानाविधाः कथाः कुर्वन्स तत्र नृपसत्तमः

ដោយមានស្តេចៗ អធិបតីនៃដែនដីនានា មកបម្រើជុំវិញ ព្រះនৃপសត្តម នៅទីនោះបានពោលរឿងរ៉ាវនានាប្រភេទ។

Verse 34

संप्रीयमामः सुतरामुवास सह बन्धुभिः / प्रतिज्ञां पालयित्वैवं जितदिङ्मण्डलो नृपः

ដោយមានសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ព្រះองค์បានស្នាក់នៅជាមួយបងប្អូនញាតិ; ដូច្នេះ ដោយរក្សាព្រះបន្ទូលសច្ចា ព្រះរាជាបានឈ្នះមណ្ឌលទិសទាំងអស់។

Verse 35

अन्वतिष्ठद्यन्थान्याय मर्थत्रयमुदारधीः / स्वप्रभावजिताशेषवैरिर्दिङ्मण्डलाधिपः

ព្រះអង្គមានប្រាជ្ញាឧត្តម ជាអធិបតីមណ្ឌលទិសទាំងអស់ បានឈ្នះសត្រូវទាំងមូលដោយព្រះបារមី ហើយបោះបង់អយុត្តិធម៌ ដើម្បីអនុវត្តអត្ថត្រ័យ—ធម៌ អត្ថ កាម។

Verse 36

एकातपत्रां पृथिवीमन्वशासद्वृषो यथा / स्वर्यातस्य पितुः पूर्वं परिभावममर्षितः

ព្រះអង្គបានគ្រប់គ្រងផែនដីដោយឯកឆត្រ ដូចគោពិសិដ្ឋរូបធម៌; ហើយមិនអាចអត់ទ្រាំចំពោះការប្រមាថពីមុនលើព្រះបិតាដែលបានទៅស្ថានសួគ៌។

Verse 37

स यां प्रतिज्ञामारूढस्तां सम्यक्परिपूर्य च / सप्तद्वीपाब्धिनगरग्रामायतनमालिनीम्

ព្រះអង្គបានឡើងកាន់ព្រះសច្ចាប្រណិធានដែលបានប្រកាស ហើយបានបំពេញឲ្យសម្រេចដោយត្រឹមត្រូវ បន្ទាប់មកបានថែរក្សាពិភពលោកដែលតុបតែងដោយទ្វីបទាំង៧ សមុទ្រ នគរ ភូមិ និងទីសក្ការៈតីរថៈជាច្រើន។

Verse 38

जित्वा शत्रूनशेषेण पालयामास मेदिनीम / एवं गच्छति काले च वसिष्ठो भगवानृषिः

ក្រោយពីបានឈ្នះសត្រូវទាំងអស់ដោយមិនសល់ ព្រះអង្គបានថែរក្សាពិភពលោក។ ដូច្នេះពេលវេលាកន្លងទៅ ព្រះឥសីវសិષ્ઠៈដ៏ជាព្រះភគវានបានមកដល់។

Verse 39

अभ्यजगाम तं भूयो द्रष्टुकामो जरेश्वरम् / तमायान्तमतिप्रेक्ष्य मुनिवर्यं ससंभ्रमः

បន្ទាប់មក គាត់បានទៅជួបជារេស្វរ​ម្តងទៀត ដោយប្រាថ្នាចង់ឃើញ។ ពេលឃើញមុនីដ៏ប្រសើរនោះកំពុងមកដល់ ព្រះរាជាក៏មានចិត្តរំភើបដោយក្តីគោរព។

Verse 40

प्रत्युज्जगामार्घहस्तः सहितस्तैर्नपैर्नृपः / अर्ध्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामतिः

ព្រះរាជា បានចេញទៅទទួលស្វាគមន៍ជាមួយនឹងព្រះនរេស្សរផ្សេងៗ ដោយកាន់អរឃ្យនៅក្នុងដៃ។ ព្រះអង្គដ៏មានប្រាជ្ញាធំបានបូជាដោយអរឃ្យ បាទ្យ និងគ្រឿងសក្ការៈផ្សេងៗយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។

Verse 41

प्रणाममकरोत्तस्मै गुरुभक्तिसमन्वितः / आशीर्भिर्वर्द्धयित्वा तं वसिष्ठः सगरं तदा

ដោយមានភក្តីចំពោះគ្រូ គាត់បានក្រាបបង្គំចំពោះព្រះឥសី។ នៅពេលនោះ វសិષ્ઠៈបានប្រទានពរ​ដល់សគរ​ដោយពាក្យអភិសេកអាសីរពរ។

Verse 42

आस्यतामिति होवाच सह सर्वैर्नरेश्वरैः / उपाविशत्ततो राजा काञ्चने परमासने

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលជាមួយព្រះមហាក្សត្រទាំងអស់ថា «សូមអង្គុយ»។ រួចព្រះរាជាក៏អង្គុយលើអាសនៈដ៏ប្រសើរធ្វើពីមាស។

Verse 43

मुनिना समनुज्ञातः सभार्यः सह राजभिः / आपवस्तुनृपश्रेष्ठमुपासीनमुपह्वरे

ក្រោយទទួលការអនុញ្ញាតពីមុនី រួមទាំងព្រះមហេសី និងព្រះមហាក្សត្រផ្សេងៗ គាត់បានទៅជិតព្រះនរេន្ទ្រដ៏ប្រសើរ ដែលអង្គុយនៅទីប្រជុំ (ឧបហ្វរ)។

Verse 44

उवाच शृण्वतां राज्ञां शनैर्मृद्वक्षरं वचः / वसिष्ठ उवाच कुशलं ननु ते राजन्वाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च

នៅមុខព្រះមហាក្សត្រដែលកំពុងស្តាប់ វសិષ્ઠបាននិយាយយ៉ាងស្រទន់ៗដោយពាក្យទន់ភ្លន់ថា «ឱ ព្រះរាជា តើទាំងខាងក្រៅ និងខាងក្នុង សុខសាន្តល្អទេ?»

Verse 45

मन्त्रिष्वमात्यवर्गेषु राज्ये वा सकले ऽधुना / दिष्ट्या च विजिताः सर्वे समग्रबलवाहनाः

ឥឡូវនេះ ក្នុងចំណោមមន្ត្រី និងអមាត្យវర్గ ឬទូទាំងរាជ្យ តើសុខសាន្តល្អទេ? ហើយដោយសំណាងល្អ សត្រូវទាំងអស់ត្រូវបានឈ្នះ ដោយមានកងទ័ព និងយានពលពេញលេញរបស់ព្រះองค์ឬ?

Verse 46

अयत्नेनैव युद्धेषु भवता रिपवो हि यत् / दिष्ट्यारूढप्रतिज्ञेन मम मानयता वचः

នេះក៏ជាសំណាងល្អដែរ—ក្នុងសង្គ្រាម ព្រះองค์បានឈ្នះសត្រូវដោយមិនចាំបាច់ខិតខំច្រើន ព្រោះព្រះองค์បានឈរជាប់លើព្រះសច្ចា និងគោរពព្រះវាចនារបស់ខ្ញុំ។

Verse 47

अरयस्त्यक्तधर्माणस्त्वया जीवविसर्जिताः / तान्विजित्येतराञ्जेतुं पुनर्दिग्विजयेच्छया

សត្រូវដែលបានបោះបង់ធម៌ ត្រូវបានអ្នកធ្វើឲ្យបោះបង់ជីវិត។ ក្រោយឈ្នះពួកគេ ដើម្បីឈ្នះអ្នកដទៃទៀត អ្នកបានប្រាថ្នាធ្វើដិគ្វិជ័យម្តងទៀត។

Verse 48

गतस्सवाहनबलस्त्वमित्यशृणवं वचः / जितदिङ्मण्डलं भूयः श्रुत्वा त्वां नगरस्थितम्

ខ្ញុំបានឮពាក្យថា អ្នកបានចេញដំណើរជាមួយកងទ័ព និងយានពល។ បន្ទាប់មកខ្ញុំបានឮទៀតថា ក្រោយឈ្នះមណ្ឌលទិសទាំងឡាយ អ្នកកំពុងស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុង។

Verse 49

प्रीत्याहमागतो द्रष्टुमिदानीं राजसत्तम / जैमिनिरुवाच वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु सगरस्तालजङ्घजित्

ឱ ព្រះរាជាអ្នកប្រសើរ ខ្ញុំមកឥឡូវនេះដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ដើម្បីបានឃើញព្រះองค์។ ជៃមិនីបាននិយាយថា—ពេលវសិષ્ઠបាននិយាយដូច្នេះ សគរ អ្នកឈ្នះតាលជង្គ្ហ…

Verse 50

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रत्युवाच महामुनिम् / सगर उवाच कुशलं ननु सर्वत्र महर्षे नात्र संशयः

ដោយប្រណមដៃ គាត់បានឆ្លើយតបមហាមុនី។ សគរ បាននិយាយថា៖ «ឱ មហាឫសី ទីទាំងអស់សុទ្ធតែសុខសាន្ត; គ្មានសង្ស័យឡើយ»។

Verse 51

कल्याणाभिमुखाः सर्वे देवताश्च मुने ऽनिशम् / भवान्ध्यायति कल्याणं मनसा यस्य संततम्

ឱ មុនី ទេវតាទាំងអស់តែងតែបែរទៅរកសេចក្តីមង្គលជានិច្ច; ព្រោះអ្នកសមាធិគិតតែសេចក្តីកល្យាណដោយចិត្តជាប់ជានិរន្តរ។

Verse 52

तस्य मे चोपसर्गाश्च संभवन्ति कथं मुने / भवतानुगृहीतो ऽस्मि कृतार्थश्चाधुना कृतः

ឱ មុនី! ឧបសគ្គទាំងនោះអាចកើតលើខ្ញុំដូចម្តេច? លោកបានប្រទានអនុគ្រោះដល់ខ្ញុំ; ឥឡូវនេះខ្ញុំបានសម្រេចកិច្ច។

Verse 53

यन्मां द्रष्टुमिहायातः स्वयमेव भवान्गुरो / यन्मह्यमाह भगवान्विपक्षविजयादिकम्

ឱ គ្រូ! លោកបានមកទីនេះដោយខ្លួនឯងដើម្បីជួបខ្ញុំ; ហើយព្រះភគវានបានប្រាប់ខ្ញុំអំពីជ័យជម្នះលើសត្រូវ និងអ្វីៗផ្សេងទៀត។

Verse 54

तत्तथानुष्ठितं किं तु सर्वं भवदनुग्रहात् / भवत्प्रसादतः सर्वं मन्ये प्राप्तं महीक्षिताम्

អ្វីៗទាំងនោះបានអនុវត្តត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែទាំងអស់កើតឡើងដោយអនុគ្រោះរបស់លោក; ឱ ព្រះរាជា ខ្ញុំយល់ថា សព្វយ៉ាងបានមកដោយព្រះប្រសាទរបស់លោក។

Verse 55

अन्यथा मम का शक्तिः शत्रून्हन्तुं तथाविधान् / अनल्पी कुरुते फल्यं यन्मे व्यवसितं भवान्

បើមិនដូច្នោះទេ ខ្ញុំមានអំណាចអ្វីដើម្បីសម្លាប់សត្រូវដ៏បែបនោះ? ការសម្រេចចិត្តដែលលោកកំណត់សម្រាប់ខ្ញុំ មិនមែនតិចទេ; វាផ្តល់ផលដ៏អស្ចារ្យ។

Verse 56

फलमल्पमपि प्रीत्यै स्यादगस्याधिरोपितुः / जैमिनिरुवाच एवं संभावितः सम्यक्सगेरण महामुनिः

សូម្បីតែផលតិចតួច ក៏អាចជាការពេញចិត្តសម្រាប់អ្នកដែលលើកតម្កើងព្រះអគស្ត្យ។ ជៃមិនីបាននិយាយថា៖ ដូច្នេះ សគរ បានគោរពសក្ការៈមហាមុនីយ៉ាងសមរម្យ។

Verse 57

अभ्यनुज्ञाय तं भूयः प्रजागाम निजाश्रमम् / वसिष्टे तु गते राजा सगरःप्रीतमानसः

ក្រោយព្រះองค์អនុញ្ញាតឲ្យគាត់ម្តងទៀត គាត់បានត្រឡប់ទៅអាស្រមរបស់ខ្លួន។ ពេលវសិષ્ઠៈចាកចេញទៅ ព្រះរាជាសគរៈមានព្រះហឫទ័យពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយ។

Verse 58

अयोध्यायामभिवसन्प्रशशासाखिलां भुवम् / भार्याभ्यां समुपेताभ्यां रूपशीलगुणादिभिः

ដោយស្នាក់នៅក្នុងអយោធ្យា ព្រះองค์បានគ្រប់គ្រងផែនដីទាំងមូល។ ព្រះองค์មានព្រះមហេសីទាំងពីរ ដែលពោរពេញដោយសម្រស់ សីលធម៌ និងគុណធម៌។

Verse 59

बुभुजे विषयान्रम्यान्यथाकामं यथासुखम् / सुमतिः केशिनी चोभे विकसद्वदनांबुजे

ព្រះองค์បានរីករាយនឹងសេចក្តីរីករាយដ៏រុងរឿង តាមបំណង និងតាមសុខសាន្ត។ សុមតិ និង កេសិនី ទាំងពីរមានព្រះមុខដូចផ្កាឈូកកំពុងរីក។

Verse 60

रूपौदार्यगुणोपेते पीनवृत्तपयोधरे / नीलकुञ्चितकेशाढ्ये सर्वाभरणभूषिते

ព្រះនាងទាំងពីរមានសម្រស់ ឧទារភាព និងគុណធម៌; មានទ្រូងពេញមូល; មានសក់ខ្មៅច្រេីនជារលក និងត្រូវបានតុបតែងដោយអលង្ការទាំងអស់។

Verse 61

सर्वलक्षणसंपन्ने नवयौवनगोचरे / प्रिये सन्निहिते तस्य नित्यं प्रियहिते रते

ព្រះនាងទាំងពីរពេញលេញដោយលក្ខណៈមង្គលទាំងអស់ រុងរឿងក្នុងវ័យក្មេងថ្មី។ ជាព្រះនាងជាទីស្រឡាញ់ ពួកនាងស្ថិតជិតព្រះองค์ជានិច្ច និងខិតខំក្នុងអ្វីដែលជាប្រយោជន៍ដ៏ព្រះองค์ពេញព្រះហឫទ័យ។

Verse 62

स्वाचारभावचेष्टाभिर्जह्रतुस्तन्मनो ऽनिशम् / स चापि भरणोत्कर्षप्रतीतात्मा महीपतिः

ដោយសារ​អាកប្បកិរិយា សភាព និងចលនារបស់ទាំងពីរ ចិត្តរបស់គាត់ត្រូវបានទាក់ទាញជានិច្ច។ ហើយព្រះមហាក្សត្រនោះក៏មានចិត្តមាំមួន ដោយយល់ពីភាពល្អឥតខ្ចោះក្នុងការអភិរក្សបំប៉ន។

Verse 63

रममाणो यथाकामं सह ताभ्यां पुरे ऽवसत् / अन्येषां भुवि राज्ञां तु राजशब्दो न चाप्यभूत्

គាត់រស់នៅក្នុងទីក្រុងជាមួយទាំងពីរ ដោយរីករាយតាមប្រាថ្នា។ ចំពោះស្តេចដទៃទៀតលើផែនដី ពាក្យ “ស្តេច” ក៏ដូចជាមិនមានទៀត។

Verse 64

गुणेन चाभवत्तस्य सगरस्य महात्मनः / अल्पो ऽपि धर्मः सततं यथा भवति मानसे

នេះជាគុណធម៌របស់មហាត្មា សគរ—ទោះបីធម៌មានតិចតួច ក៏នៅតែស្ថិតមាំក្នុងចិត្តរបស់គាត់ជានិច្ច។

Verse 65

रा५स्तस्यार्थकामौ तु न तथा विपुलावपि / अलुब्धमानसोर्ऽथं च भेजे धर्ममपीडयन्

សម្រាប់គាត់ អត្ថ និង កាម ទោះបីសម្បូរបែបក៏មិនមែនជាចម្បងទេ; ដោយចិត្តមិនលោភ គាត់ស្វែងរកអត្ថដោយមិនបង្ខំធម៌។

Verse 66

तदर्थमेव राजेन्द्र कामं चापीडयंस्तयोः

ឱ រាជេន្រ្ទ្រ ដោយហេតុនោះเอง គាត់មិនបានបង្ខំកាមក្នុងចំណោមទាំងពីរ ទេ ប៉ុន្តែរក្សាវា​ក្នុងកម្រិតសមរម្យ។

Frequently Asked Questions

It strengthens Sagara’s dynastic legitimacy within the Solar lineage by recording a politically meaningful marriage alliance: the Vidarbha king gives his daughter Keśinī to Sagara in a ritually validated ceremony, a key node for later lineage continuity.

Vidarbha (marriage alliance), Śūrasena and the Yādavas (networks of kinship/alliance), Mathurā (departure point after honors), and Ayodhyā (capital return and civic festival), collectively mapping Sagara’s political circuit.

The marriage is explicitly performed according to rule and with Agni as witness at an auspicious muhūrta, while Sagara’s kingship is shown as dharmically ordered: conquest tempered by tribute, formal recognition of subordinate rulers, and public auspicious festivities upon return.