Shloka 38
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
जित्वा शत्रूनशेषेण पालयामास मेदिनीम / एवं गच्छति काले च वसिष्ठो भगवानृषिः
Transliteration
jitvā śatrūnaśeṣeṇa pālayāmāsa medinīma / evaṃ gacchati kāle ca vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ
Translation
ក្រោយពីបានឈ្នះសត្រូវទាំងអស់ដោយមិនសល់ ព្រះអង្គបានថែរក្សាពិភពលោក។ ដូច្នេះពេលវេលាកន្លងទៅ ព្រះឥសីវសិષ્ઠៈដ៏ជាព្រះភគវានបានមកដល់។
Word by Word
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजि (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having conquered’
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
अशेषेणcompletely, without remainder
अशेषेण:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial instrumental: ‘entirely’)
पालयामासruled/protected
पालयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपाल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मेदिनीम्the earth
मेदिनीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमेदिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘thus’)
गच्छतिpasses/goes on
गच्छति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कालेin time, as time (went)
काले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
भगवान्venerable, blessed
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying ऋषिः/वसिष्ठः)
ऋषिःsage
ऋषिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन