Shloka 39
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
अभ्यजगाम तं भूयो द्रष्टुकामो जरेश्वरम् / तमायान्तमतिप्रेक्ष्य मुनिवर्यं ससंभ्रमः
Transliteration
abhyajagāma taṃ bhūyo draṣṭukāmo jareśvaram / tamāyāntamatiprekṣya munivaryaṃ sasaṃbhramaḥ
Translation
បន្ទាប់មក គាត់បានទៅជួបជារេស្វរម្តងទៀត ដោយប្រាថ្នាចង់ឃើញ។ ពេលឃើញមុនីដ៏ប្រសើរនោះកំពុងមកដល់ ព្រះរាជាក៏មានចិត្តរំភើបដោយក្តីគោរព។
Word by Word
अभ्यजगामapproached
अभ्यजगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
भूयःagain
भूयः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक क्रियाविशेषण (adverb: ‘again’)
द्रष्टुकामःdesiring to see
द्रष्टुकामः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootद्रष्टु (तुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive from दृश् धातु) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तुमुनन्त-तत्पुरुष (‘to see’ + ‘desirous’); विशेषण (qualifying implied subject)
जरेश्वरम्the lord of old age (Jarā’s lord)
जरेश्वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘of old age’ + ‘lord’); विशेष्य (object apposition to तम्)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
आयान्तम्coming, approaching
आयान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआ-या (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/Present Participle Active), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying तम्)
अतिvery, exceedingly
अति:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; उपसर्गार्थे/तीव्रतावाचक (intensifier)
प्रेक्ष्यhaving seen
प्रेक्ष्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-ईक्ष्/प्रेक्ष् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having looked at/seeing’
मुनिवर्यम्the best of sages
मुनिवर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + वर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (‘excellent sage’)
स-संभ्रमःwith excitement/haste
स-संभ्रमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘with’) + संभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव (‘with agitation/haste’); विशेषण (qualifying implied subject)