Adhyaya 24

Verse 1

श्रीशुक उवाच अधस्तात्सवितुर्योजनायुते स्वर्भानुर्नक्षत्रवच्चरतीत्येके योऽसावमरत्वं ग्रहत्वं चालभत भगवदनुकम्पया स्वयमसुरापसद: सैंहिकेयो ह्यतदर्हस्तस्य तात जन्म कर्माणि चोपरिष्टाद्वक्ष्याम: ॥ १ ॥

ព្រះស្រីឝុកទេវ គោស្វាមី បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះរាជា អ្នកប្រាប់ពុរាណខ្លះនិយាយថា ក្រោមព្រះអាទិត្យចុះមក ១០,០០០ យោជន៍ មានភពមួយឈ្មោះ «ស្វර්ភានុ» (រាហុ) ដែលធ្វើចលនាដូចតារា។ អធិបតីនៃភពនោះ ជាកូនស្រីមហិកា គឺជាអសុរាដ៏អាក្រក់បំផុត; គាត់មិនសមនឹងក្លាយជាទេវតា ឬជាអធិបតីភពឡើយ។ ទោះយ៉ាងណា ដោយព្រះអនុគ្រោះរបស់ភគវាន គាត់បានទទួលអមរភាព និងស្ថានភាពជាគ្រាហៈ។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំនឹងពណ៌នាបន្ថែមអំពីកំណើត និងកិច្ចការរបស់គាត់។

Verse 2

यददस्तरणेर्मण्डलं प्रतपतस्तद्विस्तरतो योजनायुतमाचक्षते द्वादशसहस्रं सोमस्य त्रयोदशसहस्रं राहोर्य: पर्वणि तद्‌व्य‍वधानकृद्वैरानुबन्ध: सूर्याचन्द्रमसावभिधावति ॥ २ ॥

ព្រះអាទិត្យដែលបញ្ចេញកម្តៅ មានវិសាលភាពដប់ពាន់យោជនៈ; ព្រះចន្ទមានដប់ពីរពាន់យោជនៈ ហើយរាហូមានដប់បីពាន់យោជនៈ។ តាំងពីពេលចែកអម្រឹត រាហូបានចងព្រះពៀរ ហើយនៅថ្ងៃបរវៈវាចូលកណ្ដាលព្រះអាទិត្យនិងព្រះចន្ទ ដើម្បីបាំងពន្លឺរបស់ទាំងពីរ។

Verse 3

तन्निशम्योभयत्रापि भगवता रक्षणाय प्रयुक्तं सुदर्शनं नाम भागवतं दयितमस्त्रं तत्तेजसा दुर्विषहं मुहु: परिवर्तमानमभ्यवस्थितो मुहूर्तमुद्विजमानश्चकितहृदय आरादेव निवर्तते तदुपरागमिति वदन्ति लोका: ॥ ३ ॥

ពេលបានឮពីទេវតាព្រះអាទិត្យ និងទេវតាព្រះចន្ទអំពីការវាយប្រហាររបស់រាហូ ព្រះវិṣṇu (ភគវាន) បានប្រើចក្រ ‘សុទർശនៈ’ ដើម្បីការពារ។ សុទർശនៈជាអាវុធភាគវតៈដែលព្រះអង្គស្រឡាញ់; ពន្លឺក្តៅរបស់វារាហូមិនអាចទ្រាំបាន ដូច្នេះវាភ័យហើយរត់ចេញឆ្ងាយ។ ពេលវារំខានព្រះអាទិត្យឬព្រះចន្ទ មនុស្សហៅថា ‘គ្រាស’।

Verse 4

ततोऽधस्तात्सिद्धचारणविद्याधराणां सदनानि तावन्मात्र एव ॥ ४ ॥

ក្រោមរាហូក្នុងចម្ងាយស្មើគ្នានោះ មានលោកឈ្មោះ សិទ្ធលោក ចារណលោក និងវិទ្យាធរលោក ជាទីស្នាក់នៅរបស់សិទ្ធៈ ចារណៈ និងវិទ្យាធរ។

Verse 5

ततोऽधस्ताद्यक्षरक्ष: पिशाचप्रेतभूतगणानां विहाराजिरमन्तरिक्षं यावद्वायु: प्रवाति यावन्मेघा उपलभ्यन्ते ॥ ५ ॥

ក្រោមសិទ្ធលោក ចារណលោក និងវិទ្យាធរលោក ក្នុងមេឃដែលហៅថា ‘អន្តរិក្ស’ មានទីកម្សាន្តរបស់យក្ខៈ រាក្សសៈ ពិសាចៈ ព្រេត និងភូតជាដើម។ អន្តរិក្សពង្រីកដល់កន្លែងដែលខ្យល់បក់ និងពពកអាចមើលឃើញ; លើសពីនោះទៅ មិនមានខ្យល់ទៀតទេ។

Verse 6

ततोऽधस्ताच्छतयोजनान्तर इयं पृथिवी यावद्धंसभासश्येनसुपर्णादय: पतत्‍त्रिप्रवरा उत्पतन्तीति ॥ ६ ॥

ក្រោមទីកម្សាន្តរបស់យក្ខៈ និងរាក្សសៈ ចម្ងាយមួយរយយោជនៈ គឺផែនដីនេះ។ ព្រំដែនខាងលើរបស់វាឡើងដល់កម្ពស់ដែលហង្ស ឥន្ទ្រី ហាវក និងបក្សីធំៗស្រដៀងគ្នាអាចហោះឡើងបាន។

Verse 7

उपवर्णितं भूमेर्यथासन्निवेशावस्थानमवनेरप्यधस्तात् सप्त भूविवरा एकैकशो योजनायुतान्तरेणायामविस्तारेणोपक्‍ल‍ृप्ता अतलं वितलं सुतलं तलातलं महातलं रसातलं पातालमिति ॥ ७ ॥

ព្រះមហាក្សត្រ​អើយ ខាងក្រោមផែនដីនេះមានលោកក្រោម៧ ដែលហៅថា អតល វិតល សុតល តលាតល មហាតល រសាតល និង បាតាល។ ខ្ញុំបានពណ៌នាស្ថានភាពរបស់ផែនដីរួចហើយ; ប្រវែង និងទទឹងរបស់លោកក្រោមទាំង៧ ស្មើនឹងផែនដី ហើយស្ថិតឆ្ងាយគ្នា​មួយៗ​ដោយចន្លោះដប់ពាន់យោជន។

Verse 8

एतेषु हि बिलस्वर्गेषु स्वर्गादप्यधिककामभोगैश्वर्यानन्दभूतिविभूतिभि: सुसमृद्धभवनोद्यानाक्रीडविहारेषु दैत्यदानवकाद्रवेया नित्यप्रमुदितानुरक्तकलत्रापत्यबन्धुसुहृदनुचरा गृहपतय ईश्वरादप्यप्रतिहतकामा मायाविनोदा निवसन्ति ॥ ८ ॥

នៅក្នុងប៊ីល-ស្វರ್ಗទាំង៧ នេះ មានកាមសុខ សម្បត្តិ អំណាច និងសេចក្តីរីករាយសម្បូរបែប លើសសូម្បីស្វರ್ಗខាងលើ។ នៅទីនោះ ពួកដៃត្យ ដានវ និងនាគភាគច្រើនរស់នៅជាគ្រួសារក្នុងផ្ទះ សួន និងកន្លែងកម្សាន្តដ៏សម្បូរបែប។ ជាមួយភរិយា កូន ចំណងញាតិ មិត្ត និងអ្នកបម្រើ ពួកគេជាប់ចិត្តនឹងសុខវត្ថុដែលជាមាយា ហើយការរីករាយរបស់ពួកគេមិនសូវមានការរំខាន ដូចជាការរីករាយរបស់ទេវតាដែលខ្លះៗត្រូវរំខាន។

Verse 9

येषु महाराज मयेन मायाविना विनिर्मिता: पुरो नानामणिप्रवरप्रवेकविरचितविचित्रभवनप्राकारगोपुरसभाचैत्यचत्वरायतनादिभिर्नागासुरमिथुनपारावतशुकसारिकाकीर्णकृत्रिमभूमिभिर्विवरेश्वरगृहोत्तमै: समलङ्कृताश्चकासति ॥ ९ ॥

ព្រះមហារាជ​អើយ ក្នុងប៊ីល-ស្វರ್ಗនោះ មានអសុរ​ដ៏ធំមួយឈ្មោះ មាយ ដានវ ដែលជាអ្នកជំនាញសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្ម។ គាត់បានសាងសង់ទីក្រុងជាច្រើនដ៏ភ្លឺរលោង តុបតែងដោយផ្ទះ កំពែង ច្រកទ្វារ សាលាប្រជុំ វិហារ ទីលាន និងបរិវេណវិហារជាច្រើន ដែលធ្វើពីមណីរត្នៈដ៏ល្អបំផុត។ ទីក្រុងទាំងនោះពេញទៅដោយគូ​នាគ និងអសុរ ព្រមទាំងព្រាប សេក និងបក្សីផ្សេងៗ; ហើយគេហដ្ឋានរបស់អធិបតីត្រូវបានតុបតែងដោយអលង្ការមណីដ៏មានតម្លៃខ្ពស់ ធ្វើឲ្យទីក្រុងទាំងមូលស្រស់ស្អាតគួរឱ្យទាក់ទាញ។

Verse 10

उद्यानानि चातितरां मनइन्द्रियानन्दिभि: कुसुमफलस्तबकसुभगकिसलयावनतरुचिरविटपविटपिनां लताङ्गालिङ्गितानां श्रीभि: समिथुनविविधविहङ्गमजलाशयानाममलजलपूर्णानां झषकुलोल्लङ्घनक्षुभितनीरनीरजकुमुदकुवलयकह्लारनीलोत्पल लोहितशतपत्रादिवनेषुकृतनिकेतनानामेकविहाराकुलमधुरविविधस्वनादिभिरिन्द्रि-योत्सवैरमरलोकश्रियमतिशयितानि ॥ १० ॥

សួនឧទ្យាននៅក្នុងស្វರ್ಗក្លែងក្លាយនោះ ស្រស់ស្អាតលើសស្វರ್ಗខាងលើ ហើយផ្តល់សេចក្តីរីករាយដល់ចិត្ត និងអារម្មណ៍។ ដើមឈើដែលត្រូវលតាវល្លិអោបក្រសោប កោងចុះដោយទម្ងន់ចង្កោមផ្កា និងផ្លែ ធ្វើឲ្យមើលទៅអស្ចារ្យណាស់។ មានបឹងទឹកថ្លាស្អាតជាច្រើន ទឹករលកដោយត្រីលោត ហើយតុបតែងដោយផ្កាបូក ផ្កាគុមុទ ផ្កាគុវលយ ផ្កាកហ្លារ និងបូកពណ៌ខៀវ-ក្រហមជាដើម។ គូបក្សីទឹកដូចជា ចក្រវាក និងបក្សីផ្សេងៗ សង់សំបុកនៅទីនោះ ហើយច្រៀងសម្លេងផ្អែមៗជាច្រើនបែប ដូចជាពិធីបុណ្យសម្រាប់អារម្មណ៍; សោភ័ណភាពនៃសួនទាំងនោះលើសសោភ័ណភាពនៃលោកអមរ។

Verse 11

यत्र ह वाव न भयमहोरात्रादिभि: कालविभागैरुपलक्ष्यते ॥ ११ ॥

ដោយសារនៅលោកក្រោមទាំងនោះគ្មានពន្លឺព្រះអាទិត្យ កាលពេលមិនត្រូវបានបែងចែកជាថ្ងៃ និងយប់ទេ; ដូច្នេះ ភ័យដែលកើតពីកាលពេលក៏មិនមាននៅទីនោះឡើយ។

Verse 12

यत्र हि महाहिप्रवरशिरोमणय: सर्वं तम: प्रबाधन्ते ॥ १२ ॥

នៅទីនោះ មាននាគធំៗស្នាក់នៅ ដោយមានមណីលើក្បាលពង្រ; ពន្លឺមណីនោះបំបាត់ភាពងងឹតទៅគ្រប់ទិស។

Verse 13

न वा एतेषु वसतां दिव्यौषधिरसरसायनान्नपानस्‍नानादिभिराधयो व्याधयो वलीपलितजरादयश्च देहवैवर्ण्यदौर्गन्ध्यस्वेदक्लमग्लानिरिति वयोऽवस्थाश्च भवन्ति ॥ १३ ॥

អ្នកស្នាក់នៅលើភពទាំងនោះ ផឹក និងងូតក្នុងទឹកសារធាតុ និងអេលិចសៀរពីឱសថទិព្វ; ដូច្នេះពួកគេរួចផុតពីកង្វល់ និងជំងឺទាំងអស់។ ពួកគេមិនមានសក់ស្កូវ ស្នាមជ្រីវជ្រួញ ឬភាពចាស់ទ្រុឌទ្រោម; ពន្លឺកាយមិនស្រក, ញើសមិនមានក្លិនអាក្រក់, ហើយមិនមានភាពនឿយហត់ ឬអស់កម្លាំងដោយវ័យចាស់ឡើយ។

Verse 14

न हि तेषां कल्याणानां प्रभवति कुतश्चन मृत्युर्विना भगवत्तेजसश्चक्रापदेशात् ॥ १४ ॥

ពួកគេរស់នៅយ៉ាងមង្គលមហា និងមិនភ័យស្លាប់ពីអ្វីទាំងអស់; មរណភាពមកតែតាមកាលកំណត់ប៉ុណ្ណោះ ដោយបង្ហាញជាពន្លឺនៃចក្រ សុទර්សន របស់ព្រះបុគ្គលដ៏អធិឧត្តម។

Verse 15

यस्मिन् प्रविष्टेऽसुरवधूनां प्राय: पुंसवनानि भयादेव स्रवन्ति पतन्ति च ॥ १५ ॥

ពេលចក្រ សុទර්សន ចូលទៅក្នុងតំបន់ទាំងនោះ ដោយសារភ័យខ្លាចពន្លឺរបស់វា ភរិយាមានផ្ទៃពោះរបស់អសុរ ជាញឹកញាប់រលូតកូន។

Verse 16

अथातले मयपुत्रोऽसुरो बलो निवसति येन ह वा इह सृष्टा: षण्णवतिर्माया: काश्चनाद्यापि मायाविनो धारयन्ति यस्य च जृम्भमाणस्य मुखतस्त्रय: स्त्रीगणा उदपद्यन्त स्वैरिण्य: कामिन्य: पुंश्चल्य इति या वै बिलायनं प्रविष्टं पुरुषं रसेन हाटकाख्येन साधयित्वा स्वविलासावलोकनानुरागस्मितसंलापोपगूहनादिभि: स्वैरं किल रमयन्ति यस्मिन्नुपयुक्ते पुरुष ईश्वरोऽहं सिद्धोऽहमित्ययुतमहागजबलमात्मानमभिमन्यमान: कत्थते मदान्ध इव ॥ १६ ॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ, ឥឡូវនេះខ្ញុំនឹងពិពណ៌នាអំពី អតលា។ នៅទីនោះមានអសុរ​ឈ្មោះ បលៈ កូនប្រុសរបស់ មយ ដានវៈ; គាត់បានបង្កើតមាយា ៩៦ ប្រភេទ ដែលសូម្បីសព្វថ្ងៃក៏មានយោគី និងស្វាមីក្លែងក្លាយខ្លះយកទៅប្រើដើម្បីបោកបញ្ឆោតមនុស្ស។ គ្រាន់តែគាត់ហៀបហាវ មាត់គាត់បានបង្កើតស្ត្រី ៣ ប្រភេទ—ស្វៃរិណី, កាមិណី និង ពុំស្ចលី។ ស្វៃរិណីរៀបការជាមួយបុរសក្នុងក្រុមខ្លួន; កាមិណីទទួលបុរសពីក្រុមណាក៏បាន; ពុំស្ចលីប្តូរប្តីម្តងហើយម្តងទៀត។ បុរសណាចូលទៅអតលា ស្ត្រីទាំងនោះចាប់គាត់ភ្លាមៗ ហើយបង្ខំឲ្យផឹកភេសជ្ជៈមយកមកពីថ្នាំឈ្មោះ ហាដក (hāṭaka) ដែលធ្វើឲ្យស្រវឹង និងបន្ថែមកម្លាំងកាម។ បន្ទាប់មកពួកនាងបញ្ឆោតគាត់ដោយភ្នែកលួងលោម ពាក្យស្និទ្ធស្នាល ស្នាមញញឹមនៃសេចក្តីស្នេហា និងការឱបអង្រួន ដើម្បីឲ្យគាត់រីករាយតាមចិត្តពួកនាង។ ដោយមោទនភាពនិងស្រវឹង គាត់គិតថាខ្លួនខ្លាំងដូចដំរីមួយម៉ឺន ហើយអួតថា «ខ្ញុំជាព្រះ, ខ្ញុំជាអ្នកសម្រេច» ដោយមិនអើពើមរណភាពដែលកំពុងខិតជិត។

Verse 17

ततोऽधस्ताद्वितले हरो भगवान् हाटकेश्वर: स्वपार्षदभूतगणावृत: प्रजापतिसर्गोपबृंहणाय भवो भवान्या सह मिथुनीभूत आस्ते यत: प्रवृत्ता सरित्प्रवरा हाटकी नाम भवयोर्वीर्येण यत्र चित्रभानुर्मातरिश्वना समिध्यमान ओजसा पिबति तन्निष्ठ्यूतं हाटकाख्यं सुवर्णं भूषणेनासुरेन्द्रावरोधेषु पुरुषा: सह पुरुषीभिर्धारयन्ति ॥ १७ ॥

ក្រោមអាតលា មានលោកវិទលា ដែលព្រះហរ (ព្រះសិវៈ) ដែលគេហៅថា «ហាតកេស្វរៈ» ម្ចាស់រ៉ែមាស ស្នាក់នៅជាមួយបរិវាររបស់ព្រះអង្គ ដូចជា ភូត និងសត្វស្រដៀងៗ។ ដើម្បីបង្កើនការបង្កើតសត្វលោក ព្រះអង្គរួមសមាគមជាមួយភវានី; ពីការលាយបញ្ចូលនៃថាមពលជីវិតរបស់ទាំងពីរ កើតមានទន្លេឧត្តមឈ្មោះ «ហាតកី»។ ភ្លើងដែលឆេះខ្លាំងដោយខ្យល់ ផឹកទឹកទន្លេនោះហើយបាញ់ចេញ ក្លាយជាមាសឈ្មោះ «ហាតក»; អសុរ​នៅទីនោះជាមួយភរិយា តែងតុបតែងខ្លួនដោយគ្រឿងអលង្ការមាសនោះ និងរស់នៅដោយសុខសាន្ត។

Verse 18

ततोऽधस्तात्सुतले उदारश्रवा: पुण्यश्लोको विरोचनात्मजो बलिर्भगवता महेन्द्रस्य प्रियं चिकीर्षमाणेनादितेर्लब्धकायो भूत्वा वटुवामनरूपेण पराक्षिप्तलोकत्रयो भगवदनुकम्पयैव पुन: प्रवेशित इन्द्रादिष्वविद्यमानया सुसमृद्धया श्रियाभिजुष्ट: स्वधर्मेणाराधयंस्तमेव भगवन्तमाराधनीयमपगतसाध्वस आस्तेऽधुनापि ॥ १८ ॥

ក្រោមវិទលា មានលោកសុតលា ដែលបាលី មហារាជ កូនប្រុសវិរោចនៈ អ្នកល្បីថាជាព្រះមហាក្សត្រសុចរិត និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះទូលំទូលាយ នៅតែស្នាក់នៅដល់សព្វថ្ងៃ។ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ឥន្ទ្រា ព្រះវិṣṇុបានកើតជាកូនអទិតិ ក្នុងរូបវាមនៈ ជាព្រះសិស្សព្រាហ្មណ៍តូច ហើយសុំដីត្រឹមបីជំហាន ប៉ុន្តែបានវាស់យកទាំងបីលោក។ ព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យចំពោះការបរិច្ចាគទាំងអស់របស់បាលី ដូច្នេះបានប្រទានអាណាចក្រវិញ និងអភិវឌ្ឍសម្បត្តិឲ្យលើសឥន្ទ្រា។ សព្វថ្ងៃបាលីនៅសុតលា បូជាព្រះបុគ្គលិកភាពអធិទេវដ៏គួរបូជានោះដោយភក្តិ ដោយគ្មានភ័យ។

Verse 19

नो एवैतत्साक्षात्कारो भूमिदानस्य यत्तद्भ‍गवत्यशेषजीवनिकायानां जीवभूतात्मभूते परमात्मनि वासुदेवे तीर्थतमे पात्र उपपन्ने परया श्रद्धया परमादरसमाहितमनसा सम्प्रतिपादितस्य साक्षादपवर्गद्वारस्य यद्ब‍िलनिलयैश्वर्यम् ॥ १९ ॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ កុំសន្និដ្ឋានថា សម្បត្តិដ៏មហិមាដែលបាលី មហារាជ ទទួលបាននៅបិល-ស្វគ៌ គឺជាផលផ្ទាល់នៃការបរិច្ចាគដីតែប៉ុណ្ណោះ។ ព្រះវាសុទេវៈ ជាពរមាត្មា ជាមូលដ្ឋានជីវិតរបស់សត្វលោកទាំងអស់ និងស្នាក់នៅក្នុងបេះដូងរបស់មនុស្សគ្រប់រូប—ព្រះអង្គជាទីរត្ថៈដ៏ប្រសើរបំផុត និងជាអ្នកទទួលដែលសមរម្យបំផុត—ចំពោះព្រះអង្គនេះ បាលីបានសមర్ప់សព្វសម្បត្តិដោយសទ្ធាខ្ពស់ និងការគោរពយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដោយចិត្តផ្តោត។ ការសមర్ప់នោះឯងជាទ្វារមោក្ខៈដោយផ្ទាល់។ ដូច្នេះ កុំគិតថាសម្បត្តិនោះកើតពីទានប៉ុណ្ណោះ។

Verse 20

यस्य ह वाव क्षुतपतनप्रस्खलनादिषु विवश: सकृन्नामाभिगृणन् पुरुष: कर्मबन्धनमञ्जसा विधुनोति यस्य हैव प्रतिबाधनं मुमुक्षवोऽन्यथैवोपलभन्ते ॥ २० ॥

សូម្បីតែមនុស្សដែលត្រូវទុក្ខដោយឃ្លាន ឬដួល ឬជំពប់ដោយអសមត្ថភាព បើគាត់អានឈ្មោះបរិសុទ្ធរបស់ព្រះម្ចាស់តែម្តង—ដោយចេតនា ឬដោយអចេតនា—គាត់នឹងរួចផុតពីផលនៃកម៌ចាស់ៗភ្លាមៗ។ តែអ្នកដែលជាប់ពាក់ក្នុងកិច្ចការពិភពលោក ត្រូវប្រឈមឧបសគ្គជាច្រើនក្នុងយោគៈ និងការខិតខំផ្សេងៗ ដើម្បីឈានដល់សេរីភាពដូចគ្នានោះ។

Verse 21

तद्भ‍क्तानामात्मवतां सर्वेषामात्मन्यात्मद आत्मतयैव ॥ २१ ॥

សម្រាប់ភក្តាដែលមានការយល់ដឹងខ្លួនឯងដូច្នេះ ព្រះភគវានដែលស្នាក់នៅក្នុងបេះដូងរបស់មនុស្សទាំងអស់ជាពរមាត្មា ប្រទានព្រះអង្គឯងជាអាត្មានៃពួកគេ។

Verse 22

न वै भगवान्नूनममुष्यानुजग्राह यदुत पुनरात्मानुस्मृतिमोषणं मायामयभोगैश्वर्यमेवातनुतेति ॥ २२ ॥

ពិតប្រាកដណាស់ ព្រះបរមបុរសមិនបានប្រទានព្រះមហាករុណាដល់ព្រះបាលីមហារាជ ដោយផ្តល់សុខសាន្ត និងអំណាចសម្បត្តិលោកិយទេ ព្រោះភោគៈ និងឥទ្ធិពលដែលជាមាយា ប្លន់យកការចងចាំសេវាប្រកបដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះអម្ចាស់ ហើយធ្វើឲ្យចិត្តមិនអាចលាយលំជាមួយព្រះองค์បាន។

Verse 23

यत्तद्भ‍गवतानधिगतान्योपायेन याच्ञाच्छलेनापहृतस्वशरीरावशेषितलोकत्रयो वरुणपाशैश्च सम्प्रतिमुक्तो गिरिदर्यां चापविद्ध इति होवाच ॥ २३ ॥

ពេលព្រះបរមបុរសមិនឃើញវិធីផ្សេងដើម្បីដកយកអ្វីៗទាំងអស់ពីព្រះបាលីមហារាជ ទ្រង់បានប្រើល្បិចសុំទាន ហើយយកទៅទាំងបីលោក។ ទោះនៅសល់តែរូបកាយ ក៏ទ្រង់មិនទាន់ពេញព្រះហឫទ័យទេ; ទ្រង់ចាប់ព្រះបាលី បង្រួមដោយខ្សែវរុណ និងបោះចូលក្នុងរូងភ្នំ។ ទោះបីត្រូវដកសម្បត្តិទាំងអស់ និងត្រូវបោះចូលរូងភ្នំ ក៏ព្រះបាលីជាភក្តាធំបាននិយាយដូចតទៅ។

Verse 24

नूनं बतायं भगवानर्थेषु न निष्णातो योऽसाविन्द्रो यस्य सचिवो मन्त्राय वृत एकान्ततो बृहस्पतिस्तमतिहाय स्वयमुपेन्द्रेणात्मानमयाचतात्मनश्चाशिषो नो एव तद्दास्यमतिगम्भीरवयस: कालस्य मन्वन्तरपरिवृत्तं कियल्लोकत्रयमिदम् ॥ २४ ॥

អាណិតណាស់ឥន្ទ្រា ព្រះរាជានៃសួគ៌! ទោះមានចំណេះដឹង និងអំណាច ហើយជ្រើសព្រះព្រហស្បតិ៍ជារដ្ឋមន្ត្រីកំពូល ក៏នៅតែអវិជ្ជាអំពីការរីកចម្រើនផ្លូវវិញ្ញាណ។ ព្រហស្បតិ៍ក៏មិនឆ្លាតដែរ ព្រោះមិនបានណែនាំសិស្សឥន្ទ្រាឲ្យត្រឹមត្រូវ។ វាមនទេវៈ (ឧបេន្រ្ទ្រ) ឈរនៅមុខទ្វាររបស់ឥន្ទ្រា ប៉ុន្តែឥន្ទ្រាមិនបានសុំឱកាសសេវាប្រកបដោយភក្តិ និងសេចក្តីស្រឡាញ់ទេ; គាត់វិញប្រើទ្រង់ឲ្យមកសុំទានពីខ្ញុំ ដើម្បីយកបីលោកទៅបំពេញអារម្មណ៍។ អធិបតេយ្យលើបីលោកគឺតិចតួចណាស់ ព្រោះសម្បត្តិលោកិយណាមួយស្ថិតបានត្រឹមមួយមន្វន្តរ—ជាផ្នែកតូចបំផុតនៃកាលអនន្ត។

Verse 25

यस्यानुदास्यमेवास्मत्पितामह: किल वव्रे न तु स्वपित्र्यं यदुताकुतोभयं पदं दीयमानं भगवत: परमिति भगवतोपरते खलु स्वपितरि ॥ २५ ॥

ព្រះបាលីមហារាជបាននិយាយថា៖ ជីតារបស់ខ្ញុំ ព្រះប្រាហ្លាទមហារាជតែប៉ុណ្ណោះដែលយល់អំពីផលប្រយោជន៍ពិតរបស់ខ្លួន។ បន្ទាប់ពីឪពុករបស់ប្រាហ្លាទ គឺហិរ៉ណ្យកសិពុ ត្រូវបានបំផ្លាញ ព្រះនૃសിംហទេវៈចង់ប្រទានរាជ្យរបស់ឪពុក និងសូម្បីតែម៉ោក្សៈ ប៉ុន្តែប្រាហ្លាទមិនទទួលទាំងពីរ។ គាត់ចាត់ទុកម៉ោក្សៈ និងឥទ្ធិពលសម្បត្តិលោកិយថាជាឧបសគ្គចំពោះភក្តិសេវា ដូច្នេះគាត់មិនសុំផលនៃកម្ម និងជ្ញានទេ ប៉ុន្តែសុំតែឱ្យបានចូលរួមក្នុងសេវារបស់ “អ្នកបម្រើនៃអ្នកបម្រើ” របស់ព្រះអម្ចាស់។

Verse 26

तस्य महानुभावस्यानुपथममृजितकषाय: को वास्मद्विध: परिहीणभगवदनुग्रह उपजिगमिषतीति ॥ २६ ॥

ព្រះបាលីមហារាជបាននិយាយថា៖ មនុស្សដូចពួកយើង ដែលនៅតែជាប់ចិត្តនឹងការរីករាយលោកិយ ត្រូវបានកខ្វក់ដោយគុណៈនៃធម្មជាតិ និងខ្វះព្រះមហាករុណារបស់ព្រះបរមបុរស មិនអាចដើរតាមផ្លូវដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ព្រះប្រាហ្លាទមហារាជ ភក្តាធំរបស់ព្រះអម្ចាស់បានទេ។

Verse 27

तस्यानुचरितमुपरिष्टाद्विस्तरिष्यते यस्य भगवान् स्वयमखिलजगद्गुरुर्नारायणो द्वारि गदापाणिरवतिष्ठते निजजनानुकम्पितहृदयो येनाङ्गुष्ठेन पदा दशकन्धरो योजनायुतायुतं दिग्विजय उच्चाटित: ॥ २७ ॥

សុកទេវ គោស្វាមី បានមានព្រះវាចា៖ ព្រះរាជា អើយ! ខ្ញុំអាចសរសើរព្រះចរិតរបស់ ពលី មហារាជ បានដូចម្តេច? នៅមុខទ្វាររបស់ទ្រង់ ព្រះនារាយណ៍ អ្នកគ្រូនៃសកលលោក កាន់គទា ឈរដោយព្រះហឫទ័យទន់ភ្លន់ពីមេត្តាចំពោះភក្តរបស់ព្រះអង្គ។ រាវណៈដែលមកស្វែងជ័យ ត្រូវព្រះវាមនទេវ បោះចោលដោយម្រាមជើងធំឲ្យឆ្ងាយយ៉ាងខ្លាំង។ ព័ត៌មានលម្អិតនឹងពន្យល់ក្រោយ។

Verse 28

ततोऽधस्तात्तलातले मयो नाम दानवेन्द्रस्त्रिपुराधिपतिर्भगवता पुरारिणा त्रिलोकीशं चिकीर्षुणा निर्दग्धस्वपुरत्रयस्तत्प्रसादाल्लब्धपदो मायाविनामाचार्यो महादेवेन परिरक्षितो विगतसुदर्शनभयो महीयते ॥ २८ ॥

ក្រោមសុតលា មានលោកឈ្មោះ តលាតល ដែលគ្រប់គ្រងដោយ មយៈ ដានវេន្រ្ទ្រា ជាអធិបតីត្រីបុរ។ ដើម្បីប្រយោជន៍សម្រាប់លោកទាំងបី ព្រះសិវៈ (ត្រីបុរារី) បានដុតបំផ្លាញទីក្រុងបីរបស់គាត់ម្តង; ប៉ុន្តែក្រោយមកព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ ក៏ប្រទានអាណាចក្រវិញ។ ចាប់តាំងពីនោះ មយៈ ត្រូវបានមហាទេវៈការពារ ហើយគាត់ច្រឡំគិតថាមិនចាំបាច់ខ្លាច សុទർശនចក្រ របស់ព្រះបរមបុរសទេ។

Verse 29

ततोऽधस्तान्महातले काद्रवेयाणां सर्पाणां नैकशिरसां क्रोधवशो नाम गण: कुहकतक्षककालियसुषेणादिप्रधाना महाभोगवन्त: पतत्‍त्रिराजाधिपते: पुरुषवाहादनवरतमुद्विजमाना: स्वकलत्रापत्यसुहृत्कुटुम्बसङ्गेन क्‍वचित्प्रमत्ता विहरन्ति ॥ २९ ॥

ក្រោមតលាតល គឺ មហាតលា ជាទីស្ថានរបស់ពស់មានក្បាលច្រើន ជាវង្សកដ្រុ ដែលតែងតែពោរពេញដោយកំហឹង។ ពស់ធំៗដែលល្បីមាន កុហក តក្សក កាលិយ និង សុសេណ។ ពួកវាតែងតែរអាក់រអួលដោយភ័យខ្លាច គរុឌៈ វាហនៈរបស់ព្រះវិෂ್ಣុ ប៉ុន្តែពេលខ្លះក៏នៅតែរីករាយលេងជាមួយភរិយា កូន មិត្ត និងញាតិមិត្ត។

Verse 30

ततोऽधस्ताद्रसातले दैतेया दानवा: पणयो नाम निवातकवचा: कालेया हिरण्यपुरवासिन इति विबुधप्रत्यनीका उत्पत्त्या महौजसो महासाहसिनो भगवत: सकललोकानुभावस्य हरेरेव तेजसा प्रतिहतबलावलेपा बिलेशया इव वसन्ति ये वै सरमयेन्द्रदूत्या वाग्भिर्मन्त्रवर्णाभिरिन्द्राद्ब‍िभ्यति ॥ ३० ॥

ក្រោមមហាតលា គឺ រសាតលា ជាទីស្ថានរបស់កូនចៅដិតិ និងដនុ ដែលជាដៃត្យ-ដានវ។ ពួកគេត្រូវហៅថា បណិ និវាតកវច កាលេយ និងអ្នករស់នៅហិរណ្យបុរ។ ពួកគេជាសត្រូវរបស់ទេវតា កើតមកមានអំណាច និងក្លាហានខ្លាំង ប៉ុន្តែអំនួតនៃកម្លាំងតែងតែត្រូវបំបាក់ដោយពន្លឺអំណាចរបស់ ភគវាន ហរិ និងសុទർശនចក្រ ដូច្នេះពួកគេរស់នៅក្នុងរន្ធដូចពស់។ ពេល សរមា ទូតស្រីរបស់ឥន្ទ្រ ប្រាប់ពាក្យសាបដោយមន្ត្រ ពួកគេក៏ភ័យខ្លាចឥន្ទ្រ។

Verse 31

ततोऽधस्तात्पाताले नागलोकपतयो वासुकिप्रमुखा: शङ्खकुलिकमहाशङ्खश्वेतधनञ्जयधृतराष्ट्रशङ्खचूडकम्बलाश्वतरदेवदत्तादयो महाभोगिनो महामर्षा निवसन्ति येषामु ह वै पञ्चसप्तदशशतसहस्रशीर्षाणां फणासु विरचिता महामणयो रोचिष्णव: पातालविवरतिमिरनिकरं स्वरोचिषा विधमन्ति ॥ ३१ ॥

ក្រោមរសាតលា គឺ បាតាលា ឬ នាគលោក ដែលមានម្ចាស់នាគលោកជាច្រើន ដឹកនាំដោយ វាសុកិ ដូចជា សង្ខ កុលិក មហាសង្ខ ស្វេត ធនញ្ញយ ធ្រឹតរាស្ត្រ សង្ខចូឌ កំបល អស្វតរ ទេវទត្ត ជាដើម។ ពួកនាគទាំងនេះមានពិសខ្លាំង និងកំហឹងខ្លាំង ហើយមានផ្នែកក្បាលជាច្រើន—ខ្លះប្រាំ ខ្លះប្រាំពីរ ខ្លះដប់ ខ្លះរយ ខ្លះពាន់។ លើផ្នែកក្បាលមានគ្រឿងមណីធំៗ ដែលពន្លឺរបស់វាបំភ្លឺបាតាលា បំបាត់ភាពងងឹតទាំងមូល។