Adhyaya 20
Panchama SkandhaAdhyaya 2046 Verses

Adhyaya 20

The Six Dvīpas Beyond Jambūdvīpa and the Cosmic Boundary of Lokāloka

បន្ទាប់ពីជាំបូទ្វីប សុកទេវ គោស្វាមី ពិពណ៌នាអំពីទ្វីបខាងក្រៅ៦ ចាប់ពី ផ្លក្សទ្វីប ដោយបង្ហាញការពង្រីកជាច្រវាក់រង្វង់—ទ្វីបនីមួយៗ និងសមុទ្រដែលព័ទ្ធជុំវិញ—ព្រមទាំងព្រះមហាក្សត្រពូជពង្សពី ព្រីយវ្រាត, វර්ෂa៧ ក្នុងទ្វីបនីមួយៗ, ភ្នំ ទន្លេ និងការបរិសុទ្ធដោយងូតទឹក។ ប្រជាជនគោរពវរណាស្រាមដូចគ្នា ហើយបូជាព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជតាមរូបកោស्मिकប្រធាន៖ ព្រះអាទិត្យ (ផ្លក្ស), សោម (សាល្មលី), អគ្គិ (កុស), វរុណ/ទឹក (ក្រោញ្ច), វាយុ (សាក), និង ព្រះព្រហ្មា ជាកម្មមយ (ពុស្ករ)។ បន្ទាប់មក ព្រះគម្ពីរប្រែទៅកាន់ព្រំដែនសកល៖ ភ្នំ មានសោត្តរ នៅពុស្ករទ្វីប និងផ្លូវរត់របស់ព្រះអាទិត្យ, ហើយភ្នំ លោកាលោក ជាព្រំដែននៃពន្លឺ។ វាបង្កើតមូលដ្ឋានសម្រាប់កថាអាកាសវិទ្យាបន្ទាប់ ដោយដាក់ព្រះអាទិត្យនៅអន្តរិក្សា ពន្យល់នាម និងភារកិច្ចរបស់ទ្រង់ និងបង្ហាញថាការយល់ឃើញ និងការបែងចែកភពពឹងផ្អែកលើវត្តមានព្រះអាទិត្យ។

Shlokas

Verse 1

श्रीशुक उवाच अत: परं प्लक्षादीनां प्रमाणलक्षणसंस्थानतो वर्षविभाग उपवर्ण्यते ॥ १ ॥

ព្រះស្រីសុកទេវ គោស្វាមី មានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់ពីនេះ ខ្ញុំនឹងពណ៌នាអំពីការបែងចែកវರ್ಷ (តំបន់) នៃកោះទាំង៦ ចាប់ពីកោះប្លក្សៈ ដោយយោងតាមទំហំ លក្ខណៈ និងរូបរាង។

Verse 2

जम्बूद्वीपोऽयं यावत्प्रमाणविस्तारस्तावता क्षारोदधिना परिवेष्टितो यथा मेरुर्जम्ब्वाख्येन लवणोदधिरपि ततो द्विगुणविशालेन प्लक्षाख्येन परिक्षिप्तो यथा परिखा बाह्योपवनेन । प्लक्षो जम्बूप्रमाणो द्वीपाख्याकरो हिरण्मय उत्थितो यत्राग्निरुपास्ते सप्तजिह्वस्तस्याधिपति: प्रियव्रतात्मज इध्मजिह्व: स्वं द्वीपं सप्तवर्षाणि विभज्य सप्तवर्षनामभ्य आत्मजेभ्य आकलय्य स्वयमात्मयोगेनोपरराम ॥ २ ॥

ជម្ពូទ្វីបមានទំហំប៉ុនណា ក៏មានសមុទ្រទឹកប្រៃ (ក្សារោទធិ) ប៉ុននោះព័ទ្ធជុំវិញ។ ហើយសមុទ្រទឹកប្រៃនោះត្រូវបានព័ទ្ធបន្ថែមដោយកោះប្លក្សៈ ដែលមានទំហំធំជាងពីរដង—ដូចជាព្រំជុំវិញគោក្នុងបន្ទាយដែលខាងក្រៅមានព្រៃដូចសួន។ ប្លក្សទ្វីបមានទំហំស្មើជម្ពូទ្វីប; នៅទីនោះមានដើមប្លក្សៈភ្លឺរលោងដូចមាស ហើយនៅគល់មានភ្លើង៧អណ្តាតត្រូវបានគោរពបូជា។ អធិបតីកោះនេះគឺ អិធ្មជិហ្វា ព្រះរាជបុត្ររបស់មហារាជ ព្រីយវ្រត។ ព្រះអង្គបានបែងចែកកោះជាវർഷ ៧ ដាក់ឈ្មោះវർഷតាមព្រះរាជបុត្រ ៧ រូប បែងចែកឲ្យពួកគេ ហើយបន្ទាប់មកបាននិវត្តដោយអាត្មយោគ និងឧទ្ទិសខ្លួនក្នុងសេវាភក្តិចំពោះព្រះអម្ចាស់។

Verse 3

शिवं यवसं सुभद्रं शान्तं क्षेमममृतमभयमिति वर्षाणि तेषु गिरयो नद्यश्च सप्तैवाभिज्ञाता: ॥ ३ ॥ मणिकूटो वज्रकूट इन्द्रसेनो ज्योतिष्मान् सुपर्णो हिरण्यष्ठीवो मेघमाल इति सेतुशैला: । अरुणा नृम्णाऽऽङ्गिरसी सावित्री सुप्तभाता ऋतम्भरा सत्यम्भरा इति महानद्य: । यासां जलोपस्पर्शनविधूतरजस्तमसो हंसपतङ्गोर्ध्वायनसत्याङ्गसंज्ञाश्चत्वारो वर्णा: सहस्रायुषो विबुधोपमसन्दर्शनप्रजनना: स्वर्गद्वारं त्रय्या विद्यया भगवन्तं त्रयीमयं सूर्यमात्मानं यजन्ते ॥ ४ ॥

ដែនដីប្រាំពីរ (វර්ṣa) ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមកូនប្រុសប្រាំពីរនោះគឺ Śiva, Yavasa, Subhadra, Śānta, Kṣema, Amṛta និង Abhaya។ ក្នុងដែនទាំងប្រាំពីរនោះ មានភ្នំប្រាំពីរ និងទន្លេប្រាំពីរ។ ភ្នំគឺ Maṇikūṭa, Vajrakūṭa, Indrasena, Jyotiṣmān, Suparṇa, Hiraṇyaṣṭhīva និង Meghamāla; ទន្លេគឺ Aruṇā, Nṛmṇā, Āṅgirasī, Sāvitrī, Suptabhātā, Ṛtambharā និង Satyambharā។ ការប៉ះទឹក ឬងូតក្នុងទន្លេទាំងនេះ បំបាត់មលិនរជស-តមសភ្លាមៗ; មនុស្សបួនវណ្ណៈនៅ Plakṣadvīpa—Haṁsa, Pataṅga, Ūrdhvāyana និង Satyāṅga—សម្អាតខ្លួនដូច្នេះ។ ពួកគេរស់បានមួយពាន់ឆ្នាំ ស្រស់ស្អាតដូចទេវតា និងមានកូនដូចទេវតា; ដោយអនុវត្តពិធីវេដៈពេញលេញ និងបូជាព្រះ Bhagavān ដែលបង្ហាញជាព្រះអាទិត្យ ពួកគេទទួលបាន Surya-loka។

Verse 4

शिवं यवसं सुभद्रं शान्तं क्षेमममृतमभयमिति वर्षाणि तेषु गिरयो नद्यश्च सप्तैवाभिज्ञाता: ॥ ३ ॥ मणिकूटो वज्रकूट इन्द्रसेनो ज्योतिष्मान् सुपर्णो हिरण्यष्ठीवो मेघमाल इति सेतुशैला: । अरुणा नृम्णाऽऽङ्गिरसी सावित्री सुप्तभाता ऋतम्भरा सत्यम्भरा इति महानद्य: । यासां जलोपस्पर्शनविधूतरजस्तमसो हंसपतङ्गोर्ध्वायनसत्याङ्गसंज्ञाश्चत्वारो वर्णा: सहस्रायुषो विबुधोपमसन्दर्शनप्रजनना: स्वर्गद्वारं त्रय्या विद्यया भगवन्तं त्रयीमयं सूर्यमात्मानं यजन्ते ॥ ४ ॥

វර්ṣa ទាំង៧ ត្រូវបានហៅតាមឈ្មោះកូនប្រុសទាំង៧៖ Śiva, Yavasa, Subhadra, Śānta, Kṣema, Amṛta និង Abhaya។ នៅទីនោះមានភ្នំ៧ និងទន្លេ៧ ដែលល្បីល្បាញ។ ភ្នំ: Maṇikūṭa, Vajrakūṭa, Indrasena, Jyotiṣmān, Suparṇa, Hiraṇyaṣṭhīva, Meghamāla; ទន្លេ: Aruṇā, Nṛmṇā, Āṅgirasī, Sāvitrī, Suptabhātā, Ṛtambharā, Satyambharā។ ប៉ះទឹក ឬងូតក្នុងទន្លេទាំងនេះ នឹងលាងបំបាត់មលិន rajas-tamas ភ្លាមៗ; វណ្ណៈ៤ នៅ Plakṣadvīpa—Haṁsa, Pataṅga, Ūrdhvāyana, Satyāṅga—សម្អាតខ្លួនដូច្នេះ។ ពួកគេរស់បាន១,០០០ឆ្នាំ ស្រស់ស្អាតដូចទេវតា និងដោយអនុវត្តពិធីវេដៈពេញលេញ បូជាព្រះ Bhagavān ដែលបង្ហាញជាព្រះអាទិត្យ ហើយទទួលបាន Surya-loka។

Verse 5

प्रत्नस्य विष्णो रूपं यत्सत्यस्यर्तस्य ब्रह्मण: । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहीति ॥ ५ ॥

សូមយើងធ្វើសមាធិ និងស្នាក់នៅក្នុងការពឹងផ្អែកលើព្រះអាទិត្យ—អាត្មា—ដែលជារូបឆ្លុះនៃព្រះ Viṣṇu ដ៏បុរាណ ជាមូលដ្ឋាននៃ satya និង ṛta នៃ Brahman (វេដៈ) ហើយក៏ជាអធិស្ឋាននៃអម្រឹត និងមរណៈផងដែរ។

Verse 6

प्लक्षादिषु पञ्चसु पुरुषाणामायुरिन्द्रियमोज: सहो बलं बुद्धिर्विक्रम इति च सर्वेषामौत्पत्तिकी सिद्धिरविशेषेण वर्तते ॥ ६ ॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! នៅក្នុងកោះទាំងប្រាំដែលមាន Plakṣadvīpa ជាមុខមាត់ អាយុវែង កម្លាំងអង្គញ្ញា (indriya) អោជស (ojas) ការអត់ធ្មត់ កម្លាំង បញ្ញា និងភាពក្លាហាន បង្ហាញដោយធម្មជាតិ និងស្មើគ្នានៅក្នុងអ្នកស្រុកទាំងអស់។

Verse 7

प्लक्ष: स्वसमानेनेक्षुरसोदेनावृतो यथा तथा द्वीपोऽपि शाल्मलो द्विगुणविशाल: समानेन सुरोदेनावृत: परिवृङ्क्ते ॥ ७ ॥

ដូចដែល Plakṣadvīpa ត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយសមុទ្រទឹកអំពៅ ដែលមានទទឹងស្មើនឹងកោះនោះដែរ កោះបន្ទាប់គឺ Sālmalīdvīpa ដែលធំទ្វេដង ក៏ត្រូវបានព័ទ្ធដោយសមុទ្រ Surā (មានរសជាតិដូចស្រា) ដែលមានទទឹងស្មើគ្នាផងដែរ។

Verse 8

यत्र ह वै शाल्मली प्लक्षायामा यस्यां वाव किल निलयमाहुर्भगवतश्छन्द: स्तुत: पतत्‍त्रिराजस्य सा द्वीपहूतये उपलक्ष्यते ॥ ८ ॥

នៅសាល្មលីទ្វីប មានដើមសាល្មលីដ៏មហិមា ដែលឈ្មោះរបស់វាបានក្លាយជាឈ្មោះទ្វីប។ ដើមនោះធំដូចដើមប្លក្សៈ—ទទឹងមួយរយយោជន និងកម្ពស់មួយពាន់មួយរយយោជន។ បណ្ឌិតទាំងឡាយនិយាយថា វាជាទីលំនៅរបស់គរុឌា ព្រះរាជានៃបក្សី និងជាវាហនៈរបស់ព្រះវិṣṇុ; នៅទីនោះ គរុឌាសូត្រសរសើរព្រះវិṣṇុដោយព្រះវេទ។

Verse 9

तद्‌द्वीपाधिपति: प्रियव्रतात्मजो यज्ञबाहु: स्वसुतेभ्य: सप्तभ्यस्तन्नामानि सप्तवर्षाणि व्यभजत्सुरोचनं सौमनस्यं रमणकं देववर्षं पारिभद्रमाप्यायनमविज्ञातमिति ॥ ९ ॥

អធិបតីនៃទ្វីបនោះគឺ យជ្ញបាហុ ព្រះរាជបុត្ររបស់មហារាជ ព្រីយវ្រត។ ព្រះองค์បានបែងចែកសាល្មលីទ្វីបជាប្រាំពីរវර්ษៈ ដើម្បីប្រគល់ឲ្យព្រះរាជបុត្រទាំងប្រាំពីរ ហើយដាក់ឈ្មោះតាមពួកគេគឺ សុរោចន, សោមនស្ស្យ, រ​មណក, ទេវវර්ษ, បារីភទ្រ, អាប្យាយន និង អវិជ្ញាត។

Verse 10

तेषु वर्षाद्रयो नद्यश्च सप्तैवाभिज्ञाता: स्वरस: शतश‍ृङ्गो वामदेव: कुन्दो मुकुन्द: पुष्पवर्ष: सहस्रश्रुतिरिति । अनुमति: सिनीवाली सरस्वती कुहू रजनी नन्दा राकेति ॥ १० ॥

នៅក្នុងវර්ษៈទាំងនោះ មានភ្នំប្រាំពីរ និងទន្លេប្រាំពីរដែលល្បី។ ភ្នំគឺ ស្វរស, សតស្រឹង្គ, វាមទេវ, កុន្ទ, មុកុន្ទ, បុṣ្បវර්ษ និង សហស្រស្រុតិ។ ទន្លេគឺ អនុមតិ, សិនីវាលី, សរស្វតី, គុហូ, រជនី, នន្ទា និង រាកា។ ទាំងនេះនៅតែមានស្ថិត។

Verse 11

तद्वर्षपुरुषा: श्रुतधरवीर्यधरवसुन्धरेषन्धरसंज्ञा भगवन्तं वेदमयं सोममात्मानं वेदेन यजन्ते ॥ ११ ॥

ប្រជាជននៅវර්ษៈទាំងនោះ ត្រូវបានហៅថា ស្រុតិធរ, វីរ្យធរ, វសុន្ធរ និង អិષន្ធរ។ ពួកគេអនុវត្តវර්ណាស្រ‌మធម្មយ៉ាងតឹងរឹង ហើយបូជាព្រះសោម—ទេវតាព្រះច័ន្ទ—ដែលជាការពង្រីកវេទមយរបស់ព្រះបគវាន ដោយវិធីវេទ។

Verse 12

स्वगोभि: पितृदेवेभ्यो विभजन् कृष्णशुक्लयो: । प्रजानां सर्वासां राजान्ध: सोमो न आस्त्विति ॥ १२ ॥

ដោយពន្លឺរបស់ព្រះអង្គ សោមបានបែងចែកខែជាពីរពាក់កណ្តាល—ក្រឹṣṇa និង śukla—ដើម្បីចែកចាយអាហារធញ្ញជាតិដល់បិតೃ និងទេវតា។ សោមជាព្រះរាជានៃសត្វលោកទាំងអស់ និងជាអ្នកបែងចែកកាលៈ; សូមព្រះអង្គស្ថិតជាព្រះរាជា និងជាមគ្គុទេសក៍របស់យើង។ យើងសូមក្រាបបង្គំ។

Verse 13

एवं सुरोदाद्ब‍‌हिस्तद्‌‌द्विगुण: समानेनावृतो घृतोदेन यथापूर्व: कुशद्वीपो यस्मिन् कुशस्तम्बो देवकृतस्तद्‌द्वीपाख्याकरो ज्वलन इवापर: स्वशष्परोचिषा दिशो विराजयति ॥ १३ ॥

នៅខាងក្រៅសមុទ្រសុរា មានកោះមួយទៀតឈ្មោះ កុសទ្វីប ដែលមានទទឹងធំជាងសមុទ្រនោះពីរដង។ កោះនេះត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយសមុទ្រគី (ghee) រាវ ដែលមានទទឹងស្មើនឹងកោះ។ នៅលើកុសទ្វីប មានក្រុមស្មៅកុស ដែលទេវតាបង្កើតឡើងតាមព្រះបំណងរបស់ព្រះអម្ចាស់ដ៏ឧត្តម ដូច្នេះកោះបានទទួលឈ្មោះនោះ។ ស្មៅកុសបញ្ចេញពន្លឺដូចអគ្គីទីពីរ ប៉ុន្តែមានអណ្តាតភ្លើងទន់ភ្លន់ និងរីករាយ បំភ្លឺទិសទាំងអស់។

Verse 14

तद्‌द्वीपपति: प्रैयव्रतो राजन् हिरण्यरेता नाम स्वं द्वीपं सप्तभ्य: स्वपुत्रेभ्यो यथाभागं विभज्य स्वयं तप आतिष्ठत वसुवसुदानद‍ृढरुचिनाभिगुप्तस्तुत्यव्रतविविक्तवामदेवनामभ्य: ॥ १४ ॥

ឱ ព្រះរាជា កូនប្រុសមួយរបស់មហារាជ ព្រីយវ្រត ឈ្មោះ ហិរញ្ញរេតា ជាស្តេចនៃកុសទ្វីបនេះ។ គាត់បានបែងចែកកោះរបស់ខ្លួនជា៧ផ្នែក ហើយប្រគល់ឲ្យកូនប្រុសទាំង៧តាមសិទ្ធិមរតក។ បន្ទាប់មក ស្តេចបានលះបង់ជីវិតគ្រួសារ ហើយចូលទៅក្នុងការធ្វើតបៈ។ ឈ្មោះកូនប្រុសទាំងនោះគឺ វសុ វសុដាន ដ្រឹឍរុចិ ស្តុត្យវ្រត នាភិគុប្ត វិវិក្ត និង វាមទេវ។

Verse 15

तेषां वर्षेषु सीमागिरयो नद्यश्चाभिज्ञाता: सप्त सप्तैव चक्रश्चतु:श‍ृङ्ग: कपिलश्चित्रकूटो देवानीक ऊर्ध्वरोमा द्रविण इति रसकुल्या मधुकुल्या मित्रविन्दा श्रुतविन्दा देवगर्भा घृतच्युता मन्त्रमालेति ॥ १५ ॥

នៅក្នុងដែនទាំង៧នោះ មានភ្នំស៊ុមព្រំដែន៧ ដែលគេហៅថា ចក្រ, ចតុះស្រឹង្គ, កពិល, ចិត្រកូដ, ទេវានីក, ឧរធ្វរោមា និង ទ្រវិណ។ ហើយមានទន្លេ៧ គឺ រាមកុល្យា, មធុកុល្យា, មិត្រវិនដា, ស្រុតវិនដា, ទេវគರ್ಭា, ឃ្រឹតច្យុតា និង មន្ត្រមាលា។

Verse 16

यासां पयोभि: कुशद्वीपौकस: कुशलकोविदाभियुक्तकुलकसंज्ञा भगवन्तं जातवेदसरूपिणं कर्मकौशलेन यजन्ते ॥ १६ ॥

ប្រជាជននៅកុសទ្វីប ពេលងូតទឹកក្នុងទឹកនៃទន្លេទាំងនោះ នឹងបានសុទ្ធសាធ។ ពួកគេត្រូវបានគេស្គាល់ថា កុសល, កោវិទ, អភិយុក្ត និង កុលក ដែលស្មើនឹង ព្រាហ្មណ៍, ក្សត្រីយ, វៃស្យ និង សូទ្រ តាមលំដាប់។ ពួកគេមានជំនាញក្នុងការធ្វើពិធីកម្មតាមបញ្ជារបស់វេដៈ ហើយដូច្នេះបានបូជាព្រះភគវាន ក្នុងរូបជាជាតវេទស (ទេវតាអគ្គី)។

Verse 17

परस्य ब्रह्मण: साक्षाज्जातवेदोऽसि हव्यवाट् । देवानां पुरुषाङ्गानां यज्ञेन पुरुषं यजेति ॥ १७ ॥

ឱ ជាតវេទស ទេវតាអគ្គី អ្នកជាផ្នែកផ្ទាល់នៃព្រះបរព្រហ្ម គឺ ព្រះហរិ ហើយជាអ្នកនាំហាវ្យ (គ្រឿងបូជា) ទៅដល់ព្រះអង្គ។ ដូច្នេះយើងសូមអង្វរ៖ គ្រឿងយជ្ញដែលយើងអនុវត្តសម្រាប់ទេវតាទាំងឡាយ សូមអ្នកប្រគល់តាមរយៈយជ្ញទៅកាន់ ព្រះភគវាន ពុរុសោត្តម ព្រោះព្រះអង្គទេជាអ្នកទទួលសេចក្តីរីករាយពិតប្រាកដ។

Verse 18

तथा घृतोदाद्ब‍‌हि: क्रौञ्चद्वीपो द्विगुण: स्वमानेन क्षीरोदेन परित उपक्‍ल‍ृप्तो वृतो यथा कुशद्वीपो घृतोदेन यस्मिन् क्रौञ्चो नाम पर्वतराजो द्वीपनामनिर्वर्तक आस्ते ॥ १८ ॥

នៅខាងក្រៅសមុទ្រប៊ឺតបរិសុទ្ធ មានកោះមួយទៀតឈ្មោះ ក្រៅញចទ្វីប ដែលមានទទឹងទ្វេដងនៃសមុទ្រប៊ឺត។ ដូចដែល គុសទ្វីប ត្រូវបានព័ទ្ធដោយសមុទ្រប៊ឺត ក្រៅញចទ្វីប ក៏ត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយសមុទ្រទឹកដោះគោ ដែលទទឹងស្មើនឹងកោះនោះ។ លើកោះមានភ្នំធំឈ្មោះ ក្រៅញច ដែលជាមូលហេតុនៃឈ្មោះកោះ។

Verse 19

योऽसौ गुहप्रहरणोन्मथितनितम्बकुञ्जोऽपि क्षीरोदेनासिच्यमानो भगवता वरुणेनाभिगुप्तो विभयो बभूव ॥ १९ ॥

ទោះបីរុក្ខជាតិលើជម្រាលភ្នំ ក្រៅញច ត្រូវបានអាវុធរបស់ ការត្តិកេយ (គុហា) វាយប្រហារនិងបំផ្លាញក៏ដោយ ភ្នំនោះក៏ក្លាយជាមិនភ័យខ្លាច ព្រោះវាត្រូវបានស្រោចស្រង់ពីគ្រប់ទិសដោយសមុទ្រទឹកដោះគោជានិច្ច ហើយត្រូវបានការពារដោយព្រះវរុណទេវ។

Verse 20

तस्मिन्नपि प्रैयव्रतो घृतपृष्ठो नामाधिपति: स्वे द्वीपे वर्षाणि सप्त विभज्य तेषु पुत्रनामसु सप्त रिक्थादान् वर्षपान्निवेश्य स्वयं भगवान् भगवत: परमकल्याणयशस आत्मभूतस्य हरेश्चरणारविन्दमुपजगाम ॥ २० ॥

អ្នកគ្រប់គ្រងកោះនោះគឺជាព្រះរាជបុត្រមួយទៀតរបស់ មហារាជ ព្រីយវ្រត ឈ្មោះ ឃ្រឹតព្រឹឋ្ឋ។ គាត់បានបែងចែកកោះរបស់ខ្លួនជាប្រាំពីរតំបន់ ហើយដាក់ឈ្មោះតាមឈ្មោះកូនប្រុសទាំងប្រាំពីរ។ បន្ទាប់ពីបែងចែករួច ឃ្រឹតព្រឹឋ្ឋ មហារាជ បានលះបង់ជីវិតគ្រួសារទាំងស្រុង ហើយស្វែងរកជ្រកកោននៅព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះភគវាន ហរិ ដែលជាព្រលឹងនៃព្រលឹងទាំងអស់ មានកិត្តិយសពេញដោយគុណមង្គល; ដូច្នេះគាត់បានឈានដល់ភាពសម្រេច។

Verse 21

आमो मधुरुहो मेघपृष्ठ: सुधामा भ्राजिष्ठो लोहितार्णो वनस्पतिरिति घृतपृष्ठसुतास्तेषां वर्षगिरय: सप्त सप्तैव नद्यश्चाभिख्याता: शुक्लो वर्धमानो भोजन उपबर्हिणो नन्दो नन्दन: सर्वतोभद्र इति अभया अमृतौघा आर्यका तीर्थवती रूपवती पवित्रवती शुक्लेति ॥ २१ ॥

ព្រះរាជបុត្ររបស់ មហារាជ ឃ្រឹតព្រឹឋ្ឋ មានឈ្មោះ អាម មធុរុហ មេឃព្រឹឋ្ឋ សុធាមា ភ្រាជិឋ្ឋ លោហិតារណ និង វនស្បតិ។ នៅលើកោះរបស់ពួកគេមានភ្នំ ៧ គឺ សុក្ល វර්ធមាន ភោជន ឧបបර්ហិណ នន្ទ នន្ទន និង សರ್ವតោភទ្រ; ហើយមានទន្លេ ៧ គឺ អភយា អម្រឹតោឃា អារយកា ទីរថវតី រូបវតី បវិត្រវតី និង សុក្លា។

Verse 22

यासामम्भ: पवित्रममलमुपयुञ्जाना: पुरुषऋषभद्रविणदेवकसंज्ञा वर्षपुरुषा आपोमयं देवमपां पूर्णेनाञ्जलिना यजन्ते ॥ २२ ॥

ដោយប្រើទឹកស្អាតបរិសុទ្ធពីទន្លេទាំងនោះ ប្រជាជននៅ ក្រៅញចទ្វីប ដែលបែងចែកជា ៤ ក្រុមគឺ បុរុស ឫសភ ទ្រវិណ និង ទេវកៈ បូជាព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិឋាន ដោយយកទឹកពេញអញ្ជលីថ្វាយនៅព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ ព្រះវរុណទេវ ដែលមានរូបជាទឹក។

Verse 23

आप: पुरुषवीर्या: स्थ पुनन्तीर्भूर्भुव:सुव: । ता न: पुनीतामीवघ्नी: स्पृशतामात्मना भुव इति ॥ २३ ॥

ឱ ទឹកទន្លេដ៏បរិសុទ្ធ! អ្នកទទួលបានកម្លាំងពីព្រះបុគ្គលដ៏អធិឋាន; ដូច្នេះអ្នកបរិសុទ្ធភូៈ‑ភុវៈ‑ស្វៈ ទាំងបីលោក។ តាមសភាពដើម អ្នកលុបបាប ដូច្នេះយើងប៉ះអ្នក; សូមបន្តបរិសុទ្ធយើងជានិច្ច។

Verse 24

एवं पुरस्तात्क्षीरोदात्परित उपवेशित: शाकद्वीपो द्वात्रिंशल्लक्षयोजनायाम: समानेन च दधिमण्डोदेन परीतो यस्मिन् शाको नाम महीरुह: स्वक्षेत्रव्यपदेशको यस्य ह महासुरभिगन्धस्तं द्वीपमनुवासयति ॥ २४ ॥

ក្រៅពីសមុទ្រទឹកដោះ មានកោះមួយទៀតឈ្មោះ សាកទ្វីប ទទឹង ៣,២០០,០០០ យោជន។ កោះនេះត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយសមុទ្រទឹកយ៉ាអួរ​ដែលបានកូរ (ដធិមណ្ឌ) ទទឹងស្មើកោះ។ នៅទីនោះមានដើមឈើធំឈ្មោះ ‘សាក’ ដែលជាមូលហេតុនៃឈ្មោះកោះ ហើយក្លិនក្រអូបរបស់វាប្រទាលពេញកោះទាំងមូល។

Verse 25

तस्यापि प्रैयव्रत एवाधिपतिर्नाम्ना मेधातिथि: सोऽपि विभज्य सप्त वर्षाणि पुत्रनामानि तेषु स्वात्मजान् पुरोजवमनोजवपवमानधूम्रानीकचित्ररेफबहुरूपविश्वधारसंज्ञान्निधाप्याधिपतीन् स्वयं भगवत्यनन्त आवेशितमतिस्तपोवनं प्रविवेश ॥ २५ ॥

អធិបតីនៃកោះនោះ ក៏ជាព្រះរាជបុត្រារបស់ ព្រីយវ្រត ឈ្មោះ មេធាតិថិ។ គាត់បានបែងចែកកោះជា ៧ តំបន់ ដាក់ឈ្មោះតាមកូនប្រុសរបស់ខ្លួន ហើយតែងតាំងពួកគេជាស្តេច៖ បុរោជវ, មនោជវ, បវមាន, ធូម្រានីក, ចិត្រារេផ, បហុរូប និង វិស្វធារ។ បន្ទាប់មក មេធាតិថិបានលះបង់រាជការណ៍ ចូលទៅព្រៃតបៈ ដើម្បីផ្តោតចិត្តលើព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះភគវាន អនន្ត។

Verse 26

एतेषां वर्षमर्यादागिरयो नद्यश्च सप्त सप्तैव ईशान उरुश‍ृङ्गो बलभद्र: शतकेसर: सहस्रस्रोतो देवपालो महानस इति अनघाऽऽयुर्दा उभयस्पृष्टिरपराजिता पञ्चपदी सहस्रस्रुतिर्निजधृतिरिति ॥ २६ ॥

សម្រាប់ដែនដីទាំងនោះ មានភ្នំកំណត់ព្រំដែន ៧ គឺ ឦសាន, ឧរុស្រឹង្គ, បលភទ្រ, សតកេសរ, សហស្រស្រូត, ទេវបាល និង មហានស។ ហើយមានទន្លេ ៧ គឺ អនឃា, អាយុរដា, ឧភយស្ប្រឹෂ្ដិ, អបរាជិតា, បញ្ចបទី, សហស្រស្រុតិ និង និជធ្រឹតិ។

Verse 27

तद्वर्षपुरुषा ऋतव्रतसत्यव्रतदानव्रतानुव्रतनामानो भगवन्तं वाय्वात्मकं प्राणायामविधूतरजस्तमस: परमसमाधिना यजन्ते ॥ २७ ॥

ប្រជាជននៅកោះទាំងនោះក៏បែងចែកជា ៤ វណ្ណៈ—ឫតវ្រត, សត្យវ្រត, ទានវ្រត និង អនុវ្រត—ដែលស្រដៀងនឹង ព្រាហ្មណ៍, ក្សត្រីយ, វៃស្យ និង សូទ្រ។ ពួកគេអនុវត្តប្រាណាយាម ដើម្បីបំបាត់ រាជស និង តមស ហើយក្នុងសមាធិដ៏ខ្ពស់ ពួកគេបូជាព្រះអម្ចាស់កំពូលក្នុងរូបវាយុ។

Verse 28

अन्त:प्रविश्य भूतानि यो बिभर्त्यात्मकेतुभि: । अन्तर्यामीश्वर: साक्षात्पातु नो यद्वशे स्फुटम् ॥ २८ ॥

ឱ ព្រះបុរសដ៏អធិឧត្តម! ព្រះអង្គស្ថិតជាអន្តర్యាមីនៅក្នុងកាយ បញ្ជាដំណើរការរបស់ប្រាណ និងខ្យល់នានា ហើយទ្រទ្រង់សត្វមានជីវិតទាំងអស់។ ឱ ព្រះអម្ចាស់ ដែលសកលលោកស្ថិតក្រោមអំណាចព្រះអង្គ សូមការពារយើងពីគ្រោះថ្នាក់ទាំងពួង។

Verse 29

एवमेव दधिमण्डोदात्परत: पुष्करद्वीपस्ततो द्विगुणायाम: समन्तत उपकल्पित: समानेन स्वादूदकेन समुद्रेण बहिरावृतो यस्मिन् बृहत्पुष्करं ज्वलनशिखामलकनकपत्रायुतायुतं भगवत: कमलासनस्याध्यासनं परिकल्पितम् ॥ २९ ॥

ក្រៅពីសមុទ្រទឹកដោះគោជូរ មានកោះមួយឈ្មោះ ពុស្ករទ្វីប ដែលមានទទឹងធំជាងសមុទ្រនោះពីរដង។ កោះនេះត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយសមុទ្រទឹកមានរសជាតិឆ្ងាញ់ ដែលមានទទឹងស្មើនឹងកោះ។ នៅលើពុស្ករទ្វីប មានផ្កាឈូកដ៏ធំមួយ មានស្លឹកផ្កាមាសសុទ្ធចំនួនមួយរយលាន ភ្លឺរលោងដូចអណ្តាតភ្លើង ហើយផ្កាឈូកនោះត្រូវបានចាត់ទុកជាសីហាសនៈរបស់ព្រះព្រហ្ម (កមលាសន)។

Verse 30

तद्‌द्वीपमध्ये मानसोत्तरनामैक एवार्वाचीनपराचीनवर्षयोर्मर्यादाचलोऽयुतयोजनोच्छ्रायायामो यत्र तु चतसृषु दिक्षु चत्वारि पुराणि लोकपालानामिन्द्रादीनां यदुपरिष्टात्सूर्यरथस्य मेरुं परिभ्रमत: संवत्सरात्मकं चक्रं देवानामहोरात्राभ्यां परिभ्रमति ॥ ३० ॥

នៅកណ្ដាលកោះនោះ មានភ្នំធំមួយឈ្មោះ ម៉ានសោត្តរ ដែលជាព្រំដែនរវាងផ្នែកខាងក្នុង និងផ្នែកខាងក្រៅនៃកោះ។ ទទឹង និងកម្ពស់របស់វា ១០,០០០ យោជន។ លើភ្នំនោះ ទាំងបួនទិសមានទីលំនៅរបស់លោកបាល ដូចជា ព្រះឥន្ទ្រា ជាដើម។ លើកំពូលភ្នំនោះ រទេះព្រះអាទិត្យធ្វើដំណើរវិលជុំវិញភ្នំមេរុ ក្នុងគន្លងឈ្មោះ សំវត្សរ; មួយខាងជាថ្ងៃសម្រាប់ទេវតា ខាងមួយទៀតជាយប់របស់ពួកគេ។

Verse 31

तद्‌द्वीपस्याप्यधिपति: प्रैयव्रतो वीतिहोत्रो नामैतस्यात्मजौ रमणकधातकिनामानौ वर्षपती नियुज्य स स्वयं पूर्वजवद्भ‍गवत्कर्मशील एवास्ते ॥ ३१ ॥

អធិបតីនៃកោះនោះគឺ វីតិហោត្រៈ កូនប្រុសរបស់ព្រះមហារាជ ព្រីយវ្រត។ គាត់មានកូនប្រុសពីរនាក់ឈ្មោះ រ​មណក និង ធាតកិ។ គាត់បានប្រគល់ផ្នែកទាំងពីរនៃកោះឲ្យពួកគេជាអធិបតីតំបន់ ហើយខ្លួនឯងវិញ ដូចបងប្រុស មេធាតិថិ បានឧទ្ទិសខ្លួនក្នុងកិច្ចសេវាប្រគេនដល់ព្រះបរមបុរស។

Verse 32

तद्वर्षपुरुषा भगवन्तं ब्रह्मरूपिणं सकर्मकेण कर्मणाऽऽराधयन्तीदं चोदाहरन्ति ॥ ३२ ॥

ដើម្បីបំពេញបំណងប្រាថ្នាផ្លូវវត្ថុ ប្រជាជននៃតំបន់នោះគោរពបូជាព្រះបរមបុរសក្នុងរូបព្រះព្រហ្ម ដោយការប្រតិបត្តិកម្មពិធី ហើយពួកគេអានពាក្យសរសើរដូចតទៅ។

Verse 33

यत्तत्कर्ममयं लिङ्गं ब्रह्मलिङ्गं जनोऽर्चयेत् । एकान्तमद्वयं शान्तं तस्मै भगवते नम इति ॥ ३३ ॥

ព្រះព្រហ្ម ដែលគេបូជាថាជារូបកាយនៃកម្ម និងពិធីវេទៈ ទ្រង់ជាភក្តិដ៏មាំមួនចំពោះព្រះអម្ចាស់អធិឧត្តម ដែលស្ងប់ សុទ្ធ និងឯកមិនមានទ្វេ; សូមនមស្ការ​ព្រះព្រហ្មនោះ។

Verse 34

ऋषिरुवाच तत: परस्ताल्लोकालोकनामाचलो लोकालोकयोरन्तराले परित उपक्षिप्त: ॥ ३४ ॥

ឥសីបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់ពីនោះ នៅចន្លោះដែនមានពន្លឺ និងដែនគ្មានពន្លឺ មានភ្នំឈ្មោះ លោកាលោក (Lokāloka) ស្ថិតល้อมជុំវិញ។

Verse 35

यावन्मानसोत्तरमेर्वोरन्तरं तावती भूमि: काञ्चन्यन्याऽऽदर्शतलोपमा यस्यां प्रहित: पदार्थो न कथञ्चित्पुन: प्रत्युपलभ्यते तस्मात्सर्वसत्त्वपरिहृतासीत् ॥ ३५ ॥

លើសពីសមុទ្រទឹកផ្អែម មានដីទំហំស្មើចន្លោះពីកណ្ដាលភ្នំសុមេរុ ដល់ព្រំភ្នំមានសោតតរ។ បន្ទាប់មករហូតដល់ភ្នំលោកាលោក មានដីមាសដូចផ្ទៃកញ្ចក់ បញ្ចាំងពន្លឺ; អ្វីដែលធ្លាក់លើដីនោះ មិនអាចឃើញវិញបានទេ ដូច្នេះសត្វមានជីវិតទាំងអស់បានបោះបង់វា។

Verse 36

लोकालोक इति समाख्या यदनेनाचलेन लोकालोकस्यान्तर्वर्तिनावस्थाप्यते ॥ ३६ ॥

ភ្នំនេះមាននាមថា «លោកាលោក» ព្រោះភ្នំអចលនេះជាអ្នកកំណត់ព្រំដែនរវាងដែនមានសត្វរស់ និងដែនគ្មានសត្វរស់។

Verse 37

स लोकत्रयान्ते परित ईश्वरेण विहितो यस्मात्सूर्यादीनां ध्रुवापवर्गाणां ज्योतिर्गणानां गभस्तयोऽर्वाचीनांस्त्रींल्लोकानावितन्वाना न कदाचित्पराचीना भवितुमुत्सहन्ते तावदुन्नहनायाम: ॥ ३७ ॥

ដោយព្រះបំណងដ៏អធិឧត្តមរបស់ព្រះក្រឹស្ណៈ ភ្នំលោកាលោកត្រូវបានដំឡើងជាព្រំដែនខាងក្រៅនៃបីលោក—ភូរលោក ភុវរលោក និងស្វរលោក—ដើម្បីគ្រប់គ្រងកាំរស្មីរបស់ព្រះអាទិត្យ និងភ្លើងមេឃទាំងឡាយឲ្យពន្លាយបានតែក្នុងព្រំដែននោះ។ ពន្លឺទាំងអស់ពីព្រះអាទិត្យដល់ធ្រុវលោក បំភ្លឺបីលោក ប៉ុន្តែមិនអាចលើសភ្នំនេះបានទេ ព្រោះវាខ្ពស់លើសធ្រុវលោក ហើយទប់កាំរស្មី។

Verse 38

एतावाँल्लोकविन्यासो मानलक्षणसंस्थाभिर्विचिन्तित: कविभि: स तु पञ्चाशत्कोटिगणितस्य भूगोलस्य तुरीयभागोऽयं लोकालोकाचल: ॥ ३८ ॥

ព្រះឥសី និងបណ្ឌិតដែលគ្មានកំហុស ភាពលួចលាក់ និងចិត្តបោកបញ្ឆោត បានពិចារណា ហើយពណ៌នាប្រព័ន្ធលោកទាំងឡាយ ជាមួយលក្ខណៈ មាត្រា និងទីតាំង។ ពួកគេបានបញ្ជាក់ថា ចម្ងាយពីសុមេរុដល់ភ្នំលោកាលោកៈ គឺមួយភាគបួននៃអង្កត់ផ្ចិតសកលលោក គឺ 125,000,000 យោជនៈ។

Verse 39

तदुपरिष्टाच्चतसृष्वाशास्वात्मयोनिनाखिलजगद्गुरुणाधिनिवेशिता ये द्विरदपतय ऋषभ: पुष्करचूडो वामनोऽपराजित इति सकललोकस्थितिहेतव: ॥ ३९ ॥

នៅលើកំពូលភ្នំលោកាលោកៈ មានកជបតិទាំងបួន គឺចៅហ្វាយដំរីដ៏ប្រសើរ ដែលព្រះព្រហ្មា អ្នកគ្រូវិញ្ញាណនៃសកលលោក បានដាក់តាំងនៅទិសទាំងបួន។ ឈ្មោះពួកគេគឺ ឫសភៈ ពុស្ករចូឌៈ វាមនៈ និង អបរាជិត។ ពួកគេជាអ្នកថែរក្សាស្ថិរភាពនៃប្រព័ន្ធលោកទាំងឡាយ។

Verse 40

तेषां स्वविभूतीनां लोकपालानां च विविधवीर्योपबृंहणाय भगवान् परममहापुरुषो महाविभूतिपतिरन्तर्याम्यात्मनो विशुद्धसत्त्वं धर्मज्ञानवैराग्यैश्वर्याद्यष्टमहासिद्ध्युपलक्षणं विष्वक्सेनादिभि: स्वपार्षदप्रवरै: परिवारितो निजवरायुधोपशोभितैर्निजभुजदण्डै: सन्धारय-माणस्तस्मिन् गिरिवरे समन्तात्सकललोकस्वस्तय आस्ते ॥ ४० ॥

ដើម្បីបង្កើនកម្លាំងនានារបស់កជបតិ និងលោកបាលទាំងឡាយ ហើយដើម្បីសុខមង្គលរបស់សត្វមានជីវិតនៅគ្រប់លោក, ព្រះភគវាន—បុរសអធិឧត្តម ម្ចាស់នៃសម្បត្តិទេវភាពទាំងអស់ និងជាអន្តర్యាមីក្នុងចិត្តសត្វទាំងឡាយ—បានបង្ហាញព្រះអង្គនៅលើកំពូលភ្នំនោះក្នុងព្រះកាយវិញ្ញាណដ៏បរិសុទ្ធ មិនប៉ះពាល់ដោយគុណធម្មជាតិ។ ព្រះអង្គត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយបរិវារល្អឥតខ្ចោះ ដូចជា វិស្វក្សេនៈ ហើយស្រស់ស្អាតដោយអាវុធនៅក្នុងព្រះហត្ថទាំងបួន ព្រមទាំងបង្ហាញធម៌ ចំណេះដឹង វៃរាគ្យ អៃស្វរីយ និងសិទ្ធិដូចជា អណិមា លឃិមា មហិមា។

Verse 41

आकल्पमेवं वेषं गत एष भगवानात्मयोगमायया विरचितविविधलोकयात्रागोपीयायेत्यर्थ: ॥ ४१ ॥

ដោយអំណាចអាត្មយោគមាយារបស់ព្រះអង្គ ព្រះភគវានបានទទួលយកវេស និងរូបដ៏ប្រណិតបែបនេះរហូតដល់ចប់កល្បៈ ដើម្បីឲ្យលីឡានៃការគ្រប់គ្រងលោកជាច្រើននៅតែសម្ងាត់ និងដើម្បីថែរក្សាស្ថិរភាពនៃលោកទាំងឡាយ។

Verse 42

योऽन्तर्विस्तार एतेन ह्यलोकपरिमाणं च व्याख्यातं यद्ब‍‌हिर्लोकालोकाचलात् । तत: परस्ताद्योगेश्वरगतिं विशुद्धामुदाहरन्ति ॥ ४२ ॥

បព្វតលោកាលោកៈខាងក្រៅ មានដែនដីឈ្មោះ អលោក-វರ್ಷៈ ដែលមានទទឹងស្មើនឹងតំបន់ខាងក្នុងភ្នំនោះ គឺ 125,000,000 យោជនៈ។ លើសពី អលោក-វർഷៈ ទៅទៀត គឺជាគោលដៅដ៏បរិសុទ្ធរបស់អ្នកប្រាថ្នាមុក្ខៈ; ព្រោះវាអតីតពីអំណាចគុណធម្មជាតិ ដូច្នេះវាបរិសុទ្ធទាំងស្រុង។

Verse 43

अण्डमध्यगत: सूर्यो द्यावाभूम्योर्यदन्तरम् । सूर्याण्डगोलयोर्मध्ये कोट्य: स्यु: पञ्चविंशति: ॥ ४३ ॥

ព្រះអាទិត្យស្ថិតនៅកណ្ដាលសកលលោក ក្នុងអន្តរិក្សរវាង ភូរលោក និង ភុវរលោក។ ចម្ងាយពីព្រះអាទិត្យទៅដល់ព្រំដែនសកលលោកមាន ២៥ កោដិ យោជន។

Verse 44

मृतेऽण्ड एष एतस्मिन् यदभूत्ततो मार्तण्ड इति व्यपदेश: । हिरण्यगर्भ इति यद्धिरण्याण्डसमुद्भ‍व: ॥ ४४ ॥

ព្រះសូរិយាទេវតាក៏ត្រូវហៅថា វៃរាជៈ ដោយព្រះអង្គជារូបកាយវត្ថុសមষ্টិរបស់សត្វមានជីវិតទាំងអស់។ ព្រោះនៅពេលបង្កើត ព្រះអង្គបានចូលទៅក្នុងស៊ុតសកលលោកដ៏ស្រអាប់នេះ ទើបហៅថា ម៉ារតណ្ឌៈ។ ហើយព្រោះទទួលរូបកាយវត្ថុពី ហិរណ្យគರ್ಭៈ (ព្រះព្រហ្ម) ទើបហៅថា ហិរណ្យគರ್ಭៈផងដែរ។

Verse 45

सूर्येण हि विभज्यन्ते दिश: खं द्यौर्मही भिदा । स्वर्गापवर्गौ नरका रसौकांसि च सर्वश: ॥ ४५ ॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ព្រះសូរិយាទេវតា និងលោកសូរិយា បែងចែកទិសទាំងអស់ក្នុងសកលលោក។ ដោយសារការស្ថិតមានរបស់ព្រះអាទិត្យ យើងទើបយល់បានអំពីមេឃ លោកខ្ពស់ៗ ពិភពនេះ និងលោកក្រោមៗ។ ហើយដោយព្រះអាទិត្យដែរ យើងទើបដឹងថាទីណាសម្រាប់សុខវត្ថុ ទីណាសម្រាប់មោក្ខៈ ទីណាជានរក និងទីណាជាបាតាល។

Verse 46

देवतिर्यङ्‍मनुष्याणां सरीसृपसवीरुधाम् । सर्वजीवनिकायानां सूर्य आत्मा द‍ृगीश्वर: ॥ ४६ ॥

សត្វមានជីវិតទាំងអស់—ទេវតា មនុស្ស សត្វ បក្សី សត្វល្អិត សត្វលូន វល្លិ និងដើមឈើ—ពឹងផ្អែកលើកម្ដៅ និងពន្លឺដែលព្រះសូរិយាទេវតាប្រទានពីលោកសូរិយា។ លើសពីនេះ ដោយសារការស្ថិតមានរបស់ព្រះអាទិត្យ សត្វទាំងអស់អាចមើលឃើញបាន; ដូច្នេះព្រះអង្គត្រូវហៅថា dṛg-īśvara អធិការនៃការមើលឃើញ។

Frequently Asked Questions

Each dvīpa is governed by a son of Mahārāja Priyavrata (e.g., Idhmajihva over Plakṣa, Yajñabāhu over Śālmalī, Hiraṇyaretā over Kuśa, Ghṛtapṛṣṭha over Krauñca, Medhātithi over Śāka, Vītihotra over Puṣkara). Their rule illustrates righteous cosmic administration (poṣaṇa) and the Bhāgavata model of kings who ultimately retire for bhakti, showing governance as service leading to renunciation.

The chapter presents a concentric sequence: Jambūdvīpa is surrounded by a salt ocean; Plakṣadvīpa is surrounded by an ocean of sugarcane juice; Śālmalīdvīpa by an ocean tasting like liquor (surā); Kuśadvīpa by an ocean of ghee; Krauñcadvīpa by an ocean of milk; Śākadvīpa by an ocean of churned yogurt; Puṣkaradvīpa by an ocean of sweet/tasteful water. The repeating pattern emphasizes ordered sthāna—graded layers of the manifest world.

The rivers are described as sanctified channels within dharmic lands; contact with them removes material taint because they are integrated into a divine order of ritual purity and worship. In Bhāgavata framing, such purification supports sattva and eligibility for devotion, rather than being an end in itself.

Mānasottara is the central boundary mountain within Puṣkaradvīpa separating inner and outer regions. The sun travels along its top in an orbit called Saṁvatsara, encircling Meru; the northern track is Uttarāyaṇa and the southern is Dakṣiṇāyana. This connects cosmic geography to time-reckoning and the day-night experience of devas.

Ṛṣabha, Puṣkaracūḍa, Vāmana, and Aparājita are the four gaja-patis stationed in the four directions by Brahmā. They are described as sustaining the planetary systems, symbolizing stabilizing cosmic forces within divine administration.

The mantras and descriptions repeatedly identify the presiding deities (sun, moon, fire, wind, water) as parts, reflections, or functional manifestations connected to the Supreme Lord, and explicitly state that Hari is the real enjoyer of sacrifice. The narrative culminates at Lokāloka with the Lord manifesting in a spiritual form with His associates and opulences, reinforcing āśraya-tattva.