Adhyaya 58
Kṛṣṇa Visits Indraprastha; Kuntī’s Remembrance; Kālindī and Further Marriages
ក្រោយពេលព្រះក្រឹṣṇaមានភារកិច្ចរាជវង្សកាន់តែធំក្នុងទ្វារកា ព្រះអង្គទៅឥន្ទ្រប្រស្ថ ដើម្បីបង្ហាញមេត្រីភាព និងការទាក់ទងជាសាច់ញាតិជាមួយបណ្ឌវៈ។ បងប្អូនទាំងនោះទទួលស្វាគមន៍មុកុន្ទដោយក្តីគោរព; ទ្រោបទីថ្វាយបង្គំដោយអៀនខ្មាស់ ហើយព្រះក្រឹṣṇaលួងលោម និងសួរសុខទុក្ខកុន្ទី។ កុន្ទីរំលឹកព្រះអង្គដោយទឹកភ្នែក បង្ហាញថាព្រះក្រឹṣṇaជាជម្រកដែលមើលឃើញរបស់អ្នកប भक्त ដែលបំបាត់ទុក្ខពេលគេរំលឹក។ យុធិષ્ઠិរអស្ចារ្យចិត្តថាព្រះអម្ចាស់ដែលកម្ររកបានមកស្ថិតជិតខ្លួន ហើយព្រះក្រឹṣṇaស្នាក់នៅរដូវភ្លៀង ធ្វើឲ្យទីក្រុងរីករាយ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទៅព្រៃជាមួយអរជុន ជួបកាលិន្ទី ដែលធ្វើតបស្យា ដើម្បីបានវិṣṇuជាស្វាមី; ព្រះក្រឹṣṇaទទួលនាង ហើយក្រោយមករៀបការនាងនៅពេលមង្គល។ រឿងរំលឹកភ្ជាប់ទៅហេតុខាណ្ឌវៈ អគ្គីផ្តល់អំណោយ និងសាលាមាយា បង្ហាញថាសោភ័ណភាពឥន្ទ្រប្រស្ថពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះអង្គ។ ត្រឡប់ទៅទ្វារកា មានការរៀបរាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍បន្ថែម៖ មិត្រវិន្ទាទ្រូវបាននាំចេញពីស្តេចប្រជែង, សត្យា(នាគ្នជិតី)បានដោយព្រះអង្គពង្រីកទ្រង់បង្ក្រាបគោព្រៃ៧, ហើយរៀបការជាមួយភទ្រា លក្ខ្មណា និងព្រះនាងជាច្រើនដែលបានសេរី—បើកផ្លូវទៅលីឡាគ្រួសារនិងសម្ព័ន្ធនយោបាយបន្ទាប់។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच एकदा पाण्डवान् द्रष्टुं प्रतीतान् पुरुषोत्तम: । इन्द्रप्रस्थं गत: श्रीमान् युयुधानादिभिर्वृत: ॥ १ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវបានមានព្រះបន្ទូលថា—ម្តងមួយ ដើម្បីទៅទស្សនាព្រះបណ្ឌវៈដែលបានបង្ហាញខ្លួនជាសាធារណៈម្តងទៀត ព្រះបុរសោត្តមដ៏រុងរឿងបានទៅកាន់ឥន្ទ្រប្រស្ថ ដោយមានយុយុធាន និងសហចារីផ្សេងៗអមដំណើរ។
Verse 2
दृष्ट्वा तमागतं पार्था मुकुन्दमखिलेश्वरम् । उत्तस्थुर्युगपद् वीरा: प्राणा मुख्यमिवागतम् ॥ २ ॥
ពេលព្រះបណ្ឌវៈបានឃើញថា ព្រះមុកុន្ទ ព្រះអម្ចាស់នៃសកលលោក បានមកដល់ នោះកូនប្រុសវីររបស់ព្រះព្រឹថាទាំងអស់បានឈរឡើងភ្លាមៗ ដូចអង្គប្រសាទដែលភ្ញាក់ឡើងពេលព្រលឹងដង្ហើម (ប្រាណ) ត្រឡប់មកវិញ។
Verse 3
परिष्वज्याच्युतं वीरा अङ्गसङ्गहतैनस: । सानुरागस्मितं वक्त्रं वीक्ष्य तस्य मुदं ययु: ॥ ३ ॥
វីរបុរសទាំងនោះបានឱបព្រះអច្យុត ហើយការប៉ះពាល់ព្រះកាយរបស់ព្រះអង្គបានលុបបាបរបស់ពួកគេ។ ពេលបានឃើញព្រះមុខដែលញញឹមដោយសេចក្តីស្នេហា ពួកគេក៏ពោរពេញដោយអានន្ទដ៏លើសលប់។
Verse 4
युधिष्ठिरस्य भीमस्य कृत्वा पादाभिवन्दनम् । फाल्गुनं परिरभ्याथ यमाभ्यां चाभिवन्दित: ॥ ४ ॥
បន្ទាប់ពីព្រះអង្គបានគោរពបូជានៅព្រះបាទរបស់យុធិષ્ઠិរ និងភីមៈ ព្រះអង្គបានឱបផាល់គុន (អរជុន) យ៉ាងរឹងមាំ ហើយទទួលការគោរពពីបងប្អូនភ្លោះ នកុល និងសហទេវ។
Verse 5
परमासन आसीनं कृष्णा कृष्णमनिन्दिता । नवोढा व्रीडिता किञ्चिच्छनैरेत्याभ्यवन्दत ॥ ५ ॥
ទ្រៅបទីដ៏គ្មានមន្ទិល ដែលជានារីថ្មីរបស់បណ្ឌវៈ ដោយអៀនខ្មាស់បន្តិច បានដើរយឺតៗទៅជិតព្រះភគវាន ស្រីក្រឹស្ណៈ ដែលអង្គុយលើអាសនៈដ៏ឧត្តម ហើយក្រាបបង្គំ។
Verse 6
तथैव सात्यकि: पार्थै: पूजितश्चाभिवन्दित: । निषसादासनेऽन्ये च पूजिता: पर्युपासत ॥ ६ ॥
ដូចគ្នានេះ សាត្យគី ដែលត្រូវបានបណ្ឌវៈបូជានិងស្វាគមន៍ ក៏អង្គុយលើអាសនៈកិត្តិយស; ហើយសហចររបស់ព្រះអម្ចាស់ផ្សេងៗ ក៏ទទួលកិត្តិយសត្រឹមត្រូវ ហើយអង្គុយតាមទីកន្លែងនានា។
Verse 7
पृथां समागत्य कृताभिवादन- स्तयातिहार्दार्द्रदृशाभिरम्भित: । आपृष्टवांस्तां कुशलं सहस्नुषां पितृष्वसारं परिपृष्टबान्धव: ॥ ७ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់បានទៅជួបព្រះមីងរបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះនាងគុនទី។ ព្រះអង្គបានក្រាបគោរព ហើយគុនទីបានអោបព្រះអង្គដោយភ្នែកសើមពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។ ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈបានសួរសុខទុក្ខគុនទី និងកូនប្រសារនារី ទ្រៅបទី; ហើយពួកនាងក៏សួរព្រះអង្គយ៉ាងលម្អិតអំពីញាតិមិត្តនៅទ្វារកា។
Verse 8
तमाह प्रेमवैक्लव्यरुद्धकण्ठाश्रुलोचना । स्मरन्ती तान् बहून् क्लेशान् क्लेशापायात्मदर्शनम् ॥ ८ ॥
ដោយត្រូវសេចក្តីស្រឡាញ់គ្របដណ្ដប់ កុនទីមានបំពង់កតឹង និងភ្នែកពេញដោយទឹកភ្នែក។ នាងរំលឹកដល់ទុក្ខលំបាកជាច្រើនដែលនាង និងកូនប្រុសបានឆ្លងកាត់ ហើយបាននិយាយទៅកាន់ព្រះភគវាន ស្រីក្រឹស្ណៈ ដែលបង្ហាញព្រះអង្គដើម្បីបំបាត់ទុក្ខរបស់ភក្ត។
Verse 9
तदैव कुशलं नोऽभूत् सनाथास्ते कृता वयम् । ज्ञतीन् न: स्मरता कृष्ण भ्राता मे प्रेषितस्त्वया ॥ ९ ॥
[គុនទីបាននិយាយ:] ឱ ក្រឹស្ណៈ សុខសាន្តរបស់យើងបានកើតឡើងតែពេលដែលព្រះអង្គបានរំលឹកយើងជាញាតិរបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គបានផ្ញើបងប្រុសរបស់ខ្ញុំមកកាន់យើង ដើម្បីផ្តល់ការការពារ; ដូច្នេះយើងក្លាយជាមានទីពឹង។
Verse 10
न तेऽस्ति स्वपरभ्रान्तिर्विश्वस्य सुहृदात्मन: । तथापि स्मरतां शश्वत् क्लेशान् हंसि हृदि स्थित: ॥ १० ॥
ឱ ព្រះមិត្តសុចរិត និងព្រះបរមាត្មានៃសកលលោក! សម្រាប់ព្រះអង្គ មិនមានភាពភាន់ច្រឡំថា ‘យើង-គេ’ ទេ; ទោះយ៉ាងណា ព្រះអង្គស្ថិតក្នុងបេះដូងសត្វទាំងអស់ ហើយបំបាត់ទុក្ខរបស់អ្នកដែលរំលឹកព្រះអង្គជានិច្ច។
Verse 11
युधिष्ठिर उवाच किं न आचरितं श्रेयो न वेदाहमधीश्वर । योगेश्वराणां दुर्दर्शो यन्नो दृष्ट: कुमेधसाम् ॥ ११ ॥
យុធិષ્ઠិរ បានពោលថា៖ ឱ ព្រះអធិឥશ્વរ! ខ្ញុំជាមនុស្សបញ្ញាទាប មិនដឹងថា យើងបានធ្វើកុសលអ្វីទេ ដើម្បីបានឃើញព្រះអង្គ ដែលសូម្បីតែយោគេស្វរ ក៏កម្របានឃើញ។
Verse 12
इति वै वार्षिकान् मासान् राज्ञा सोऽभ्यर्थित: सुखम् । जनयन् नयनानन्दमिन्द्रप्रस्थौकसां विभु: ॥ १२ ॥
ដោយសារស្តេចអង្វរដោយសេចក្តីរីករាយ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអំណាចបានស្នាក់នៅក្នុងឥន្ទ្រប្រស្ថា ក្នុងខែរដូវវស្សា ដោយសុខសាន្ត ហើយបង្កើតសេចក្តីរីករាយដល់ភ្នែករបស់ប្រជាជនក្នុងក្រុង។
Verse 13
एकदा रथमारुह्य विजयो वानरध्वजम् । गाण्डीवं धनुरादाय तूणौ चाक्षयसायकौ ॥ १३ ॥ साकं कृष्णेन सन्नद्धो विहर्तुं विपिनं महत् । बहुव्यालमृगाकीर्णं प्राविशत् परवीरहा ॥ १४ ॥
ម្តងមួយ អរជុន អ្នកសម្លាប់វីរបុរសសត្រូវ បានពាក់អាវុធការពារ ឡើងលើរទេះមានទង់ហនុមាន កាន់ធ្នូគាណ្ឌីវ និងយកកន្ត្រកព្រួញពីរដែលមិនអស់; រួចស្នាក់ស្នាលជាមួយព្រះស្រីក្រឹស្ណា ចូលទៅក្នុងព្រៃធំដែលពោរពេញដោយសត្វសាហាវ ដើម្បីកម្សាន្ត។
Verse 14
एकदा रथमारुह्य विजयो वानरध्वजम् । गाण्डीवं धनुरादाय तूणौ चाक्षयसायकौ ॥ १३ ॥ साकं कृष्णेन सन्नद्धो विहर्तुं विपिनं महत् । बहुव्यालमृगाकीर्णं प्राविशत् परवीरहा ॥ १४ ॥
ម្តងមួយ អរជុន អ្នកសម្លាប់វីរបុរសសត្រូវ បានពាក់អាវុធការពារ ឡើងលើរទេះមានទង់ហនុមាន កាន់ធ្នូគាណ្ឌីវ និងយកកន្ត្រកព្រួញពីរដែលមិនអស់; រួចស្នាក់ស្នាលជាមួយព្រះស្រីក្រឹស្ណា ចូលទៅក្នុងព្រៃធំដែលពោរពេញដោយសត្វសាហាវ ដើម្បីកម្សាន្ត។
Verse 15
तत्राविध्यच्छरैर्व्याघ्रान् शूकरान् महिषान् रुरून् । शरभान् गवयान् खड्गान् हरिणान् शशशल्लकान् ॥ १५ ॥
នៅក្នុងព្រៃនោះ អរជុនបានបាញ់ដោយព្រួញរបស់គាត់ បាញ់ទម្លាក់ខ្លា ជ្រូកព្រៃ ក្របីព្រៃ រួមទាំង រុរុ សរភៈ កវាយៈ កណ្ដៀរ (រមាស) ក្តាន់ ទន្សាយ និងសល្លក (មេន)។
Verse 16
तान् निन्यु: किङ्करा राज्ञे मेध्यान् पर्वण्युपागते । तृट्परीत: परिश्रान्तो बिभत्सुर्यमुनामगात् ॥ १६ ॥
អ្នកបម្រើបានយកសត្វដែលសម្លាប់ហើយ—សមស្របសម្រាប់បូជាយញ្ញនៅពេលពិធីពិសេស—ទៅជូនព្រះរាជា យុធិષ્ઠិរ។ បន្ទាប់មក អរជុនដែលស្រេកទឹក និងនឿយហត់ បានទៅកាន់ច្រាំងទន្លេយមុនា។
Verse 17
तत्रोपस्पृश्य विशदं पीत्वा वारि महारथौ । कृष्णौ ददृशतु: कन्यां चरन्तीं चारुदर्शनाम् ॥ १७ ॥
នៅទីនោះ មហារថីទាំងពីរ ‘ក្រឹෂ្ណទាំងពីរ’ (ព្រះក្រឹෂ្ណ និង អរជុន) បានងូតទឹក ហើយផឹកទឹកស្អាតថ្លា។ បន្ទាប់មក ពួកគេបានឃើញក្មេងស្រីម្នាក់មានរូបសម្រស់ល្អ កំពុងដើរនៅជិតៗ។
Verse 18
तामासाद्य वरारोहां सुद्विजां रुचिराननाम् । पप्रच्छ प्रेषित: सख्या फाल्गुन: प्रमदोत्तमाम् ॥ १८ ॥
តាមការផ្ញើរបស់មិត្តភក្តិ ផាល់គុន (អរជុន) បានចូលទៅជិតនារីដ៏ល្អឥតខ្ចោះនោះ—មានចង្កេះស្រស់ស្អាត ធ្មេញល្អ និងមុខមាត់គួរជាទស្សនា—ហើយសួរដូច្នេះ។
Verse 19
का त्वं कस्यासि सुश्रोणि कुतो वा किं चिकीर्षसि । मन्ये त्वां पतिमिच्छन्तीं सर्वं कथय शोभने ॥ १९ ॥
[អរជុនបាននិយាយ:] ឱ នារីចង្កេះស្រស់ស្អាត! អ្នកជានរណា? ជាកូនស្រីរបស់អ្នកណា ហើយមកពីទីណា? អ្នកមកធ្វើអ្វីនៅទីនេះ? ខ្ញុំគិតថា អ្នកកំពុងស្វែងរកស្វាមី។ ឱ ស្រីស្រស់, សូមប្រាប់អស់ទាំងអ្វី។
Verse 20
श्रीकालिन्द्युवाच अहं देवस्य सवितुर्दुहिता पतिमिच्छती । विष्णुं वरेण्यं वरदं तप: परममास्थित: ॥ २० ॥
ព្រះនាង កាលិន្ទី បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ខ្ញុំជាព្រះកញ្ញារបស់ព្រះសុរិយទេវ។ ខ្ញុំប្រាថ្នាព្រះវិស្ណុ អង្គដ៏ប្រសើរ និងប្រទានពរ ជាស្វាមី; ដូច្នេះខ្ញុំកំពុងបំពេញតបៈដ៏ខ្លាំងក្លា។
Verse 21
नान्यं पतिं वृणे वीर तमृते श्रीनिकेतनम् । तुष्यतां मे स भगवान् मुकुन्दोऽनाथसंश्रय: ॥ २१ ॥
ឱ វីរៈបុរស! ខ្ញុំមិនជ្រើសរើសស្វាមីផ្សេងទៀតឡើយ ក្រៅពីព្រះអង្គដែលជាទីស្ថិតនៃព្រះស្រី (លក្ខ្មី)។ សូមព្រះមុកុន្ទៈ ជាទីពឹងរបស់អ្នកអស់ទីពឹង ប្រទានព្រះអនុគ្រោះដល់ខ្ញុំ។
Verse 22
कालिन्दीति समाख्याता वसामि यमुनाजले । निर्मिते भवने पित्रा यावदच्युतदर्शनम् ॥ २२ ॥
ខ្ញុំមាននាមថា កាលិន្ទី។ ខ្ញុំរស់នៅក្នុងវិមានដែលឪពុកបានសាងសង់ឲ្យ ខាងក្នុងទឹកទន្លេយមុនា ហើយខ្ញុំនឹងស្នាក់នៅទីនោះរហូតដល់បានឃើញព្រះអច្យុត។
Verse 23
तथावदद् गुडाकेशो वासुदेवाय सोऽपि ताम् । रथमारोप्य तद् विद्वान् धर्मराजमुपागमत् ॥ २३ ॥
ព្រះសុកទេវ គោស្វាមី បន្តថា៖ អរជុន (គុដាកេស) បានប្រាប់រឿងទាំងអស់ដល់ព្រះវាសុទេវ ទោះព្រះអង្គបានជ្រាបរួចហើយក៏ដោយ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានអញ្ជើញកាលិន្ទីឡើងលើរថ ហើយទៅជួបព្រះរាជា យុធិષ્ઠិរ ដែលជាធម្មរាជ។
Verse 24
यदैव कृष्ण: सन्दिष्ट: पार्थानां परमाद्भुतम् । कारयामास नगरं विचित्रं विश्वकर्मणा ॥ २४ ॥
ព្រះសុកទេវ គោស្វាមី បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ តាមសំណើរបស់ព្រះបណ្ឌវៈ ព្រះក្រឹស្ណៈបានបញ្ជាឲ្យព្រះវិશ્વកರ್ಮា សាងសង់ទីក្រុងដ៏អស្ចារ្យ និងវិចិត្រចម្រុះយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 25
भगवांस्तत्र निवसन् स्वानां प्रियचिकीर्षया । अग्नये खाण्डवं दातुमर्जुनस्यास सारथि: ॥ २५ ॥
ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិបតីបានស្នាក់នៅទីក្រុងនោះមួយរយៈ ដើម្បីបំពេញព្រះហឫទ័យឲ្យសាវកភក្តិរបស់ព្រះអង្គរីករាយ។ ម្តងមួយ ព្រះស្រីក្រឹស្ណាចង់ប្រគេនព្រៃខាណ្ឌវៈជាអំណោយដល់អគ្គិ ដូច្នេះព្រះអង្គបានក្លាយជាសារថីរបស់អរជុន។
Verse 26
सोऽग्निस्तुष्टो धनुरदाद्धयान् श्वेतान् रथं नृप । अर्जुनायाक्षयौ तूणौ वर्म चाभेद्यमस्त्रिभि: ॥ २६ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ អគ្គិដែលពេញព្រះហឫទ័យបានប្រគល់ដល់អរជុន ធ្នូ មេឃសេះពណ៌ស រទេះសង្គ្រាម កន្ត្រកព្រួញពីរដែលមិនអស់ និងអាវក្រោះដែលអាវុធមិនអាចចាក់បំបែកបាន។
Verse 27
मयश्च मोचितो वह्ने: सभां सख्य उपाहरत् । यस्मिन् दुर्योधनस्यासीज्जलस्थलदृशिभ्रम: ॥ २७ ॥
ពេលមាយា អសុរ ត្រូវបានមិត្តអរជុនសង្គ្រោះពីភ្លើង គាត់បាននាំយកសាលាសន្និបាតមួយមកប្រគល់ជាអំណោយ; នៅទីនោះក្រោយមក ទុរយោធននឹងច្រឡំឃើញទឹកជាដីរឹង។
Verse 28
स तेन समनुज्ञात: सुहृद्भिश्चानुमोदित: । आययौ द्वारकां भूय: सात्यकिप्रमुखैर्वृत: ॥ २८ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះក្រឹស្ណា ទទួលបានការអនុញ្ញាតពីអរជុន និងការយល់ព្រមពីសាច់ញាតិមិត្តសុហൃദទាំងឡាយ ហើយបានត្រឡប់ទៅទ្វារកាវិញ ដោយមានសាត្យគីជាមុខ និងពួកបរិវារជុំវិញ។
Verse 29
अथोपयेमे कालिन्दीं सुपुण्यर्त्वृक्ष ऊर्जिते । वितन्वन् परमानन्दं स्वानां परममङ्गल: ॥ २९ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់ដ៏មង្គលបំផុត បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយកាលិន្ទី នៅថ្ងៃដ៏បរិសុទ្ធជាទីបំផុត ដែលរដូវ នក្ខត្រ និងការរៀបចំរបស់ព្រះអាទិត្យនិងវត្ថុមេឃផ្សេងៗទាំងអស់សុទ្ធតែជាសុភមង្គល; ដោយវិធីនេះ ព្រះអង្គបានបំពេញសេចក្តីអានន្ទដ៏លើសលប់ដល់សាវកភក្តិរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 30
विन्द्यानुविन्द्यावावन्त्यौ दुर्योधनवशानुगौ । स्वयंवरे स्वभगिनीं कृष्णे सक्तां न्यषेधताम् ॥ ३० ॥
វិន្ធ្យ និង អនុវិន្ធ្យ ជាសហព្រះមហាក្សត្រនៃអវន្តី ជាអ្នកតាមដូរយោធន។ នៅពិធីស្វយំវរ ពួកគេហាមប្អូនស្រីដែលស្រឡាញ់ព្រះក្រឹស្ណ មិនឲ្យជ្រើសព្រះអង្គ។
Verse 31
राजाधिदेव्यास्तनयां मित्रविन्दां पितृष्वसु: । प्रसह्य हृतवान् कृष्णो राजन् राज्ञां प्रपश्यताम् ॥ ३१ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ព្រះក្រឹស្ណបានយកព្រះនាងមិត្រវិន្ដា កូនស្រីរបស់ព្រះមាតាបងប្អូនឪពុក (រាជាធិទេវី) ដោយបង្ខំ នៅមុខព្រះមហាក្សត្រគូប្រជែងទាំងឡាយ។
Verse 32
नग्नजिन्नाम कौशल्य आसीद् राजातिधार्मिक: । तस्य सत्याभवत् कन्या देवी नाग्नजिती नृप ॥ ३२ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! នៅកោសល មានព្រះមហាក្សត្រដ៏សុចរិតឈ្មោះ នគ្នជិត។ ព្រះកញ្ញារបស់ព្រះអង្គមាននាម សត្យា ហើយគេក៏ហៅថា ទេវី នាគ្នជិតី។
Verse 33
न तां शेकुर्नृपा वोढुमजित्वा सप्त गोवृषान् । तीक्ष्णशृङ्गान् सुदुर्धर्षान् वीर्यगन्धासहान् खलान् ॥ ३३ ॥
ព្រះមហាក្សត្រដែលមកសុំរៀបការមិនអាចបាននាងទេ លុះត្រាតែឈ្នះគោព្រៃ ៧ ក្បាលដែលមានស្នែងមុត និងសាហាវខ្លាំង។ ពួកវាឃោរឃៅ មិនអាចគ្រប់គ្រងបាន ហើយមិនអត់ធ្មត់សូម្បីក្លិនអ្នកក្លាហាន។
Verse 34
तां श्रुत्वा वृषजिल्लभ्यां भगवान् सात्वतां पति: । जगाम कौशल्यपुरं सैन्येन महता वृत: ॥ ३४ ॥
ពេលព្រះភគវាន ស្រីក្រឹស្ណា ព្រះអម្ចាស់នៃពួកវៃಷ្ណវ បានឮអំពីព្រះនាងដែលអាចទទួលបានដោយអ្នកឈ្នះគោព្រៃទាំងនោះ ព្រះអង្គបានយាងទៅកាន់រាជធានីកោសល្យ ដោយមានកងទ័ពធំអមជុំវិញ។
Verse 35
स कोशलपति: प्रीत: प्रत्युत्थानासनादिभि: । अर्हणेनापि गुरुणा पूजयन् प्रतिनन्दित: ॥ ३५ ॥
ព្រះមហាក្សត្រកោសលា បានរីករាយយ៉ាងខ្លាំងពេលឃើញព្រះស្រីក្រឹស្ណៈ។ ព្រះអង្គបានក្រោកពីរាជសីហាសន៍ ប្រគេនអាសនៈកិត្តិយស និងបូជាដោយគ្រឿងសក្ការៈនិងអំណោយមានតម្លៃ; ហើយព្រះភគវាន ក្រឹស្ណៈក៏បានស្វាគមន៍ព្រះមហាក្សត្រដោយកិត្តិយសដែរ។
Verse 36
वरं विलोक्याभिमतं समागतं नरेन्द्रकन्या चकमे रमापतिम् । भूयादयं मे पतिराशिषोऽनल: करोतु सत्या यदि मे धृतो व्रत: ॥ ३६ ॥
ព្រះរាជកុមារីបានឃើញបុរសដែលនាងប្រាថ្នាចង់បានមកដល់ ក៏ប្រាថ្នាព្រះស្រីក្រឹស្ណៈ ព្រះស្វាមីនៃព្រះរាមា (លក្ខ្មី) ជាស្វាមី។ នាងអធិស្ឋានថា «សូមព្រះអង្គក្លាយជាប្តីរបស់ខ្ញុំ; ប្រសិនបើខ្ញុំបានរក្សាវ្រតសច្ចៈ សូមអគ្គិពិសុទ្ធនេះបំពេញក្តីសង្ឃឹមរបស់ខ្ញុំ»។
Verse 37
यत्पादपङ्कजरज: शिरसा बिभर्ति श्रीरब्जज: सगिरिश: सहलोकपालै: । लीलातनु: स्वकृतसेतुपरीप्सया य: कालेऽदधत्स भगवान् मम केन तुष्येत् ॥ ३७ ॥
ធូលីពីផ្កាឈូកនៃព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គ ត្រូវបានព្រះលក្ខ្មី ព្រះព្រហ្មដែលកើតពីផ្កាឈូក ព្រះសិវៈ (គិរីស) និងអធិការការពារពិភពលោកទាំងឡាយ ដាក់លើក្បាល។ ហើយដើម្បីការពារស្ពានធម៌ដែលព្រះអង្គបានស្ថាបនាផ្ទាល់ ព្រះអង្គទទួលយករូបកាយលីឡាតាមកាលៈ—តើខ្ញុំអាចធ្វើដូចម្តេចឲ្យព្រះភគវាននោះពេញព្រះហឫទ័យចំពោះខ្ញុំ?
Verse 38
अर्चितं पुनरित्याह नारायण जगत्पते । आत्मानन्देन पूर्णस्य करवाणि किमल्पक: ॥ ३८ ॥
ព្រះរាជា នគ្នជិត បានបូជាព្រះអង្គតាមវិធីសាស្ត្រយ៉ាងត្រឹមត្រូវសិន ហើយបន្ទាប់មកទូលថា «ឱ ព្រះនារាយណៈ ម្ចាស់លោក! ព្រះអង្គពេញលេញដោយអានន្ទៈវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គឯង; ដូច្នេះ មនុស្សតូចតាចនេះអាចធ្វើអ្វីសម្រាប់ព្រះអង្គបាន?»
Verse 39
श्रीशुक उवाच तमाह भगवान् हृष्ट: कृतासनपरिग्रह: । मेघगम्भीरया वाचा सस्मितं कुरुनन्दन ॥ ३९ ॥
ព្រះសុកទេវ គោស្វាមី បានមានប្រសាសន៍ថា «ឱ កូនចៅជាទីស្រឡាញ់នៃកុរុ! ព្រះភគវានបានរីករាយ ហើយបន្ទាប់ពីទទួលអាសនៈសុខស្រួល ព្រះអង្គបានញញឹម ហើយមានព្រះវាចាដ៏ជ្រៅដូចសំឡេងមេឃគ្រហឹម ដើម្បីទូលទៅកាន់ព្រះរាជា»។
Verse 40
श्रीभगवानुवाच नरेन्द्र याच्ञा कविभिर्विगर्हिता राजन्यबन्धोर्निजधर्मवर्तिन: । तथापि याचे तव सौहृदेच्छया कन्यां त्वदीयां न हि शुल्कदा वयम् ॥ ४० ॥
ព្រះបរមមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះមហាក្សត្រអធិរាជនៃមនុស្សទាំងឡាយ អ្នកប្រាជ្ញបានរិះគន់ការសុំសេចក្តីស្រឡាញ់សម្រាប់អ្នកក្សត្រដែលឈរលើធម៌របស់ខ្លួន។ ទោះយ៉ាងណា ដោយប្រាថ្នាមិត្តភាពរបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំសូមព្រះកញ្ញារបស់ព្រះអង្គ ដោយមិនផ្តល់ថ្លៃសូត្រឬអំណោយឡើយ។
Verse 41
श्रीराजोवाच कोऽन्यस्तेऽभ्यधिको नाथ कन्यावर इहेप्सित: । गुणैकधाम्नो यस्याङ्गे श्रीर्वसत्यनपायिनी ॥ ४१ ॥
ព្រះរាជាបានទូលថា៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់ តើមានអ្នកណាអាចជាស្វាមីល្អជាងព្រះអង្គសម្រាប់ព្រះកញ្ញារបស់ខ្ញុំ? ព្រះអង្គជាទីស្ថិតនៃគុណធម៌អធិលោកទាំងអស់ ហើយព្រះនាងស្រីលក្ខ្មីស្ថិតលើព្រះវរកាយព្រះអង្គ ដោយមិនដែលចាកចេញ។
Verse 42
किन्त्वस्माभि: कृत: पूर्वं समय: सात्वतर्षभ । पुंसां वीर्यपरीक्षार्थं कन्यावरपरीप्सया ॥ ४२ ॥
ប៉ុន្តែ ឱ មេដឹកនាំនៃសាត្វតៈ ដើម្បីកំណត់ស្វាមីសមរម្យសម្រាប់ព្រះកញ្ញារបស់ខ្ញុំ យើងបានដាក់លក្ខខណ្ឌមួយជាមុន ដើម្បីសាកល្បងកម្លាំងវីរភាពរបស់អ្នកសុំរៀបការ។
Verse 43
सप्तैते गोवृषा वीर दुर्दान्ता दुरवग्रहा: । एतैर्भग्ना: सुबहवो भिन्नगात्रा नृपात्मजा: ॥ ४३ ॥
ឱ វីរបុរស គោឈ្មោលទាំងប្រាំពីរនេះព្រៃសាហាវ យ៉ាងលំបាកក្នុងការបង្រាប និងមិនងាយគ្រប់គ្រង។ ពួកវាបានផ្តួលព្រះរាជបុត្រច្រើន ដោយបំបាក់អវយវៈរបស់ពួកគេ។
Verse 44
यदिमे निगृहीता: स्युस्त्वयैव यदुनन्दन । वरो भवानभिमतो दुहितुर्मे श्रिय:पते ॥ ४४ ॥
ប្រសិនបើព្រះអង្គអាចបង្រាបពួកវាបានដោយព្រះអង្គផ្ទាល់ ឱ ព្រះរាជវង្សយទុ នោះឱ ព្រះស្រីបតី ព្រះអង្គនឹងជាគូស្វាមីសមរម្យសម្រាប់ព្រះកញ្ញារបស់ខ្ញុំជាក់ជាមិនខាន។
Verse 45
एवं समयमाकर्ण्य बद्ध्वा परिकरं प्रभु: । आत्मानं सप्तधा कृत्वा न्यगृह्णाल्लीलयैव तान् ॥ ४५ ॥
ពេលព្រះអម្ចាស់បានឮលក្ខខណ្ឌនោះ ព្រះអង្គបានរឹតព្រះវស្ត្រឲ្យតឹង បែងព្រះអង្គជាប្រាំពីររូប ហើយបានបង្ក្រាបគោឈ្មោលទាំងនោះដោយលីឡាយ៉ាងងាយស្រួល។
Verse 46
बद्ध्वा तान् दामभि: शौरिर्भग्नदर्पान् हतौजस: । व्यकर्षल्लीलया बद्धान् बालो दारुमयान् यथा ॥ ४६ ॥
ព្រះសោរីបានចងគោឈ្មោលទាំងនោះដោយខ្សែ; មោទនភាព និងកម្លាំងរបស់ពួកវាបានបាក់បែក។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានទាញពួកវាដោយលីឡា ដូចក្មេងតូចទាញគោឈ្មោលប្រដាប់លេងធ្វើពីឈើ។
Verse 47
तत: प्रीत: सुतां राजा ददौ कृष्णाय विस्मित: । तां प्रत्यगृह्णाद् भगवान् विधिवत् सदृशीं प्रभु: ॥ ४७ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះរាជាដែលពេញចិត្ត និងភ្ញាក់ផ្អើល បានប្រគល់ព្រះកញ្ញារបស់ព្រះអង្គដល់ព្រះក្រឹស្ណ។ ព្រះភគវាន ព្រះអម្ចាស់ បានទទួលយកកូនក្រមុំដ៏សមស្របនោះតាមពិធីវេដៈយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។
Verse 48
राजपत्न्यश्च दुहितु: कृष्णं लब्ध्वा प्रियं पतिम् । लेभिरे परमानन्दं जातश्च परमोत्सव: ॥ ४८ ॥
ព្រះមហេសីទាំងឡាយរបស់ព្រះរាជា បានទទួលសេចក្តីអានន្ទដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ព្រោះព្រះកញ្ញាបានព្រះក្រឹស្ណជាព្រះស្វាមីជាទីស្រឡាញ់ ហើយបរិយាកាសមហោស្រពដ៏អស្ចារ្យក៏កើតឡើង។
Verse 49
शङ्खभेर्यानका नेदुर्गीतवाद्यद्विजाशिष: । नरा नार्य: प्रमुदिता: सुवास:स्रगलङ्कृता: ॥ ४९ ॥
ស័ង្ខ ត្រែ និងស្គរ បានលាន់ឮកងរំពង រួមទាំងបទចម្រៀង និងតន្ត្រី ហើយមានសំឡេងព្រះព្រាហ្មណ៍ប្រសិទ្ធពរ។ បុរសនារីទាំងឡាយសប្បាយរីករាយ តុបតែងដោយសម្លៀកបំពាក់ល្អ និងកម្រងផ្កា។
Verse 50
दशधेनुसहस्राणि पारिबर्हमदाद् विभु: । युवतीनां त्रिसाहस्रं निष्कग्रीवसुवाससम् ॥ ५० ॥ नवनागसहस्राणि नागाच्छतगुणान् रथान् । रथाच्छतगुणानश्वानश्वाच्छतगुणान् नरान् ॥ ५१ ॥
ជាសំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ព្រះរាជានាគ្នជិតដ៏មានអานุភាព បានប្រទានគោមួយម៉ឺនក្បាល និងនារីបម្រើវ័យក្មេងបីពាន់នាក់ ពាក់ខ្សែកមាស និងស្លៀកពាក់ល្អប្រណិត។
Verse 51
दशधेनुसहस्राणि पारिबर्हमदाद् विभु: । युवतीनां त्रिसाहस्रं निष्कग्रीवसुवाससम् ॥ ५० ॥ नवनागसहस्राणि नागाच्छतगुणान् रथान् । रथाच्छतगुणानश्वानश्वाच्छतगुणान् नरान् ॥ ५१ ॥
ព្រះองค์ក៏ប្រទានដំរីប្រាំបួនពាន់ក្បាល ហើយប្រទានរទេះសង្គ្រាមច្រើនជាងដំរីមួយរយដង; សេះច្រើនជាងរទេះមួយរយដង; និងបម្រើប្រុសច្រើនជាងសេះមួយរយដង។
Verse 52
दम्पती रथमारोप्य महत्या सेनया वृतौ । स्नेहप्रक्लिन्नहृदयो यापयामास कोशल: ॥ ५२ ॥
ព្រះរាជានៃកោសល ដែលបេះដូងទន់ល្ហែមដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ បានអញ្ជើញគូប្តីប្រពន្ធឡើងលើរទេះ ហើយបញ្ជូនទៅដោយមានកងទ័ពធំមួយព័ទ្ធជុំវិញ។
Verse 53
श्रुत्वैतद् रुरुधुर्भूपा नयन्तं पथि कन्यकाम् । भग्नवीर्या: सुदुर्मर्षा यदुभिर्गोवृषै: पुरा ॥ ५३ ॥
ពេលបានឮដូច្នេះ ព្រះមហាក្សត្រដែលមិនអាចទ្រាំបាន—ដែលកម្លាំងបានត្រូវយទុវីរបំបាក់មុនមក—បានព្យាយាមរារាំងព្រះក្រឹស្ណៈតាមផ្លូវ ខណៈព្រះองค์នាំកូនក្រមុំត្រឡប់; ប៉ុន្តែយទុវីរបានបំបាក់កម្លាំងពួកគេម្តងទៀត។
Verse 54
तानस्यत: शरव्रातान् बन्धुप्रियकृदर्जुन: । गाण्डीवी कालयामास सिंह: क्षुद्रमृगानिव ॥ ५४ ॥
អរជុន អ្នកកាន់ធ្នូគាន្ឌីវ ដែលតែងប្រាថ្នាធ្វើឲ្យមិត្តស្និទ្ធព្រះក្រឹស្ណៈពេញព្រះហឫទ័យ បានបណ្តេញសត្រូវដែលបាញ់ព្រួញជាច្រើន ដូចសിംហាបណ្តេញសត្វតូចៗ។
Verse 55
पारिबर्हमुपागृह्य द्वारकामेत्य सत्यया । रेमे यदूनामृषभो भगवान् देवकीसुत: ॥ ५५ ॥
ព្រះក្រឹស្ណៈ ព្រះបុត្រនៃទេវគី និងជាមេដឹកនាំយទុ បានទទួលបារីបර්ហ (ទ្រព្យអាពាហ៍ពិពាហ៍) ហើយនាំសត្យាទៅដ្វារកា រស់នៅដោយសុខសាន្ត។
Verse 56
श्रुतकीर्ते: सुतां भद्रां उपयेमे पितृष्वसु: । कैकेयीं भ्रातृभिर्दत्तां कृष्ण: सन्तर्दनादिभि: ॥ ५६ ॥
ព្រះក្រឹស្ណៈបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយព្រះនាងភទ្រា កូនស្រីរបស់ស្រុតកីរតិ (មីងខាងឪពុក) ជាព្រះនាងនៃកៃកេយៈ នៅពេលបងប្អូននាង ដឹកនាំដោយសន្តរទនៈ បានប្រគេននាងដល់ព្រះองค์។
Verse 57
सुतां च मद्राधिपतेर्लक्ष्मणां लक्षणैर्युताम् । स्वयंवरे जहारैक: स सुपर्ण: सुधामिव ॥ ५७ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះក្រឹស្ណៈបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយលក្ខ្មណា កូនស្រីស្តេចមទ្រ ដែលពោរពេញដោយលក្ខណៈល្អ; ក្នុងពិធីស្វយំវរ ព្រះองค์មកតែម្នាក់ឯង ហើយនាំនាងចេញទៅ ដូចគ្រុឌលួចអម្រឹត។
Verse 58
अन्याश्चैवंविधा भार्या: कृष्णस्यासन् सहस्रश: । भौमं हत्वा तन्निरोधादाहृताश्चारुदर्शना: ॥ ५८ ॥
ដូច្នេះដែរ ព្រះក្រឹស្ណៈមានព្រះមហេសីផ្សេងៗទៀតរាប់ពាន់; បន្ទាប់ពីសម្លាប់ភោមាសុរៈ ព្រះองค์បានដោះលែងកញ្ញាស្រស់ស្អាតដែលត្រូវគេឃុំឃាំង ហើយទទួលពួកនាង។
Frequently Asked Questions
Kuntī articulates the Bhāgavata principle of poṣaṇa: the Lord’s protection operates through His grace, invoked by remembrance (smaraṇa) and relationship. Though Kṛṣṇa is the impartial Supersoul of all, the text emphasizes His special responsiveness to devotees who take shelter of Him, making His ‘remembering’ the devotional way of describing His active guardianship and intervention.
The chapter contrasts attainment-by-effort with attainment-by-grace. Yogic perfection may grant vision of the Lord as Paramātmā, but intimate access to Bhagavān’s personal presence is depicted as bhakti-prasāda—bestowed upon devotees bound to Him by loving service and surrender, as exemplified by the Pāṇḍavas’ familial devotion.
Kālindī is described as the daughter of the sun-god who performs severe penances to obtain Lord Viṣṇu/Kṛṣṇa as her husband, residing in a Yamunā-water mansion until meeting Him. Her account highlights the Bhāgavata motif that sincere vow and single-minded desire for Bhagavān culminate in divine acceptance, integrating ascetic aspiration into household dharma through sacred marriage.
The expansion displays aiśvarya (sovereign divinity) while fulfilling a kṣatriya test of prowess without delay or harm. The episode also functions as a theological sign: the Lord is one yet unlimited, capable of manifesting multiple forms to protect dharma and honor social vows, thereby legitimizing the marriage in the eyes of the royal assembly.
Within the epic kṣatriya context, this is framed as a righteous assertion aligned with the bride’s inclination and the Lord’s dharmic purpose, especially when rival parties obstruct a legitimate choice due to political hostility. The narrative emphasizes that Kṛṣṇa’s actions dismantle adharmic opposition while establishing alliances that support devotee welfare and regional stability.