Adhyaya 255

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे दिव्यानि प्रमाणानि नाम चतुःपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः दायविभागकथनम् अग्निर् उवाच विभागञ्चेत् पिता कुर्यादिच्छया विभजेत् सुतान् ज्येष्ठं वा श्रेष्ठभागेन सर्वे वा स्युः समांशिनः

ដូច្នេះ ក្នុងអគ្និមហាបុរាណ ចប់ជំពូកទី ២៥៤ មានចំណងជើង «ពិធីសាកល្បងទេវៈជាភស្តុតាង»។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី ២៥៥៖ «ការពន្យល់អំពីការបែងចែកមរតក»។ អគ្និបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ បើឪពុកធ្វើការបែងចែក គាត់អាចបែងចែកកូនប្រុសតាមចិត្ត—ឲ្យកូនច្បងបានភាគល្អជាង ឬឲ្យទាំងអស់មានភាគស្មើគ្នា។

Verse 2

यदि दद्यात् समानंशान् कार्याः पत्न्यः समांशिकाः न दत्तं स्त्रीधनं यासां भर्त्रा वा श्वशुरेन वा

បើត្រូវចែកទ្រព្យសម្បត្តិប្តីជាភាគស្មើៗ គួរឲ្យភរិយាទាំងឡាយក្លាយជាអ្នកចែកភាគស្មើ។ ភរិយាណាដែលមិនទទួលស្ត្រីធន (strīdhana) មកពីប្តី ឬពីឪពុកក្មេក ត្រូវផ្គត់ផ្គង់ឲ្យសមស្រប។

Verse 3

शक्तस्थानीहमानस्य किञ्चिद्दत्वा पृथक् क्रिया न्यूनाधिकविभक्तानां धर्म्यश् च पितृना कृतः

ចំពោះអ្នកដែលមានសមត្ថភាព និងស្ថិតនៅទីនេះ បន្ទាប់ពីផ្តល់អ្វីមួយជាភាគសមរម្យហើយ ត្រូវធ្វើពិធីដាច់ដោយឡែក។ ហើយបើមានការចែកភាគមិនស្មើ (តិចឬច្រើន) ត្រូវកែសម្រួលតាមធម៌ ដូចដែលបុព្វបុរសបានកំណត់។

Verse 4

विभजेयुः सुताः पित्रोरूर्ध्वमृक्थमृणं समम् मातुर्दुहितरः शेषमृणात्ताभ्य ऋते ऽन्नयः

បន្ទាប់ពីឪពុកម្តាយស្លាប់ កូនប្រុសទាំងឡាយគួរចែកមរតករួមទាំងបំណុលឲ្យស្មើៗគ្នា។ កូនស្រីរបស់ម្តាយគួរទទួលអ្វីដែលនៅសល់ក្រោយបង់បំណុលរួច លើកលែងតែស្បៀងអាហារ (ធញ្ញជាតិ) ដែលមិនរាប់ចូលក្នុងភាគរបស់ពួកនាង។

Verse 5

पितृद्रव्याविनाशेन यदन्यत् स्वयमर्जयेत् मैत्रमौद्वाहिकञ्चैव दायादानान्न तद्भवेत्

អ្វីៗផ្សេងទៀតដែលបុគ្គលរកបានដោយខ្លួនឯង ដោយមិនបំផ្លាញទ្រព្យឪពុក ក៏ដូចជាអ្វីដែលទទួលបានដោយមិត្តភាព (អំណោយពីមិត្ត) និងអ្វីដែលទទួលបានពាក់ព័ន្ធនឹងអាពាហ៍ពិពាហ៍ មិនក្លាយជាទ្រព្យមរតកសម្រាប់ចែកចាយក្នុងចំណោមអ្នកស្នងទេ។

Verse 6

सामान्यार्थसमुत्थाने विभागस्तु समः स्मृतः अनेकपितृकाणान्तु पितृतो भागकल्पना

នៅពេលទ្រព្យដែលត្រូវចែកកើតឡើងពីប្រភពរួម (ការរកបានរួម) ការបែងចែកត្រូវបានចាត់ទុកថាស្មើៗគ្នា។ ប៉ុន្តែក្នុងករណីអ្នកស្នងមានឪពុកខុសៗគ្នា ការកំណត់ភាគត្រូវធ្វើតាមឪពុករបស់ម្នាក់ៗ។

Verse 7

भूर्यापिता महोपात्ता निबन्धो द्रव्यमेव वा तत्र स्यात् सदृशं स्वाम्यं पितुः पुत्रस्य चोभयोः

មិនថាជាដីដែលឪពុកបានទទួល ឬទ្រព្យដែលរកបានដោយការខិតខំធំ ឬទ្រព្យស្ថិតក្រោមកាតព្វកិច្ច (និបន្ធ) ឬទ្រព្យចល័តធម្មតា—លើទ្រព្យនោះ ឪពុក និងកូនប្រុស មានសិទ្ធិកាន់កាប់ស្រដៀងគ្នា។

Verse 8

विभक्तेषु सुतो जातः सवर्णायां विभागभाक् दृश्याद्वा तद्विभागः स्यादायव्ययविशोधितात्

កូនប្រុសដែលកើតបន្ទាប់ពីការបែងចែកទ្រព្យគ្រួសារ ពីភរិយាវណ្ណៈដូចគ្នា មានសិទ្ធិទទួលភាគ។ ឬមិនដូច្នោះទេ ភាគរបស់គាត់គួរត្រូវកំណត់ពីអ្វីដែលនៅសល់ដែលឃើញបាន បន្ទាប់ពីដកចេញចំណូល និងចំណាយនៃគ្រួសារ។

Verse 9

क्रमादभ्यागतं द्रव्यं हृतमभ्युद्धरेच्च यः दायादेभ्यो न तद्दद्याद्विद्यया लब्धमेव च

អ្នកណាដែលតាមលំដាប់បានយកទ្រព្យដែលត្រូវលួចទៅមកវិញ ហើយមិនប្រគល់ឲ្យអ្នកស្នងមរតកត្រឹមត្រូវទេ—ហើយដូចគ្នានេះផងដែរ ប្រសិនបើលាក់បាំងទ្រព្យដែលបានទទួលដោយវិជ្ជា—គេប្រព្រឹត្តខុសធម៌ និងទទួលការរិះគន់។

Verse 10

पितृभ्यां यस्य यद्दत्तं तत्तस्यैव धनं भवेत् पितुरूर्ध्वं विभजतां माताप्यंशं समं हरेत्

អ្វីណាដែលឪពុកម្តាយបានផ្តល់ឲ្យនរណាម្នាក់ នោះក្លាយជាទ្រព្យផ្ទាល់របស់មនុស្សនោះ។ បន្ទាប់ពីឪពុកស្លាប់ នៅពេលអ្នកស្នងមរតកបែងចែកទ្រព្យ ម្តាយក៏ត្រូវយកភាគស្មើគ្នាផងដែរ។

Verse 11

असंस्कृतास्तु संस्कार्या भ्रातृभिः पूर्वसंस्कृतैः भागिन्यश् च निजादंशाद्दत्वांशन्तु तुरीयकं

ប៉ុន្តែបងប្អូនស្រីដែលមិនទាន់ទទួលសំស្ការ (ពិធីសាសនា ដូចជា ពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាដើម) ត្រូវឲ្យបងប្រុសដែលបានទទួលសំស្ការមុន រៀបចំផ្គត់ផ្គង់ឲ្យត្រឹមត្រូវ។ ហើយបងប្អូនស្រីផងដែរ—បន្ទាប់ពីចេញពីភាគរបស់ខ្លួន—គួរចូលរួមផ្តល់មួយភាគបួន (តុរីយក) សម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់នោះ។

Verse 12

चतुःस्त्रिद्व्येकभागाः स्युर्वर्णशो ब्राह्मणात्मजाः क्षत्रजास्त्रिद्व्येकभागा विड्जास्तु द्व्येकभागिनः

តាមការបែងចែកតាមវណ្ណៈ កូនប្រុសរបស់ព្រាហ្មណ៍ ត្រូវបាននិយាយថាមានភាគ ៤, ៣, ២ និង ១; កូនប្រុសរបស់ក្សត្រិយៈមានភាគ ៣, ២ និង ១; ចំណែកកូនប្រុសរបស់វៃស្យៈមានភាគ ២ និង ១។

Verse 13

अन्योन्यापहृतं द्रव्यं विभक्ते यत्तु दृश्यते तत् पुनस्ते समैर् अंशैर् विभजेरन्निति स्थितिः

នៅពេលទ្រព្យសម្បត្តិដែលបានយកពីគ្នាទៅវិញទៅមក ត្រូវបានឃើញថាបានបែងចែករួចហើយ នោះគេគួរបែងចែកទ្រព្យនោះឡើងវិញដោយភាគស្មើៗគ្នា—នេះជាច្បាប់ដែលបានកំណត់។

Verse 14

अपुत्रेण परक्षेत्रे नियोगोत्पादितः सुतः उभयोरप्यसावृक्थी पिण्डदाता च धर्मतः

កូនប្រុសដែលកើតឡើងដោយនិយោគ (niyoga) ក្នុង «វាល» របស់បុរសផ្សេង (គឺតាមរយៈភរិយារបស់បុរសដែលគ្មានកូន) តាមធម៌ គាត់ជាអ្នកស្នងមរតករបស់ទាំងពីរ ហើយជាអ្នកផ្តល់បិណ្ឌ (piṇḍa) តាមច្បាប់ផងដែរ។

Verse 15

औरसो धर्मपत्नीजस्तत्समः पुत्रिकासुतः क्षेत्रजः क्षेत्रजातस्तु सगोत्रेणेतरेण वा

កូនប្រុសអោរាស (aurasa) គឺកើតពីរាងកាយខ្លួនឯង តាមរយៈភរិយាធម្ម (ភរិយាស្របច្បាប់)។ ស្មើនឹងគាត់ គឺកូនប្រុសរបស់ពុត្រីកា (putrikā) គឺកូនប្រុសដែលកើតពីកូនស្រីដែលត្រូវបានតែងតាំងជាកូនប្រុស។ ចំណែក «ក្សេត្រជ» (kṣetraja) គឺកូនដែលកើតក្នុងភរិយាតាមរយៈបុរសផ្សេង មិនថាជាសហគោត្រ (sagotra) ឬគោត្រផ្សេងក៏ដោយ។

Verse 16

गृहे प्रच्छन्न उत्पन्नो गूढजस्तु सुतः स्मृतः कानीनः कन्यकाजातो मातामहसुतो मतः

កូនប្រុសដែលកើតឡើងដោយលាក់លៀមនៅក្នុងផ្ទះ ត្រូវបានចងចាំថាជា «គូឌ្ឍជ» (gūḍhaja) គឺកូនកើតលាក់។ កូនប្រុសដែលកើតពីក្មេងស្រីមិនទាន់រៀបការ ហៅថា «កានីន» (kānīna) ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកូនប្រុសរបស់ជីតាខាងម្តាយ។

Verse 17

क्षतायामक्षतायां वा जातः पौनर्भवः सुतः दद्यान्माता पिता वा यं स पुत्री दत्तको भवेत्

កូនប្រុសដែលកើតពីស្ត្រីរៀបការឡើងវិញ មិនថា ‘ក្សតា’ (ត្រូវរំលោភតាមពិធី/ច្បាប់) ឬ ‘អក្សតា’ (មិនត្រូវរំលោភ) គេហៅថា កូនប៉ៅនರ್ಭវ (paunarbhava)។ ហើយអ្នកណាដែលម្តាយ ឬឪពុក ប្រគល់ឲ្យ (យកទៅចិញ្ចឹម) គេក្លាយជា កូនចិញ្ចឹមប្រភេទ ‘ពុត្រី-ទត្តក’ (putrī-dattaka) គឺកូនដែលបានប្រគល់ដោយកូនស្រី។

Verse 18

क्रीतश् च ताभ्यां विक्रीतः कृत्रिमः स्यात् स्व्यं कृतः दत्तात्मा तु स्वयं दत्तो गर्भे वित्तः सहोढजः

ក៏ទទួលស្គាល់ផងដែរ ‘កូនដែលបានទិញ’ និង ‘កូនដែលត្រូវបានឪពុកម្តាយទាំងពីរលក់’។ ‘កូនក្រឹត្រីម’ (kṛtrima) គឺកូនដែលត្រូវបានបង្កើតជាកូនដោយការរៀបចំ/កិច្ចព្រមព្រៀង; ហើយ ‘ស្វយំក្រឹត’ (svayaṃ-kṛta) ក៏ដូចគ្នា។ ‘ទត្តាត្មា’ គឺកូនដែលបានប្រគល់ខ្លួនឯង (self-donated)។ ‘គರ್ಭេវិត្ត’ គឺកូនដែលបានកំណត់ទ្រព្យសម្បត្តិឲ្យតាំងពីនៅក្នុងផ្ទៃ។ ‘សហោឍជ’ គឺកូនដែលត្រូវទទួលយកមកជាមួយម្តាយ នៅពេលរៀបការ។

Verse 19

उत्सृष्टो गृह्यते यस्तु सोपविद्धो भवेत् सुतः पिण्डदो ऽंशहरश् चैषां पूर्वाभावे परः परः

កូនដែលត្រូវបានបោះបង់ចោល ហើយបន្ទាប់មកត្រូវគេយកទៅចិញ្ចឹម គេហៅថា កូនអបវិទ្ធ (apaviddha)។ គាត់មានសិទ្ធិបូជាបិណ្ឌ (piṇḍa) និងមានសិទ្ធិទទួលចំណែកមរតកផងដែរ; ហើយក្នុងចំណោមកូនទាំងនេះ បើខ្វះប្រភេទមុន នោះប្រភេទបន្ទាប់តាមលំដាប់ នឹងមានសិទ្ធិជំនួស ដោយបន្តបន្ទាប់។

Verse 20

सजातीयेष्वयं प्रोक्तस्तनयेषु मया विधिः जातो ऽपि दास्यां शूद्रस्य कामतो ऽंशहरो भवेत्

វិធាននេះ ខ្ញុំបានប្រកាសសម្រាប់កូនប្រុសក្នុងវណ្ណៈដូចគ្នា។ ទោះជាកូនដែលកើតពីស្ត្រីទាសីរបស់សូទ្រ (Śūdra) ក៏អាច—តាមចិត្តឪពុក—ក្លាយជាអ្នកទទួលចំណែកមរតកបាន។

Verse 21

मृते पितरि कुर्युस्तं भ्रातरस्त्वर्धभागिकं अभ्रातृको हरेत् सर्वं दुहितॄणां सुतादृते

ពេលឪពុកស្លាប់ បងប្អូនប្រុសគួរធ្វើការបែងចែកនោះ ដោយបងប្អូនប្រុសទទួលបានចំណែកកន្លះៗ។ ប៉ុន្តែបើគ្មានបងប្អូនប្រុស នោះអ្នកម្នាក់អាចយកទ្រព្យទាំងមូលបាន លើកលែងតែកូនប្រុសរបស់កូនស្រី។

Verse 22

पत्नी दुहितरश् चैव पितरो भ्रातरस् तथा तत्सुतो गोत्रजो बन्धुः शिष्यः सब्रह्मचारिणः

ភរិយា កូនស្រីៗ មាតាបិតា និងបងប្អូនប្រុសដូចគ្នា; ក៏មានកូនប្រុសរបស់ពួកគេ សាច់ញាតិមានគោត្រ​ដូចគ្នា (gotra) សាច់ញាតិជិតស្និទ្ធ សិស្ស និងសហព្រហ្មចារី (brahmacārin)។

Verse 23

एषामभावे पूवस्य धनभागुत्तरोत्तरः स्वर्यात्स्य ह्य् अपुत्रस्य सर्ववर्णेष्वयं विधिः

បើខ្វះអ្នកទទួលមរតកទាំងនេះ (ដែលបានរាយមុន) អ្នកបន្ទាប់ពីអ្នកមុន នឹងស្នងចំណែកទ្រព្យតាមលំដាប់សមរម្យ។ វិធាននេះអនុវត្តចំពោះបុរសស្លាប់ដោយគ្មានកូនប្រុស ក្នុងវណ្ណៈទាំងអស់។

Verse 24

वानप्रस्थयतिब्रह्मचारिणामृक्थभागिनः क्रमेणाचार्यसच्छिष्यधर्मभ्रात्रेकतीर्थिनः

អ្នកស្នាក់នៅព្រៃ (vānaprastha) អ្នកបោះបង់លោក (yati) និងសិស្សព្រហ្មចារី (brahmacārin) មានសិទ្ធិទទួលចំណែកមរតក; តាមលំដាប់ ក៏មានគ្រូ អ្នកសិស្សគួរគោរព បងប្រុសមានធម៌ និងអ្នកធ្វើធម្មយាត្រារួមតែម្នាក់ (ទៅកាន់ទីរមណីយ៍បរិសុទ្ធដូចគ្នា)។

Verse 25

संसृष्टिनस्तु संसृष्टी सोदरस्य तु सोदरः दद्याच्चापहेरेच्चांशं जातस्य च मृतस्य च

ក្នុងករណីអ្នករួមទ្រព្យ (saṃsṛṣṭin) អ្នករួមទ្រព្យតែប៉ុណ្ណោះមានសមត្ថភាពដោះស្រាយទ្រព្យរួម; ហើយក្នុងករណីបងប្អូនរួមមាតា បងប្អូនរួមមាតាអាចទាំងផ្តល់ចំណែក និងទាំងទាមទារយកវិញ—ទាំងចំពោះអ្នកទើបកើត និងអ្នកបានស្លាប់។

Verse 26

अन्योदर्यस्तु संसृष्टी नान्योदर्यधनं हरेत् असंसृष्त्यपि चादद्यात्सोदर्यो नान्यमानृजः

បងប្អូនរួមឪពុកតែម្តាយខុស (anyodarya) ដែលស្ថិតក្នុងទ្រព្យរួម (saṃsṛṣṭi) មិនត្រូវយកទ្រព្យរបស់បងប្អូនរួមឪពុកតែម្តាយខុសផ្សេងទៀតឡើយ។ តែបងប្អូនពេញ (រួមមាតា) អាចយកបាន ទោះគ្មានទ្រព្យរួមក៏ដោយ ហើយមិនគួរចាត់ទុកជាមនុស្សចម្លែកទេ។

Verse 27

पतितस्तत्सुतः क्लीवः पङ्गुरुन्मत्तको जडः अन्धो ऽचिकित्स्यरोगाद्या भर्तव्यास्तु निरंशकाः

បុគ្គលធ្លាក់ចុះ (patita) និងកូនប្រុសរបស់គាត់; បុរសអសមត្ថភាពភេទ; ជនពិការ; ជនឆ្កួត; ជនល្ងង់ខ្លៅ; ជនខ្វាក់; និងអ្នករងរោគមិនអាចព្យាបាលបានជាដើម—ទោះមិនមានភាគមរតកក៏ដោយ—ត្រូវបានចិញ្ចឹមថែរក្សា។

Verse 28

औरसाः क्षेत्रजास्त्वेषां निर्दोषा भागहारिणः सुताश् चैषां प्रभर्तव्या यावद्वै भर्तृसात्कृताः

ក្នុងចំណោមពួកនេះ កូនប្រុសស្របច្បាប់ (aurasa) និងកូន kṣetrajā គ្មានកំហុស ហើយមានសិទ្ធិទទួលភាគមរតក។ ហើយកូនរបស់ពួកគេផងដែរ ត្រូវបានចិញ្ចឹមថែរក្សា ដរាបណានៅក្រោមការការពារ និងអំណាចដែលស្វាមី (មេគ្រួសារ) ទទួលស្គាល់។

Verse 29

अपुत्रा योषितश् चैषां भर्तव्याः साधुवृत्तयः निर्वास्या व्यभिचारिण्यः प्रतिकूलास्तथैव च

ហើយក្នុងចំណោមពួកនេះ ប្រពន្ធដែលគ្មានកូន បើមានសីលធម៌ល្អ ត្រូវបានចិញ្ចឹមថែរក្សា; ប៉ុន្តែស្ត្រីផិតក្បត់ និងស្ត្រីដែលប្រឆាំងឬជាសត្រូវចំពោះស្វាមី/គ្រួសារ ត្រូវបណ្តេញចេញ។

Verse 30

पितृमातृपतिभ्रातृदत्तमध्यग्न्युपागतं आधिवेदनिकुञ्चैव स्त्रीधनं परिकीर्तितं

អ្វីដែលឪពុក ម្តាយ ស្វាមី ឬបងប្រុសផ្តល់ឲ្យ និងអ្វីដែលទទួលបាននៅពេលពិធីភ្លើងអាពាហ៍ពិពាហ៍ (agni) ព្រមទាំងអំណោយ ādhivedanika—ទាំងនេះត្រូវបានប្រកាសថាជាទ្រព្យស្ត្រី (strīdhana)។

Verse 31

बन्धुदत्तं तथा शुल्कमन्वाधेयकमेव च अप्रजायामतीतायां बान्धवास्तदवाप्नुयुः

ដូចគ្នានេះផងដែរ អំណោយដែលសាច់ញាតិផ្តល់ឲ្យ ថ្លៃកូនក្រមុំ (śulka) និងអំណោយបន្ថែមក្រោយពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ (anvādheya) ផងដែរ—បើស្ត្រីស្លាប់ដោយគ្មានកូន—សាច់ញាតិ (bāndhavas) នឹងទទួលមរតកទ្រព្យនោះ។

Verse 32

अप्रजास्त्रीधनं भ्रत्तुर्ब्राह्म्यादिषु चतुर्ष्वपि दुहितृणां प्रसूता चेच्छ्रेषे तु पितृगामि तत्

បើស្ត្រីស្លាប់ដោយគ្មានកូន ទ្រព្យស្ត្រីធន (strīdhana) របស់នាងទៅកាន់ប្តី ទោះជាក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍បួនប្រភេទចាប់ពីព្រហ្ម (brāhma) ក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែបើនាងបានបង្កើតកូនស្រី វាត្រូវទៅកាន់កូនស្រីទាំងនោះ; ក្នុងប្រភេទដែលគេរាប់ថា «ល្អឧត្តម» វាទៅកាន់ឪពុកនាង។

Verse 33

दत्वा कन्यां हरन् दण्ड्यो व्ययं दद्याच्च सोदयम् मृतायां दत्तमादद्यात् परिशोध्योभयव्ययम्

បើបុគ្គលណាម្នាក់បានប្រគល់កូនស្រីឲ្យរៀបការ ហើយបន្ទាប់មកវិញយកនាងទៅវិញ គេត្រូវទទួលទណ្ឌកម្ម ហើយត្រូវសងចំណាយទាំងអស់ជាមួយការប្រាក់។ បើកូនស្រីបានស្លាប់ អំណោយអាពាហ៍ពិពាហ៍ដែលបានផ្តល់អាចយកត្រឡប់វិញបាន ហើយត្រូវសងចំណាយទាំងពីរភាគី។

Verse 34

दुर्भिक्षे धर्मकार्ये च व्याधौ संप्रतिरोधके गृहीतं स्त्रीधनं भर्ता न स्त्रिये दातुमर्हति

នៅពេលទុរភិក្ស ការបំពេញកិច្ចធម៌ ឬជំងឺដែលត្រូវការការទប់ស្កាត់ភ្លាមៗ ប្តីដែលបានយកទ្រព្យស្ត្រីធន (strīdhana) របស់ប្រពន្ធ មិនត្រូវបង្ខំឲ្យប្រគល់ត្រឡប់ឲ្យនាងនៅពេលនោះទេ។

Verse 35

अधिवित्तस्त्रियै दद्यादधिवेदनिकं समम् न दत्तं स्रीधनं यस्यै दत्ते त्वर्धं प्रकीर्तितम्

ចំពោះប្រពន្ធដែលលើនាងមានការយកប្រពន្ធមួយទៀតចូលមក (មានប្រពន្ធរួម) គួរផ្តល់សំណងអធិវេទនិក (adhivedanika) ស្មើគ្នា។ បើមិនទាន់បានផ្តល់ទ្រព្យស្ត្រីធន (strīdhana) ដល់នាងពីមុនទេ នោះចំនួនដែលត្រូវផ្តល់ត្រូវបានប្រកាសថា «ពាក់កណ្តាល»។

Verse 36

विभागनिह्नवे ज्ञातिबन्धुसाक्ष्यभिलेखितैः विभागभावना ज्ञेया गृहक्षेत्रैश् च यौतिकैः

នៅពេលការបែងចែកមរតកត្រូវបានបដិសេធ ឬលាក់បាំង គេត្រូវស្វែងយល់អំពីការពិត និងចេតនានៃការបែងចែក ដោយ (១) សក្ខីភាពរបស់ញាតិ និងសាច់ញាតិជិតឆ្ងាយ (២) កំណត់ត្រា និងឯកសារសរសេរ និង (៣) ពិចារណាផ្ទះ ដីស្រែ និងទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនដែលកាន់កាប់ដោយឡែក។