Adhyaya 13: The Genealogy of the Pitṛs and the Determination of Śrāddha Times

Verse 1

धरण्युवाच । एतत् तन्महदाश्चर्यं दृष्ट्वा गौरमुखो मुनिः । ते चापि मणिजाः प्राप्ताः किं फलं तु वरं गुरोः ॥ १३.१ ॥

ダラニーは言った。「その大いなる奇瑞を見て、牟尼ガウラムカは宝珠より生まれたその者たちをも得ました。師よ、その結果の果報とは何ですか—そこから生ずる最上の恩寵（ヴァラ）は何でしょうか。」

Verse 2

कोऽसौ गौरमुखः श्रीमान् मुनिः परमधार्मिकः । किं चकार हरेः कर्म दृष्ट्वाऽसौ मुनिपुङ्गवः ॥ १३.२ ॥

あの輝かしき、面貌清らかな、最上のダルマに篤く帰依する牟尼とは誰か。ハリの御業を見てのち、仙人中の雄たるその牟尼は何をなしたのか。

Verse 3

श्रीवराह उवाच । निमिषेण कृतं कर्म दृष्ट्वा भगवतो मुनिः । आरिराधयिषुर्देवं तमेव प्रययौ वनम् । प्रभासं नाम सोमस्य तीर्थं परमदुर्लभम् ॥ १३.३ ॥

聖なるヴァラーハは言った。至尊の御業が瞬時に成就したのを見て、その牟尼はまさにその神を歓喜させ奉ろうとし、森へと赴いた。月神ソーマの名高きティールタ、プラバーサと呼ばれる、きわめて得難い聖地へ向かったのである。

Verse 4

तत्र दैत्यान्तकृद् देवः प्रोच्यते तीर्थचिन्तकैः । आराधयामास हरिं दैत्यसूदनसंज्ञितम् ॥ १३.४ ॥

そこでは、ティールタを観想する者たちによって、「ダイティヤを滅ぼす神」としてその神格が語られる。まさにその地で、彼は「ダイティヤ殺し」と称されるハリを礼拝した。

Verse 5

तस्याराधयतो देवं हरिं नारायणं प्रभुम् । आजगाम महायोगी मार्कण्डेयो महामुनिः ॥ १३.५ ॥

彼が主—ハリ、ナーラーヤナ、至高の統御者—を礼拝していると、大ヨーギーにして大牟尼マールカンデーヤが到来した。

Verse 6

तं दृष्ट्वाऽभ्यागतं दूरादर्घपाद्येन सो मुनिः । अर्चयामास तं भक्त्या मुदा परमया युतः ॥ १३.६ ॥

遠くから近づくのを見て、その牟尼はアルギャの供物と洗足の水を捧げ、最高の歓喜に満たされつつ、信愛をもって彼を礼拝した。

Verse 7

कौश्यां वृष्यां तदासीनं पप्रच्छेदं मुनिस्तदा । शाधिं मां मुनिशार्दूल किं करोमि महाव्रत ॥ १३.७ ॥

そのとき聖仙は、ヴリシュヤーのカウシュヤーに座している彼に問うた。「教えたまえ、聖仙の中の虎よ——我はいかに行ずべきか。大誓願の御方よ。」

Verse 8

एवमुक्तः स विप्रेन्द्रो मार्कण्डेयो महातपाः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा मुनिं गौरमुखं तदा ॥ १३.८ ॥

かく告げられると、婆羅門の最勝にして大苦行者マールカンデーヤは、そのとき牟尼ガウラムカに、柔らかな言葉で語りかけた。

Verse 9

मार्कण्डेय उवाच । एतदेव महत्कृत्यं यत्सतां सङ्गमो भवेत् । यत्तु सान्देहिकं कार्यं तत्पृच्छस्व महामुने ॥ १३.९ ॥

マールカンデーヤは言った。「まことに大いなる功徳の行いとは、善き人々との交わりが生ずることだ。なお疑いのある事柄があれば、大牟尼よ、そのことを問うがよい。」

Verse 10

गौरमुख उवाच । एते हि पितरो नाम प्रोच्यन्ते वेदवादिभिः । सर्ववर्णेषु सामान्याः उताहोस्मित् पृथक् पृथक् ॥ १३.१० ॥

ガウラムカは言った。「これらは、ヴェーダを説く者たちによって『ピトリ（祖霊）』と称されます。彼らはすべてのヴァルナに共通なのでしょうか、それとも各ヴァルナごとに別々なのでしょうか。」

Verse 11

मार्कण्डेयः । सर्वेषामेव देवानामाद्यो नारायणो गुरुः । तस्माद् ब्रह्मा समुत्पन्नः सोऽपि सप्तासृज्जन्मुनीन् ॥ १३.११ ॥

マールカンデーヤは言った。「すべての神々にとって、ナーラーヤナこそ原初にして師である。そこからブラフマーが生じ、さらにそのブラフマーが自らの存在より七人の聖仙を創出した。」

Verse 12

मां यजस्वेति तेनोक्तास्तदा ते परमेष्ठिना । आत्मनात्मानमेवाग्रे अयजन्त इति श्रुतिः ॥ १३.१२ ॥

そのとき至上の統御者パラメーシュティンは彼らに告げた。「我にヤジュニャ（祭祀）を捧げよ。」これについてシュルティは、初めに彼らが、アートマン（自己）をアートマン自身によって供物として捧げる祭祀を行ったと説く。

Verse 13

तेषां वै ब्रह्मजातानां महावैकारिकर्मणाम् । आशपद् व्यभिचारो हि महान् एष कृतो यतः । प्रभ्रष्टज्ञानिनः सर्वे भविष्यथ न संशयः ॥ १३.१३ ॥

まことに、ブラフマーより生まれ、行為が大いにして変成の力をもつ者たちにおいて、帰依の処に関してこの大いなる逸脱がなされた。ゆえに汝らは皆、知が失墜した者となるであろう。疑いはない。

Verse 14

एवं शप्तास्ततस्ते वै ब्रह्मणात्मसमुद्भवाः । सद्यो वंशकरान् पुत्रानुत्पाद्य त्रिदिवं ययुः ॥ १३.१४ ॥

かくして呪詛を受けるや、ブラフマーの自性より生じた彼らは、ただちに系譜を継ぐ पुत्र（子）をもうけ、のちにトリディヴァ（天界）へと去って行った。

Verse 15

ततस्तेषु प्रयातेषु त्रिदिवं ब्रह्मवादिषु । तत्पुत्राः श्राद्धदानेन तर्पयामासुरञ्जसा ॥ १३.१५ ॥

ついで、ブラフマヴァーディンたちがトリディヴァ（天界）へ赴いた後、その पुत्रたちはシュラーダ（śrāddha）の供養を施して、たやすく彼らを満足させた。

Verse 16

ते च वैमानिकाः सर्वे ब्रह्मणः सप्त मानसाः । तत् पिण्डदानं मन्त्रोक्तं प्रपश्यन्तो व्यवस्थिताः ॥ १३.१६ ॥

また、天上の存在ヴァイマーニカたち—ブラフマーの七人の意生の पुत्र—は皆、侍立して、マントラに則って行われるピンダ（piṇḍa）の供養を見守っていた。

Verse 17

गौरमुख उवाच । ये च ते पितरो ब्रह्मन् यं च कालं समासते । किं यतो वै पितृगणास्तस्मिँल्लोके व्यवस्थिताः ॥ १३.१७ ॥

ガウラムカは言った。「おおブラーフマナよ、汝の祖霊（ピトリ）たちは、いつ集会するのか。いかなる理由によって、ピトリの群れはその世界に定立しているのか。」

Verse 18

मार्कण्डेय उवाच । प्रवर्तन्ते वराः केचिद् देवानां सोमवर्द्धनाः । ते मरीच्यादयः सप्त स्वर्गे ते पितरः स्मृताः ॥ १३.१८ ॥

マールカンデーヤは言った。「ある優れた者たちは、神々のためにソーマを増大させる役として働かされる。その七者—マリーチをはじめとして—は、天においてピトリ（祖霊）として記憶される。」

Verse 19

चत्वारो मूर्त्तिमन्तो वै त्रयस्त्वन्ये ह्यमूर्त्तयः । तेषां लोकनिसर्गं च कीर्त्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.१९ ॥

四者はまことに有形（顕現）であり、他の三者は無形（不顕現）である。彼らの世界の生成を語ろう—それを聞け。

Verse 20

प्रभावं च महर्द्धिं च विस्तरेण निबोध मे । धर्ममूर्तिधरास्तेषां त्रयोऽन्ये परमा गणाः । तेषां नामानि लोकांश्च कीर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.२० ॥

彼らの威光と大いなる繁栄とを、詳しく私から学べ。その中にはさらに、法（ダルマ）を具現して担う三つの至上の群がある。今、その名と世界とを語ろう—聞け。

Verse 21

लोकाः सन्तानकाः नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः । अमूर्त्तयः पितृगणास्ते वै पुत्राः प्रजापतेः ॥ १३.२१ ॥

「サンターナカー（Santānakā）」と名づけられる諸世界があり、そこに光輝ある者たちが住する。かの無形のピトリの群は、まことにプラジャーパティの子らである。

Verse 22

विराजस्य प्रजाश्रेष्ठा वैराजा इति ते स्मृताः ॥ देवानां पितरस्ते हि तान् यजन्तीह देवताः ॥ १३.२२ ॥

彼らはヴィラージャ（Virāja）の子孫のうち最勝の者として記憶され、「ヴァイラージャ（Vairāja）」と称される。まことに彼らは神々のピトリ（祖霊）であり、ここにおいて神々は彼らを礼拝する。

Verse 23

एते वै लोकविभ्रष्टा लोकान् प्राप्य सनातनान् । पुनर्युगशतान्तेषु जायन्ते ब्रह्मवादिनः ॥ १३.२३ ॥

まことに彼らは、かつての世界から逸れ落ちたのち、永遠の諸世界に到達する。そして幾百のユガ周期の終末ごとに、再びブラフマヴァーディン（梵＝Brahmanを説く者、聖教の師）として生まれる。

Verse 24

ते प्राप्य तां स्मृतिं भूयः साध्य योगमनुत्तमम् । चिन्त्य योगगतिं शुद्धां पुनरावृत्तिदुर्लभाम् ॥ १३.२४ ॥

その想起を再び得たなら、彼らは無上のヨーガの修行を培うべきである。輪廻としての反復帰還に縛られた者には得難い、清浄なるヨーガ成就の道程を観想しつつ。

Verse 25

एते स्म पितरः श्राद्धे योगिनां योगवर्द्धनाः । आप्यायितास्तु ते पूर्वं योगं योगबले रतौ ॥ १३.२५ ॥

彼らこそはシュラーダ（śrāddha）儀礼におけるピトリ（祖霊）であり、ヨーギンたちのヨーガを増進させる者である。先に供養され満たされたなら、彼らはヨーガの力を喜ぶ者のヨーガをさらに養う。

Verse 26

तस्माच्छ्राद्धानि देयानि योगिनां योगिसत्तम । एष वै प्रथमः सर्गः सोमपानामनुत्तमः ॥ १३.२६ ॥

それゆえ、最勝のヨーギンよ、ヨーギンたちのために（あるいは彼らに代わって）シュラーダ（śrāddha）の供物を捧げるべきである。これこそ第一の類（または儀礼の区分）であり、ソーマ（Soma）を飲む者たちの中でも無上である。

Verse 27

एते त एकतनवो वर्तन्ते द्विजसत्तमाः । भूर्लोकवासिनां याज्याः स्वर्गलोकनिवासिनः ॥ ब्रह्मपुत्रा मरीच्याद्यास्तेषां याज्या महद्गताः ॥ १३.२७ ॥

おお最勝の二度生まれよ。これらの位階は本質において一つの相をもち、なお機能し続ける。スヴァルガローカに住する者は、ブールローカの住民からの供物を受けるにふさわしい。また彼らに対しては、マリーチをはじめとするブラフマーの子らで、大いなる境地に達した者たちも同様に供養を受けるべき者である。

Verse 28

कल्पवासिकसंज्ञानां तेषामपि जने गताः । सनकाद्यास्ततस्तेषां वैराजास्तपसि स्थिताः । तेषां सत्यगता मुक्ताः इत्येषा पितृसंततिः ॥ १३.२८ ॥

カルパヴァーシカと呼ばれる者たちもまた、有情の世界へと移った。その後、その中のサナカら—ヴァイラージャと称される者たち—はタパス（苦行・修行）に安住した。彼らのうちサティヤ（真実の界）に到った者は解脱した。これがピトリ（祖霊の諸階級）の系統である。

Verse 29

अग्निष्वात्तेति मारीच्या वैराजा बर्हिषंज्ञिताः । सुकालेयापि पितरो वसिष्ठस्य प्रजापतेः । तेऽपि याज्यास्त्रिभिर्वर्णैर्न शूद्रेण पृथक्कृतम् ॥ १३.२९ ॥

マリーチに生まれたアグニシュヴァーッタと呼ばれるピトリ、またバルヒシャドと称されるヴァイラージャ、さらにスカーリヤら—これらもまたプラジャーパティ・ヴァシシュタの祖父たちである。彼らも三つのヴァルナによって供養されるべきであるが、シュードラが別立てに行うべきではない。

Verse 30

वर्णत्रयाभ्यनुज्ञातः शूद्रः सर्वान् पितॄन् यजेत् । न तु तस्य पृथक् सन्ति पितरः शूद्रजातयः ॥ १३.३० ॥

三つの上位ヴァルナの許可を得たなら、シュードラもすべてのピトリに供養を行ってよい。しかし彼には、「シュードラの系統」として特に区別された別個の祖霊群は存在しない。

Verse 31

मुक्तश्चेतनको ब्रह्मन् ननु विप्रेषु दृश्यते । विशेषशास्त्रदृष्ट्या तु पुराणानां च दर्शनात् ॥ १३.३१ ॥

おおブラーフマナよ。学識あるヴィプラの間で、解脱者（ムクタ）はなお覚知（チェータナ）を保つと観察されるではないか。されどその差別は、特定のシャーストラの見地によって、またプラーナに見られる証言によって理解されるべきである。

Verse 32

एवं ऋषिस्तुतैः शास्त्रं ज्ञात्वा याज्यकसम्भवान् । स्वयं सृष्ट्यां स्मृतिर्लब्धा पुत्राणां ब्रह्मणा ततः । परं निर्वाणमापन्नास्तेऽपि ज्ञानेन एव च ॥ १३.३२ ॥

かくして、聖仙（ṛṣi）らに讃えられる教え――供犠（yajña）において供えるべきものより生ずる教え――を悟り、創造そのもののうちに記憶（smṛti）が得られた。さらに梵天（Brahmā）を通してそれは子らにも授けられ、彼らもまた知（jñāna）のみをもって至上の涅槃（nirvāṇa）に到った。

Verse 33

वस्वादीनां कश्यपाद्या वर्णानां वसवोदयः । अविशेषेण विज्ञेया गन्धर्वाद्या अपि ध्रुवम् ॥ १३.३३ ॥

ヴァス（Vasu）に始まる諸群と、カश्यパ（Kaśyapa）に始まる諸類とにおいて、ヴァスらは差別なく理解されるべきである。同様に、ガンダルヴァ（Gandharva）などの類もまた、まことにその通りである。

Verse 34

एष ते पैतृकः सर्ग उद्देशेन महामुने । कथितो नान्त एवास्य वर्षकोट्या हि दृश्यते ॥ १३.३४ ॥

大牟尼よ、この祖霊（paitṛka）に関わる創造は、汝に対して概略としてのみ語られた。まことに、幾千万年を経てもその終わりは見えないのである。

Verse 35

श्राद्धस्य कालान् वक्ष्यामि तान् शृणुष्व द्विजोत्तम । श्राद्धार्हमागतं द्रव्यं विशिष्टमथवा द्विजम् ॥ १३.३५ ॥

「われはシュラーダ（śrāddha、祖霊供養）の適時を説こう。聞け、二度生まれの最勝者よ。（それは）シュラーダにふさわしい資具を得たとき、あるいは卓越した二度生まれ（尊き客）が来訪したときに行うべきである。」

Verse 36

श्राद्धं कुर्वीत विज्ञाय व्यतीपातेऽयने तथा । विषुवे चैव सम्प्राप्ते ग्रहणे शशिसूर्ययोः । समस्तेष्वेव विप्रेन्द्र राशिष्वर्केऽतिगच्छति ॥ १३.३६ ॥

しかるべき時を確かめて、ヴィヤティーパータ（Vyatīpāta）の時、またアヤナ（至：夏至・冬至）の時にもシュラーダ（śrāddha）を行うべきである。さらに、ヴィシュヴァ（viṣuva：分、春分・秋分）が到来した時、月と太陽の食の時にも。婆羅門の最勝者よ、太陽がすべてのラーシ（黄道十二宮）を巡行する時にも（行うべきである）。

Verse 37

नक्षत्रग्रहपीडासु दुष्टस्वप्नावलोकने । इच्छाश्राद्धानि कुर्वीत नवसस्यागमे तथा ॥ १३.३७ ॥

星宿と諸惑星の障りに悩まされる時、凶夢を見た時、また新穀の到来の時にも、人は自らの意志に随い、任意の行としてシュラーダ（śrāddha）の供養儀礼を修すべきである。

Verse 38

अमावास्या यदा आर्द्राविशाखास्वातियोगिनो । श्राद्धैः पितृगणस्तृप्तिं तदाप्नोत्यष्टवार्षिकीम् ॥ १३.३८ ॥

新月日アマーヴァーシャー（amāvāsyā）がアールドラー（Ārdrā）、ヴィシャーカー（Viśākhā）、またはスヴァーティー（Svātī）の宿と合する時、シュラーダ（śrāddha）の供物によって祖霊の群（pitṛ-gaṇa）は八年にわたる満足を得る。

Verse 39

अमावस्या यदा पुष्ये रौद्रेऽथार्क्षे पुनर्वसौ । द्वादशाब्दं तथा तृप्तिं प्रयान्ति पितरोऽर्च्चिताः ॥ १३.३९ ॥

新月日がプシュヤ（Puṣya）、ラウドラ（Raudra）、アールクシャ（Ārkṣa）、またはプナルヴァス（Punarvasu）の宿と合する時、正しく供養された祖霊（Pitṛs）は十二年の満足を得る。

Verse 40

वासवाजैकपादर्क्षे पितॄणां तृप्तिमिच्छताम् । वारुणे चाप्यमावास्या देवानामपि दुर्लभा ॥ १३.४० ॥

祖霊の満足を願う者にとって、月宿がヴァーサヴァ＝アージャ＝エーカパード（Vāsava-Āja-Ekapād）となる時はとりわけ霊験あらたかである。さらに、ヴァールナ（Vāruṇa）の宿に当たる新月日（amāvāsyā）は、諸天にとってさえ稀である。

Verse 41

नवस्वर्क्षेष्वमावास्या यदा तेषु द्विजोत्तम । तदा श्राद्धानि देयानि अक्षय्यफलमिच्छताम् । अपि कोटिसहस्रेण पुण्यस्यान्तो न विद्यते ॥ १३.४१ ॥

おお、二度生まれの中の最勝者よ。新月日（amāvāsyā）がその九つの月宿に合する時、不滅の果（akṣayya）を求める者はシュラーダ（śrāddha）の供施をなすべきである。たとえ幾十万のコーティ（koṭi）をもって数えようとも、その功徳に終わりは見いだされない。

Verse 42

अथापरं पितरः श्राद्धकालं रहस्यमस्मत् प्रवदन्ति पुण्यम् । वैशाखमासस्य तु या तृतीया नवम्यसौ कार्त्तिकशुक्लपक्षे ॥ १३.४२ ॥

次に、ピトリ（祖霊）は、シュラーダ（śrāddha）儀礼の正しい時期に関する功徳ある秘説を我らに語る。すなわち、ヴァイシャーカ月の第三ティティ、またカールッティカ月の白分（明半月）における第九ティティである。

Verse 43

नभस्यामासस्य तमिस्त्रपक्षे त्रयोदशी पञ्चदशी च माघे । उपप्लवे चन्द्रमसो रवेश्च तथाष्टकास्वप्ययनद्वये च ॥ १३.४३ ॥

ナバスヤ月の黒分（暗半月）における第十三ティティ、またマーガ月の第十五ティティ、さらに月食・日食の時、そしてアシュタカー（Aṣṭakā）の日々と二つの至（夏至・冬至）において——これらが特に挙げられる時である。

Verse 44

पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितॄभ्यः प्रयतो मनुष्यः । श्राद्धं कृतं तेन समाः सहस्रं रहस्यमेतत् पितरो वदन्ति ॥ १३.४४ ॥

ここでもまた、慎み深い人は、胡麻（tila）を混ぜた水をピトリ（祖霊）に供えるべきである。ピトリは、この行いによって、シュラーダはあたかも千年にわたり修されたのと同じになると語る—これが秘伝である。

Verse 45

माघासिते पञ्चदशी कदाचिदुपैति योगं यदि वारुणेन । ऋक्षेण कालः परमः पितॄणां न त्वल्पपुण्यैर्द्विज लभ्यतेऽसौ ॥ १३.४५ ॥

おおブラーフマナよ、マーガ月の黒分における第十五ティティが、時にヴァールナ（Vāruṇa）の星宿と合致するなら、その瞬間はピトリのための最上の時と見なされる。功徳の少ない者にはそれは得られない。

Verse 46

काले धनिष्ठा यदि नाम तस्मिन् भवेत् तु विप्रेन्द्र सदा पितृभ्यः । दत्तं जलान्नं प्रददाति तृप्तिं वर्षायुतं तत्कुलजैर्मनुष्यैः ॥ १३.४६ ॥

おおブラーフマナの中の最勝者よ、もしその時にダニシュター（Dhaniṣṭhā）の月宿が現れるなら、祖霊のために捧げられた水と食の供養は、その家系の人間の子孫を通じて、彼らに一万年にわたり絶えず満足を与える。

Verse 47

तत्रैव चेद् भाद्रपदास्तु पूर्वाः काले तदा यैः क्रियते पितृॄभ्यः । श्राद्धं परा तृप्तिमुपेत्य तेन युगं समग्रं पितरः स्वपन्ति ॥ श्राद्धं तु यत्पक्षमुदाहरन्ति तत्पैतृकं मुनिगणाः प्रवदन्ति तुष्टिम् ॥ १३.४७ ॥

まさにその時にバードラパダ月の前半（半月）が到来しているなら、祖霊ピトリ（Pitṛ）のためにシュラーダ（śrāddha）を修する者によって—その儀礼により祖霊は完全な満足に至り、一劫（yuga）のあいだ安らかに憩う。人々がシュラーダの時期と称するその半月は「パイトリカ（paitṛka）」すなわち祖霊の半月と呼ばれ、牟尼の群れはそれが満足をもたらすと説く。

Verse 48

गङ्गासरयूमतवा विपाशां सरस्वतीं नैमिषगोमतीं वा । ततोऽवगाह्यार्चनमादरेण कृत्वा पितॄणामहितानि हन्ति ॥ १३.४८ ॥

次いで、ガンガーとサラユー—あるいはヴィパーシャー、あるいはサラスヴァティー、あるいはナイミシャとゴーマティーに関わる水—に身を沈めて沐浴し、慎み深く供養・礼拝を行えば、祖霊ピトリ（Pitṛ）に及ぶ害悪を滅する。

Verse 49

गायन्ति चैतत् पितरः कदा तु वर्षामघातृप्तिमवाप्य भूयः । माघासितान्ते शुभतीर्थतोयैर्यास्याम तृप्तिं तनयादिदत्तैः ॥ १३.४९ ॥

祖霊ピトリはこのように歌う。「いつ、われらはヴァルシャーとアガ（儀礼／修行）によって再び満足を得て、マーガ月の黒分（下弦）の終わりに、子らや他の者が捧げる吉祥なるティールタ（tīrtha）の水によって、安らぎの満足に至るであろうか。」

Verse 50

चित्तं च वित्तं च नॄणां विशुद्धं शस्तश्च कालः कथितो विधिश्च | पात्रं यथोक्तं परमा च भक्तिर्नॄणां प्रयच्छन्त्यभिवाञ्छितानि || १३.५० ||

人の心（意図）と財が清浄となり、しかるべき時と定められた作法が説き示されるとき—説かれたとおりの相応しい受者と、最上のバクティ（bhakti・信愛）とが伴えば—これらの要素は人々に望む果報を授ける。

Verse 51

पितृगीतास्तथैवात्र श्लोकास्तान् शृणु सत्तम । श्रुत्वा तथैव भविता भाव्यं तत्र विधात्मना ॥ १३.५१ ॥

ここでもまた、祖霊ピトリが歌う詩句を聴け、徳ある者のうち最勝の者よ。それを聴けば人はそのとおりとなる。なぜなら、その事において来たるべきものは、配剤者ヴィダートリ（Vidhātṛ）によって定め形づくられるからである。

Verse 52

अपि धन्यः कुले जायादस्माकं मतिमान् नरः । अकुर्वन् वित्तशाठ्यं यः पिण्डान् यो निर्वपिष्यति ॥ १३.५२ ॥

まことに我らの家系に、幸いにして分別ある人が生まれますように——財に関して欺きをなさず、祖霊への供物たるピṇḍa（食の団子）を正しく捧げる者が。

Verse 53

रत्नवस्त्रमहायानं सर्वं भोगादिकं वसु । विभवे सति विप्रेभ्यो अस्मानुद्दिश्य दास्यति ॥ १३.५३ ॥

資力が備わるとき、彼は我らの名に回向して、バラモンたちに宝玉・衣服・大いなる乗り物、ならびに享楽とそれに伴う資財としての一切の財を施すであろう。

Verse 54

अन्नेन वा यथाशक्त्या कालेऽस्मिन् भक्तिनम्रधीः । भोजयिष्यति विप्राग्र्यांस्तन्मात्रविभवो नरः ॥ १३.५४ ॥

この時代において、信愛によって心がへりくだる者は、自らの力に応じて、最勝のバラモンたちに食を施し供養すべきである——ただ自分の持つ資力の分量にのみ限られる。

Verse 55

असमर्थोऽन्नदानस्य वन्यशाकं स्वशक्तितः । प्रदास्यति द्विजाग्र्येभ्यः स्वल्पां यो वापि दक्षिणाम् ॥ १३.५५ ॥

もし食の施与ができない者は、自らの力に応じて野の菜を施すべきである。あるいは、すぐれた二度生まれ（dvija）に、わずかでもダクシナー（謝礼の供養）を捧げよ。

Verse 56

तत्राप्यसामर्थ्ययुतः कराग्राग्रस्थितांस्तिलान् । प्रणम्य द्विजमुख्याय कस्मैचिद् द्विज दास्यति ॥ १३.५६ ॥

それでもなお、無資力に縛られ、指先の先に載るほどの胡麻しか持たぬなら、最上のバラモンに礼拝して、その胡麻をいずれかのバラモンに施し与えるべきである。

Verse 57

तिलैः सप्ताष्टभिर्वापि समवेतां जलाञ्जलिम् । भक्तिनम्रः समुद्धिश्याप्यस्माकं सम्प्रदास्यति ॥ १३.५७ ॥

胡麻を七粒または八粒添えて、合掌の掌に水を掬い供物とせよ。信敬して身をかがめ、受け取るべき方々に正しく回向して、我らに代わりこれを供養として捧げるのである。

Verse 58

यतः कुतश्चित् सम्प्राप्य गोभ्यो वापि गवाह्निकम् । अभावे प्रीणयत्यस्मान् भक्त्या युक्तः प्रदास्यति ॥ १३.५८ ॥

いずこより、いかなる手段によってでも得られる限り、牛のための日々の相応の施し—あるいは牛のための何ものか—を得て、資具が乏しい時にも、信敬を具えた者は我らを満足させ、力に応じて施与する。

Verse 59

सर्वाभावे वनं गत्वा कक्षामूलप्रदर्शकः । सूर्यादिलोकपालानामिदमुच्चैः पठिष्यति ॥ १३.५९ ॥

一切の手立てが尽きたなら森へ赴き、カクシャー（kakṣā）という草木の根を示す者は、スーリヤ（太陽神）ならびに他のローカパーラ（世界の守護者）に向けて、これを高らかに誦する。

Verse 60

न मेऽस्ति वित्तं न धनं न चान्यच्छ्राद्धस्य योग्यं स्वपितॄन् नतोऽस्मि । तृप्यन्तु भक्त्या पितरो मयैतौ भुजौ तौ ततो वर्त्मनि मारुतस्य ॥ १३.६० ॥

「我には財も富もなく、シュラーダ（śrāddha）の供養にふさわしい他の物もない。されど我は自らの祖霊に礼拝する。願わくは我が信敬によりピトリ（Pitṛ）たちが満足せんことを。この我が両腕—そののち彼らは風神マールタ（Māruta）の道を進まれよ。」

Verse 61

इत्येतत् पितृभिर्गीतं भावाभावप्रयोजनम् । कृतं तेन भवेत् श्राद्धं य एवं कुरुते द्विज ॥ १३.६१ ॥

かくして、意（こころ）と条件の有無に関わるこの趣旨は、ピトリ（Pitṛ）たちによって説き示された。これをこのように行う者にとっては、ああ二度生まれ（dvija）よ、シュラーダ（śrāddha）は正しく成就したものと認められる。