Adhyaya 255

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । तस्यैव पश्चिमे भागे ऋषीणां पुण्यकर्मणाम्

イーシュヴァラは告げた。「それから、ああ大女神よ、人は三界に名高いティールタ（聖なる渡し場）へ赴くべきである。その西の方には、功徳の行い清らかなリシたちの住処がある……」

Verse 2

तस्मिंस्त्रिनेत्रा मत्स्याश्च दृश्यंतेऽद्यापि भामिनि । अंगिरा गौतमोऽगस्त्यः सुमतिः सुसखिस्तथा

その聖なる地では、愛しき方よ、今なお三つの眼の印をもつ魚が見られる。そこにはまた、アンギラス、ガウタマ、アガスティヤ、スーマティ、スサキといったリシたちも住していた。

Verse 3

विश्वामित्रः स्थूलशिराः संवर्त्तः प्रतिमर्द्दनः । रैभ्यो बृहस्पतिश्चैव च्यवनः कश्यपो भृगुः

ヴィシュヴァーミトラ、ストゥーラシラス、サンヴァルタ、プラティマルダナ、ライビヤ、そしてブリハスパティ—さらにチャヴァナ、カシュヤパ、ブリグ—もまた、そこに在った。

Verse 4

दुर्वासा जामदग्न्यश्च मार्कंडेयोऽथ गालवः । उशनाऽथ भरद्वाजो यवक्रीतस्त्रितस्तथा

また、ドゥルヴァーサス、ジャーマダグニャ、マーラカンデーヤ、そしてガーラヴァ。さらに、ウシャナー、バラドヴァージャ、ヤヴァクリータ、そしてトリタもそこにいた。

Verse 5

नारदः पर्वतश्चैव वसिष्ठोऽरुंधती तथा

そこにはナーラダとパルヴァタ、さらにヴァシシュタが—アルンダティーとともに—同じく居合わせていた。

Verse 6

काण्वोऽथ गौतमो धौम्यः शतानन्दोऽकृतव्रणः । जमदग्निस्तथा रामो बकश्चेत्येवमादयः । कृष्णद्वैपायनश्चैव पुत्रशिष्यैः समन्वितः

ついでカーンヴァ、ゴータマ、ダウミヤ、シャターナンダ、アクリタヴラナがあり、またジャマダグニ、ラーマ、バカなど、かくのごとき諸仙がいた。さらにクリシュナ・ドヴァイパーヤナ（ヴィヤーサ）も、子らと弟子たちを伴って来臨した。

Verse 7

एतत्क्षेत्रं समा साद्य प्रभासं मुनिसत्तमाः । तपस्तेपुर्महात्मानो विविधं परमाद्भुतम्

この聖域—プラバーサ—に到りしとき、最勝の牟尼たる大霊たちは、種々の苦行を修し、その力はこの上なく驚異であった。

Verse 8

एवं ते नियतात्मानो दमयुक्तास्तपस्विनः । समाधिना जिगीषन्ते ब्रह्मलोकं सनातनम्

かくして、心を律し制御を具えた修行者たちは、三昧によって世の束縛に勝利し、永遠のブラフマローカへ到らんと努める。

Verse 9

अथाभवदनावृष्टिः कदाचिन्महती प्रिये । कृच्छ्रं प्राप्तो ह्यभूत्तत्र सर्वलोकः क्षुधार्दितः

やがてある時、愛しき者よ、大いなる旱魃が起こり、雨は降らなかった。そこでその地の人々は皆、飢えに責められて深い苦難に陥った。

Verse 10

ततो निरन्ने लोकेऽस्मिन्नात्मानं ते परीप्सवः । मृतं कुमारमादाय कृच्छ्रं प्राप्तास्तदाऽपचन्

その後、この世が食糧を失ったとき、己の命を守ろうとする人々は死んだ少年を取り上げ、極度の窮乏に陥って、その時それを煮て食とした。

Verse 11

अथोपरिचरस्तत्र क्लिश्यमानान्हि तानृषीन् । दृष्ट्वा राजा वृषादर्भिः प्रोवाचेदं वचस्तदा

そのときウパリチャラ王は、そこにいる仙人たちがまことに苦しんでいるのを見て、ヴリシャ＝ダルバ（牡牛とダルバ草）の儀礼のしるしを携えつつ、その時この言葉を告げた。

Verse 12

राजोवाच । प्रतिग्रहो ब्राह्मणानां दृष्टा वृत्तिरनिंदिता । तस्मात्प्रतिग्रहं मत्त गृह्णीध्वं मुनिपुंगवाः

王は言った。「ブラーフマナにとって施しを受けることは、非難なき生業と見なされている。ゆえに、聖仙の中の最勝者たちよ、わたしからこの供物を受け取ってほしい。」

Verse 13

मुद्गान्माषांश्च व्रीहींश्च तथा रत्नानि कांचनम् । युष्माकं संप्रदास्यामि यच्चान्यदपि दुर्ल्लभम् । निवर्त्तध्वमतः सर्वे ह्येतस्मात्पातकात्परम्

「わたしはムドガ（緑豆）とマーシャ（黒豆）と米、さらに宝玉と黄金、そして得がたい他の品々をも授けよう。ゆえに汝らは皆ここより引き返せ。まことにこの施与は、この罪を超えるための手立てとなる。」

Verse 14

ऋषय ऊचुः । तज्जानंतः कथं राजन्गृह्णीमस्ते प्रतिग्रहम्

仙人たちは言った。「その真実を知っているのに、王よ、どうして我らがあなたの施しを受け取れようか。」

Verse 15

दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी । दशध्वजि समा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः

戦車の戦士は罪において屠り手十人に等しく、旗持ちは戦車の戦士十人に等しい。遊女は旗持ち十人に等しく、王は遊女十人に等しい。

Verse 16

यो राज्ञां प्रतिगृह्णाति ब्राह्मणो लोभमोहितः । तामिस्रादिषु घोरेषु नरकेषु स पच्यते

貪欲に惑わされて王たちの施しを受け取るバラモンは、ターミスラなどの恐るべき地獄において、煮えたぎる苦しみを受ける。

Verse 17

तद्गच्छ कुशलं तेऽस्तु सह दानेन पार्थिव । अन्येषां दीयतामेतदित्युक्त्वा ते वनं ययुः

そこで彼らは言った。「行かれよ——王よ、汝に安寧あれ、そしてその施しとともに。これは他の者に与えられるべし。」そう言い終えると、彼らは森へ去った。

Verse 18

अथ राज्ञः समादेशात्तत्र गत्वा च मंत्रिणः । ऊदुम्बराणि व्यकिरन्हेमगर्भाणि भूतले

次いで王の命により、家臣たちはそこへ赴き、黄金を宿したウドゥンバラの実を地上に撒き散らした。

Verse 19

अथ तानि व्यचिन्वंश्च ऋषयो वरवर्णिनि । गुरूणीति विदित्वा तु न ग्राह्याण्यंगिराऽब्रवीत्

そのとき聖仙たちはそれらを拾い集め始めた、麗しき肌の者よ。だがそれが重い罪により「重きもの」と知るや、アンギラーは言った。「受け取ってはならぬ。」

Verse 20

अत्रिरुवाच । नास्महेनास्महे मूढ वयमज्ञानबुद्धयः । हैमानीमानि जानीमः प्रतिबुद्धाः स्म जाड्यतः

アトリは言った。「愚か者よ、我らは真に『賢者』ではない。われらの理解は無明の知である。これらを黄金と思い込み、今ようやく鈍さから目覚めたのだ。」

Verse 21

वसिष्ठ उवाच । धर्मार्थं संचयो यस्य द्रव्याणां स न शस्यते । तपःसंचयनं मन्ये वसिष्ठो धनसंचयम्

ヴァシシュタは言った。「『ダルマのため』と称して財を蓄える者は、真に称賛されるべきではない。われヴァシシュタは、富の蓄積よりも苦行（タパス）の積み重ねを勝れていると見る。」

Verse 22

त्यजध्वं संचयान्सर्वाञ्जातीनां समुपद्रवान् । न हि संचयवान्कश्चिद्दृश्यते निरुपद्रवः

あらゆる蓄えを捨てよ。それはあらゆる身分の人々に災いをもたらす。まことに、蓄積する者が悩みなく在るのは見られない。

Verse 23

यथायथा न गृह्णाति ब्राह्मणोऽसत्प्रतिग्रहम् । तथातथाऽनिशं चास्य ब्रह्मतेजस्तु वर्धते

ブラーフマナが不正な施しを受け取らぬほどに、その分だけ—絶え間なく—彼の霊的光輝、すなわちブラフマンの威光が増大する。

Verse 24

अकिंचनत्वं राज्यं च तुलया समतोलयम् । अकिंचनत्वमधिकं राज्यादपि न संशयः

私は無一物（アキンチャナ）と王権とを同じ秤にかけて量った。すると無一物のほうが王権よりも勝れていた—疑いはない。

Verse 25

कश्यप उवाच । अनर्थो ब्राह्मणस्यैष यदर्थनिचयो महान् । अर्थैश्वर्यविमूढोऽपि श्रेयसो भ्रश्यते द्विजः

カシュヤパは言った。「ブラーフマナにとって、巨万の財を蓄えることは災いである。富と権勢に惑わされ、二度生まれの者は最上の善から堕ちてしまう。」

Verse 26

अर्थसंपद्विमोहाय बहुशोकाय चैव हि । तस्मादर्थमनर्थाख्यं श्रेयोऽर्थी दूरतस्त्यजेत्

物質の繁栄はまことに迷妄を招き、多くの悲しみを生む。ゆえに最上の善を求める者は、真に「不幸」と呼ばれるその「財」を遠く捨て去るべきである。

Verse 27

यस्य धर्मार्थमप्यर्थास्तस्यापि न हि दृश्यते । प्रक्षालनाद्धि पंकस्य दूरादस्पर्शनं वरम्

たとえ「財はダルマのため」と言う者であっても、安穏は見えない。泥を洗い落とすより、遠くから触れぬことが勝る。

Verse 28

भरद्वाज उवाच । जीर्यंति जीर्यतः केशा दंता जीर्यंति जीर्यतः । चक्षुः श्रोत्रे च जीर्येते तृष्णैका न तु जीर्यते

バラドヴァージャは言った。「老いれば髪も老い、老いれば歯も老いる。眼も耳も衰えるが、ただ渇愛（トリシュナー）だけは衰えない。」

Verse 29

सूची सूत्र तथा वस्त्रे समानयति सूचिका । तद्वत्संसारसूत्रस्य तृष्णा सूची विधीयते

針が糸と布とを引き寄せて結び合わせるように、渇愛（トリシュナー）は輪廻（サンサーラ）の糸を縫い合わせる針として定められている。

Verse 30

यथा शृंगं रुरोः काये वर्द्धमाने हि वर्द्धते । अनंतपारा दुर्वारा तृष्णा दुःखप्रदा सदा । अधर्मबहुला चैव तस्मात्तां परिवर्जयेत्

鹿の角がその身の成長とともに伸びるように、渇愛もまた人の生とともに増大する。渇愛は涯なく、制し難く、常に苦をもたらし、アダルマに満ちる。ゆえにこれを捨て去るべきである。

Verse 31

गौतम उवाच । संतुष्टः को न शक्नोति फलैश्चापि हि वर्त्तितुम् । सर्वोऽपींद्रियलोभेन संकटान्यभिगाहते

ガウタマは言った。「満ち足りている者で、たとえ果実だけでも生きられぬ者がいようか。だが人は皆、感官の貪りによって困難へと沈み込む。」

Verse 32

सर्वत्र संपदस्तस्य संतुष्टं यस्य मानसम् । उपानद्गूढपादस्य ननु चर्मावृतेव भूः

心が満ち足りている者には、繁栄は至る所に見いだされる。まことに、足を履物で覆う人にとっては、大地のすべてが革で覆われたかのようである。

Verse 33

संतोषामृततृप्तानां यत्सुखं शांतचेतसाम् । कुतस्तद्धनलुब्धानां सुखं चाशांतचेतसाम्

満足という甘露に満たされ、心静かな者が味わう幸福——それと同じ幸福が、財に貪り心騒ぐ者にどうして宿り得ようか。

Verse 34

विश्वामित्र उवाच । कामं कामयमानस्य यदि कामः स सिद्ध्यति । तथैनमपरः कामो भूयो विध्यति बाणवत्

ヴィシュヴァーミトラは言った。「欲を欲する者の欲がたとえ成就しても、別の欲が矢のごとく、幾度も彼を射貫く。」

Verse 35

न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्द्धते

快楽への欲望は、快楽に耽っても決して鎮まらない。供物（ハヴィス）を注がれる火のように、いよいよ燃え広がるのみである。

Verse 36

कामानभिलषन्लोभान्न नरः सुखमेधते । समालभ्य तरुच्छायां भवनं वाञ्छो नरः

貪りによって快楽を求め続ける者は、幸福に育つことがない。木陰にたどり着いても、なお家を欲するのである。

Verse 37

चतुःसागरसंयुक्तां यो भुंक्ते पृथिवीमिमाम् । एकस्तु वनवासी च स कृतार्थो न पार्थिवः

四つの海に囲まれたこの大地を王が治めようとも、成就するのは世の君主ではない。真に満ち足りた者は、ただ独り森に住む者である。

Verse 38

जमदग्निरुवाच । प्रतिग्रहसमर्थो यस्तपो वर्द्धयते महान् । न करोति तपस्तस्य जायते च सहस्रधा

ジャマダグニは言った。「施しを受ける資格がありながら、偉大なる者として苦行（タパス）を増し、受け取らぬ者—そのタパスは生じ、千倍にも増大する。」

Verse 39

प्रतिग्रहसमर्थानां निवृत्तानां प्रतिग्रहात् । य एव ददतां लोकास्त एवाप्रतिगृह्णताम्

受け取る資格がありながら受納を離れた者には、施す者が到達する天界と同じ世界が、受け取らぬ者にもまた得られる。

Verse 40

अरुंधत्युवाच । बिसतंतुर्यथा नित्यं समंतान्नालसंस्थितः । तृष्णा चैवमनाद्यंता तथा देहाश्रिता सदा

アルンダティーは言った。「蓮の繊維が常に蓮の茎のすみずみに行き渡っているように、始まりも終わりもない渇愛（トリシュナー）は、つねにこの身に寄り添い執着している。」

Verse 41

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः । योऽसौ प्राणांतिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

迷える者が捨て難く、身が老いてもなお老いぬその渇愛は、命を断つ病である。その渇愛を捨て去る者にこそ安楽がある。

Verse 42

चंडोवाच । उग्रात्प्रतिग्रहाद्यस्माद्बिभ्यत्येते महेश्वराः । बलीयांसो दुर्बलवत्तथा चैव बिभेम्यहम्

チャンダは言った。「激しく（不如法に）供物を受け取ることゆえに、マヘーシュヴァラの強大な भक्त たちでさえ恐れを抱く。力ある者も弱き者のように震える—ゆえに私も恐れる。」

Verse 43

पशुमुख उवाच । यदाचरंति विद्वांसः सदा धर्मपरायणाः । तदेव विदुषा कार्यमात्मनो हितमिच्छता

パシュムカは言った。「学識ある者、常にダルマに帰依する者が行うこと—それこそが、自らの真の利益を求める賢者のなすべき行いである。」

Verse 44

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा हेमगर्भाणि त्यक्त्वा तानि फलानि च । ऋषयो जग्मुरन्यत्र सर्व एव दृढव्रताः

イーシュヴァラは言った。「かく語り終えると、堅き誓戒を保つ仙人たちは、その黄金の果実を捨て置き、別の地へと去って行った。」

Verse 45

ततस्ते विचरंतो वै ददृशुः सुमहत्सरः । पद्मिनीभिः समाकीर्णं सर्वतो वरवर्णिनि

やがて彼らが遍歴しつつ進むと、きわめて大いなる湖が見えた。四方は蓮の群れで満ちていた、ああ、麗しき肌の御方よ。

Verse 46

तस्मिन्देशे तदा प्राप्तः परिव्राजः शुनोमुखः । तेनैव सहितास्तत्र स्नाताः सर्वे महर्षयः

その地にその時、遍歴の行者シュノームカが到来した。彼とともに、すべての大聖仙たちがそこで沐浴した。

Verse 47

तत्रावतारं कृत्वा तैर्गृहीतानि बिसानि तु । निक्षिप्य सरसस्तीरे चक्रुः पुण्यां जलक्रियाम्

そこで水に降り立ち、彼らは蓮の茎（ビサ）を採り集めた。それらを湖の岸に置き、功徳をもたらす清めの水の作法を行った。

Verse 48

अथोत्तीर्य जलात्तस्मात्ते समेत्य परस्परम् । बिसानि तान्यपश्यंत इदं वचनमब्रुवन्

それから彼らはその水から上がり、互いに集まった。ところがその蓮の茎が見当たらず、次の言葉を口にした。

Verse 49

ऋषय ऊचुः । केन क्षुधाभितप्तानामस्माकं पापकर्मणा । बिसानि तानि सर्वाणि हृतानि च मुनीश्वराः

聖仙たちは言った。「誰が—飢えに苦しむ我らに対して、いかなる罪業によって—あの蓮の茎をすべて奪い去ったのか。ああ、牟尼の中の主たちよ。」

Verse 50

ते शंकमानास्त्वन्योन्यं पर्यपृच्छन्द्विजोत्तमाः । चक्रुस्ते शपथान्सर्वे यथान्यायं च भामिनि

互いに疑いを抱いたまま、かの最上の二度生まれ（婆羅門）たちは相互に問いただし、そして皆、正しい法の作法に従って厳粛な誓いを立てた、ああ情熱の女よ。

Verse 51

कश्यप उवाच । सर्वभक्षः स भवतु न्यासलोपं करोतु सः । कूटसाक्षित्वमभ्येतु बिसस्तैन्यं करोति यः

カश्यパは言った。「あの蓮の茎を盗む者は、あらゆるものを食らう者となれ。託された供託物（ニャーサ）を侵す者となれ。偽りの証言という罪に堕ちよ。」

Verse 52

वसिष्ठ उवाच । अनृतौ मैथुनं यातु पर नारीं विशेषतः । अतिथिः स्यात्तथान्योन्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

ヴァシシュタは言った。「ビサスタイニヤ（蓮の茎を盗むような些細な盗み）をなす者は、時ならぬ淫欲に耽り、とりわけ他人の妻に向かう。さらに、家々を渡り歩く落ち着かぬ客となる。」

Verse 53

भरद्वाज उवाच । नृशंसो वै स भवतु समृद्ध्या चाप्यहंकृ तः । मत्सरी पिशुनश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

バラドヴァージャは言った。「ビサスタイニヤをなす者は残忍となる。たとえ繁栄を得ても、我慢により驕り高ぶる。さらに嫉み、誹りを口にする者となる。」

Verse 54

विश्वामित्र उवाच । नित्यं कामरतः सोस्तु दिवा सेवतु मैथुनम् । नीचकर्मरतश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

ヴィシュヴァーミトラは言った。「ビサスタイニヤをなす者は、常に欲望に溺れる。昼なお交わりを求め、また卑しい行いに心を寄せる。」

Verse 55

जमदग्निरुवाच । कन्यां यच्छतु वृद्धाय स भूयाद्वृषलीपतिः । अस्तु वार्द्धुषिको नित्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

ジャマダグニは言った。「ビサスタイニヤの罪を犯す者は、ついには乙女を老翁に嫁がせることとなり、卑しい素行の女の夫となって、常に利息を取る高利貸しで生計を立てる。」

Verse 56

गौतम उवाच । स गृह्णात्वविकादानं करोतु हयविक्रयम् । प्रकरोतु गुरोर्निंदां बिसस्तैन्यं करोति यः

ガウタマは言った。「ビサスタイニヤを犯す者は、取るべきでないものを受け取り、馬の売買に携わり、さらには自らの師を公然と非難する者となる。」

Verse 57

अत्रिरुवाच । मातरं पितरं नित्यं दुर्मतिः सोऽवमन्यताम् । शूद्रं पृच्छतु धर्मार्थं बिसस्तैन्यं करोति यः

アトリは言った。「ビサスタイニヤを犯す者は邪な心となり、常に父母を侮る。さらに、ふさわしからぬ者にダルマを問うようになる。」

Verse 58

अरुन्धत्युवाच । करोतु पत्युः पूर्वं सा भोजनं शयनं तथा । नारी दुष्टसमाचारा बिसस्तैन्यं करोति या

アルンダティーは言った。「ビサスタイニヤを犯す女は、悪しき振る舞いに堕ちる。夫に先んじて食し、また先に横たわり、礼を失う。」

Verse 59

चण्डोवाच । स्वामिनः प्रतिकूलास्तु धर्मद्वेषं करोतु च । साधुद्वेषपरा चैव बिसस्तैन्यं करोति या

チャンダは言った。「ビサスタイニヤを犯す女は、主（あるいは夫）に逆らい敵対し、ダルマを憎む心を起こし、とりわけ善き人々を蔑むことに執着する。」

Verse 60

पशुमुख उवाच । परस्य प्रेष्यतां यातु सदा जन्मनिजन्मनि । सर्वधर्म क्रियाहीनो बिसस्तैन्यं करोति यः

パシュムカは言った。「ビサスタイニヤ（蓮の茎の盗み）を犯す者は、生まれ変わりごとに他者の僕となり、あらゆるダルマの行と宗教的義務を失う。」

Verse 61

शुनोमुख उवाच । वेदान्स पठतु न्यायाद्गृहस्थः स्यात्प्रियातिथिः । सत्यं वदतु चाजस्रं बिसस्तैन्यं करोति यः

シュノームカは言った。「ビサスタイニヤ（蓮の茎の盗み）を犯す者は、皮肉にも、規則に従ってヴェーダを誦し、客に愛される主人となり、絶えず真実を語る家住者となる。」

Verse 62

ऋषय ऊचुः । इष्टमेतद्द्विजातीनां यस्त्वया शपथः कृतः । त्वया कृतं बिसस्तैन्यं सर्वेषां नः शुनोमुख

仙人たちは言った。「それは確かに、汝が立てた誓いのとおり、二度生まれの者にとって望ましいことだ。だが、シュノームカよ、我らすべての蓮の茎を盗んだのは汝である。」

Verse 63

शुनोमुख उवाच । मया हृतानि सर्वेषां बिसानीमानि वै द्विजाः । धर्मं वै श्रोतुकामेन जानीध्वं मां पुरंदरम्

シュノームカは言った。「まことに、二度生まれの者たちよ、これら汝らすべての蓮の茎は私が取った。ダルマを聞かんと欲して来たプランダラ（インドラ）として、私を知れ。」

Verse 64

अलोभादक्षया लोका जिता वै मुनिसत्तमाः । प्रार्थयध्वं वरं शुभ्रं सर्वमेव ह्यसंशयम्

「貪りなきゆえに、最勝の牟尼たちよ、不滅の世界は勝ち取られる。ゆえに清らかな願いを求めよ。授けるにふさわしいものはすべて、疑いなく汝らのものとなろう。」

Verse 65

ऋषय ऊचुः । इहागत्य नरो यस्तु त्रिरात्रोपोषितः शुचिः । कृत्वा स्नानं पितॄंस्तर्प्य श्राद्धं कुर्यात्समाहितः

仙賢たちは言った。「ここに来て身を清らかに保ち、三夜の断食（ウパヴァーサ）を行う者は、沐浴ののち祖霊にタルパナ（献水）を捧げ、心を一つにしてシュラーダ（śrāddha）を修すべきである。」

Verse 66

सर्वतीर्थोद्भवं तस्य पुण्यं भूयात्पुरंदर । नाधोगतिमवाप्नोति विबुधैस्सह मोदताम् । तथेत्युक्त्वा ततः शक्रस्त त्रैवान्तर्हितोऽभवत्

「おおプランダラよ、彼の得る功徳が、あらゆるティールタ（tīrtha）より生ずる功徳に等しくあれ。彼は下位の境涯に堕ちず、神々とともに歓喜せよ。」そう言って「然り」と告げると、シャクラ（インドラ）はその場から姿を消した。

Verse 255

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य ऋषितीर्थमाहात्म्य वर्णनं नाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして、聖なる『スカンダ・マハープラーナ』、八万一千頌のサンヒターにおける第七巻「プラバーサ・カンダ」、第一部「プラバーサ聖域功徳（プラバーサクシェートラ・マーハートミャ）」のうち、「リシティールタの偉大さの叙述」と題する第二五五章はここに結了する。