Adhyaya 25

Verse 1

इंद्रद्युम्न उवाच । कथयस्व मुनिश्रेष्ठ किंचित्कौतूहलं मम । पुण्यं पवित्रं पापघ्नं तीर्थं तु वद विस्तरात्

インドラデュムナは言った。「おお、最勝の牟尼よ、わが心に一つの好奇がある。功徳を生み、清め、罪を滅する聖なる渡処ティールタ（tīrtha）を、詳しく説き明かしたまえ。」

Verse 2

मार्कण्डेय उवाच । मथुरा द्वारकाऽयोध्या कलिकाले पुरीत्रयम् । धर्मार्थकामदं भूप मोक्षदं हरिवल्लभम्

マールカンデーヤは言った。「マトゥラー、ドヴァーラカー、アヨーディヤー——カリの世における三つの大いなる都である。王よ、それらはダルマ・アルタ・カーマを授け、またハリに愛されるゆえにモークシャをも与える。」

Verse 3

मधुरायां तु कालिंदी गोमती कृष्णसन्निधौ । अयोध्यायां तु सरयूर्मुक्तिदा सेविता सदा

マトゥラーにはカーリṇディー（ヤムナー）があり、ゴーマティーはクリシュナの御臨在（ドヴァーラカー）に寄り添う。アヨーディヤーにはサラユーがあり、常に崇敬され、解脱を授ける。

Verse 4

द्रारवत्यामयोध्यायां कृष्णं रामं शुभप्रदम् । मथुरायां हरिं विष्णुं स्मृत्वा मुक्तिमवाप्नुयात्

ドヴァーラヴァティー（ドヴァーラカー）とアヨーディヤーにおいて、吉祥を授けるクリシュナとラーマを念じ、またマトゥラーにおいてハリたるヴィシュヌを念ずれば、解脱を得る。

Verse 5

धन्या सा मथुरा लोके यत्र जातो हरिः स्वयम् । द्वारका सफला लोके क्रीडितं यत्र विष्णुना

この世においてマトゥラーはまことに幸いである。そこにハリが自ら御降誕なさったからである。ドヴァーラカーもまたこの世において成就し実り多い。そこにヴィシュヌが神聖なるリーラーを遊ばれたからである。

Verse 6

धन्यानामपि सा पूज्या अयोध्या सर्वकामदा । या स्वयं रामदेवेन पालिता धर्मबुद्धिना

祝福された者の中にあっても、アヨーディヤーは礼拝に値する――あらゆる願いを授ける都である。なぜなら、ダルマに心を定めた主ラーマご自身が治め、守護されたからである。

Verse 7

यद्ददाति फलं काशी सेविता कल्पसंख्यया । कला ददाति मथुरा वासरेणापि तत्फलम्

カーシーが無数のカルパにわたり礼拝されて授ける果報を、マトゥラーはわずかな一分（カーラー）で同じく授ける。まことに、一日でさえ同等の報いを与える。

Verse 8

मन्वंतरसहस्रे तु प्रयागे यत्फलं भवेत् । निमिषार्द्धेन वसतां द्वारकायां तु तत्फलम्

プラヤーガに千のマンヴァンタラを過ごして得られるいかなる功徳も、その同じ果報は、ドヴァーラカーに住む者が半瞬のうちに得る。

Verse 9

प्रभासे च कुरुक्षेत्रे यत्फलं वत्सरैः शतैः । वसतां निमिषार्द्धेन ह्ययोध्यायां च तद्भवेत्

プラバーサとクルクシェートラで百年かけて得られる功徳も、アヨーディヤーに半瞬住むだけで同じ功徳が生じる。

Verse 10

अयोध्याधिपतिं रामं मथुरायां तु केशवम् । द्वारकावासिनं कृष्णं कीर्तनं चापि दुर्ल्लभम्

アヨーディヤーの主ラーマ、マトゥラーのケーシャヴァ、ドヴァーラカーに住まうクリシュナ――その御栄光を讃えて唱えるキールタナでさえ、功徳乏しき者には得難い。

Verse 11

मथुराकीर्तनेनापि श्रवणाद्द्वारकापुरः । अयोध्यादर्शनेनापि त्रिशुद्धं च पदं व्रजेत्

マトゥラーを讃え、ドヴァーラカーの都の功徳を聞き、アヨーディヤーを拝見することにより—三重に清められた境地／住処に至る。

Verse 12

कृष्णं स्वयंभुवं देवं द्वारका त्रिदिवोपमा । श्रुता चाप्यथवा दृष्टा कुरुते जन्मसंक्षयम्

ドヴァーラカーは神々の天にも比すべき聖都。そこでは自ら顕れた主クリシュナが礼拝される。名を聞くだけでも、実際に拝するだけでも、再生の連鎖を尽きさせる。

Verse 13

श्रुताभिलिखिता दृष्टा ह्ययोध्या मथुरापुरी । पापं हरति कल्पोत्थं द्वारका च तृतीयका

アヨーディヤーとマトゥラーの都は—聞くだけでも、書き記すだけでも、拝見するだけでも—一劫にわたり生じた罪を除く。ドヴァーラカーはその第三として、同等に称えられる。

Verse 14

कृष्णं विष्णुं हरिं देवं विश्रांतं च कलौ स्मृतम् । द्वादश्यां जागरे रात्रावश्वमेधायुतं फलम्

カリの世において、ここに「安らかに憩う」と伝えられるクリシュナ—ヴィシュヌ、ハリ、主—を念じ、ドヴァーダシーの夜を徹して覚醒し礼拝すれば、一万のアシュヴァメーダ祭に等しい果報を得る。

Verse 15

बालक्रीडनकं स्थानं ये स्मरंति दिनेदिने । स्वर्णशैलपदं नृणां जायते राजसत्तम

王の中の最勝者よ。日々、主が幼き日に戯れたその聖地を念ずる者には、「黄金の山」の境地／住処の成就が生じる。

Verse 16

धन्यास्ते मानवा लोके कलिकाले नरोत्तम । प्लवनं सिंधुतोयेन गोमत्यां यैर्नरैः कृतम्

おお人の中の最勝者よ。カリの世において、この世で幸いなるは、シンドゥ（大海）の水をもってゴーマティーにてプラヴァナ――渡り泳ぎ、あるいは聖なる浸水――を行った人々である。

Verse 17

पश्चिमाशां नरः स्नात्वा कृत्वा वै करसंपुटम् । द्वारकां ये स्मरिष्यंति तेषां कोटिगुणं फलम्

沐浴を終え、両手を杯のように結んで（karasaṃpuṭa）、西方に向かいドヴァーラカーを念ずる者は、功徳の果報を一倶胝倍に得る。

Verse 18

मनसा चिन्तयेद्यो वै कलौ द्वारवतीं पुरीम् । कपिलाऽयुतपुण्यं च लभते हेलया नरः

カリの世において、心にてドヴァーラヴァティーの都（ドヴァーラカー）を真に観想する者は、労せずして、カピラー牛一万頭を施すに等しい功徳を得る。

Verse 19

गंगासागरजं पुण्यं गंगाद्वारभवं तथा । कलौ द्वारवतीं गत्वा प्राप्नोति मनुजाधिप

人の王よ。カリの世にドヴァーラヴァティー（ドヴァーラカー）へ赴けば、ガンガー・サーガラの功徳、またガンガー・ドヴァーラ（ハリドヴァーラ）の功徳をも得る。

Verse 20

सप्तकल्पस्मरो भूप मार्कण्डेयः स्मराम्यहम् । समाना वाऽधिका वापि द्वारवत्या न कापि पूः

王よ、我は七つのカルパを憶える仙マールカンデーヤである。我が宣言する――いかなる地にも、ドヴァーラヴァティー（ドヴァーラカー）に等しい、あるいはそれを凌ぐ都はない。

Verse 21

दुर्वाससा समो धन्यो नास्ति नाप्यधिको नृप । भाषाबंधं येन कृत्वा द्वारकायां धृतो हरिः

王よ、ドゥルヴァーサほど福徳ある者はなく、また彼に勝る者もない。誓約の言葉という縛りを結び、ハリをドヴァーラカーに留め置いたからである。

Verse 22

मा काशीं मा कुरुक्षेत्रं प्रभासं मा च पुष्करम् । द्वारकां गच्छ राजर्षे पश्य कृष्णमुखं शुभम्

カーシーでもなく、クルクシェートラでもなく、プラバーサでもなく、ましてプシュカラでもない。王なる聖仙よ、ドヴァーラカーへ赴き、クリシュナの吉祥なる御顔を拝せよ。

Verse 23

अश्वमेधसहस्रं तु राजसूयशतं कलौ । पदेपदे च लभते द्वारकां याति यो नरः

カリの世においてドヴァーラカーへ赴く者は、歩みの一歩一歩ごとに、アシュヴァメーダ千回とラージャスーヤ百回に等しい功徳を得る。

Verse 24

सफलं जीवितं तेषां कलौ नृपवरोत्तम ये । षां न स्खलितं चित्तं द्वारकां प्रति गच्छताम्

王の中の最勝よ、カリの世において真に生が成就するのは、ドヴァーラカーへ向かって発つとき心が揺らがぬ者たちである。

Verse 25

माता च पुत्रिणी तेन पिता चैव पितामहाः । पिंडदानं कृतं येन गोमत्यां कृष्णसन्निधौ

その者によって母は良き子を得た母として祝福され、父も祖先たちもまた恵まれる。すなわちゴーマティー河にて、クリシュナの御前でピンダ（祖霊供養の供物）を捧げる者である。

Verse 26

गोपीचन्दनमुद्रां तु कृत्वा भ्रमति भूतले । सोऽपि देशो भवेत्पूतः कि पुनर्यत्र संस्थितम्

たとえゴーピー・チャンダナの印（ムドラー）を付けて地上をさまようだけでも、その地は清められる。ましてや、信愛をもってそれを安置し身に帯びる場所はいかばかりか。

Verse 27

द्वारकायां समुद्भूतां तुलसीं कृष्णसेविताम् । नित्यं बिभर्ति शिरसा स भवेत्त्रिदशाधिपः

ドヴァーラカーに生じ、クリシュナに仕えられるトゥラシーを、日々頭上に戴く者は、神々の中の主となる。

Verse 28

दैत्यारेर्भगवत्तिथिश्च विजया नीरं च गगोद्भवं नित्यंकाशिपुरी तथैव तुलसी धात्रीफलं वल्लभम्

ダイティヤを討つ主に愛されるのは、主の聖なる月日（ティティ）、ヴィジャヤーの祭、天上のガンガーより生まれた水である。さらに、常に聖なるカーシー、トゥラシー、そして主に प्रियなるアーマラキーの果もまた愛される。

Verse 29

शास्त्रं भागवतं तथा च दयितं रामायणं द्वारका पुण्यं मालतिसम्भवं सुदयितं गीतं कृतं जागरम्

『バーガヴァタ』の聖典は愛され、『ラーマーヤナ』もまた愛される。ドヴァーラカーは聖なる地。とりわけ愛されるのは信愛の歌と夜の覚醒（ジャーガラ）であり、マラティーの花より成る芳香の供物もまた大切にされる。

Verse 30

गृहे यस्य सदा तिष्ठेद्गोपीचन्दनमृत्तिका । द्वारका तिष्ठते तत्र कृष्णेन सहिता कलौ

ゴーピー・チャンダナの土を常に家に保つ者の家には、カリの時代においてドヴァーラカーが—クリシュナとともに—そこに住まう。

Verse 31

कृतघ्नो वाऽथ गोघ्नोऽपि हैतुकः कृत्स्नपापकृत् । गोपीचन्दनसंपर्कात्पूतो भवति तत्क्षणात्

たとえ恩知らずであっても、あるいは牛を殺す者であっても、またあらゆる罪を犯す者であっても、ゴーピーチャンダナに触れれば、その瞬間に清められる。

Verse 32

गोपीचन्दनखंडं तु यो ददातीह वैष्णवे । कुलमेकोत्तरं तेन शतं तारितमेव वा

ここでゴーピーチャンダナの一片をヴァイシュナヴァに施す者は、その功徳によって、自らの一族の百一人が彼岸へと渡され（救済・解脱へと導かれ）る。

Verse 33

द्वारकासम्भवा भूप तुलसी यस्य मंदिरे । तस्य वैवस्वतो नित्यं बिभेति सह किंकरैः

王よ、家にドヴァーラカーより生じたトゥラシーを有する者を、ヴィヴァスヴァーンの子ヤマは、その眷属とともに常に恐れる。

Verse 34

द्वारकासंभवा मृत्स्ना तुलसीकृष्णकीर्तनम् । क्रतुकोटिशतं पुण्यं कथितं व्याससूनुना

ドヴァーラカーに生じた聖なる土、トゥラシー、そしてクリシュナの御名を讃えて歌うこと——これらはヴィヤーサの子により、幾百俱胝の供犠に等しい功徳をもたらすと説かれた。

Verse 35

आलोड्य सर्वशास्त्राणि पुराणानि पुनःपुनः । मया दृष्टा महीपाल न द्वारकासमा पुरी

あらゆるシャーストラとプラーナを幾度も幾度も精査し尽くして、地を治める王よ、私は見た——ドヴァーラカーに等しい都はない。

Verse 36

द्वारकागमनं येन कृतं कृष्णस्य कीर्तनम् । स्नातं तीर्थसहस्रैस्तु तेनेष्टं क्रतुकोटिभिः

ドゥワーラカーへ旅し、クリシュナを称える者は、数千の聖なる洗い場で沐浴し、数千万の供儀を行ったに等しい。

Verse 37

इद्रियाणां तु दमनं किं करिष्यति देहिनाम् । सांख्यमध्ययनं चापि द्वारकां गच्छते न चेत्

もしドゥワーラカーに行かないならば、肉体を持つ者にとって感覚の抑制やサーンキヤ哲学の研究が何を成し遂げるだろうか？

Verse 38

पशवस्ते न सन्देहो गर्दभेन समा जनाः । दृष्टं कृष्णमुखं यैर्न गत्वा द्वारवतीं पुरीम्

ドゥワーラカーの都に行ってクリシュナの顔を拝まない人々は、疑いようもなく獣であり、ロバに等しい者たちである。

Verse 39

कृतकृत्यास्तु ते धन्या द्वादश्यां जागरे हरेः । कृत्वा जागरणं भक्त्या नृत्यमाना मुहुर्मुहुः

人生の目的を成就した人々、すなわち聖なるドゥヴァーダシーの日にハリへの献身のうちに徹夜し、歓喜して踊る人々は、まことに祝福されている。

Verse 40

कृष्णालयं तु यो गत्वा गोमत्यां पिंडपातनम् । करोति शक्त्या दानं च मुक्तास्तस्य पितामहाः

クリシュナーラヤに行き、ゴマティ川でピンダの供物を捧げ、能力に応じて施しをする者は誰でも、それによって祖先が解脱する。

Verse 41

प्रेतत्वं च पिशा चत्वं न भवेत्तस्य देहिनः । जन्मजन्मनि राजेंद्र यो गतो द्वारकां पुरीम्

王の中の王よ。生まれ生まれに聖都ドヴァーラカーへ赴いた身ある者には、プレータ（彷徨う亡霊）やピシャーチャ（悪しき霊）となる宿命は決して起こらない。

Verse 42

अनशनेन यत्पुण्यं प्रयागे त्यजतस्तनुम् । द्वादश्यां निमिषार्द्धेन तत्फलं कृष्णसन्निधौ

断食してプラヤーガにて十二日（ドヴァーダシー）に身を捨てることで得る功徳、その同じ果は、クリシュナの御前において半瞬にして得られる。

Verse 43

सूर्यग्रहे गवां कोटिं दत्त्वा यत्फलमाप्नुयात् । तत्फलं कलिकाले तु द्वारवत्यां दिनेदिने

日食の時に牛を一クロール施すことで得られる功徳、その同じ果は、カリの世においてドヴァーラヴァティー（ドヴァーラカー）で日々得られる。

Verse 44

कोटिभारं सुवर्णस्य ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति तत्फलं कृष्णदर्शने

月食または日食の時に一クロールの重さの黄金を施して得る功徳、その功徳はただクリシュナを拝見するだけで成就する。

Verse 45

दोलासंस्थं च ये कृष्णं पश्यंति मधुमाधवे । तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च मातामहपितामहाः

ドーラー（揺り座）に坐すシュリー・クリシュナ—マドゥスーダナ、マーダヴァ—を拝する者には、その功徳が一族に及ぶ。子も孫も、さらに母方・父方の祖父に至るまで救い上げられる。

Verse 46

श्वशुराद्याः सभृत्याश्च पशवश्च नरोत्तम । क्रीडंति विष्णुना सार्द्धं यावदाभूतसंप्लवम्

おお人の中の最勝者よ。舅をはじめ諸親族、従者、さらには獣たちまでもが、ヴィシュヌと共に戯れ、衆生の究極の大壊滅に至るまでその御側にとどまる。

Verse 47

या काचिद्द्वादशी भूप जायते कृष्णसन्निधौ । पश्यामि नांतरं किञ्चित्कलिकाले विशेषतः

王よ、聖なる十二日（ドヴァーダシー）がひとたびシュリー・クリシュナの御前に現れるなら、これに等しい行は他に見当たらぬ。とりわけカリの時代においては。

Verse 48

कृष्णस्य सन्निधौ नित्यं वासरा द्वादशीसमाः । युगादिभिः समाः सर्वे नित्यं कृष्णस्य सन्निधौ

クリシュナの常なる御臨在においては、日ごとがつねにドヴァーダシーに等しい。さらに諸ユガの始まりなど、あらゆる聖なる時もまた、永遠にそこに在り、クリシュナの近くに満ちている。

Verse 49

कलौ द्वारवती सेव्या ज्ञात्वा पुण्यं विशेषतः । षटपुर्यश्चैव सुलभा दुर्ल्लभा द्वारका कलौ

カリ・ユガにおいては、その殊勝なる功徳を知り、ドヴァーラヴァティー（ドヴァーラカー）に奉仕し礼拝すべきである。六つの聖都は得やすいが、カリの世においてドヴァーラカーは得難い。

Verse 50

स्मरणात्कीर्तनाद्यस्माद्भुक्तिमुक्ती सदा नृणाम् । दुर्वाससा तु ऋषिणा रक्षिता तिष्ठते पुरी

これを念じ讃歌をもって称えることにより、人々は常に世の福楽（ブクティ）と解脱（ムクティ）の双方を得る。ゆえにこの都は、仙人ドゥルヴァーサの守護を受けて存続している。

Verse 51

कलौ न शक्यते गंतुं विना कृष्णप्रसादतः । कृष्णस्य दर्शनं कर्तुं यान्ति रुद्रादयः सुराः

カリ・ユガにおいては、クリシュナの恩寵なくしてそこへ赴くことはできない。ルドラら諸神でさえ、クリシュナを拝見せんと来たる。

Verse 52

त्रिकालं जगतीनाथ रुक्मिणीदर्शनाय च । सफला भारती तस्य कृष्णकृष्णेति या वदेत्

世の主よ、日々の三時において、またルクミニーを拝見せんがためにも、「クリシュナ、クリシュナ」と唱える者の言葉はまことに実り多い。

Verse 53

द्वारका यायिनं दृष्ट्वा गायंति दिविसंस्थिताः । नरकात्पितरो मुक्ताः प्रचलंति हसंति च

ドヴァーラカーへ向かう巡礼者を見れば、天に住む者たちは歓喜して歌う。地獄より解き放たれた祖霊は舞い、そして笑う。

Verse 54

गोप्यं यत्पातकं पुंसां गोमती तद्व्यपोहति । स्मरणात्कीर्त्तनाद्वापि किं पुनः प्लवने कृते

人々のいかなる秘めた罪であれ、ゴーマティーはそれを払い除ける。想念し讃えるだけでこの果があるなら、まして実際に沐浴し身を沈めるなら、いかばかりであろう。

Verse 55

रुक्मिणीसहितं देवं शंखोद्धारे च शंखिनम् । पिंडारके चतुर्बाहुं दृष्ट्वाऽन्यैः किं करिष्यति

ルクミニーと共にまします主を拝し、さらにシャンクオッダーラにて法螺貝を持つ御方を、ピンダーラカにて四臂の御方を拝したなら、他の行や聖地に何の用があろうか。

Verse 56

रुक्मिणी देवकीपुत्रश्चक्रतीर्थं च गोमती । गोपीनां चंदनं लोके तुलसी दुर्लभा कलौ

ルクミニー、デーヴァキーの子クリシュナ、チャクラ・ティールタ（Cakra-tīrtha）、そしてゴーマティー河—これらは名高い。カリ・ユガにおいては、世にゴーピーたちの白檀の塗香と聖なるトゥラシーは得難い。

Verse 57

दुर्लभास्ते सुता ज्ञेया धरणीपापनाशकाः । गयां गत्वा तु ये पिंडं द्वारकां कृष्णदर्शनम् । करिष्यंति कलौ प्राप्ते वंजुलीसमुपोषणम्

まことに稀なるはそのような子らである—彼らを大地の罪を滅する者と知れ。到来したカリ・ユガにおいて、彼らはガヤーへ赴きピンダ（piṇḍa）を供え、ついでドヴァーラカーへ行きクリシュナのダルシャナを得、ヴァンジュリー（Vaṃjulī）の斎戒を守るであろう。

Verse 58

समं पुण्यफलं तेषां वंजुली द्वारका समा । येन न्यूना नाधिकाऽपि कथितं विष्णुना स्वयम्

彼らの得る功徳（プンニャ）は等しい。ヴァンジュリーはドヴァーラカーに等しい。少なくも多くもない—そうヴィシュヌ自らが説き示された。

Verse 59

वंजुली चाधिकां राजञ्छृणु वक्ष्यामि कारणम् । द्वादश्यामुपवासेन द्वादश्यां पारणेन तु । प्राप्यते हेलया चैव तद्विष्णोः परमं पदम्

さらにヴァンジュリーはより勝れている、王よ—聞け、理由を語ろう。ドヴァーダシー（Dvādaśī）に断食し、同じドヴァーダシーにパーラナ（斎明け）を行えば、わずかな労でもヴィシュヌの至高の境地に到る。

Verse 60

गृहेषु वसतां तीर्थं गृहेषु वसतां तपः । गृहेषु वसतां मोक्षो वंजुलीसमुपोषणात्

家に住まう者にとって、ヴァンジュリーの行はそれ自体がティールタとなる。家に住まう者にとって、それはタパス（苦行）となる。家に住まう者にとって、それはモークシャ（解脱）となる—ヴァンジュリーに結ばれた斎戒・行持によって。

Verse 61

वंजुली द्वारका गंगा गया गोविंदकीर्त्तनम् । गोमती गोकुलं गीता दुर्ल्लभं गोपिचन्दनम्

ヴァṃジュリー、ドヴァーラカー、ガンガー、ガヤー、ゴーヴィンダの御名を讃えるキールタン、ゴーマティー、ゴークラ、ギーター、そして稀なるゴーピー・チャンダナ——これらはすべて、最上の功徳として宣示される。

Verse 62

एतच्छृणोति यो भक्त्या कृत्वा मनसि केशवम् । अश्वमेधसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः

これを信愛をもって聴き、心にケーシャヴァを安置する者は、千のアシュヴァメーダ供犠の果報を得る。

Verse 63

श्रोष्यंति जागरे ये वै माहात्म्यं केशवस्य च । सर्वपापविनिर्मुक्ताः पदं यास्यंति वैष्णवम्

守夜（ジャーガラṇa）しつつケーシャヴァの偉大さを聴く者たちは、あらゆる罪より解き放たれ、ヴァイシュナヴァの境地（住処）へと至る。

Verse 64

पठिष्यंति नरा नित्यं ये वै श्रोप्यंति भक्तितः । तुलापुरुषदानस्य फलं ते प्राप्नुवंति हि

これを日々誦する者、また信愛をもって聴く者は、まことにトゥラープルシャ・ダーナ（量り施し）の果報を得る。

Verse 65

कृष्णजागरणे दानं यच्चाल्पमपि दीयते । सर्वं कोटिगुणं ज्ञेयमित्याहुः कवयो नृप

王よ、クリシュナの守夜（クリシュナ・ジャーガラṇa）において施される布施は、たとえ僅かであっても、功徳がコーティ倍に増すと知るべきである――賢者たちはこのように語る。

Verse 66

मानकूटं तुलाकूटं कन्याहयगवां क्रयात् । तत्सर्वं विलयं याति द्वादश्यां जागरे कृते

升や枡のごまかし、秤のごまかし、また乙女・馬・牛を売買して生じた罪業——それら一切は、ドヴァーダシーの日にジャーガラ（徹夜の聖なる守夜）を修すれば消え去る。