Adhyaya 84

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं देवदेवेन विष्णुना । माधवीं भगिनीं प्राप्य जन्मांतरमुपस्थिताम्

聖仙たちは言った。「あなたが語られたこと—神々の神ヴィシュヌによって告げられたこと—別の生において来臨した妹マードハヴィーに出会った後のことは…」

Verse 2

अश्ववक्त्रां करिष्यामि तपसा सुशुभाननाम् । सा कथं विहिता तेन तपस्तप्तं तथा कथम् । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

「苦行（タパス）によって、あの麗しき顔の者を馬面にしてみせよう」—彼はいかにしてそのように定め、またその苦行はいかに修されたのか。われらの好奇は甚だ大きい、すべてを詳しく語ってください。

Verse 3

सूत उवाच । नारदस्य समाकर्ण्य तं सन्देशं सुरोद्भवम् । गत्वा विष्णुः सुरैः सार्द्धं प्रचक्रे मंत्रनिश्चयम्

スータは語った。ナーラダが天界よりもたらした神聖なる使信を聞くや、ヴィシュヌは諸天とともに赴き、聖なる目的のための断固たる評議（計画）を定めた。

Verse 4

भारावतरणार्थाय दानवानां वधाय च । वसुदेवगृहे श्रीमान्द्वापरांते ततो हरिः

大地の重荷を軽くし、またダーナヴァ族を滅するために、栄光あるハリはドヴァーパラの世の終わりに、ヴァスデーヴァの家に（降誕し）た。

Verse 5

देवक्या जठरे देवः संजातो दैत्यदर्पहा । तथान्या रोहिणीनाम भार्या तस्य च याऽभवत्

デーヴァキーの胎において神は誕生し、魔族の驕りを砕く者となった。さらに彼には、ローヒニーと名づけられたもう一人の妃もいた。

Verse 6

तस्यां जज्ञे हलीनाम बलभद्रः प्रतापवान् । तृतीया सुप्रभानाम वसुदेवप्रिया च या

彼女（ローヒニー）から、鋤（すき）を携える勇猛なるバラバドラが生まれた。第三の妃はスプラバーと名づけられ、ヴァスデーヴァに愛された。

Verse 7

तस्यां सा माधवी जज्ञे अश्ववक्त्रस्वरूपधृक् । तां दृष्ट्वा विकृताकारां सुतां जातां च सुप्रभा । वासुदेवसमायुक्ता विषादं परमं गता

彼女（スプラバー）から、馬の顔の姿を帯びるマーダヴィーが生まれた。生まれた娘の異様な容貌を見て、ヴァスデーヴァの妃スプラバーは、深い悲嘆に沈んだ。

Verse 8

अथ ते यादवाः सर्वे कृतशान्तिकपौष्टिकाः । स्वस्तिस्वस्तीति संत्रस्ताः प्रोचुर्भूयात्कुलेऽत्र नः

そのときヤーダヴァの一同は、鎮めと繁栄を祈る儀礼を修し、恐れおののきつつ唱えた。「スヴァスティ、スヴァスティ——この一族に吉祥あれ。」

Verse 9

एवं सा यौवनोपेता तथा दुःखसमन्विता । न कश्चिद्वरयामास वाजिवक्त्रां विलोक्य ताम्

かくして彼女は若さに達してもなお悲しみに沈み、馬の顔を持つその姿を見て、誰ひとりとして婚姻を望む者はいなかった。

Verse 10

ततश्च भगवान्विष्णुर्ज्ञात्वा तां भगिनीं तथा । मातरं पितरं चैव तथा दुःखसमन्वितौ

そのとき世尊ヴィシュヌは、その妹の境遇を悟り、母と父もまた悲嘆に沈むのを見て、（救済のために動くことを決意された）。

Verse 11

तामादाय गतस्तूर्णं बलदेवसमन्वितः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तपस्तप्तुं ततः परम्

彼は彼女を伴い、バラデーヴァと共に、ただちにハーṭケーシュヴァラの聖なるクシェートラへ赴き、その後に苦行（タパス）を修めようとした。

Verse 12

ब्रह्माणं तोषयामास सम्यग्यज्ञपरायणः । व्रतैश्च विविधैर्दानैर्ब्राह्मणानां च तर्पणैः

正しい祭祀（ヤジュニャ）に専心して、彼はさまざまな誓戒（ヴラタ）、多様な布施（ダーナ）、そしてブラーフマナたちを満たすタルパナの供養によって、梵天を歓喜させた。

Verse 13

ततस्तुष्टिं गतो ब्रह्मा वर्षांते तस्य शार्ङ्गिणः । उवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्वाभिवांछितम्

やがて雨季の終わりに、梵天はシャールンガの弓を携える御方（ヴィシュヌ）に満悦し、「われは授福者なり。汝の望むところを願え」と告げた。

Verse 14

विष्णुरुवाच । एषा मे भगिनी देव जाताऽश्ववदना किल । तव प्रसादात्सद्वक्त्रा भूयादेतन्ममेप्सितम्

ヴィシュヌは言った。「おお神よ。これは我が妹にして、まことに馬のごとき顔で生まれた。あなたのご加護により、端正なる顔となりますように――それが我が願いである。」

Verse 15

श्रीब्रह्मोवाच । एषा शुभानना साध्वी मत्प्रसादाद्भविष्यति । सुभद्रा नाम विख्याता वीरसूः पतिवल्लभा

聖なる梵天は言った。「我が恩寵により、彼女は吉祥なる顔を備えた貞淑の女性となる。名はスバドラーとして世に知られ、勇士たちの母となり、夫に愛されるであろう。」

Verse 16

एतद्रूपां पुमान्योऽत्र पूजयिष्यति भक्तितः । एतां विष्णो त्वया सार्धं तथानेन च सीरिणा

この地において、このままの御姿の彼女を信愛をもって礼拝する者は誰であれ――おおヴィシュヌよ――汝とともに、また鋤を執る者（バララーマ）とともに…

Verse 17

द्वादश्यां माघमासस्य गंधपुष्पानुलेपनैः । सोऽप्यवाप्स्यति यच्चित्ते वर्तते नात्र संशयः

マーガ月の十二日（ドヴァーダシー）に、香、花、塗香をもって供養するなら、その礼拝者もまた心に宿す願いを得る—ここに疑いはない。

Verse 18

या नारी पतिना त्यक्ता वंध्या वा भक्तिसंयुता । तृतीयादिवसे चैतां पूजयिष्यति केशव

夫に捨てられた女であれ、あるいは不妊の女であれ、信愛を具えるなら――おおケーシャヴァよ――第三日から彼女を礼拝すべきである。

Verse 19

भविष्यति सुपुत्राढ्या सुभगा सा सुखान्विता । ऐश्वर्यसहिता नित्यं सर्वैः समुदिता गुणैः

彼女は善き子（立派な息子）に恵まれ、幸運にして安楽に満ち、常に繁栄を伴い、あらゆる善徳を具えるであろう。

Verse 20

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रो विरराम ततः परम् । वासुदेवोऽपि हृष्टात्मा ययौ द्वारवतीं पुरीम्

かく語り終えると、四面の御方（ブラフマー）はその後沈黙した。ヴァースデーヴァもまた心喜び、ドヴァーラヴァティーの都へと赴いた。

Verse 21

तामादाय विशालाक्षीं चंद्रबिंबसमाननाम् । बलदेवसमायुक्तो ह्यनुज्ञाप्य पिताम हम्

大きな眼をもち、満月の円盤のような顔貌の彼女を携え、バラデーヴァとともに、祖父なる梵天（ブラフマー）の許しを得て……

Verse 22

सूत उवाच । एवं सा माधवी विप्राः सुभगारूपमास्थिता । अवतीर्णा धरापृष्ठे लक्ष्मीशापप्रपीडिता

スータは語った。「かくして、婆羅門たちよ、マーダヴィーはこの上なく吉祥なる姿をまとい、ラクシュミーの呪いに苦しめられつつ、地上へと降り立った。」

Verse 23

उपयेमे सुतः पांडोर्यां पार्थश्चारुहासिनीम् । जज्ञे तस्याः सुतो वीरोऽभिमन्युरिति विश्रुतः

パーンドゥの子パールタ（アルジュナ）は、その麗しく微笑む乙女を娶った。彼女から勇猛なる子が生まれ、世に「アビマンニュ」として名高くなった。

Verse 24

एतद्वः सर्वमाख्यातं माधबीजन्मसम्भवम् । सुपर्णाख्यस्य देवस्य कथासंगाद्द्विजोत्तमाः

かくして、二度生まれの最勝者たちよ、スパルナと呼ばれる神の物語に連なる縁として起こった、マーダヴィーの誕生の一切を、私は汝らに語り尽くした。

Verse 25

यश्चैतत्पठते मर्त्यो भक्त्या युक्तः शृणोति वा । मुच्यते स नरः पापात्तद्दिनैकसमुद्भवात्

信愛を具えた凡夫がこれを誦し、あるいはただ聴聞するだけでも、その人は罪より解き放たれる――その日その時に生じた罪さえも。