Adhyaya 67

Verse 1

। सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो रामो भ्रातृभिरन्वितः । फलानि कन्दमूलानि गृहीत्वाऽश्रमसम्मुखः

スータは語った。「その間に、ラーマは兄弟たちを伴い、果実と根菜を携えて、庵（アーシュラマ）の前へと近づいた。」

Verse 2

स दृष्ट्वा स्वाश्रमं ध्वस्तं पुलिन्दैर्बहुशो वृतम् । लकुटाश्मप्रहारैस्तु तां धेनुं जर्जरीकृताम्

彼は自らの庵が破壊され、多くのプーリンダたちに四方から取り囲まれているのを見た。また、その牝牛が棍棒や石の打撃で打ち据えられ、傷つき砕かれているのを見た。

Verse 3

पप्रच्छ किमिदं सर्वं व्याकुलत्वमुपागतम् । आश्रमास्पदमाभीरैः पुलिन्दैश्च समावृतम्

彼は問うた。「これはいったい何事の騒乱か。なぜ庵の境内がアービーラとプーリンダに占拠され、取り囲まれているのか。」

Verse 4

केनैषा मामिका धेनुः प्रहारैर्जर्जरीकृता । तापस्यस्तापसाः सर्वे कस्मादेते रुदन्ति च

「誰が私の牛をこのように打ち据えたのか。そして、なぜ苦行者たちは皆泣いているのか。」

Verse 5

क्व स मेऽद्य पिता वृद्धो माता च सुतवत्सला । न मामद्य यथापूर्वं स्नेहाच्चायाति सम्मुखी

「今日、私の年老いた父と、息子を愛する母はどこにいるのか。なぜ母はいつものように愛情を込めて私を出迎えてくれないのか。」

Verse 6

अथ तस्य समाचख्युर्वृत्तांतं सर्वतापसाः । यथादृष्टं सुदुःखार्ता सहस्रार्जुनचेष्टितम्

そこで、深い悲しみに打ちひしがれた苦行者たちは皆、サハスラアルジュナの仕業について、目撃した通りのことを彼に語った。

Verse 7

ततस्ते भ्रातरः सर्वे वज्रपातोपमं वचः । श्रुत्वा दृष्ट्वा च तं शस्त्रैः खंडितं जनकं निजम्

雷のような言葉を聞き、自分の父が武器で切り刻まれているのを見て、兄弟たちは皆、大きな衝撃を受けた。

Verse 8

मातरं क्षतसर्वाङ्गीं प्राणशेषां व्यथान्विताम् । रुरुदुः शोकसन्तप्ता मुक्त्वा रामं महाबलम्

母が全身傷だらけで、かろうじて息をしており、苦痛に苛まれているのを見て、彼らは力強いラーマを差し置いて、激しい悲しみの中で泣き崩れた。

Verse 9

रुदित्वाथ चिरं कालं विप्रलप्य मुहुर्मुहुः । अन्त्येष्टिं चक्रिरे तस्य वेदोक्तविधिना ततः

長い間泣き続け、何度も嘆き悲しんだ後、彼らはヴェーダに定められた手順に従って彼の葬儀を執り行った。

Verse 10

अथ दाहावसाने ते कृत्वा गर्तां यथोचिताम् । मुक्त्वा रामं ददुस्तोयं पितुः पुत्रास्तिलान्वितम्

火葬が終わると、彼らは作法通りに穴を掘り、ラーマを除いた息子たちは、父に胡麻を混ぜた水を捧げた。

Verse 11

अथान्यैस्तापसैः प्रोक्तो रामः शस्त्रभृतां वरः । न प्रयच्छसि कस्मात्त्वं प्रेतपित्रे जलांजलिम्

その時、他の苦行者たちが、武器を持つ者の中で最も優れたラーマに尋ねた。「なぜあなたは、祖霊となられた亡き父上に水を捧げないのですか？」

Verse 12

अथासौ बहुधा प्रो क्तस्तापसैर्जमदग्निजः । प्रहारान्गणयन्मातुः शितशस्त्रविनिर्मितान्

このように苦行者たちから繰り返し問いただされたジャマダグニの息子は、母に加えられた打撃、すなわち鋭い武器による傷を数え始めた。

Verse 13

ततस्तानब्रवीद्रामो विनिःश्वस्य मुनीश्वरान् । निषेधस्तोयदानस्य श्रूयतां यन्मया कृतः

そこでラーマは深くため息をつき、尊い聖仙たちに言った。「私が水を捧げることを控えた理由をお聞きください。」

Verse 14

अपराधं विना तातः क्षत्रियेण हतोमम । एकविंशतिः प्रहाराणां मातुरंगे स्थिता मम

「何の咎もないのに、我が父は一人のクシャトリヤに討たれた。さらに母の身には、我がために数えられる二十一の打擲の痕が残っている。」

Verse 15

तस्मान्निःक्षत्रियामुर्वीं यद्यहं न करोमि वै । प्रहारसंख्यया विप्रास्तन्मे स्यात्सर्वपातकम्

「それゆえ、婆羅門たちよ、もし我がその打擲の数に従い、まことに大地をクシャトリヤなきものとしないなら、我にとってそれは一切の罪における全き没落となろう。」

Verse 16

पितृमातृवधाज्जातं यत्कृतं तेन पाप्मना । क्षत्रियापसदेनात्र तथान्यदपि कुत्सितम्

「ここであの罪人がなしたことのすべて――父母殺しの罪より生まれた者、クシャトリヤの中の卑しき落伍者によるもの、また他の恥ずべき所業も……。」

Verse 17

ततस्तस्यैव चान्येषां क्षत्रियाणां दुरात्मनाम् । रुधिरैः पूरयित्वेमां गर्तां पितृजलोचिताम् । तर्पयिष्यामि रक्तेन पितरं नाहमंभसा

「ゆえに、かの者自身と他の邪悪なるクシャトリヤたちの血で、この穴――本来は祖霊への水供養にふさわしい穴――を満たし、我は水ではなく血によって父を満足させよう。」

Verse 19

सूत उवाच । श्रुत्वा ते दारुणां तस्य प्रतिज्ञां तापसोत्तमाः । परं विस्मयमापन्ना नोचुः किंचित्ततः परम्

スータは語った。「彼の凄絶なる誓願を聞いて、最勝の苦行者たちはこの上ない驚愕に打たれ、その後は一言も発しなかった。」

Verse 20

सर्वैस्तैः शबरैः सार्धं पुलिन्दैर्मेदकैस्तथा । बद्धगोधांगुलित्राणैर्वरबाणधनुर्धरैः

それらすべてのシャバラたちとともに、さらにプーリンダ族・メーダカ族も加わり—優れた弓矢を携える名高き射手で、イグアナの皮で結んだ指当てを備えていた—

Verse 21

तथाऽर्जुनोऽपि तं श्रुत्वा समायातं भृगूत्तमम् । सैन्येन महता युक्तं प्रतिज्ञाधारिणं तथा

またアルジュナも、それを聞き、ブリグ族の最勝者が到来したこと—誓願を堅く守り、大軍を伴う者であること—を知って、しかるべく備えた。

Verse 22

ततस्तु सम्मुखो दृष्टो युद्धार्थं स विनिर्ययौ । सार्धं नानाविधैर्योधैः सर्वैर्देवासुरोपमैः

その後、敵が面前に立つのを見て、彼は戦いのために進み出た。種々の戦士たちを伴い—その力は皆、神々と阿修羅に比すべきものであった。

Verse 23

अथाभवन्महायुद्धं पुलिन्दानां द्विजोत्तमाः । हैहयाधिपतेर्योधैः सार्धं देवासुरोपमैः

そのとき、ああ最勝の二度生まれよ、激しい大戦が起こった。プーリンダ族と、ハイハヤの主の戦士たち—神々と阿修羅に等しい武威の者ども—との間である。

Verse 24

ततस्ते हैहयाः सर्वे शरैराशीविषोपमैः । वध्यन्ते शबरैः संख्ये गर्जमानैर्मुहुर्मुहुः

その後、ハイハヤの者どもは皆、戦場においてシャバラたちに討ち倒された。矢は毒蛇のごとく、彼らは幾度も咆哮しつつ放った。

Verse 25

ब्रह्महत्यासमुत्थेन पातकेन ततश्च ते । जाता निस्तेजसः सर्वे प्रपतंति धरातले

そして、ブラフマ・ハティヤー（婆羅門殺し）より生じた罪によって、彼らは皆、光輝を失い、地に倒れ伏した。

Verse 26

न कश्चित्पौरुषं तत्र संप्रदर्शयितुं क्षमः । पलायनपरा सर्वे वध्यन्ते निशितैः शरैः

そこでは、誰ひとり武勇を示すことができなかった。皆、逃走にのみ心を向け、鋭い矢に討ち倒された。

Verse 27

अथ भग्नं बलं दृष्ट्वा हैहयाधिपतिः क्रुधा । स्वचापं वाञ्छयामास सज्यं कर्तुं त्वरान्वितः । शक्नोति नारोपयितुं सुयत्नमपि चाश्रितः

軍勢の潰えたのを見て、ハイハヤの主は憤り、急ぎ自らの弓に弦を張ろうとした。だが、いかに力を尽くしても、矢を番えることができなかった。

Verse 28

ततश्चाकर्षयामास खङ्गं कोशात्सुनिर्मलम् । आक्रष्टुं न च शक्रोति वैलक्ष्यं परमं गतः

次いで彼は、鞘より清らかな剣を抜こうとしたが、抜き放つことができず、甚だしい狼狽と恥に沈んだ。

Verse 29

गदया निर्जितो रौद्रो रावणो लोकरावणः । यया साप्यपतद्धस्तात्तत्क्षणात्पृथिवीतले

そのガダー（棍棒）によって、猛きラーヴァナ――諸世界の恐怖――は征服された。しかもそのガダーは手から滑り落ち、たちまち大地に落下した。

Verse 30

नर्मदायाः प्रवाहो यैः सहस्राख्यैः करैः शुभैः । विधृतस्तेन ते सर्वे बभूवुः कम्पविह्वलाः

吉祥なる手—あたかも「千」と数えられる—によってナルマダーの流れを押しとどめた者たちは、皆ふるえおののき、動揺した。

Verse 31

न शस्त्रं शेकुरुद्धर्तुं दैवयोगात्कथंचन । दिव्यास्त्राणां तथा सर्वे मन्त्रा विस्मृतिमागताः

天命のめぐり合わせにより、彼らはどうしても武器をすら持ち上げられず、また天なる神武のための真言も皆、記憶から滑り落ちた。

Verse 32

एतस्मिन्नंतरे रामः संप्राप्तः क्रोधमूर्छितः । तीक्ष्णं परशुमुद्यम्य ततस्तं प्राह निष्ठुरम्

そのときラーマが到来し、怒りに呑まれて朦朧としていた。鋭き斧を高く掲げ、彼に向かって苛烈な言葉を放った。

Verse 33

हैहयाधिपते पाप यैः करैर्जनको मम । त्वया विनिहतस्तान्मे शीघ्रं दर्शय सांप्रतम्

「罪深きハイハヤ族の王よ。汝が我が父ジャナカを討った、その手を今すぐ我に示せ。」

Verse 34

ब्रह्मतेजोहतः सोऽपि प्रोक्तस्तेन सुनिष्ठुरम् । नोवाच चोत्तरं किंचिदालेख्ये लिखितो यथा

苛烈に告げられたにもかかわらず、彼はブラフマンの光輝に打たれて、壁に描かれた像のごとく、何ひとつ答えなかった。

Verse 35

ततो भुजवनं तस्य रामः शस्त्रभृतां वरः । मुहुर्मुहुर्विनिर्भर्त्स्य प्रचकर्त शनैःशनैः

その時、武器を持つ者の中で最も優れたラーマは、彼を何度も叱責し、その腕の「森」を徐々に切り落とし始めた。

Verse 36

ततश्छित्त्वा शिरस्तस्य कुठारेण भृगूद्वहः । जग्राह रुधिरं यत्नात्प्रहारेभ्यः स्वयं द्विजाः

その後、ブリグ族の末裔は斧で彼の首を切り落とした。その再生族（バラモン）は、打撃による傷口から流れる血を自ら慎重に集めた。

Verse 37

पूरयित्वा महाकुम्भाञ्छबरेभ्यो ददौ ततः । म्लेच्छेभ्यो लुब्धकेभ्यश्च ततः प्रोवाच सादरम्

大きな壺を満たした後、彼はそれをシャバラ族、ムレッチャ族、そして狩人たちに与え、その後、彼らに敬意を持って語りかけた。

Verse 38

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे गर्ता मे भ्रातृभिः कृता । पितृसंतर्पणार्थाय सलिलेन परिप्लुता

「ハータケーシュヴァラの聖なる地には、私の兄弟たちが私のために作った穴があり、先祖を供養するための水で満たされている。」

Verse 39

प्रक्षिपध्वं द्रुतं गत्वा तस्यां रक्तमिदं महत् । पापस्यास्य सपत्नस्य ममादेशादसंशयम्

「急いで行き、私の命令により、疑うことなく、この罪深い敵の大量の血をその穴に投げ入れなさい。」

Verse 40

येन तातं निजं भक्त्या तर्पयित्वा विधानतः । ऋणस्य मुक्तिर्भवति येन मे पैतृकस्यच

これによって、正しい作法に従い信愛をもって自らの父を満足させた者は、負債より解放される――同様に、わたしの祖先に関わる負い目からも解かれる。