Adhyaya 274

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति दुर्वासःस्थापितं पुरा । तल्लिंगं देवदेवस्य त्रिनेत्रस्य महात्मनः

スータは言った。さらにそこには、昔ドゥルヴァーサスによって स्थापितされたもう一つの聖なるものがある。すなわち、神々の神にして大いなる三眼の主のリンガである。

Verse 2

चैत्रमासि नरो यस्तु तमाराधयते द्विजाः । नृत्यगीतप्रवाद्यैश्च त्रिकालं विहितक्षणः । स नूनं तत्प्रसादेन गन्धर्वाधिपतिर्भवेत् १

おお二度生まれの者たちよ。チャイトラ月に彼を礼拝し、日に三度、定められた作法を守り、舞と歌と器楽をもって供養する者は、その主の恩寵により必ずやガンダルヴァの長となる。

Verse 3

ऋषय ऊचुः । दुर्वासा नामकश्चायं केनायं स्थापितो हरः । कस्मिन्काले महाभाग सर्वं नो विस्तराद्वद

仙人たちは言った。「このリンガは『ドゥルヴァーサー』と名づけられているが、このハラ（シヴァ）は誰によって安置されたのか。いつの時に起こったのか、幸いなる者よ。すべてを詳しく語ってくれ。」

Verse 4

सूत उवाच । आसीत्पुरा निंबशुचो वैदिशे च पुरोत्तमे

スータは語った。「昔、すぐれた都ヴィディシャーに、ニンバシュチャという名の男が住んでいた。」

Verse 5

स च पूजयते लिंगं किंचिन्मठपतिः स्थितः । स यत्किंचिदवाप्नोति वस्त्राद्यं च तथा परम्

彼はそこに住するマタ（僧院）の長であり、リンガを礼拝していた。彼が得たものは—衣服などの品々、さらにはそれ以上のものまでも—

Verse 6

माहेश्वरस्य लोकस्य विक्रीणीते ततस्ततः । ततो गृह्णाति नित्यं स हेम मूल्येन तस्य च

—それを口実に、彼はマヘーシュヴァラの世界へ至る約束をたびたび「売り」、その代価として日々黄金を受け取っていた。

Verse 7

न करोति व्ययं तस्य केवलं संचये रतः । ततः कालेन महता मंजूषाऽस्य निरर्गला । जाता हेममयी विप्राः कार्पण्यनिरतस्य च

彼は少しも費やさず、ただ蓄えることにのみ心を喜ばせていた。やがて長い歳月ののち、ああ婆羅門たちよ、鍵すら無いその櫃は黄金で満ちた。彼が吝嗇に執していたからである。

Verse 8

अथ संस्थाप्य भूमध्ये मंजूषां तां प्रपूरिताम् । करोति व्यवहारं स कक्षां तां नैव मुंचति

次に、満ち満ちたその櫃を床の中央に据え、彼は取引を続けたが、その部屋を決して離れなかった。

Verse 9

कदाचिद्देवपूजायां सोऽपि ब्राह्मणसत्तमाः । विश्वासं नैव निर्याति कस्यचिच्च कथंचन

時に神への礼拝の最中でさえ、その男は――ああ最勝の婆羅門たちよ――いかなる形でも誰一人として信じようとしなかった。

Verse 10

कस्यचित्त्वथ कालस्य परवित्तापहारकः । अलक्षद्ब्राह्मणस्तच्च दुःशीलाख्यो व्यचिंतयत्

さてある時、他人の財を奪う婆羅門で、ドゥフシーラと呼ばれる者がこれに気づき、策を巡らし始めた。

Verse 11

ततः शिष्यो भविष्यामि विश्वासार्थं दुरात्मनः । सुदीनैः कृपणैर्वाक्यैश्चाटुकारैः पृथग्विधैः

「それならば、あの邪なる者の信を得るために、私は弟子となろう。哀れを誘う卑しい言葉、けちな言い回し、そして種々のへつらいをもって。」

Verse 12

आलस्यं च दिवानक्तं साधयिष्याम्यसंशयम् । अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते दृष्ट्वा तं मठमध्यगम्

「私は昼も夜も怠惰を養おう、疑いなく。」そして別の日、彼が僧院の境内にいるのを見て、

Verse 13

ततः समीपमगमद्दंडाकारं प्रणम्य च । अब्रवीत्प्रांजलिर्भूत्वा विनयावनतः स्थितः

そこで彼は近づき、杖のようにまっすぐ身を伸ばして全身を投げ出し礼拝した。さらに合掌し、へりくだって身をかがめたまま語った。

Verse 14

भगवंस्ते प्रभावोऽद्य तपसा वै मया श्रुतः

ああ、福徳具わる尊き御方よ。今日、あなたの苦行（タパス）の物語を通して、あなたの霊的威力の真の偉大さを拝聞いたしました。

Verse 15

यदन्यस्तापसो नास्ति ईदृशोऽत्र धरातले । तेनाहं दूरतः प्राप्तो वैराग्येण समन्वितः

この地上に、あなたに比肩する苦行者は他におりません。ゆえに私は離欲（ヴァイラーギャ）を携え、遠方より参り、あなたの導きを乞うのです。

Verse 16

संसारासारतां ज्ञात्वा जन्ममृत्युजरात्मिकाम् । अर्थात्स्वप्नप्रतीकाशं यौवनं च नृणा मिह

生と死と老いの衰えより成るこの輪廻（サンサーラ）の空しさを悟り、さらにこの世の人の若ささえ、まこと夢の一瞬の影のごときものと知って…

Verse 17

यद्वत्पर्वतसंजाता नदी च क्षणभंगुरा । पुत्राः कलत्राणि च वा ये चान्ये बांधवादयः

山より生じる川が刹那にして脆く消えゆくように、子らも妻も、その他の親族や執着の結びつきもまた、みな無常である。

Verse 18

ते सर्वे च परिज्ञेया यथा पाप समागमाः । तत्संसारसमुद्रस्य तारणार्थं ब्रवीहि मे

それらはすべて、罪を招く機縁にも似た、ただの世俗の絡みつきと知るべきです。ゆえに、この輪廻（サンサーラ）の海を渡る術を私にお説きください。

Verse 19

उपायं कंचिदद्यैव उपदेशे व्यवस्थितम् । तरामि येन संसारं प्रसादात्तव सुव्रत

どうか今日この場で、教えとして、私があなたのご加護により輪廻（サンサーラ）を渡り切れる実践の道をお示しください。ああ、尊き誓いを保つ御方よ。

Verse 20

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रोमांचित तनूरुहः । ज्ञात्वा माहेश्वरः कोऽयं चिंतावान्समुपस्थितः

その言葉を聞くや、苦行者は法悦に身震いし、毛が逆立った。彼は思った。「この者はいったい誰だ、まことにマヘーシュヴァラの帰依者なのか」と。そうして思索しつつ近づいた。

Verse 21

यथा ब्रवीषि धन्योऽसि यस्य ते मतिरीदृशी । तारुण्ये वर्तमानस्य सुकुमारस्य चैव हि

そのように語るあなたは、まことに幸いな人です。かくも深い理解が、なお若く、柔らかな活力に満ちた時期にあるあなたに備わっているのですから。

Verse 22

तारुण्ये वर्तमानो यः शांतः सोऽत्र निगद्यते । धातुषु क्षीयमाणेषु शमः कस्य न जायते

なお若き時にあっても心静かな者こそ、ここにおいて真に稀有なる者と称えられる。身の諸要素が衰えゆくとき、誰に安らぎが生じぬであろうか。

Verse 23

यद्येवं सुविरक्तिः स्यात्संसारोपरि संस्थिता । समाराधय देवेशं शंकरं शशिशेखरम्

もしこのような堅固な離欲が起こり、世の営みの要求を超えて立つならば、神々の主—月を頂くシャンカラを、満ちた信愛をもって礼拝せよ。

Verse 24

नान्यथा घोरजाप्येन तीर्यते भवसागरः । मया सम्यक्परिज्ञातमेतच्छास्त्रसमागमात्

生死流転の大海は、激しいジャパ（聖名誦持）によるほか渡り得ない。これは諸聖典の一致した証言によって、我は正しく悟った。

Verse 25

शूद्रो वा यदि वा विप्रो म्लेछो वा पापकृन्नरः । शिवदीक्षासमोपेतः पुष्पमेकं तु यो न्यसैत्

シュードラであれブラーフマナであれ、ムレッチャであれ罪を犯した人であれ—シヴァのディークシャ（灌頂）を受け、礼拝にただ一輪の花を捧げるなら、

Verse 27

यो ददाति प्रभक्त्या च शिवदीक्षान्विताय च । वस्त्रोपानहकौपीनं स यज्ञैः किं करिष्यति

深い信愛をもって、シヴァのディークシャを受けた者に衣と履物とカウピーナ（腰布）を施す人は、供犠によって何をさらに成し遂げる必要があろうか。

Verse 28

तच्छ्रुत्वा चरणौ तस्य दुःशीलोऽसौ तदाऽददे । विन्यस्य स्वशिर स्ताभ्यां ततोवाक्यमुवाच ह

それを聞いて、ドゥフシーラは彼の足をつかんだ。自分の頭をその上に乗せ、そして言葉を発した。

Verse 29

शिवदीक्षाप्रमाणेन प्रसादं कुरु मे प्रभो । शुश्रूषां येन ते नित्यं प्रकरोमि समाहितः

主よ、シヴァの加入儀礼の規定に従って私に恩寵をお与えください。そうすれば、心を統一して、常にあなたに奉仕することができます。

Verse 30

ततोऽसौ तापसो विप्राश्चिंतयामास चेतमि । दक्षोऽयं दृश्यते कोऽपि पुमांश्चैव समागतः

そこで、その苦行者のバラモンは心の中で考えた。「ここに来たこの男は、有能で適任であるように見える。」

Verse 31

ममास्ति नापरः शिष्यस्तस्मादेनं करोम्यहम् । ततोऽब्रवीत्करे गृह्य यद्येवं वत्स मे समम् । समयं कुरु येन त्वां दीक्षयाम्यद्य चैव हि

「私には他に弟子がいない。だから彼を受け入れよう。」そして彼の手を取り、こう言った。「もしそうなら、我が子よ、誓約に同意しなさい。そうすれば今日すぐにでも君を加入させよう。」

Verse 32

त्वया कुटीरकं कार्यं मठस्यास्य विदूरतः । प्रवेशो नैव कार्यस्तु ममात्रास्तं गते रवौ

この僧院から離れた場所に小さな小屋を建てなさい。そして、私がここにいる間は、日が沈むまでここに入ってはならない。

Verse 33

दुःशील उवाच । तवादेशः प्रमाणं मे केवलं तापसोत्तम । किं मठेन करिष्यामि विशेषाद्रा त्रिसंगमे

ドゥフシーラは言った。「大いなる苦行者よ、あなたのご命令こそ我が唯一の拠り所。とりわけこの三流の聖なる合流地にあって、僧院など何の用がありましょうか。」

Verse 34

यः शिष्यो गुरुवाक्यं तु न करोति यथोदितम् । तस्य व्रतं च तद्व्यर्थं नरकं च ततः परम्

師の言葉をそのまま実行しない弟子は、その誓戒がむなしくなり、やがて地獄へと堕ちる。

Verse 35

तच्छ्रुत्वा तुष्टिमापन्नः शिवदीक्षां ततो ददौ । तस्मै विनययुक्ताय तदा निंबशुचो मुनिः

その言葉を聞いて、聖仙ニンバシュチャは満ち足り、ついに謙虚で戒律あるその者に、シヴァの入門灌頂（シヴァ・ディークシャー）を授けた。

Verse 36

ततःप्रभृति सोऽतीव तस्य शुश्रूषणे रतः । रंजयामास तच्चित्तं परिचर्यापरायणः

それ以来、彼は師への奉仕にひたすら励み、常に随侍と勤めに専念して、師の心を喜ばせた。

Verse 37

मनसा चिन्तयानस्तु तन्मात्रार्थं दिनेदिने । न च्छिद्रं वीक्षते किंचिद्वीक्षमाणोऽपि यत्नतः

日ごとに彼は心の中でただその一つの目的のみを念じ、どれほど注意深く力を尽くして見ても、欠け目は一つも—わずかな隙も見いだせなかった。

Verse 38

शैवोऽपि च स कक्ष्यां तां तां मात्रां हेमसंभवाम् । कथंचिन्मोक्षते भूमौ भोज्ये देवार्चनेऽपि न

彼はシヴァ派の印を帯びてはいたが、脇に密着させた黄金の袋／升を、いかなる時も地に置かなかった――食事の時も、神への礼拝の時でさえも。

Verse 39

ततोऽसौ चिन्तयामास दुःशीलो निजचेतसि । मठे तावत्प्रवेशोऽस्ति नैव रात्रौ कथंचन

すると、その性根の悪い男は胸中で策を巡らせた。「僧院への立ち入りは、せいぜいある程度までだ。だが夜となれば、どうしても入れぬ。」

Verse 40

सूर्यास्तमानवेलायां यत्प्रयच्छति तत्क्षणात् । परिघं सुदृढं पापस्तत्करोमि च किं पुनः

「日没の刻、彼が閉じるや否や、あの罪深き者はたちまち非常に堅い閂を掛ける。ならば、私はさらに何ができようか。」

Verse 41

मठोऽयं सुशिलाबद्धो नैव खातं प्रजायते । तुंगत्वान्न प्रवेशः स्यादुपायैर्विविधैः परैः

「この僧院は良く据えられた石で堅固に築かれ、破れ目など作れぬ。しかも高くそびえるゆえ、いかなる手立てを尽くしても侵入はかなわぬ。」

Verse 42

तत्किं विषं प्रयच्छामि शस्त्रैर्व्यापादयामि किम् । दिवापि पशुमारेण पंचत्वं वा नयामि किम्

「ならば毒を与えるべきか。武器で討つべきか。あるいは昼間であっても、獣を屠る者のような暴力の手段で、彼を死へと追いやるべきか。」

Verse 43

एवं चिन्तयतस्तस्य प्रावृट्काल उपस्थितः । श्रावणस्यासिते पक्षे कर्कटस्थे दिवाकरे

彼がそのように思い巡らしているうちに雨季が到来した――シュラーヴァナ月の黒分（暗半月）、太陽が蟹座（カルカタ）にある時であった。

Verse 44

प्राप्तो महेश्वरस्तस्य कोऽपि तत्र धनी द्रुतम् । तेनोक्तं प्रणिपत्योच्चैः करिष्यामि पवित्रकम्

そのとき、ある富裕な者が急ぎそこへ来て、マヘーシュヴァラ（シヴァ）の御前に至った。彼はひれ伏して高らかに言った。「私はパヴィトラカ（清浄の儀）を執り行います。」

Verse 45

चतुर्द्दश्यामहं स्वामिन्यद्यादेशो भवेत्तव । यद्यागच्छसि मे ग्रामं प्रसादेन सम न्वितः

「ああ、尊き御方よ。今日、この月の第十四日に、どうか御命令を私にお授けください。もし慈悲の御加護を具して、私の村へお越しくださるなら……」

Verse 46

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा तुष्टिमापन्नस्ततो निंबशुचो मुनिः । तथेति चैवमुक्त्वा तं प्रेषयामास तत्क्षणात्

スータは語った。これを聞いて、聖仙ニンバシュチャは満足し、「そのとおり」と言って、その場でただちに彼を遣わした。

Verse 47

आगमिष्याम्यहं काले स्वशिष्येण समन्वितः । करिष्यामि परं श्रेयस्तव वत्स न संशयः

「時が来れば、我が弟子を伴って参ろう。汝のために最上の利益を成就させる、愛しき子よ――疑いはない。」

Verse 48

अथ काले तु संप्राप्ते चिन्तयित्वा प्रभातिकम् । प्रभातसमये प्राप्ते स शैवः प्रस्थितस्तदा । दुःशीलेन समायुक्तः संप्रहृष्टतनूरुहः

やがて定めの時が来ると、朝の支度を整え、暁の刻にそのシヴァ信奉者は旅立った――ドゥフシーラを伴い、歓喜に身の毛もよだつほどであった。

Verse 49

ततो वै गच्छमानस्य तस्य मार्गे व्यवस्थिता । पुण्या नदी सुविख्याता मुरला सागरंगमा

彼が道を進むと、その途上に功徳深く名高い河があった。ムララーと呼ばれ、海へと流れ入る川である。

Verse 50

स तां दृष्ट्वाऽब्रवीद्वाक्यं वत्स शिष्य करोम्यहम् । भवता सह देवार्चां मुरलायां स्थिरो भव

その川を見て彼は言った。「わが子よ、汝を弟子として受け入れよう。ムララーのここに堅く留まり、我と共に神々を礼拝せよ。」

Verse 51

बाढमित्येव स प्रोक्त्वा संस्थितोऽस्यास्तटे शुभे । सोऽपि निंबशुचस्तस्य रंजितः सर्वदा गुणैः

「よろしい」と答えて、彼はその吉祥なる岸辺に留まった。ニンバシュカもまた、彼の徳により常に心満たされていた。

Verse 52

सुशिष्यं तं परिज्ञाय विश्वासं परमं गतः । स्थगितां तां समादाय हेममात्रासमुद्भवाम्

彼を良き弟子と見定めると、師は全き信頼を得た。そして隠されていたその品を取り上げた――それは黄金一量に等しいほどのものとして現れた。

Verse 53

जागेश्वरसमोपेतां स कन्थां व्याक्षिपत्क्षितौ । पुरीषोत्सर्गकार्येण ततस्तोकांतरं गतः

彼はジャーゲーシュヴァラ（Jāgeśvara）に結びつく外套を地に投げ、用を足す口実で少し離れた所へ行った。

Verse 54

यावच्चादर्शनं प्राप्तो वेतसैः परिवारितः । तावन्मात्रां समादाय दुःशीलः प्रस्थितो द्रुतम् । उत्तरां दिशमाश्रित्य प्रहृष्टेनांतरात्मना

姿が葦に遮られて見えなくなるや、ドゥフシーラ（Duḥśīla）はその分だけを奪い取り、たちまち駆け去った――北へ向かい、内心は歓喜に満ちて。

Verse 55

अथासौ चागतो यावद्दुःशीलं नैव पश्यति । केवलं दृश्यते कन्था जागेश्वरसमन्विता

やがて彼が戻ると、悪しきドゥフシーラの姿はまったく見えず、ただ外套だけが見えた――なおジャーゲーシュヴァラの印と結びつきを保ったまま。

Verse 56

षडक्षरेण मंत्रेण लिंगस्योपरि भक्तितः । स तां गतिमवाप्नोति यांयां यांतीह यज्विनः

六字の真言を、信愛をもってリンガの上に唱え奉るなら、彼はこの地で祭祀を行う者・敬虔な礼拝者が得るのと同じ吉祥の境地に到る。

Verse 57

यावन्मात्राविहीनां च ततो ज्ञात्वा च तां हृताम् । तेन शिष्येण मूर्च्छाढ्यो निपपात महीतले

そして、自らの「マー トラー」（託された分量）が欠け、盗まれたと悟るや、その弟子は失神に襲われ、地に倒れ伏した。

Verse 58

ततश्च चेतनां प्राप्य कृच्छ्राच्चोत्थाय तत्क्षणात् । शिलायां ताडयामास निजांगानि शिरस्तथा

その時、彼は意識を取り戻し、その瞬間に辛うじて立ち上がると、自分の手足、さらには頭までも岩に打ち付けた。

Verse 59

हा हतोऽस्मि विनष्टोऽस्मि मुष्टस्तेन दुरात्मना । किं करोमि क्व गच्छामि कथं तं वीक्षयाम्यहम्

「ああ、私は殺されたも同然だ。破滅だ。あの邪悪な魂を持つ男に奪われてしまった！私はどうすればいいのか？どこへ行けばいいのか？どうやって彼を見つければいいのか？」

Verse 60

ततस्तु पदवीं वीक्ष्य तस्य तां चलितो ध्रुवम् । वृद्ध भावात्परिश्रांतो वावृत्य स मठं गतः

それから、彼の通った跡を見て、彼は確かにその後を追った。しかし、老齢による疲れのため、引き返して僧院へと戻った。

Verse 61

दुःशीलोऽपि समादाय मात्रां स्थानांतरं गतः । ततस्तेन सुवर्णेन व्यवहारान्करोति सः

その悪人でさえ、財産を奪って別の場所へと去った。そして、その黄金を使って取引や商売を行った。

Verse 62

ततो गृहस्थतां प्राप्तः कृतदारपरिग्रहः । वृद्धभावं समापन्नः संतानेन विवर्जितः

その後、彼は妻を娶り、家長としての生活に入った。彼は老年に達したが、子供には恵まれなかった。

Verse 63

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्रापरायणः । भार्यया सहितो विप्रश्चमत्कारपुरं गतः

やがて時が過ぎ、聖なるティールタへの巡礼に身を捧げるそのバラモンは、妻を伴い、カマトカーラプラの都へと赴いた。

Verse 64

स्नात्वा तीर्थेषु सर्वेषु देवतायतनेषु च । भ्रममाणेन संदृष्टो दुर्वासा नाम सन्मुनिः

あらゆるティールタと神々の社で沐浴を済ませ、遍歴しているうちに、徳高き聖仙ドゥルヴァーサ（Durvāsā）を目にした。

Verse 65

निजदेवस्य सद्भक्त्या नृत्यगीतपरायणः । तं च दृष्ट्वा नमस्कृत्य वाक्यमेतदुवाच सः

選び奉る神への真実の帰依により、舞と歌に没していた彼は、その聖者を見て恭しく礼拝し、こう言葉を述べた。

Verse 66

केनैतत्स्थापितं लिंगं निर्मलं शंकरोद्भवम् । किं त्वं नृत्यसि गीतं च पुरोऽस्य प्रकरोषि च । मुनीनां युज्यते नैव यदेतत्तव चेष्टितम्

「この清浄なるリンガは、シャンカラより生じたもの。いったい誰がこれを安置したのか。なぜ汝はその前で舞い、歌うのか。汝のこの振る舞いは、牟尼にまったくふさわしくない。」

Verse 67

दुर्वासा उवाच । मयैतत्स्थापितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । नृत्यगीतप्रियो यस्माद्देवदेवो महेश्वरः

ドゥルヴァーサは言った。「このリンガは、神々の神たるシュ―リンのために、私が安置した。まことにマヘーシュヴァラ、神々の主は、舞と歌を愛で給うのだ。」

Verse 68

न मेऽस्ति विभवः कश्चिद्येन भोगं करोम्यहम्

我には享楽にふけるための財がまったくない。

Verse 69

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तश्चिर्भटिर्नाम योगवित् । तेन पृष्टः स दुर्वासा वेदांतिकमिदं वचः

その間に、ヨーガに通じたチルバティという者が到来した。彼に問われて、ドゥルヴァーサはこのヴェーダーンタの教えを語った。

Verse 70

असूर्या नाम ते लोका अंधेन तमसा वृताः । तांस्ते प्रेत्याऽभिगच्छंति ये केचात्महनो जनाः

それらの世界はまことに日なき世界、目をくらます闇に包まれている。自らの自己を殺す者は、死後そこへ赴く。

Verse 71

उपविश्य ततस्तेन तस्य दत्तस्तु निर्णयः । दुःशीलेनापि तत्सर्व विज्ञातं तस्य संस्तुतम्

それから彼が座すと、その師は彼に明確な決断を授けた。たとえ素行の悪い者であっても、すべてを悟り、その教えを讃えた。

Verse 72

ततो विशेषतो जाता भक्तिस्तस्य हरं प्रति । तं प्रणम्य ततश्चोच्चैर्वाक्यमेतदुवाच ह

その後、ハラ（シヴァ）への信愛がとりわけ強く彼に生じた。彼は礼拝してから、声高に次の言葉を述べた。

Verse 74

भगवन् ब्राह्मणोऽस्मीति जात्या चैव न कर्मणा । न कस्यचिन्मया दत्तं कदाचिन्नैव भोजनम् । केवलं देवविप्राणां वंचयित्वा धनं हृतम् । व्यसनेनाभिभूतेन द्यूतवेश्योद्भवेन च

ああ、福徳なる主よ。私は生まれによってのみブラーフマナと呼ばれるのであって、行いによってではありません。私はいかなる時も誰にも食を施したことがありません。むしろ賭博と遊女との交わりから生じた悪習に圧され、神々やブラーフマナさえ欺いて財を奪いました。

Verse 75

तथा च ब्राह्मणेनापि मया शैवो गुरुः कृतः । वंचितश्च तथानेकैश्चाटुभिर्विहृतं धनम्

このように、ブラーフマナでありながら、私はシヴァ派の師を口実にしてさえ欺きました。また多くのへつらい人に惑わされ、私の財は浪費され尽くしました。

Verse 76

तस्य सक्तं धनं भूयः साधुमार्गेण चाहृतम् । स चापि च गुरुर्मह्यं परलोकमिहागतः

その後、正しき道によって、縛られ失われていたその財を私は再び取り戻しました。そしてまさにその人—私のグル（師）となった者—が、今や彼岸の世よりここへ来たのです。

Verse 77

पश्चात्तापेन तेनैव प्रदह्यामि दिवानिशम् । पुरश्चरणदानेन तत्प्रसादं कुरुष्व मे

その悔恨ゆえに、私は昼も夜も焼かれております。プラシャラナ（puraścaraṇa）に伴う布施によって、どうか私にその御加護（恩寵）を成就してください。

Verse 78

अस्ति मे विपुलं वित्तं न संतानं मुनीश्वर । तन्मे वद मुने श्रेयस्तद्वित्तस्य यथा भवेत् । इह लोके परे चैव येन सर्वं करोम्यहम्

私は多くの財を有しております、聖なる牟尼よ。しかし子孫がありません。牟尼よ、最善とは何か—この財を真に功徳の実りとするにはいかにすべきか—この世と来世の双方において、なすべきことをすべて成し遂げられるよう、お教えください。

Verse 79

दुर्वासा उवाच । कृत्वा पापसहस्राणि पश्चाद्धर्मपरो भवेत् । यः पुमान्सोऽतिकृच्छ्रेण तरेत्संसारसागरम्

ドゥルヴァーサは言った。「たとえ人が幾千の罪を作った後であっても、のちにダルマに帰依する者となり得る。されど世俗の輪廻（サンサーラ）の大海を渡るには、きわめて大いなる困難を要する。」

Verse 80

दिनेनापि गुरुर्योऽसौ त्वया शैवो विनिर्मितः । अधर्मेणापि संजातः स गुरुस्तेन संशयः

たとえ一日のうちに汝が作り上げたそのシヴァ派の「グル」であっても、たとい不義によって生じたとしても、彼は汝のグルである――これに疑いはない。

Verse 81

ब्राह्मणो ब्रह्मचारी स्याद्ग्रहस्थस्तदनंतरम् । वानप्रस्थो यतिश्चैव तत श्चैव कुटीचरः

バラモンはまずブラフマチャーリン（梵行者）であるべきであり、その後に家住者（グリハスタ）となる。さらに（やがて）林住者（ヴァーナプラスタ）と遁世者（ヤティ）となり、そしてその後、まことにクティーチャラ（庵に隠棲する者）となる。

Verse 82

बहूदकस्ततो हंसः परमश्च ततो भवेत् । ततश्च मुक्तिमायाति मार्गमेनं समाश्रितः

次にバフーダカとなり、さらにハンサとなり、さらにパラマとなる。この道に帰依する者は、ついにムクティ（解脱）に至る。

Verse 83

त्वया पुनः कुमार्गेण यद्व्रतं ब्राह्मणेन च । शैवमार्गं समास्थाय तन्महापातकं कृतम्

しかし汝は再び悪しき道によって、バラモンと共に、シヴァの道を拠り所として誓戒（ヴラタ）を立てた。それはマハーパータカ、すなわち大罪となった。

Verse 84

दुःशील उवाच । सर्वेष्वेव हि वेदेषु रुद्रः संकीर्त्यते प्रभुः । तत्किं दोषस्त्वया प्रोक्तस्तस्य दीक्षासमुद्भवः

ドゥフシーラは言った。「まことに、すべてのヴェーダにおいてルドラは主として讃えられている。では、あなたが語った、彼のディークシャー（dīkṣā）から生じるという過失とは何なのか。」

Verse 85

दुर्वासा उवाच । सत्यमेतत्त्वया ख्यातं वेदे रुद्रः प्रकीर्तितः । बहुधा वासुदेवोऽपि ब्रह्मा चैव विशेषतः

ドゥルヴァーサは言った。「あなたの述べたことは真実である。ヴェーダにおいてルドラは宣揚されている。同様に、ヴァースデーヴァも多様に讃えられ、ブラフマーもまた、とりわけ称えられる。」

Verse 86

परं विप्रस्य या दीक्षा व्रतवंधसमुद्भवा । गायत्री परमा जाप्ये गुरुर्व्रतपरो हि सः । वैष्णवीं चाथ शैवीं च योऽन्यां दीक्षां समाचरेत्

ブラーフマナにとって最上のディークシャーとは、聖なる規律の誓戒（ヴラタ）により結ばれて生じるものである。ジャパにおいて至上のマントラはガーヤトリーであり、真の師とは誓戒に専心する者である。だが、すでにヴァイシュナヴァあるいはシャイヴァのディークシャーを受けながら、移ろう心からさらに別のディークシャーを行うなら—

Verse 87

ब्राह्मणो न भवेत्सोऽत्र यद्यपि स्यात्षडंगवित् । अपरं लिंगभेदस्ते संजातः कपटादिषु

たとえヴェーダの六支（シャダンガ）に通じていようとも、ここにおいて彼は真のブラーフマナとはならない。さらに、あなたにはもう一つの「堕落の徴」が生じている――欺きなどである。

Verse 88

व्रतत्यागान्न संदेहस्तत्र ते नास्ति किंचन । प्रायश्चित्तं मया सम्यक्स्मृतिमार्गेण चिंतितम्

誓戒を捨てたことについて疑いはない。あなたにとって、そこに何の不確かさも残らない。スムリティの道に従い、ふさわしい贖罪（プラーヤシュチッタ）を私は正しく熟考した。

Verse 89

दुःशील उवाच । सतां सप्तपदीं मैत्रीं प्रवदंति मनीषिणः । मित्रतां तु पुरस्कृत्य किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु

ドゥフシーラは言った。「賢者たちは、善き人々の間では共に七歩を歩めば友情が堅固になると説く。その友情を尊び、少し語ろう—聞きなさい。」

Verse 90

अस्ति मे विपुलं वित्तं यदि तेन प्रसिद्ध्यति । तद्वदस्व महाभाग येन सर्वं करोम्यहम्

「私には豊かな財がある—それによって名声や成就が得られるのなら。幸いなる方よ、いかなる手段によって私はすべてを成し遂げられるのか、告げてください。」

Verse 91

दुर्वासा उवाच । एक एव ह्युपायोऽस्ति तव पातकनाशने । तं चेत्करोषि मे वाक्याद्विशुद्धः संभविष्यसि

ドゥルヴァーサは言った。「汝の罪を滅する手立ては、まことにただ一つ。わが言葉のとおりに行えば、汝は清浄となる。」

Verse 92

तपः कृते प्रशंसंति त्रेतायां ज्ञानमेव च । द्वापरे तीर्थयात्रां च दानमेव कलौ युगे

クリタの世には苦行（タパス）が讃えられ、トレーターの世には知（ジュニャーナ）のみが讃えられる。ドヴァーパラの世には聖地（ティールタ）への巡礼が讃えられるが、カリの世には布施（ダーナ）のみが最上とされる。

Verse 93

सांप्रतं कलिकालोऽयं वर्तते दारुणाकृतिः । तस्मात्कृष्णाजिनं देहि सर्वपापविशुद्धये

「今やこのカリの世がはびこり、その姿は恐ろしい。ゆえに、あらゆる罪の清浄のため、黒羚羊の皮（クリシュナージナ）を施しなさい。」

Verse 94

तथा च ते घृणाऽप्यस्ति गुरुवित्तसमुद्भवा । तदर्थं कुरु तन्नाम्ना शंकरस्य निवेशनम्

また汝には、師の財に執着することより生じた嫌悪がある。ゆえにそのため、聖なる御名において、シャンカラ（Śaṅkara）のための住まいを建立せよ。

Verse 95

येन तस्मादपि त्वं हि आनृण्यं यासि तत्क्षणात् । अन्यत्रापि च तद्वित्तं यत्किंचिच्च प्रपद्यते

その行いによって、汝はただちに負債を離れ、彼に対してさえも無債となる。さらにその財のうち、いかなる別の道によってであれ汝の手に入る分は、

Verse 96

ब्राह्मणेभ्यो विशिष्टेभ्यो नित्यं देहि समाहितः । तिलपात्रं सदा देहि सहिरण्यं विशेषतः

心を統一して、すぐれたバラモンたちに常に施しをせよ。胡麻を満たした器（ティラパートラ）を常に布施し、とりわけ黄金を添えて捧げよ。

Verse 97

येन ते सकलं पापं देहान्नाशं प्रगच्छति । अपरं चैत्रमासेऽहं सदाऽगच्छामि भक्तितः

これによって汝のあらゆる罪は去り、身より滅び去る。さらにチャイトラ月（Caitra）には、我は信愛ゆえに常にここへ来る。

Verse 98

कल्पग्रामात्सुदूराच्च प्रासादेऽत्र स्वयं कृते । पुनर्यामि च तत्रैव व्रतमेतद्धि मे स्थितम्

はるか遠きカルパグラーマ（Kalpagrāma）より、我はここに自ら建立したこの堂宇へ来る。しかる後、またその地へ帰る—これこそ我が守り続ける誓戒（vrata）である。

Verse 99

तस्माच्चिंत्यस्त्वयाह्येष प्रासादो यो मया कृतः । चिंतनीयं सदैवेह स्नानादिभिरनेकशः

ゆえに、わたしが建立したこの霊廟を、まことに心に留めよ。ここにおいては、沐浴などの諸々の聖なる行とともに、常に幾度も想起すべきである。

Verse 100

दुःशील उवाच । करिष्यामि वचस्तेऽहं यथा वदसि सन्मुने

ドゥフシーラは言った。「おお、尊き牟尼よ。あなたの仰せのとおり、わたしはその御言葉をそのまま実行いたします。」

Verse 101

दुर्वासा उवाच । सर्वपापविशुद्ध्यर्थं दत्ते कृष्णाजिने द्विजः । प्रयच्छ तिलपात्राणि गुप्तपापस्य शुद्धये

ドゥルヴァーサは言った。「一切の罪を清めるために、バラモンが黒羚羊の皮を施すときは、隠れた罪をも浄めるため、胡麻を満たした器をも供養として捧げるべきである。」

Verse 102

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दत्तं तेन महात्मना । ततः कृष्णाजिनं भक्त्या ब्राह्मणायाहिताग्नये

スータは語った。その言葉を聞いて、大いなる魂の人はそのとおりに施した。ついで信愛をもって、聖火を守り立てるバラモンに黒羚羊の皮を捧げた。

Verse 103

दुर्वाससः समा देशाद्यथोक्तविधिना द्विजाः । यच्छतस्तिलपात्राणि तस्य नित्यं प्रभक्तितः

その後、バラモンたちはドゥルヴァーサの説いた作法のとおり、その地より胡麻の器を彼に授けた。彼らは常に、深い信愛をもってそれを行った。

Verse 104

गतपापस्य दीक्षां च ददौ निर्वाणसंभवाम् । तथासौ गतपापस्य दीक्षां दत्त्वा यथाविधि

罪が滅した者に、解脱へと導くディークシャー（灌頂）を授けた。かくして、浄められた者に法にかなって正しく灌頂を施したのち、

Verse 105

ततः प्रोवाच मधुरं देहि मे गुरुदक्षिणाम्

その後、彼はやさしく言った。「師への供養、グル・ダクシナーを私に捧げなさい。」

Verse 106

दुःशील उवाच । याचस्व त्वं प्रभो शीघ्रं यां ते यच्छामि दक्षिणाम् । तां प्रदास्यामि चेच्छक्तिर्वित्तशाठ्यविवर्जिताम्

ドゥフシーラは言った。「主よ、私が捧げる師礼（グル・ダクシナー）を、どうか早くお求めください。力の及ぶかぎり必ず差し上げます。財に関して欺きはいたしません。」

Verse 107

दुर्वासा उवाच । कल्पग्रामं गमिष्यामि सांप्रतं वर्तते कलिः । नाहमत्रागमिष्यामि यावन्नैव कृतं भवेत्

ドゥルヴァーサは言った。「今、私はカルパグラーマへ向かう。ここはカリの勢いが強い時代だからだ。これが真に成し遂げられるまで、私はここへ戻らない。」

Verse 108

अर्धनिष्पादितो ह्येष प्रासादो यो मया कृतः । परिपूर्तिं त्वया नेय एषा मे गुरुदक्षिणा

「私が建立を始めたこのプラサーダ（神殿）は、まだ半ばしか成っていない。汝がこれを完成へと導け—それが私の求めるグル・ダクシナーである。」

Verse 109

नृत्यगीतादिकं यच्च तथा कार्यं स्वशक्तितः । पुरतोऽस्य बलिर्देयस्तथान्यत्कुसुमादिकम्

また、舞い・歌などそのほかのことは、各々の力に応じて整えて行うべきである。この神（祠）の御前にバリ（供犠）を捧げ、さらに花などの供物も捧げよ。

Verse 110

एवमुक्त्वा गतः सोऽथ कल्पग्रामं मुनीश्वरः । दुःशीलोऽपि तथा चक्रे यत्तेन समुदाहृतम्

そう告げ終えると、諸牟尼の主はカルパグラーマへと去った。ドゥフシーラもまた、彼によって説き示されたとおりに、そのまま実行した。

Verse 111

सूत उवाच । एवं तस्य प्रभक्तस्य तत्कार्याणि प्रकुर्वतः । तन्नाम्ना कीर्त्यते सोऽथ दुःशील इति संज्ञितः

スータは語った。「彼が信と帰依をもってそれらの行いを成し遂げてゆくと、やがてその名のままに世に称えられ、『ドゥフシーラ』として知られるようになった。」

Verse 112

चैत्रमासे च यो नित्यं तं च देवं प्रपश्यति । क्षणं कृत्वा स पापेन वार्षिकेण प्रमुच्यते

チャイトラ月において日々その神を拝観する者は、たとえ一瞬であっても、一年に積もった罪より解き放たれる。

Verse 113

यः पुनः स्नपनं तस्य सर्वं चैव करोति च । त्रिंशद्वर्षोद्भवं पापं तस्य गात्रात्प्रणश्यति

さらに、その神に対して沐浴の儀（スナパナ）を一切欠けることなく行う者は、三十年に生じた罪がその身より滅び去る。

Verse 114

यः पुनर्नृत्यगीताद्यं कुरुते च तदग्रतः । आजन्ममरणात्पापात्सोऽपि मुक्तिमवाप्नुयात्

さらに、彼の御前で舞いと歌、またそれに類する供養を捧げる者は、生より死に至るまで積み重ねた罪からさえ解き放たれ、解脱（モークシャ）を得る。