Adhyaya 267

Verse 1

सूत उवाच । तस्मादेषा महाराज शिवरात्रिर्विपश्चिता । कर्तव्या पुरुषेणात्र लोकद्वयमभीप्सुना

スータは言った。「それゆえ、大王よ、この洞察に満ちたシヴァラートリー（Śivarātri）の誓戒は、此世と来世という二つの世界の安寧を願う者が、必ず修すべきである。」

Verse 2

आनर्त उवाच । मंकणेश्वरमाहात्म्यं मया विस्तरतः श्रुतम् । शिवरात्रिसमोपेतं यत्त्वया परिकीर्तितम्

アーナルタは言った。「あなたが語り讃えたとおり、マンカネーシュヴァラ（Maṅkaṇeśvara）の偉大さを、シヴァラートリー（Śivarātri）の行とともに、私は詳しく拝聴した。」

Verse 3

सांप्रतं वद मे कृत्स्नं सिद्धेश्वरसमुद्भवम् । विस्तरेण महाभाग परं कौतूहलं हि मे

いま、シッデーシュヴァラの起源を余すところなく、詳しく語ってください、幸いなる御方よ。わたしの好奇はきわめて強いのです。

Verse 4

भर्तृयज्ञ उवाच । सिद्धेश्वर इति ख्यातो महादेवो महीपते । तस्योत्पत्तिस्त्वया पूर्वं श्रुतात्र वदतो मम

バルトリヤジュニャは言った。「大地の主よ、この地では大いなる神マハーデーヴァが『シッデーシュヴァラ』の名で知られている。その起源は以前にも聞いたであろうが、それでもわたしが語るのを聞きなさい。」

Verse 5

सांप्रतं तत्फलं वच्मि तस्मिन्दृष्टे तु दानजम् । यत्फलं जायते नॄणां चक्रवर्तित्व संभवम्

いま、その果報を語ろう。すなわち、かの聖地を拝してのちに施しを行うことで生じる功徳である。その功徳より、人々には転輪王（チャクラヴァルティン）の位に至る可能性が生まれる。

Verse 6

तुलापुरुषदानं च तत्र राजन्प्रशश्यते । य इच्छेच्चक्रवर्तित्वं समस्ते धरणीतले

王よ、かの地では『トゥラープルシャ・ダーナ（秤量施）』と呼ばれる布施がとりわけ称賛される。全地にわたる転輪王の威徳を望む者のためである。

Verse 7

आनर्त उवाच । तुलापुरुषदानस्य यो विधिः परिकीर्तितः । तं मे सर्वं समाचक्ष्व विस्तरेण महामुने

アーナルタは言った。「大いなる牟尼よ、トゥラープルシャ・ダーナについて説かれる作法のすべてを、どうか詳しく私にお示しください。」

Verse 8

भर्तृयज्ञ उवाच । चंद्रसूर्योपरागे वा अयने विषुवे तथा । तीर्थे वा पुरुषश्रेष्ठ तुलापुरुषसंभवम्

バルトリヤジュニャは言った。「おお人の中の最勝者よ、トゥラープルシャの儀礼は、月食または日食の時、至（し）の日、分（ふん）の日、あるいは聖なるティールタにおいて行うことができる。」

Verse 9

प्रशंसंति विधिं सम्यक्प्राप्ते वा चेंदुसंक्षये । ब्राह्मणानां सुदांतानामनुष्ठानवतां सताम्

月の衰え（あるいは月食の時）が訪れるとき、正しい作法はとりわけ称賛される――よく自制し、徳に満ち、聖なる戒行に堅固なバラモンたちと共に修すべきである。

Verse 10

वेदाध्ययनयुक्तानां निर्दोषाणां च पार्थिव । विभज्य स भवेद्देयो नैकस्य च कथंचन

王よ、施しはヴェーダの学修に励み、過失なき者にのみ与えるべきである。さらにそれは多くの者に分け与えよ――いかなる場合も、ただ一人にのみ与えてはならない。

Verse 12

शुचौ देशे समे पुण्ये पूर्वोत्तरप्लवे शुभे । मंडपं कारयेद्विद्वान्रम्यं ष़ोशहस्तकम् । तन्मध्ये कारयेद्वेदिं चतुर्हस्त प्रमाणतः । यजमानस्य हस्तेन हस्तैकेन समुच्छ्रिताम्

清浄で平らな功徳の地――東または北へと緩やかに傾く吉祥の場所において――学識ある者は、美しいマンダパを十六肘の規模で建てさせよ。その中央に四肘のヴェーディー（祭壇台）を設け、祭主（ヤジャマーナ）の手の量りにより一肘だけ高くせよ。

Verse 14

चतुर्हस्तानि कुण्डानि चतुर्दिक्षु प्रकल्पयेत । एकहस्तप्रमाणानि आयामव्यासविस्तरात् । ऐशान्यामपरां वेदिं हस्तमात्रां न्यसेच्छुभाम् । रत्निमात्रोत्थितां चैव ग्रहांस्तत्र प्रकल्पयेत्

四方に四肘のクンダ（火坑）を設けよ。各々は長さ・幅・広がりが一肘の規矩にかなうようにする。さらに北東には一肘の吉祥なるヴェーディーを置き、そこにグラハ（儀礼の支具）を一拃の高さに据えよ。

Verse 15

युग्मांश्च ऋत्विजः कार्याश्चतुर्दिक्षु यथाक्रमम् । बह्वृचोऽध्वर्यश्चैव च्छंदोगाथर्वणावपि

しかるべき順序に従い、四方において祭式を司る祭官を二人一組で任命すべし。すなわち、バフリチャ（リグ・ヴェーダの祭官）、アドヴァリュ（ヤジュル・ヴェーダの祭官）、さらにチャンドーガとアタルヴァナもまた然り。

Verse 16

तूष्णीं तु देवताहोमस्तैः कार्यः सुसमाहितैः । तल्लिंगैर्नृपतेमंत्रैः स्वशक्त्या जप एव च

次いで、よく心を統一したその祭官たちは、沈黙のうちに神々へのホーマ供養を行うべし。おお王よ、また各自の力に応じ、正しい徴（リンガ）を具えたマントラによってジャパ（誦念）をも修すべし。

Verse 17

एकहस्तप्रविष्टं तु चतुर्हस्तोच्छ्रितं तथा । स्तंभद्वयं तु कर्तव्यं वेदियाम्योत्तरे स्थितम्

それらは一ハスタを地に入れて据え、さらに四ハスタの高さに立て上げるべし。二本の柱を作り、祭壇（ヴェーディ）の南と北に置くべし。

Verse 18

तन्मध्ये सुशुभं काष्ठं स्तंभजात्यं दृढं न्यसेत् । चन्दनः खदिरो वाथ बिल्वोवाऽश्वत्थ एव वा

その二柱の間に、柱材にふさわしい堅固で麗しい木をしっかりと据えるべし。白檀、カディラ、ビルヴァ、あるいはアシュヴァッタであってもよい。

Verse 19

तिंदुको देवदारुर्वा श्रीपर्णी वा वटोऽथवा । अष्टौ वृक्षाः शुभाः शस्ताः स्तंभार्थं नृपसत्तम्

あるいはティンドゥカ、デーヴァダール、シュリーパルニー、またはヴァタ（バニヤン）でもよい。おお最勝の王よ、これら八種の樹は吉祥にして、柱を作る材として称賛される。

Verse 20

शिक्यद्वय समोपेतां तन्मध्ये विन्यसेत्तुलाम् । स्नातः शुक्लांबरधरः शुक्लमाल्यानुलेपनः

二つの吊り紐を備えた天秤（トゥラー）を中央に据えるべきである。沐浴ののち、白衣をまとい、白き花鬘と香膏によって身を荘厳せよ。

Verse 21

पूरयित्वा समंताच्च लोकपालान्यथाक्रमम् । स्तंभान्संपूजयत्पश्चाद्गन्धमाल्यानुलेपनैः

四方のローカパーラ（護世神）に順次供物を捧げ終えたのち、香・花鬘・香膏をもって柱々を礼拝すべきである。

Verse 22

तुलां च पार्थिवश्रेष्ठ पुण्याहं च प्रकीर्तयेत् । यजमानो निजैः सर्वैरायुधैः कायसंस्थितैः

また、王の中の最勝者よ、トゥラーの儀をしかるべく宣し、吉祥なる「プンヤーハ」を誦すべきである。祭主（ヤジャマーナ）は、自らの武器一切を身に帯びて臨席せよ。

Verse 23

पश्चिमां दिशमास्थाय प्राङ्मुखः श्रद्धयाऽन्वितः । कृतांजलिपुटो भूत्वा इमं मंत्रमुदीरयेत्

西方に立ち、東に面し、信心に満ちて合掌（アンジャリ）し、この真言を唱えるべきである。

Verse 24

ब्रह्मणो दुहिता नित्यं सत्यं परममाश्रिता । काश्यपी गोत्रतश्चैव नामतो विश्रुता तुला

トゥラーは名において知られ、常住のブラフマーの娘であり、至上の真理に堅く安住し、またカーシュヤパの系譜に属すると称えられる。

Verse 25

त्वं तुले सत्यनामासि स्वभीष्टं चात्मनः शुभम् । करिष्यामि प्रसादं मे सांनिध्यं कुरु सांप्रतम्

おおトゥラーよ、汝は「真実」と名づけられる。わが正しき願いが吉祥に成就するよう授けたまえ。われはこの帰依の行を修せん—どうか慈悲を垂れ、今ここに現前したまえ。

Verse 26

ततस्तस्यां समारुह्य स्वशक्त्या यत्समाहृतम् । दानार्थं पूर्वमायोज्यं शिक्येन्यस्मिन्नरोत्तम

次に、その天秤に乗り、自らの力に応じて集めたものを、まず布施のために吊り袋へ整えて置くべし——おお人中の最勝者よ——その天秤の上に。

Verse 27

सुवर्णं रजतं वाऽथ वस्त्रं चान्यदभीप्सितम् । यावत्साम्यं भवेद्राजन्नात्मनोऽभ्यधिकं च वा

黄金・白銀・衣服、また望むいかなる施物も——おお王よ——自らの体重に等しくなるまで、あるいはそれを超えるまで捧げるべし。

Verse 28

ततोऽभीष्टां समासाद्य देवतां शिक्यमाश्रितः । उदकं जलमध्ये च तदर्थं प्रक्षिपेद्द्रुतम्

次に、願う神格に近づき、吊り袋（懸け秤）に寄りかかって、その儀のために供水をただちに水の中ほどへ投じるべし。

Verse 29

सतिलं सहिरण्यं च साक्षतं विधिपूर्वकम् । अवतीर्य ततः सर्वं ब्राह्मणेभ्यो निवेदयेत्

胡麻と黄金とアクシャタ（砕けぬ穀粒）を、作法に従って備え、次いで天秤／壇から降りて、そのすべてをブラーフマナたちに捧げるべし。

Verse 30

यत्फलं प्राप्यते पश्चात्तदिहैकमनाः शृणु

今より、心を一つにして聴け。この行いの後に得られる功徳の果を。

Verse 31

अजानता जानता वा यत्पापं तु भवेत्कृतम् । तत्सर्वं नाशयेन्मर्त्यो दानस्यास्य प्रभावतः

知らずに犯したにせよ、知って犯したにせよ、凡夫がなしたいかなる罪も、この布施の威力によってことごとく滅される。

Verse 32

यावन्मात्रं कृतं पापमतीतं नृपसत्तम । तावन्मात्रं क्षयं याति तुलापुरुषदानतः

王の中の最勝者よ、過去に犯した罪がどれほどであろうとも、トゥラープルシャの布施によって、その量のままに滅尽へと至る。

Verse 33

ईश्वराणां समादिष्टं कायक्लेशभयात्मनाम् । पुरश्चरणमेतद्धि दानं तौल्यसमुद्भवम्

この秤量より生じた布施は、身の苦行を恐れる者のために諸主が定め給うた。まことにそれは彼らの「プラシュチャラナ」—完全なる予備行—となる。

Verse 34

एतद्दत्तं दिलीपेन कार्तवीर्येण भूपते । पृथुना पुरुकुत्सेन तथान्यैरपि पार्थिवैः

王よ、この布施はディリーパ、カールタヴィーリヤ、プリトゥ、プルクッツァ、そして他の諸王によっても捧げられてきた。

Verse 35

एतत्पुण्यं प्रशस्यं च सर्वकामप्रदं नृणाम् । तुलापुरुषदानं च सर्वोपद्रवनाशनम्

このトゥラープルシャの布施は功徳に満ち、ことさらに称賛される。人々のあらゆる願いを成就させ、すべての災厄を滅する。

Verse 36

आधयो व्याधयो न स्युर्न वैधव्यं गदोद्भवम् । संजायते नृपश्रेष्ठ न वियोगः स्वबन्धुभिः । तुलापुरुषदानस्य फलमेतदुदाहृतम्

悩みも病も起こらず、病より生じる寡婦の嘆きもない。おお最勝の王よ、身内との離別もまた起こらない—これこそトゥラープルシャ布施の果報と説かれる。

Verse 37

तुलापुरुषदानस्य प्रदत्तस्य नृपोत्तम । न शक्यते कथयितुं फलं यत्स्यात्कलौ युगे

おお王の中の最勝よ、カリの世において正しく捧げられたトゥラープルシャの布施の果は、まことに語り尽くせぬ—言葉を超えている。

Verse 38

दक्षिणामूर्तिमासाद्य सिद्धेश्वरविभोः पुरः । यः प्रयच्छति भूपाल सहस्रगुणितं फलम्

王よ、ダクシナームールティに近づき、栄光ある主シッデーシュヴァラの御前で供物を捧げる者は、果報を千倍に増して得る。

Verse 39

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्राप्य सिद्धेश्वरं विभुम् । तुलापुरुषदानं च कर्तव्यं सुविवेकिना

ゆえに、あらゆる努力を尽くして大いなる主シッデーシュヴァラに到り、賢者は必ずトゥラープルシャの布施を行うべきである。

Verse 40

एकत्र सर्वतीर्थानि सर्वाण्यायतनानि च । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे कथितानि स्वयंभुवा

ハाटकेーシュヴァラのクシェートラにおいては、あらゆるティールタとすべての聖なる社が一処に集まると説かれる――それは自生者スヴァヤンブー（梵天ブラフマー）自らの宣言である。

Verse 41

सिद्धेश्वरः सुरश्रेष्ठ एकत्र समुदाहृतः । तस्मिन्दृष्टे तथा स्पृष्टे पूजिते नृपसत्तम । सर्वेषां लभते मर्त्यः फलं यत्परिकीर्तितम्

高貴なる者のうち最勝よ、シッデーシュヴァラ――神々の中の第一――は、ここ一処に現前すると宣言される。これを拝し、触れ、供養するならば、王の中の最勝よ、凡夫は一切（ティールタと聖所）の称えられた果報を得る。

Verse 267

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्रीसिद्धेश्वरमाहात्म्ये तुलापुरुषदानमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』、エーカーシーティ・サーハスリー・サンヒター所収、第六ナ―ガラ・カーンダ、ハाटकेーシュヴァラ・クシェートラ功徳篇およびシュリー・シッデーシュヴァラ功徳篇における、「トゥラープルシャ施与の大いなる功徳の叙述」と題する第267章はここに終わる。