Adhyaya 266

Verse 1

ऋषय ऊचुः । श्रुतानि मुख्यतीर्थानि तत्क्षेत्रप्रोद्भवानि च । येषु स्नातो नरः स्म्यक्सर्व तीर्थफलं लभेत्

聖仙たちは言った。「その聖なる地に生じた主要なティールタ（聖なる沐浴地）について、私たちは聞いております。そこに正しく沐浴する者は、あらゆるティールタの功徳を得るでしょう。」

Verse 2

लिंगानि च महाभाग तत्र मुख्यानि यानि च । यैर्दृष्टैर्लभ्यते श्रेयः सर्वेषां तानि नो वद

また、幸いなる御方よ、そこにある主要なリンガについてもお語りください。それらをダルシャナ（聖なる拝観）することにより、すべての人が最高の善を得るのです。

Verse 3

सूत उवाच । तत्र च मंकणाख्यं तु लिंगमस्ति सुशोभनम् । तथा सिद्धेश्वरं नाम गौतमेश्वरसंयुतम्

スータは語った。「そこには、まばゆく美しく輝く『マンカナ』と名づけられたリンガがある。また『シッデーシュヴァラ』と呼ばれ、『ガウタメーシュヴァラ』に結びつくリンガもある。」

Verse 4

कपालेश्वमन्यच्च चतुर्थं परिकीर्तितम् । एकैकं सर्वलिंगानां फलं यच्छत्यसंशयम् । यथोक्तविधिना सम्यग्यथोक्तं द्विजसत्तमाः

そしてさらに『カパーレーシュヴァラ』というリンガがあり、第四として称えられる。これらのリンガはそれぞれ、疑いなく、すべてのリンガの果報を授ける—説かれた作法に従い正しく供養するならば、二度生まれの最勝者たちよ。

Verse 5

तत्र तावत्प्रवक्ष्यामि मंकणेश्वरजं फलम् । मकाराक्षरयुक्तस्य लिंगस्यात्र द्विजोत्तमाः

今まさにその地において、私は『マンカネーシュヴァラ』より生ずる果報を説こう。ここにある、音節「マ」に結びつくリンガについてである、二度生まれの最勝者たちよ。

Verse 6

शिवरात्रिं समासाद्य यस्तस्य पुरुषो द्विजाः । कुर्याज्जागरणं रात्रौ निराहारः स्थितः शुचिः

おお、二度生まれの者たちよ。シヴァラートリが到来するとき、彼の帰依者である者が、清浄にして揺るがず、断食して夜通し覚醒の行を保つなら、約束された功徳を得る。

Verse 7

सर्वलिंगोद्भवं चैव फलं दर्शनसंभवम् । जायते नात्र संदेह इत्युवाच हरः स्वयम्

ダルシャナ（聖なる拝観）より生ずる果報は、まさしく一切のリンガより生ずる果報である。これに疑いはない—ハラ（シヴァ）自らがそう宣言された。

Verse 8

ऋषय ऊचुः । शिवरात्रिर्महाभाग कस्मिन्काले तु सा भवेत् । विध्यानं चैव माहात्म्यं सर्वं नो विस्तराद्वद

聖仙たちは言った。「大いなる幸運の人よ、シヴァラートリはいつ起こるのですか。さらに、その正しい守り方とその偉大さを、すべて詳しくお語りください。」

Verse 9

सूत उवाच माघस्य कृष्णपक्षे या तिथिश्चैव चतुर्दशी । तस्या रात्रिः समाख्याता शिवरात्रिसमुद्भवा

スータは語った。「マーガ月の黒分（クリシュナ・パクシャ）にある第十四日（チャトゥルダシー）—その夜がシヴァラートリと称され、シヴァラートリとして知られる夜である。」

Verse 10

तस्यां सर्वेषु लिंगेषु सदा संक्रमते हरः । विशेषात्सर्वपुण्येषु ख्यातेयं मंकणेश्वरे

その夜（シヴァラートリ）には、ハラ（シヴァ）が常にあらゆるリンガへと入り給う。されど、あらゆる聖地・功徳の地の中でも、この行はマンカネーシュヴァラ（Maṃkaṇeśvara）においてとりわけ名高い。

Verse 11

ऋषय ऊचुः । शिवरात्रिः कथं जाता केनैषा च विनिर्मिता । कस्माद्बहुफला जाता सर्वं नो विस्तराद्वद

仙人たちは言った。「シヴァラートリはどのようにして生じ、誰によって定められたのか。なぜこれほど多くの功徳の果をもたらすのか。すべてを詳しくお語りください。」

Verse 12

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तं कथानकम् । भर्तृयज्ञस्य संवादमश्वसेनस्य भूपतेः

スータは言った。「ここで私は、古の物語を汝らに語ろう。すなわち、バルトリヤジュニャとアシュヴァセーナ王との対話である。」

Verse 13

आनर्ताधिपतिः पूर्वमश्वसेन इति स्मृतः । आसीद्धर्मपरो नित्यं वेदवेदागंपारगः

昔、アーナルタの支配者はアシュヴァセーナと称された。常にダルマに帰依し、ヴェーダとその補助学（ヴェーダーンガ）に通暁していた。

Verse 14

भर्तृयज्ञः पुरा तेन इदं पृष्टः कुतूहलात् । कलिकालं समुद्वीक्ष्य वर्धमानं दिनेदिने

好奇心から、彼はかつてこのことをバルトリヤジュニャに問いかけた。カリの時代が日ごとに増大してゆくのを見たからである。

Verse 15

अश्वसेन उवाच । कलिकालकृते किंचिद्व्रतं मे वद सन्मुने । स्वल्पायासं महत्पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्

アシュヴァセーナは言った。「おお徳高き聖仙よ、カリの世にふさわしい誓戒（ヴラタ）を私に説いてください。わずかな労で大いなる功徳を得、あらゆる罪を滅するものを。」

Verse 16

स्वल्पायुषः सदा मर्त्या ब्रह्मन्कृतयुगे पुरा । त्रेतायां द्वापरे चैव किमु प्राप्ते कलौ युगे

おお婆羅門よ、死すべき人の寿命は常に短い。古のクリタ・ユガにおいてさえ、またトレーターとドヴァーパラにおいても同じであった。ましてや今、カリ・ユガが到来したのだから、なおさらである。

Verse 17

तस्माद्वर्षव्रतं त्यक्त्वा किंचिदेकाह्निकं वद

それゆえ、一年にわたる誓戒はひとまず置き、ただ一日の行としての勤行を、何か一つ語ってください。

Verse 18

श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् । न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतं वास्य न वा कृतम्

明日なすべきことは今日なせ。午後になすべきことは午前になせ。死は、事が成ったか否かを見届けるために待ってはくれない。

Verse 19

तस्य तद्वचं श्रुत्वा भर्तृयज्ञ उदारधीः । अब्रवीत्सुचिरं ध्यात्वा ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

その言葉を聞くと、気高き智慧を備えたバルトリヤジュニャは語った――久しく瞑想し、天眼の洞察によって悟ったのちに。

Verse 20

अस्ति राजन्व्रतं पुण्यं शिवरात्रीतिसंज्ञितम् । एकाह्निकं महाराज सर्वपातकनाशनम्

王よ、「シヴァラートリー」と名づけられた功徳ある聖なる誓戒がある。これは一日の行であり、大王よ、あらゆる重罪を滅する。

Verse 21

तत्र यद्दीयते दानं हुतं जप्तं तथैव च । सर्वमक्षयतां याति रात्रि जागरणे कृते

その折に施される布施、捧げられる供犠、唱えられる真言—それらはすべて、夜の徹夜の守夜を行うなら不滅の功徳となる。

Verse 22

अपुत्रो लभते पुत्रानधनो धनमाप्नुयात् । स्वल्पायुर्दीर्घमायु्ष्यं शत्रूणां चैव संक्षयम्

子なき者は子を得、貧しき者は財を得る。短命の者は長寿を得、また敵どもも衰え滅してゆく。

Verse 23

यंयं काममभिध्यायन्व्रतमेतत्समाचरेत् । तंतं समाप्नुयान्मर्त्यो निष्कामो मोक्षमाप्नुयात्

人は心に思い描くいかなる願いのためにこの誓戒を修するなら、その願いの成就を得る。だが欲を離れて行ずる者は、解脱（モークシャ）を得る。

Verse 24

कार्पण्येनाथ वित्तेन यदि कुर्यात्प्रजागरम् । तथा वर्षकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

貧しくとも富めるとも、もし夜通しの守夜を行うなら、その者は一年に積んだ罪より解き放たれる。これに疑いはない。

Verse 25

यानि कान्यत्र लिंगानि स्थावराणि चराणि च । तेषु संक्रमते देवस्तस्यां रात्रौ यतो हरः

ここにあるいかなるリンガも—不動のものも可動のものも—その夜には神がその中へと入られる。なぜなら、その夜こそハラ（シヴァ）が聖なる降臨をなされるからである。

Verse 26

शिवरात्रिस्ततः प्रोक्ता तेन सा हरवल्लभा । प्रार्थितः स सुरैः सर्वैर्लोकानुग्रहकाम्यया

ゆえにそれは「シヴァラートリ」と説かれる。かくしてその夜はハラ（シヴァ）に愛される。さらに諸天は、諸世界の安寧を願い、こぞって御前に祈り願った。

Verse 27

भगवन्कलिकालेऽस्मिन्सर्वपापसमन्विते । वर्षपापविशुद्ध्यर्थं दिनमेकं क्षितौ व्रज । येन त्वत्पूजया पूता मर्त्याः शुद्धिमवाप्नुयुः

ああ福徳なる主よ、あらゆる罪に満ちたこのカリの時代に、年の罪を清めるため、ただ一日だけ地上へ降臨してください。あなたを礼拝することにより、世の人々が浄められ、清浄を得ますように。

Verse 28

ततो दत्तं हुतं तेषामस्माकमुपतिष्ठति । यदुच्छिष्टं नरैर्दत्तं तद्वृथा जायतेऽखिलम्

そのとき、彼らが施しとして与え、また聖なる火に投じて供えるものは、まことに我ら（諸天）に届く。だが人が不浄のまま捧げる供物は、すべて空しく無益となる。

Verse 29

कलिकाले न चास्माकं किंचिदेवोपतिष्ठति । अशुद्धैर्मानवैर्दत्तं प्रभूतमपि शंकर

カリの世においては、不浄の人々が捧げるものは、たとえ多量であっても、我らに真に届くものは何ひとつない。ああ、シャンカラ（シヴァ）よ。

Verse 30

श्रीभगवानुवाच । माघमासस्य कृष्णायां चतुर्दश्यां सुरेश्वर । अहं यास्यामि भूपृष्ठे रात्रौ नैव दिवा कलौ

至福なる主は仰せになった。「諸天の主よ、マ―ガ月の黒分（クリシュナ・パクシャ）の第十四日に、我は地上へ赴くであろう。カリの世においては、昼ではなく夜に。」

Verse 31

लिंगेषु च समस्तेषु चलेषु स्थावरेषु च । संक्रमिष्याम्यसंदिग्धं वर्षपापविशुद्धये

一年の罪を清めるため、疑いなく、動くリンガにも不動のリンガにも、あらゆるリンガへと我は入るであろう。

Verse 32

तस्यां रात्रौ हि मे पूजां यः करिष्यति मानवः । मंत्रैरेतैः सुरश्रेष्ठ विपाप्मा स भविष्यति

まことに、その夜これらの真言によって我を供養する人は、ああ神々の最勝よ、罪を離れた者となる。

Verse 33

ॐ सद्योजाताय नमः । ॐ वामदेवाय नमः । ॐ घोराय नमः । ॐ तत्पुरुषाय नमः । ॐ ईशानाय नमः । एवं वक्त्राणि संपूज्य गन्धपुष्पानुलेपनैः । वस्त्रैर्दीपैश्च नैवेद्यैस्ततोऽर्घं संप्रदापयेत् । मंत्रेणानेन संपूज्य मां ध्यात्वा मनसि स्थितम्

「オーム、サディヨージャータに帰命。オーム、ヴァーマデーヴァに帰命。オーム、ゴーラに帰命。オーム、タトプルシャに帰命。オーム、イーシャーナに帰命。」かくして五つの御面を、香・花・塗香により、さらに衣・灯明・食供をもって供養し、次いで如法にアルギャを捧げよ。この真言にて供養し終えたなら、心中に安住する我を念じて観想せよ。

Verse 34

गौरीवल्लभ देवेश सर्वाद्य शशिशेखर । वर्षपापविशुद्ध्यर्थमर्घो मे प्रतिगृह्यताम्

ガウリーの愛しき御方、神々の主、万有の根源、月を頂くシヴァよ——一年の罪を清めるため、我が捧げるアルギャをお受け取りください。

Verse 35

ततः संपूजयेद्विप्रं भोजनाच्छादनादिभिः । दत्त्वाथ दक्षिणां तस्मै वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

その後、食物や衣などをもってバラモンを敬い供養せよ。さらに彼にダクシナーを施したなら、財における吝嗇や欺きを捨てるべきである。

Verse 36

धर्माख्यानकथाभिश्च सलास्यैस्तांडवैस्तथा

また、ダルマの物語を誦し、優美な舞と、同様にタाण्डヴァ（tāṇḍava）の演舞によっても行われる。

Verse 37

एवं करिष्यते योऽत्र व्रतमेतत्सुरेश्वर । वर्षपापविशुद्ध्यर्थं प्रायश्चित्तं भविष्यति

おお神々の主よ、ここでこのようにこの誓戒を行う者は誰であれ、それは一年の罪を清めるための贖罪（プラーヤシュチッタ）となる。

Verse 38

तच्छ्रुत्वा त्रिदशाः सर्वे प्रणम्य शशिशेखरम् । संप्रहृष्टा नरश्रेष्ठ स्वानि स्थानानि भेजिरे

それを聞いて、すべての神々は月冠の主シャシシェーカラ（シヴァ）に礼拝した。歓喜して、ああ人中の最勝よ、彼らはそれぞれの住処へ帰っていった。

Verse 39

प्रेषयामासुरुर्व्यां च नारदं मुनिसत्तमम् । प्रबोधनाय लोकानां शिवरात्रिकृते सदा

そして彼らは、仙人の中の最勝者ナーラダを地上へ遣わした。シヴァラートリのために、常に人々を目覚めさせるためである。

Verse 40

सोऽपि गत्वा धरापृष्ठं श्रावयामास सर्वतः । शिवरात्रेस्तु माहात्म्यं यदुक्तं शूलपाणिना

彼もまた地上に赴き、三叉を執る御方（シヴァ）が説かれたとおり、シヴァラートリの偉大なる功徳をあまねく告げ広めた。

Verse 41

ततः प्रभृति संजाता शिवरात्रिर्धरातले । सर्वकामप्रदा पुण्या सर्वपातकनाशिनी

その時より、地上にシヴァラートリが定められた――清浄にして聖なる夜、あらゆる願いを授け、すべての罪を滅する。

Verse 42

अत्र वः कीर्तयिष्यामि पुरावृत्तं कथानकम् । यद्वृत्तं नैमिषारण्ये लुब्धकस्यात्र कस्यचित्

いま、汝らに古き因縁の物語を語ろう――ナイミシャーラニヤの森で、ある猟師に起こった出来事である。

Verse 43

तत्रासील्लुब्धकः कश्चिज्जातिमात्रान्न कर्मतः । व्यसेनानाभिभूतात्मा परवित्तापहारकः

そこに一人の猟師がいた――生まれのみは良くとも行いは伴わず、悪習に心を覆われ、他人の財を奪って生計を立てていた。

Verse 44

न कदाचिद्व्रतं तेन न दत्तं न जपः कृतः । केवलं च हृतं वित्तं लोकानां छलसंश्रयात्

彼は一度として誓戒を守らず、布施もせず、真言の誦持も行わなかった。欺きに身を寄せ、ただ人々の財を奪うばかりであった。

Verse 45

कस्यचित्त्वथ कालस्य शिवरात्रिः समागता । माघमासेऽसितेपक्षे सर्वपातकनाशिनी

やがて時が巡り、シヴァラートリが訪れた――マーガ月の黒分（新月へ向かう半月）にあたり、あらゆる罪を滅すると名高い。

Verse 46

तत्रास्त्यायतनं पुण्यं देवदेवस्य शूलिनः । तत्र जागरणं रात्रौ प्रारब्धं बहुभिर्ज्जनैः

そこには、神々の神たる三叉戟の主シュ―リンの功徳ある聖なる社があった。そこで多くの人々が、夜通しの覚醒の供養（ジャーガラ）を始めていた。

Verse 47

नारीभिर्नरशार्दूल भूषिताभिः सुभूषणैः । अथासौ चिंतयामास चोरो दृष्ट्वाथ जागरम्

おお、人中の虎よ。華麗な装身具で飾られた女たちが集う覚醒の供養を見て、その盗人は策をめぐらし始めた。

Verse 48

गच्छामि यदि कांचित्स्त्रीं भूषणैः परिभूषिताम् । निष्क्रांतां बाह्यतश्चास्य प्रासादस्याप्नुयामहम्

「もし宝飾で身を飾った女の一人に近づければ、彼女がこの寺院の外へ出たところで、わが機会は訪れる。」

Verse 49

ततो हत्वा समादाय भूषणानि व्रजाम्यहम्

「それから彼女を殺し、装身具を奪って立ち去る。」

Verse 50

एवं निश्चित्य मनसा गतस्तस्य समीपतः । कर्णिकारं समारुह्य स्थितो गुप्तस्ततो हि सः

こう心に決めると、彼はその場所の近くへ行き、カールニカーラの木に登って、そこで身を潜めていた。

Verse 51

वीक्षमाणो दिशः सर्वा नारीनिष्क्रामणोद्भवाः । चौरकर्मप्रवृत्तस्य शीतार्तस्य विशेषतः

彼は四方の方角を見張り、境内から出てくる女たちを待ち受けた。盗人の業に身を置き、とりわけ寒さに苦しみながらも、なお警戒を解かなかった。

Verse 52

अल्पापि निद्रा नायाता न च नारी विनिर्गता । तस्याधस्तात्ततो लिंगमभवत्तु धरोद्भवम् । गत्वा च पत्राण्यादाय प्रचिक्षेपास्य चोपरि

わずかな眠りさえ訪れず、女も一人として出てこなかった。そのとき彼の下に、大地より生じたリンガが現れた。彼は行って葉を取り、それをその上に散らした。

Verse 53

एतस्मिन्नेव काले तु प्रोद्गतस्तीक्ष्णदीधितिः । असतीनां च चौराणां कामिनामसुखावहः

まさにその時、鋭い光を放つ太陽が昇った。その烈しい輝きは、不貞の者、盗人、そして欲に駆られる者に苦しみをもたらした。

Verse 54

ततो नराश्च नार्यश्च जग्मुः स्वंस्वं निकेतनम् । उपचारपराः शांताः प्रणिपत्य महेश्वरम्

それから男も女も、それぞれ自分の家へ帰っていった。心は静まり、正しい供養に励み、マヘーシュヴァラに礼拝してからであった。

Verse 55

सोऽपि चौरो निराशश्च क्षुत्क्षामः शीतविह्वलः । अवतीर्य द्रुमात्तस्मादुपायं कंचिदाश्रितः

その盗人もまた—望みを失い、飢えでやせ細り、寒さに震えながら—その木から降り、何らかの策にすがった。

Verse 56

ततः कालेन महता पंचत्वं समपद्यत । जातो जातिस्मरः सोऽथ दशार्णाधिपतेर्गृहे

やがて久しい時を経て、彼は「パンチャトヴァ」（死）に至った。しかるのち、前世を憶える者として、ダシャールナの君主の家に再び生まれた。

Verse 57

उपवासप्रभावेन बलादपि प्रजागरात् । शिवरात्रेस्तथा तस्य लिङ्गस्यापि प्रपूजया

断食の功徳により、（たとえ強いられてでも）夜通しの覚醒の守夜により、そしてシヴァラートリーの夜にそのリンガをことごとく供養したことにより——

Verse 58

ततो राज्यं समासाद्य पितृपैतामहं महत् । कारयामास लिंगस्य प्रासादं तस्य शोभनम्

それから、父祖伝来の大いなる王国を得ると、彼はそのリンガのために、麗しく荘厳な堂宇を建立させた。

Verse 59

वर्षेवर्षे समाश्रित्य शिवरात्रौ प्रजागरात् । उपवासपरोभूत्वा गीतवादित्रनिःस्वनैः

年ごとにシヴァラートリーの夜、彼は断食に専念しつつ、歌と楽器の響きが鳴り渡る中で、夜通しの守夜を行った。

Verse 60

धर्माख्यानकथाभिश्च गीतध्वनिभिरेव च । पूर्वोक्तमंत्रैः संपूज्य अर्घं दत्त्वा विधानतः । संतर्प्य ब्राह्मणान्कामैर्जगाम निलयं निजम्

ダルマの物語を誦し、讃歌の響きをもって、先に説かれたマントラにより（リンガを）余すところなく供養した。ついで作法に従いアルギャ（arghya）を捧げ、望みの供物でブラーフマナたちを満たして、己が住まいへと帰っていった。

Verse 61

कस्यचित्त्वथ कालस्य शिवरात्रौ समागताः । प्रासादे तत्र मुनयः प्राप्ता शाण्डिल्यपूर्वकाः

さてある時、聖なるシヴァラートリーの夜に、諸仙がその神殿に集い来た。中でも筆頭はシャーンディリヤ（Śāṇḍilya）であった。

Verse 62

शांडिल्योऽथ भरद्वाजो यवक्रीतोऽथ गालवः । पुलस्त्यः पुलहो गार्ग्यस्तथान्ये बहवो नृप

シャーンディリヤ、バラドヴァージャ、ヤヴァクリータ、ガーラヴァ。さらにプラスタヤ、プラハ、ガールギャ—そのほか多くの仙人たちもいた、王よ。

Verse 63

सोऽपि राजा बृहत्सेनो दशार्णाधिपतेः सुतः । संप्राप्तो जागरं कर्तुं तस्य लिंगस्य चाग्रतः

またその王、ダシャールナの主の子ブリハトセーナ（Bṛhatsena）も到来し、そのシヴァ・リンガの御前で聖なる夜の覚醒（ジャーガラナ）を守ろうとした。

Verse 64

पूजयित्वा ततो देवं प्रणिपत्य मुनीश्वरान् । उपविष्टस्तस्य चाग्रे ह्यनुज्ञातो द्विजोत्तमैः

それから王は主神を礼拝し、仙人の王たちに伏して敬礼した。最上の二度生まれ（ドヴィジャ）らの許しを得て、御前に座した。

Verse 65

ततस्तस्याग्रतश्चक्रुः कथास्ते बहुधा नृप । राजर्षीणामतीतानां ब्रह्मर्षीणां विशेषतः

それより、王よ、彼らは御前でさまざまな聖なる語らいをなした。とりわけ古の王仙（ラージャリシ）について、さらに殊に大梵仙（ブラフマリシ）について語った。

Verse 66

अथ कस्मिन्कथांते स तैः पृष्टो ब्रह्मवादिभिः । कौतुकाविष्टचित्तैश्च विस्मयोत्फुल्ललोचनैः

やがて、ある説話の結びにおいて、彼は梵（ブラフマン）を説き明かす者たちに問われた。好奇の念に心を奪われ、驚嘆に目を見開いていた。

Verse 67

राजन्पृच्छामहे सर्वे वयं कौतूहलान्विताः । यदि ब्रवीषि नः सत्यं देवतायतने स्थितः

王よ、我らは皆、好奇に満ちてお尋ねする。もし神の御殿に立つその場で、真実を我らに語ってくださるなら——

Verse 68

राजोवाच । यदि ज्ञास्यामि विप्रेंद्राः कथयिष्याम्यसंशयम् । देवस्याग्रे च संपृष्टः सत्येनात्मानमालभे

王は言った。「もし私が知っているなら、婆羅門の中の最勝者たちよ、疑いなく語ろう。主の御前で問われる以上、私は真実によって自らを誓い縛る。」

Verse 69

ऋषय ऊचुः । पुष्कलानि परित्यज्य कस्माद्दानान्यनेकशः । जागरं कर्तुकामोऽत्र स्वदेशादुपतिष्ठसि

仙人たちは言った。「豊かな施与とさまざまな布施を脇に置き、なぜ自国からここへ来て、むしろ夜の覚醒の行（夜通しの礼拝）を行おうとするのか。」

Verse 70

वर्षेवर्षे सदा प्राप्ते नूनं त्वं वेत्सि कारणम् । रहस्यं यदि ते न स्यात्तद्ब्रवीहि नराधिप

年ごとに欠かさず来られるのだから、きっと理由をご存じであろう。もしそれが秘事でないなら語ってほしい、人々の王よ。

Verse 71

सूत उवाच । सवैलक्ष्यं स्मितं कृत्वा ततः प्राह स दुर्मनाः । रहस्यं परमं ह्येतदवाच्यं हि द्विजोत्तमाः

スータは語った。気まずげに微笑みつつ、沈んだ王はこう言った。「これはまことに至上の秘事——口にすることさえ難しい、ああ最勝の二度生まれの方々よ。」

Verse 72

तथापि च वदिष्यामि पृष्टो देवाग्रतो यतः

「それでも私は語ろう。ここで、主の御前において問われたからである。」

Verse 73

ततः स कथयामास पूर्वदेहसमुद्भवम् । मलिम्लुचस्ततो नूनं शिवरात्रिसमुद्भवम्

それから彼は、前の身より生じた事の次第を語った。すなわち、マリムルチャ（賤民）の境遇が、まさにシヴァラートリの儀礼に関わって起こったことを。

Verse 74

चौर्यभावेन देवस्य पूजनं जागरस्तथा । उपवासं विना तेन शिवरात्रौ पुरा कृतम्

かつてシヴァラートリの夜、彼は主を礼拝し、また徹夜の覚醒も行った——しかし盗人の心で行い、断食を伴わなかった。

Verse 75

जातिस्मरणसंयुक्तं जन्मजातं यथातथम् । ततस्ते मुनयः सर्वे साधुवादान्पृथग्विधान्

彼は宿生の記憶を備え、生まれて以来の出来事をありのままに語った。するとその場のすべての牟尼たちは、さまざまに称賛と祝福の言葉を述べた。

Verse 76

नृपोत्तमस्य राजर्षेर्दत्त्वाशीर्भिः समन्वितान् । रात्रौ जागरणं कृत्वा प्रजग्मुस्ते निजाश्रमान्

最上の王たる王仙（ラージャルシ）に祝福を授けたのち、彼らは夜の覚醒（夜通しの守夜）を行い、それから各々のアーシュラマへと帰って行った。

Verse 77

सोऽपि राजासमभ्यर्च्य तं देवं तान्द्विजोत्तमान् । जगाम स्वपुरं पश्चात्कृत्वा रात्रौ प्रजागरम्

その王もまた、その神と最上のバラモンたちを正しく礼拝し、夜通しの守夜を行ったのち、やがて自らの都へ帰還した。

Verse 78

भर्तृयज्ञ उवाच । शिवरात्रिः समुत्पन्ना एवं भूमितले नृप । एवंविधं च माहात्म्यं तस्यास्ते परिकीर्तितम्

バルトリヤジュニャは言った。「王よ、このようにして地上にシヴァラートリ（Śivarātri）が起こった。そしてその偉大なる功徳もまた、汝にこのとおり説き明かされたのである。」

Verse 79

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्या स नृपसत्तम । कलिकाले विशेषेण य इच्छेद्भूतिमात्मनः

ゆえに、最上の王よ、これをあらゆる努力をもって守り行うべきである。とりわけカリの時代には、自らの繁栄と安寧を願う者は誰しも、これを修すべきである。

Verse 80

एषा कृता दिलीपेन नलेन नहुषेण च । मान्धात्रा धुंधुमारेण सगरेण युयुत्सुना

このシヴァラートリの行は、ディリーパ、ナラ、ナフーシャによって、またマーンダートリ、ドゥンドゥマラ、サガラ、ユユツによっても修せられた。

Verse 81

तथान्यैश्च विशेषेण सम्यक्छ्रद्धासमन्वितैः । प्राप्ताश्च हृद्गताः कामा ये दिव्या ये च मानुषाः

同様に、他の多くの者たちも—とりわけ正しい信心（シュラッダー）を具えた者たちは—心に抱く願いを、天上のものも人間のものも、ことごとく得た。

Verse 82

तथा चैव तु सावित्र्या श्रिया देव्या तु सीतया । अरुंधत्या सरस्वत्या मेनया रंभया तथा

また同様に、サーヴィトリー、女神シュリー、そしてシーターもそれを行い、アルンダティー、サラスヴァティー、メーナー、さらにランバーもまた同じであった。

Verse 83

इंद्राण्याथ दृषद्वत्या स्वधया स्वाहया तथा । रत्या प्रीत्या प्रभावत्या गायत्र्या च नृपोत्तम । सर्वाः प्राप्ताः प्रियान्कामानतिसौभाग्यसंयुतान्

次いでインドラーニー、ドリシャドヴァティー、スヴァダー、スヴァーハー、またラティー、プリーティー、プラバーヴァティー、そしてガーヤトリー—おお最上の王よ—いずれも比類なき吉祥に恵まれ、愛する願いを成就した。

Verse 84

यश्चैतां पठते व्युष्टिं भावेन शिवसंनिधौ । दिनजात्पातकात्सोऽपि मुच्यते नात्र संशयः

また、夜明けに、シヴァの御前で真心の信をもってこの章句を誦する者は、たとえその者であっても一日のうちに犯した罪より解き放たれる。ここに疑いはない。

Verse 85

नास्ति गंगासमं तीर्थं नास्ति देवो हरोपमः । शिवरात्रेः परं नास्ति तपः सत्यं मयोदितम्

ガンガーに等しい聖地はなく、ハラ（シヴァ）に比肩する神はない。さらに、シヴァラートリーに勝る苦行もない—これこそ我が宣言する真実である。

Verse 86

सर्वरत्नमयो मेरुः सर्वाश्चर्यमयं तपः । सर्वधर्ममयी राजञ्छिवरात्रिः प्रकीर्तिताः

メール山はあらゆる宝玉より成ると言われ、タパス（苦行）は一切の驚異に満ちると言われる。同様に、王よ、シヴァラートリー（Śivarātri）はあらゆるダルマを体現すると宣言される。

Verse 87

गरुडः पक्षिणां यद्वन्नदीनां सागरो यथा । प्रधानः सर्वधर्माणां शिवरात्रिस्तथोत्तमा

ガルダ（Garuḍa）が鳥の中で最勝であり、海が川々の中で主であるように、シヴァラートリー（Śivarātri）もまた—一切のダルマの中で至上にして根本である。

Verse 266

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शिवारात्रिमाहात्म्यवर्णनं नाम षट्षष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』、八万一千頌のサンヒターにおいて、第六部ナーガラ・カンダ、ハータケーシュヴァラ聖域（kṣetra）のマーハートミャの中、「シヴァラートリー（Śivarātri）の偉大さの叙述」と題する章、すなわち第266章はここに終わる。