Adhyaya 253

Verse 1

शूद्र उवाच । पार्वतीकुपिता देवी कथं देवेन शूलिना । प्रसादं च गता शप्त्वा यत्कोपात्क्षुभ्यते जगत्

シュードラは言った。「憤れる女神パールヴァティーは、いかにして三叉戟を持つ主と和解されたのか。さらに呪詛を告げたのち、いかにして再び恩寵に帰されたのか——その怒りが全世界を震わせる御方よ。」

Verse 2

कथं स भगवान्रुद्रो भार्याशापमवाप ह । वैकृतं रूपमासाद्य पुनर्दिव्यं वपुः श्रितः

かの尊きルドラはいかにして妻の呪いを受けられたのか。さらに歪んだ姿を帯びたのち、いかにして再び神々しい御身をお取りになったのか。

Verse 3

गालव उवाच । देवा रूपाण्यदृश्यानि कृत्वा देव्या महाभयात् । मनुष्यलोके सकले प्रतिमासु च संस्थिताः

ガーラヴァは言った。「女神への大いなる畏れゆえに、神々は自らの姿を見えぬものとし、人間界の至るところで聖なる像（プラティマー）の内に鎮まり住した。」

Verse 4

तेषामपि प्रसन्ना साऽनुग्रहं समुपाकरोत् । विष्णुस्तुता महाभागा विश्वमाताऽघनाशिनी

彼らに対してさえ女神は満悦し、恩寵を授けた。ヴィシュヌに讃えられし大いなる吉祥者—宇宙の母—は、罪を滅する者となった。

Verse 5

तेषां बलाच्च पार्वत्याः शापभारेण यन्त्रितः । तां नित्यमेवानुनयन्नृचे सोवाच शंकरम्

また彼らの強い促しと、パールヴァティーの呪いという重き荷に縛られて、彼は常に彼女をなだめようと努めた。やがて聖なる詩句（ṛc）をもって、シャンカラに申し述べた。

Verse 6

एते देवा विश्व पूज्या विश्वस्य च वरप्रदाः । मत्प्रसादाद्भविष्यंति भक्तितस्तोषिता नरैः

これらの神々は全世界に礼拝され、世に恩寵を授けるであろう。わが恩寵により、彼らは人々の信愛（バクティ）によって満悦する。

Verse 7

त्वामृते मम कर्मेदं कृतं साधुविनिन्दितम् । वेद्यां विवाह काले च प्रत्यक्षं सर्वसाक्षिकम्

あなたなくしては、わがこの行いは善き人々にさえ非難されよう。祭壇においても婚礼の時にも、あなたは万事の証人として、まさに眼前に उपस्थितしていた。

Verse 8

यत्सप्तमंडलानां च गमनं च करार्पणम् । वह्निश्च वरुणः कृष्णो देवताश्च सवल्लभाः

それはすなわち、七つの輪を巡る周行と、手を差し出して託すこと（婚姻における授手）である。アグニ、ヴァルナ、クリシュナ、そして他の愛される神々がそこに在して、この儀礼の証人となり、その力となる。

Verse 9

चतुर्दिक्ष्वंग संयुक्ता देवब्राह्मणसंयुताः । एतेषामग्रतो दिब्यं कृत्वा त्वं जनसंसदि

四方において、儀礼の諸肢を整え、神々とバラモンたちを伴い—その前で、あなたは人々の集会の中にて聖なる行いを成し遂げた。

Verse 10

प्रमादात्सत्त्वमापन्नो व्यभिचारं कथं कृथाः । गुरुवोऽपि न सन्मार्गे प्रवर्त्तंते जनौघवत्

たとえあなたが高貴な性向を得ていても、どうして不注意ゆえに過ちを犯せようか。師でさえも、人々の奔流に洪水のごとく押し流され、正道に進めぬことがある—ゆえに怠らず警めよ。

Verse 11

निग्राह्याः सर्वलोकेषु प्रबुद्धैः श्रूयते श्रुतौ । पुत्रेणापि पिता शास्यः शिष्येणापि गुरुः स्वयम्

目覚めた者たちは宣言する—シュルティに聞かれるとおり—過ちをなす者はあらゆる世界において制止されるべきである。父であっても子により正され、師であっても自らの弟子により正されうる。

Verse 12

क्षत्रियैर्ब्राह्मणः शास्यो भार्यया च पतिस्तथा । उन्मार्गगामिनं श्रेष्ठमपि वेदान्तपारगम्

道を踏み外したバラモンは、たとえクシャトリヤによってであっても正されるべきである。同様に、夫も妻によって諫められうる—もし邪道に歩むなら、たとえ卓越しヴェーダーンタに通じていようとも。

Verse 13

नीचैरपि प्रशास्येत श्रुतिराह सनातनी । सन्मार्ग एव सर्वत्र पूज्यते नापथः क्वचित्

永遠のシュルティは告げる――身分の低き者によってさえ、人は正され得る。あらゆる所で敬われるのは善き道のみ、迷いの道は決して敬われない。

Verse 14

येन स्वकुलजो धर्मस्त्यक्तः स पतितो भवेत् । मृतश्च नरकं प्राप्य दुःखभारेण युज्यते

自らの家系のダルマを捨てる者は堕落する。死して地獄に至れば、苦しみの圧し重き荷に縛られる。

Verse 15

धर्मं त्यजति नास्तिक्याज्ज्ञातिभेदमुपागतः । स निग्राह्यः सर्वलोकैर्मनुधर्मपरायणैः

不信ゆえにダルマを捨て、親族の間に分派と対立を招く者は、マヌの説くダルマに帰依するすべての人々によって制止されるべきである。

Verse 16

कुलधर्माञ्ज्ञातिधर्मान्देशधर्मान्महेश्वर । ये त्यजंति च तेऽवश्यं कुलाच्च पतिता जनाः

おおマヘーシュヴァラよ。家系のダルマ、親族のダルマ、国土のダルマを捨てる者は必ず堕落し、己が共同体からさえも落ちる。

Verse 17

अग्नित्यागो व्रतत्यागो वचनत्याग एव च । धर्मत्यागो नैव कार्यः कुर्वन्पतित एव हि

聖なる火を捨て、誓戒（ヴラタ）を捨て、さらには誓った言葉を捨てることがあっても、ダルマだけは捨ててはならない。ダルマを捨てる者は、まことに堕落する。

Verse 18

न पिता न च ते माता न भ्राता स्वजनोऽपि च । पश्यते तव वार्तां च अस्पृश्यस्त्वमदन्विषम्

汝の父も母も、兄弟も、さらには身内の者さえ、汝を見ようとも消息を問おうともしない。汝は触れてはならぬ者となり、誰も受け取らぬ毒のごとくなる。

Verse 19

अस्थिमालाचिताभस्म जटाधारी कुचैलवान् । चपलो मुक्तमर्यादस्तस्थुं नार्हसि मेऽग्रतः

骨の鬘をまとい、荼毘の灰を身に塗り、結髪は乱れ、衣はぼろぼろ。落ち着きなく、礼法を投げ捨てた汝は、我が前に立つにふさわしくない。

Verse 20

अब्रह्मण्योऽव्रती भिक्षुर्दुष्टात्मा कपटी सदा । नार्हसि त्वं मम पुरः संभाषयितुमीश्वर

汝は婆羅門に背き、誓戒を守らぬ。名ばかりの乞食僧で、心は邪にして常に欺く。おお主よ、汝は我が前で語るにふさわしくない。

Verse 21

एवं सा रुदती देवी बाष्पव्याकुललोचना । महादुःखयुतैवासीद्देवेशेऽनुनयत्यपि

かくして女神は泣き、涙に乱れた眼差しのまま。天の主をなだめようと努めつつも、なお大いなる悲しみに沈んでいた。

Verse 22

पुनरेव प्रकुपिता हरं प्रोवाच भामिनी । तवार्जवं न हृदये काठिन्यं वेद्मि नित्यदा

再び憤り、情熱の女君はハラに告げた。「汝の心にまっすぐさは見いだせぬ。われが知るのは、ただ常なる冷厳さのみ。」

Verse 23

ब्राह्मणैस्त्वासुरैरुक्तं तन्मृषा प्रतिभाति मे । यस्मान्मयि महादुष्टभाव एव कृतस्त्वया

あの婆羅門たち—まるで阿修羅のごとく振る舞って—が語ったことは、わたしには虚偽に思われる。そなたが、ただこのわたしにのみ、まことに残酷な疑いを据えたからだ。

Verse 24

ब्राह्मणा वंचिता यस्माद्ब्राह्मणैस्त्वं हनिष्यसे । एवमुक्त्वा भगवती पुनराह न किञ्चन

婆羅門たちが欺かれたゆえに、そなたは婆羅門の手によって討たれよう。そう告げると、福徳の女神（バガヴァティー）は再び何も語らなかった。

Verse 25

ईशः प्रसन्नवदनामुपचारैरथाकरोत् । शनैर्नीतिमयैर्वाक्यैर्हेतुमद्भिर्महेश्वरः

そのとき主マヘーシュヴァラは、やさしい気遣いによって彼女の顔を鎮めようとし、さらにゆるやかに、理にかなったダルマに満ちた言葉で彼女に語りかけた。

Verse 26

प्रसन्नलोचनां ज्ञात्वा किंचित्प्राह हरस्ततः । कोपेन कलुषं वक्त्रं पूर्णचन्द्र समप्रभम्

その眼差しがいくぶん和らいだのを見て、ハラは少し語った。だが満月のように輝くその顔は、なお怒りの翳りに覆われていた。

Verse 27

कस्मात्त्वं कुरुषे भद्रे युक्तमेव वचो न ते । सर्वभूतदया कार्या प्राणिनां हि हितेच्छया

「なぜそのように語るのだ、やさしき者よ。そなたの言葉はまことにふさわしくない。すべての生きとし生けるものの幸いを願い、あらゆる衆生に慈悲を実践すべきである。」

Verse 28

यद्यपीष्टो हि यस्यार्थो न कार्यं परपीडनम् । जगत्सर्वं सुतप्रायं तवास्ति वरवर्णिनि

たとえ望む目的が懸かっていようとも、他者を苦しめてはならない。おお、肢体うるわしき方よ、この全世界は汝にとって子のごときもの。

Verse 29

जगत्पूज्या त्वमेवैका सर्वरूपधरानघे । मया यदि कृतं कर्मावद्यं देव हिताय वै

全世界が礼拝するのは汝ただ一人、あらゆる姿を取る無垢なる方よ。もし我がなした業に咎むべきものがあったとしても、それはまことに神々の益のためであった。

Verse 30

तथाप्येवं तव सुतो भविष्यति न संशयः । अथवा मम सर्वेभ्यः प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

それでもなお、汝には必ずや一人の子が生まれる—疑いはない。まことに汝は、我があらゆる命の息よりもいとおしい。

Verse 31

यदिच्छसि तथा कुर्यां तथा तव मनोरथान् । प्रसन्नवदना भूत्वा कथयस्व वरानने

汝が望むままに我は行おう。汝の心の願いもまた、そのまま成就するであろう。喜びに顔を輝かせて告げよ、麗しき面の方よ、求める恩寵（ヴァラ）を。

Verse 32

इत्युक्ता सा भगवती पुनराह महेश्वरम् । चातुर्मास्ये च संप्राप्ते महाव्रत धरो यदि

かく告げられると、福徳具足の女神は再びマヘーシュヴァラに語った。「聖なるチャートゥルマーシャの季節が到来したなら—もし大誓（マハーヴラタ）を担うあなたが……」

Verse 33

देवतानां च प्रत्यक्षं तांडवं नर्तसे यदि । पारयित्वा व्रतं सम्यग्ब्रह्मचर्यं महेश्वर

「もし諸天のまさに眼前にて、汝がタाण्डヴァ（Tāṇḍava）を舞い、しかも誓戒を正しく成就し、清浄なる梵行（ブラフマチャリヤ）を完全に守り終えるならば、ああマヘーシュヴァラよ……」

Verse 34

मत्प्रीत्यै यदि देहार्थं वैष्णवं च प्रयच्छसि । शापस्यानुग्रहं कुर्यां प्रसववदना सती

「もし我が歓喜のために、身を受けた者の安寧に資する、ヴァイシュナヴァ（Vaiṣṇava）の性格を備えた恩寵を授け給うなら、我—サティ（Sati）、まさに産み落とさんとする母の面影をもって—呪いを恩寵へと転じよう。」

Verse 35

नान्यथा मम चित्तं त्वां विश्वासमनुगच्छति । तच्छ्रुत्वा भगवांस्तुष्टस्तथेति प्रत्युवाच ताम्

「これ以外に、我が心が汝を信ずる道はありません。」それを聞いた世尊は満悦し、彼女に「そのとおりに」と答えた。

Verse 36

सापि हृष्टा भगवती शापस्यानुग्रहे वृता

その福徳なる女神もまた歓喜し、呪いを恩寵へと転ずることを固く定めた。

Verse 37

इदं पुराणं मनुजः शृणोति श्रद्धायुक्तो भेदबुद्ध्या दृढत्वम् । तस्या वश्यं जीवितं सर्वसिद्धं मर्त्याः सत्यात्तच्छ्रयत्वं प्रयांति

このプラーナを、信を具し、堅固なる分別智をもって聴聞する人は、生命を自在にし、あらゆる成就（シッディ）を悉く円満する。真実の力により、死すべき者らはその最高の依処へと帰依してゆく。

Verse 253

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये शंकरकृतपार्वत्यनुनयो नाम त्रिपंचाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして『吉祥スカンダ・マハープラーナ』（八万一千頌本）第六ナ―ガラ・カンダの「ハータケーシュヴァラ聖域功徳」、シェーシャシャーイー譚、梵天とナーラダの対話に属する「チャートゥルマーシャ功徳」における「シャンカラによるパールヴァティー慰撫」と題する第253章はここに終わる。