Adhyaya 24

Verse 1

। सूत उवाच । तत्र विष्णुपदं नाम तीर्थं तीर्थे शुभे स्थितम् । अपरं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

スータは語った。「そこ、吉祥なるティールタの地に、『ヴィシュヌパダ（ヴィシュヌの御足）』と名づけられた聖なる渡り場がある。おお最勝のブラーフマナよ、それは一切の罪を滅するもう一つのティールタである。」

Verse 2

अयने दक्षिणे प्राप्ते यस्तत्पूज्य समाहितः । निवेदयेत्तथात्मानं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

南のアヤナ（太陽の南行）が到来したとき、心を一つに収めてそれ（ヴィシュヌの臨在）を礼拝し、堅固なる信（シュラッダー）をもって正しくその地に己を捧げる者は、

Verse 3

स मृतोऽप्ययने याम्ये तद्विष्णोः परमं पदम् । प्राप्नोति नात्र संदेहस्तत्प्रभावाद्द्विजोत्तमाः

たとえ南行の時に死すとも、彼はそのヴィシュヌの至上の住処に到達する。疑いはない、二度生まれの最勝者よ—それほどまでにその地の威力は大いなるものだ。

Verse 4

तथा चैवोत्तरे प्राप्ते पूजयित्वा यथाविधि । सम्यङ्निवेदयेद्भक्त्या आत्मानं यः समाहितः । सोऽपि विष्णोः पदं पुण्यं प्राप्य संजायते सुखी

同じく、北への運行が到来したとき、心をよく統一し、規定の作法に従って礼拝し、信愛をもって正しく自己を奉献する者は、彼もまたヴィシュヌの聖なる境地に至り、安楽の福を得る。

Verse 5

ऋषय ऊचुः । कथं तत्र पदं जातं विष्णोरव्यक्तजन्मनः । कथं निवेद्यते तत्र सम्यगात्माऽ यनद्वये

仙人たちは言った。「生誕が顕れざるヴィシュヌの『足跡』は、いかにしてそこに生じたのか。さらに二つのアヤナ（南北の運行）において、そこで自己をいかに正しく奉献すべきか。」

Verse 6

तस्मिन्दृष्टेऽथवा स्पृष्टे यत्फलं लभ्यते नरैः । तत्सर्वं सूतज ब्रूहि परं कौतृहलं हि नः

また、それをただ見るだけ、あるいは触れるだけで人々が得る果報とは何か。スータの子よ、そのすべてを語ってください。われらの知りたい思いはまことに大きいのです。

Verse 7

सूत उवाच । बलिर्बद्धो यदा तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । तदा क्रमैस्त्रिभिर्व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

スータは言った。「バリが、あの全能のヴィシュヌによって縛られたとき、その時、三歩の歩みで、動くものも動かぬものも含む三界は遍く満たされた。」

Verse 8

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे संन्यस्तः प्रथमः क्रमः । महर्लोके द्विती यस्तु तदा तेन महात्मना

ハータケーシュヴァラの聖域に第一の歩みが据えられ、第二の歩みは、その時、あの大いなる御方によってマハルローカに置かれた。

Verse 9

तृतीयस्य समुद्योगं यदा चक्रे स चक्रधृक् । तदा भिन्नं द्विजश्रेष्ठा ब्रह्मांडं लघुतां गतम्

円盤（チャクラ）を持つ主が第三の歩みを踏み出そうとされたとき、ああ、最勝の再生者よ、宇宙卵（ブラフマーンダ）は穿たれ、まるで小さくなったかのようであった。

Verse 10

पादाग्रेणाथ संभिन्ने ब्रह्मांडे निर्मलं जलम् । अंगुष्ठाग्रेण संप्राप्तं क्रमेण धरणीतले

宇宙卵（ブラフマーンダ）が御足の先で穿たれると、清らかな水が湧き出た。さらに御足の親指の先より、それは次第に地上へと降り来たった。

Verse 11

ब्रह्मलोकं तदा कृत्स्नं प्लावयित्वा जलं हि तत् । शुद्धस्फटिकसंकाशं कुन्देन्दुसदृशद्युति । मत्स्यकच्छपसंकीर्णं ग्राहयूथैः समाकुलम्

その水はやがてブラフマローカ全体を押し流すほどに満ちた。清浄な水晶のごとく澄み、クンダの花と月のように輝き、魚と亀に満ち、さらに鰐の群れで込み合っていた。

Verse 12

ततः प्रभृति सा लोके गंगा विष्णुपदी स्मृता । पवित्रमपि तत्क्षेत्रं नयन्ती सा पवित्रताम्

その時より世において、彼女はガンガー、「ヴィシュヌパディー（ヴィシュヌの御足に由来する者）」として憶念される。すでに聖なる地でさえ、彼女はさらに大いなる清浄へと導く。

Verse 13

एवं विष्णोः पदं तत्र संजातं मुनिसत्तमाः । सर्वपापहरं पुंसां तदा विष्णुपदी स्मृता

かくして、ああ最勝の聖仙たちよ、そこにヴィシュヌの御足の跡が現れた。人々のあらゆる罪を除き去るゆえに、その時「ヴィシュヌパディー」として憶念された。

Verse 14

यस्तस्यां श्रद्धया युक्तः स्नानं कृत्वा यथोदितम् । स्पर्शयेत्तत्पदं विष्णोः स याति परमं पदम्

信心を具えて、定めのとおりその地で沐浴し、ヴィシュヌの御足跡に触れる者は、至上の住処に至る。

Verse 15

यस्तत्रकुरुते श्राद्धं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स्नात्वा विष्णुपदीतोये गयाश्राद्धफलं लभेत्

正しい信をもってその地でシュラーダ（śrāddha）を修し、ヴィシュヌパディーの水に沐浴したのち、名高いガヤー・シュラーダ（Gayā-śrāddha）の功徳を得る。

Verse 16

माघमासे नरः स्नानं प्रातरुत्थाय तत्र यः । करोति सततं मर्त्यः स प्रयागफलं लभेत्

マーガ月（Māgha）に、朝早く起きてその地で絶えず沐浴する凡夫は、プラヤーガ（Prayāga）の功徳を得る。

Verse 17

अथवा वत्सरं यावत्क्षणं कृत्वात्र भक्तितः । तत्र स्नानं च यः कुर्यात्स मुक्तिं लभते नरः

または、一瞬であれ一年であれ、信愛（バクティ）をもってその地で沐浴する者は、解脱（ムクティ）を得る。

Verse 18

यस्यास्थीनि जले तत्र क्षिप्यंते मनुजस्य च । अपि पाप समाचारः स प्राप्नोति परां गतिम्

たとえ罪深く生きた者であっても、その遺骨がその地の水に投じられるなら、最高の帰趣に至る。

Verse 19

अपि पक्षिपतंगा ये पशवः कृमयो मृगाः । प्रविष्टाः सलिले तस्मिंस्तृषार्ता भक्तिवर्जिताः

たとえ鳥や虫—獣、虫けら、鹿であっても—渇きに迫られてその水に入るなら、信愛（バクティ）なくとも、

Verse 20

तेऽपि पापविनिर्मुक्ता देहांते चातिदुर्लभम् । चक्रिणस्तत्पदं यांति जरामरणवर्जितम्

彼らもまた罪より解き放たれ、命終のとき、円盤（チャクラ）を持つ主の、きわめて得難い御住処へ至る—老いと死を離れた境地へ。

Verse 21

किं पुनः श्रद्धयोपेताः पर्वकाल उपस्थिते । दत्त्वा दानं द्विजेन्द्राणां नरा वेदविदां द्विजाः

ましてや吉祥なる祭時が到来し、信を具えた人々が、ヴェーダに通暁する最勝の二度生まれ（ブラーフマナ）に布施を捧げるなら、その功徳はいかばかりであろう。

Verse 22

तत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महर्षिणा । विष्णुपद्याः समालोक्य प्रभावं पापनाशनम्

このことに関連して、かつて大聖仙ナーラダは、ヴィシュヌパディーの罪を滅する威力と荘厳を目の当たりにして、一つの偈（ガーター）を歌い上げた。

Verse 23

किं व्रतैर्नियमैर्वापि तपोभिर्विविधैर्मखैः । कृतैर्विष्णुपदीतोये संस्थिते धरणीतले

この地上にヴィシュヌパディーの聖水が現に在るのなら、誓戒や規律、さまざまな苦行、あるいは多くの供犠（祭祀）に何の要があろうか。

Verse 24

एकः सर्वेषु तीर्थेषु स्नानं मर्त्यः समाचरेत् । एको विष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं फलम्

もし人があらゆるティールタで沐浴しても、その功徳は一つの量にすぎない。だがヴィシュヌパディー（Viṣṇupadī）の水に一度沐浴すれば、その総和に等しい果報を得る。

Verse 25

एको दानानि सर्वाणि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति । एको विष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं हि तत्

もしあらゆる布施をブラーフマナたちに施すなら、それは大いなる総功徳である。だがヴィシュヌパディー（Viṣṇupadī）の水に一度沐浴する者は、それに等しい果報を得る。

Verse 26

पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे वर्षास्वाकाशमाश्रितः । जलाश्रयश्च हेमंत एकः स्यात्पुरुषः क्षितौ

この地上には、夏に「五火」の苦行を修し、雨季には露天の空の下に身をさらし、冬には水中に住して、季節ごとに苛烈な行を行う者がいる。

Verse 27

अन्यो विष्णुपदीतोये स्नात्वा विष्णुपदं स्पृशेत् । तावुभावपि निर्दिष्टौ समौ पुरुषसत्तमौ

また別の者は、ヴィシュヌパディー（Viṣṇupadī）の水に沐浴してヴィシュヌの足跡に触れる。この二人は等しいと説かれ、ともに人中の最勝者である。

Verse 28

एकांतरोपवासी य एकः स्याज्जीवितावधि । एकोविष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं फलम्

ある者は生涯にわたり隔日で断食することもできる。だがヴィシュヌパディー（Viṣṇupadī）の水に一度沐浴すれば、その果報はそれに等しい。

Verse 29

त्रिरात्रोपोषितस्त्वेको यावद्वर्षशतं नरः । एको विष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं फलम्

一人が三夜の斎戒を繰り返し百年行じようとも、ヴィシュヌパディ（Viṣṇupadī）の聖なる水にただ一度沐浴すれば、その果報は等しい。

Verse 30

सूत उवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो नारदो द्विजसत्तमाः । विरराम मुनीनां स बहूनां पुरतोऽसकृत्

スータは語った。かく語り終えると、賢者の中の最勝なるナーラダは、多くの聖仙と最上のバラモンたちの前で、その説示を止めた。

Verse 31

तस्मात्सर्व प्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत । संस्पृशेच्च पदं विष्णोर्य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः

ゆえに、あらゆる努力をもってその聖地で沐浴すべきである。自らの最高の善を願う者は、敬虔にヴィシュヌの足跡にも触れるがよい。

Verse 32

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तमात्मानं विनिवेदयेत् । विष्णोः पदस्य संप्राप्ते अयने दक्षिणोत्तरे

聖仙たちは言った。「あなたが説かれた—自己を捧げて帰依すること—それはヴィシュヌの足跡に到るとき、南至または北至の転節において—」

Verse 33

तत्केन विधिना सूत मन्त्रैश्च वद सत्वरम् । वयं येन च तत्कुर्मः सर्वं भक्तिसमन्विताः

「スータよ、いかなる作法により、いかなる真言によって—速やかに説いてください—我ら一同、信愛（バクティ）を具してそれをことごとく行えるように。」

Verse 34

सूत उवाच । दक्षिणे चोत्तरे चापि संप्राप्ते चायनद्वये । पूजयित्वा पदं विष्णोरिमं मन्त्रमुदीरयेत्

スータは言った。「南の至（冬至）であれ北の至（夏至）であれ、二つの転向点のいずれかが到来したなら、ヴィシュヌの聖なる足跡を礼拝し、この真言を誦すべきである。」

Verse 35

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युर्यद्यकस्माद्भवेन्मम । तत्ते पदं गतिर्मे स्यादहं ते भृत्यतां गतः

「もし六か月のうちに、思いがけず死が我に臨むなら、その御足—聖なる足跡—が我が帰依処となり道となりますように。私はあなたの僕として奉仕に入った。」

Verse 36

एवं प्रोच्य हरिं पश्चात्पूजयेद्ब्राह्मणांस्ततः । अथ तैः सममश्नीयात्ततः प्राप्नोति सद्गतिम्

このようにハリに申し述べたのち、次にバラモンたちを敬い供養すべきである。さらに彼らと共に食事をすれば—それによって善き境地に至る。