Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

यस्तस्यां श्रद्धया युक्तः स्नानं कृत्वा यथोदितम् । स्पर्शयेत्तत्पदं विष्णोः स याति परमं पदम्

Transliteration

yastasyāṃ śraddhayā yuktaḥ snānaṃ kṛtvā yathoditam | sparśayettatpadaṃ viṣṇoḥ sa yāti paramaṃ padam

Translation

信心を具えて、定めのとおりその地で沐浴し、ヴィシュヌの御足跡に触れる者は、至上の住処に至る。

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धवाचक (who)

• तस्याम्: in her (in that river)
• तस्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; गङ्गायाम्/विष्णुपद्याम्

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• युक्तः: endowed (with)
• युक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → युक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘यः’ इत्यस्य विशेषणम् (endowed/connected)

• स्नानम्: bath
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund): having done

• यथोदितम्: as prescribed
• यथोदितम्: Kriya-vishesana (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + उदित (कृदन्त)
• Form: अव्ययीभावसमास; अव्ययवत् प्रयोगः (as stated)

• स्पर्शयेत्: should touch
• स्पर्शयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु) → स्पर्शयति (णिच्)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष? (actually 3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्; ‘यः’ इत्यस्य कर्तरि—should touch

• तत्पदम्: that footprint/that step
• तत्पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘तत्’ इति विशेषणपूर्वपदः

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘यः’ इत्यस्य प्रत्यादेशः (he)

• याति: goes, attains
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पदम्’ इति विशेषणम्

• पदम्: abode/state/step
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Speaker

Narrator (injunctive māhātmya statement; exact speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viṣṇupadī / Viṣṇupada tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Sages / general audience via sages

Visual Art Cues

Scene: A devotee completes ritual bathing, approaches the footprint shrine with folded hands, touches the viṣṇupāda mark; a subtle vision of the ‘supreme abode’ opens above.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Viṣṇu-pada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faithful practice (śraddhā) combined with tīrtha-ritual leads beyond worldly merit to liberation-oriented attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viṣṇupadī tīrtha, specifically the spot of Viṣṇu’s ‘pada’ (Footprint).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) performed as instructed, and sparśa (touching) of Viṣṇu’s Footprint at the tīrtha.