Adhyaya 217

Verse 1

आनर्त उवाच । विधिना येन कर्तव्यं श्राद्धं सर्वं मुनीश्वर । तमाचक्ष्वाऽद्य कार्त्स्न्येन श्रद्धा मे महती स्थिता

アーナルタは言った。「聖仙の中の主よ、今日、シュラーダ（Śrāddha）全体を行うべき正しい作法を、余すところなく私にお説きください。私のうちには大いなる信が起こり、堅く定まりました。」

Verse 2

भर्तृयज्ञ उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि श्राद्धस्य विधिमुत्तमम् । पितॄणां तुष्टिदं नित्यं सर्वकामप्रदं नृणाम्

バルトリヤジュニャは言った。「聞きなさい、王よ。私はシュラーダ（Śrāddha）の最上の作法を説こう。それは常に祖霊ピトリ（Pitṛs）を満足させ、人々に正しき願いのすべてを授ける。」

Verse 4

स्वकर्मोपार्जितैर्वित्तैः श्राद्धकार्याणि चाहरेत् । मायादिभिर्न चौर्येण न च्छलाप्तैर्न वंचनैः । स्ववृत्त्योपार्जितैर्वित्तैः श्राद्धद्रव्यं समाहरेत् । सुप्रतिग्रहजैर्द्रव्यैर्ब्राह्मणानां विशिष्यते

シュラーダ（Śrāddha）の供物は、自らの正しい業によって得た財で整えるべきである。欺きによらず、盗みによらず、策謀で得た不正の利によらず、また詐取によってもならない。正命によって得た財をもって、シュラーダの資具を集めよ。ブラーフマナにとっては、正しく咎めなき受納（supratigraha）によって得た品が、とりわけ称賛される。

Verse 5

रक्षणाप्तैर्नरेन्द्रस्य वैश्यस्य क्षेत्र संभवैः । शूद्रस्य पण्यलब्धैश्च श्राद्धं कर्तुं प्रयुज्यते

王にとっては、守護—すなわち統治の正当な務め—によって得た財をシュラーダ（Śrāddha）に用いるべきである。ヴァイシャには田畑より生ずる財（農耕の収益）を、シュードラには交易と売買によって得た財を用いてシュラーダを行うのが相応しい。

Verse 6

एवं शुद्धिसमोपेते द्रव्ये प्राप्ते गृहांतिकम् । पूर्वेद्युः सायमासाद्य श्राद्धार्हाणां द्विजन्मनाम्

このように、清浄で相応しい供物が家に届いたなら、前日の夕べに、シュラーダ（Śrāddha）を受けるにふさわしい二度生まれの者たちのもとへ赴き、手配を整えるべきである。

Verse 7

गृहं गत्वा शुचिर्भूत्वा कामक्रोधविवर्जितः । आमंत्रयेद्यतीन्पश्चात्स्नातकान्ब्रह्मकर्मिणः

家に帰り、身を清め、欲と怒りを離れたなら、まずヤティ（出家の修行者）を招き、次いでブラフマンの務めと聖なる行いに立つスナータカ（snātaka）を招くべきである。

Verse 8

तदभावे गृहस्थांश्च । ब्रह्मज्ञानपरायणान् अग्निहोत्रपरान्विप्रान्वेदविद्याविचक्षणान्

もしそのような（ヤティやスナータカ）が得られないなら、ブラフマンの智に帰依する家住者を招くべきである。すなわち、アグニホートラに励み、ヴェーダの学に通暁したバラモンたちである。

Verse 9

श्रोत्रियांश्च तथा वृद्धान्षट्कर्मनिरतान्सदा । बहुभृत्यकुटुम्बांश्च दरिद्रा्न्संयुतान्गुणैः

また、シュロートリヤ（ヴェーダに通じた者）や長老、常に六つの定められた務めに励む者を招くべきである。さらに、多くの家人や扶養者を支える者も、たとえ貧しくとも、徳を備えるなら招くべきである。

Verse 10

अव्यंगान्रोगनिर्मुक्ताञ्जिताहारांस्तथा शुचीन् । एते स्युर्ब्राह्मणा राजञ्छ्राद्धार्हाः परिकीर्तिताः

身体に欠損なく、病を離れ、食を慎み、清浄なるバラモンたち—まさにこれらが、王よ、シュラーダ（Śrāddha）を受けるにふさわしい者として説き示される。

Verse 11

अनर्हा ये च निर्दिष्टाः शृणु तानपि वच्मि ते । हीनांगानधिकांगांश्च सर्वभाक्षन्निराकृतीन्

不適格とされる者たちについても聞きなさい。手足が欠けている者、多すぎる者、見境なく何でも食べる者、そして不快な性質の者は拒絶されるべきである。

Verse 12

श्यावदन्तान्वृथादन्तान्वेदविक्रयकारकान् । वेदविप्लवकान्वापि वेदशास्त्रविवर्जितान्

歯が黒ずんでいる者、歯が病気や無用な者、ヴェーダを売る者、ヴェーダを冒涜する者、そしてヴェーダや聖典の規律を持たない者は（拒絶せよ）。

Verse 13

कुनखान्रोगसंयुक्तान्द्विर्नग्नान्परहिंसकान् । जनापवादसंयुक्तान्नास्तिकानृतकानपि

祖霊（ピトリ）の名誉を守ろうとする者は、爪の病気を持つ者、頻繁に裸になる者、他者を傷つける者、中傷に関わる者、無神論者、そして嘘つきを排除すべきである。

Verse 14

वार्धुषिकान्विकर्मस्थाञ्छौचाचारविवर्जि तान् । अतिदीर्घान्कृशान्वापि स्थूलानपि च लोमशान्

高利貸しで生活する者、禁じられた職業に就く者、不潔な者をシュラーッダ（祖霊祭）から除外しなさい。同様に、背が高すぎる者、痩せすぎた者、太りすぎた者、毛深すぎる者も除外しなさい。

Verse 15

निर्लोमान्वर्जयेच्छ्राद्धे य इच्छेत्पितृगौरवम् । परदाररता ये च तथा यो वृषली पतिः

祖霊（ピトリ）の真の名誉を望むなら、無毛の者、他人の妻に溺れる者、そして低いカーストの女（ヴリシャリー）の夫をシュラーッダから除外すべきである。

Verse 16

वंध्या वै वृषली प्रोक्ता वृषली च मृतप्रजा । अपरा वृषली प्रोक्ता कुमारी या रजस्वला

子を授からぬ女はヴリシャリー（vṛṣalī）と称され、また子らを失った女もヴリシャリーと呼ばれる。さらに、未婚でありながら月経が始まった乙女もまたヴリシャリーと称される。

Verse 17

षण्ढो मलिम्लुचो दम्भी राजपै शुन्यवृत्तयः । सगोत्रायाश्च संभूतस्तथैकप्रवरासुतः

除外すべきは、不能の男、マリムルチャ（堕落者・賤民）、偽善者、王の密偵を業とする者である。さらに、同一ゴートラの女より生まれた者、また同一プラヴァラ内の結合より生まれた者も除外すべきである。

Verse 18

कनिष्ठः प्राक्कृताधानः कृतोद्वाहश्च प्राक्तु यः । तथा प्राग्दीक्षितो यश्च स त्याज्यो गृहसंयुतः

また除外すべきは、兄に先んじてアーダーナ（祭火の स्थापित）を行った弟、兄に先んじて婚姻した者、さらに兄に先んじてディークシャー（灌頂・受戒）を受けた者である。そのような家住者はシュラーダにおいて避けられるべきである。

Verse 19

पितृमातृपरित्यागी तथाच गुरुतल्पगः । निर्द्दोषां यस्त्यजेत्पत्नीं कृतघ्नो यश्च कर्षुकः

父母を捨てる者、また師の床を汚す者（グルタルパガ）、咎なき妻を棄てる者、恩を知らぬ者、そしてここで儀礼に不適と非難されるクリシュカ（kṛṣuka）—これらは除外すべきである。

Verse 20

शिल्पजीवी प्रमादी च पण्य जीवी कृतायुधः । एतान्विवर्जयेच्छ्राद्धे येषां नो ज्ञायते कुलम्

シュラーダにおいては、職人稼業の者、怠慢な者、商いで生計を立てる者、武器を作る者を避けるべきである。また、その家系が知られぬ者も避けよ。

Verse 21

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि ये शस्ताः श्राद्धकर्मणि । ये ब्राह्मणाः पुरा ख्याताः पापानां पंक्तिपावनाः

ここよりさらに、シュラーダ（祖霊供養）の作法において称賛されるべき者を説こう。古来「食列を清める者」として名高いバラモンたちであり、その臨在のみで罪を除き去る。

Verse 22

त्रिणाचिकेतस्त्रिमधुस्त्रिसुपर्णः षडंगवित् । यश्च विद्याव्रतस्नातो धर्मद्रोणस्य पाठकः

シュラーダにおいて称賛されるのは、triṇāciketa・trimadhu・trisuparṇa の修法に通じ、六つのヴェーダ補助学（ヴェーダーンガ）を知り、聖なる学習の誓戒を終えて沐浴を成就した者、また Dharmadroṇa を誦し教える者である。

Verse 23

पुराणज्ञस्तथा ज्ञानी विज्ञेयो ज्येष्ठसामवित् । अथर्वशिरसो वेत्ता क्रतुगामी सुकर्मकृत्

彼は聖なる儀礼にふさわしい真のバラモンと知られるべきである。プラーナに通じ学識を備え、Jyeṣṭha-sāman の詠唱を理解し、Atharvaśiras を知り、祭式の作法に熟達し、正しい行いをなす者である。

Verse 25

मृष्टान्नादो मृष्टवाक्यः सदा जपपरायणः । एते ब्राह्मणा ज्ञेया निःशेषाः पंक्तिपावनाः

食が清らかで、言葉が端正で、常にジャパ（真言誦持）に専心する者——そのようなバラモンこそ、余すところなく「食列を清める者」と知られ、供養の食事において一座すべてを浄める。

Verse 26

एतैर्विमिश्रिताः सर्वे गर्हिता अपि ये द्विजाः । पितॄणां तेऽपि कुर्वंति तृप्तिं भुक्त्वा कुलोद्भवाः

たとえ本来は非難されうる二度生まれ（ドヴィジャ）であっても、このような徳ある人々の中に座して交われば、食を受けたのち祖霊をも満足させる。彼らもまたその家系に生まれた者だからである。

Verse 27

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कुलं ज्ञेयं द्बिजन्मनाम् । शीलं पश्चाद्वयो नाम कन्यादानं ततः परम्

ゆえに、あらゆる努力をもって、まず二度生まれし者（ドヴィジャ）の家系を確かめ、次にその品行を見、さらに年齢と名を知り、その後にこそ、娘を嫁がせて縁を結ぶなどの婚姻の事を定めるべきである。

Verse 28

श्रुतशीलविहीनाय धर्मज्ञायापि मानवः । श्राद्धं ददाति कन्यां च यस्तेनाग्निं विना हुतम्

学びと善き行いを欠く者に、たとえ法（ダルマ）を語る者であっても、シュラーダ（Śrāddha）を施し、あるいは娘を嫁がせるなら、その行いは火なき供犠の投供に等しい。

Verse 29

ऊषरे वापि तं सस्यं तुषाणां कण्डनं कृतम् । कुलाचारसमोपेतांस्तस्माच्छ्राद्धे नियोजयेत्

荒れた不毛の地に生えた穀が、ただ殻を搗くだけで実を得ぬように、正しき規範なき儀礼もまた空虚となる。ゆえにシュラーダには、家の良き作法と家風を備えた者を任ずべきである。

Verse 30

ब्राह्मणान्नृपशार्दूल मन्दविद्याधरानपि । एवं विज्ञाय तान्विप्रान्गृहीत्वा चरणौ ततः

王の中の虎よ、ブラーフマナの中にも学の乏しい者がいる。ゆえにその祭司（ヴィプラ）らをよく見定め、受け入れたなら、次にその足を取りて敬意を表せ。

Verse 31

प्रयत्नेन तु सव्येन पाणिना दक्षिणेन तु । युग्मानथ यथाशक्त्या नमस्कृत्य पुनःपुनः

注意深く、左手を用い、次いで右手を用いて、対となるものを力に応じて恭しく受け取り整え、そして可能な限り、幾度も幾度も礼拝してナマスカーラを捧げよ。

Verse 32

दक्षिणं जान्वथालभ्य मन्त्रमेनमुदीरयेत् । आगच्छंतु महाभागा विश्वेदेवा महाबलाः

右の膝に触れて、この真言を唱えるべし。「大いなる福徳と大いなる力を具えたヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevā）よ、来たり給え。」

Verse 33

भक्त्याहूता मया चैव त्वं चापि व्रतभाग्भव । एवं युग्मा न्समामंत्र्य विश्वेदेवकृते द्विजान्

「我は信愛をもって汝を招いた。汝もまたこの誓戒（ヴラタ）の分け前に与れ。」かくして、対となる者をしかるべく招き終えたのち、ヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevā）のために二度生まれ（ドヴィジャ）を招くべし。

Verse 34

अपसव्यं ततः कृत्वा पित्रर्थं चाभिमंत्रयेत् । ब्राह्मणांस्त्रीन्यथाशक्त्या एकैकस्य पृथक्पृथक्

次に、聖紐を逆に掛ける（アパサヴィヤ）して、祖霊ピトリのために招請を行うべし。力に応じて、ブラーフマナ三人を、一人一人別々に招く。

Verse 35

एकैकं वा त्रयाणां वा एकमेवं निमंत्रयेत् । ब्राह्मणान्मातृपक्षे च एष एव विधिः स्मृतः

一人ずつ招いてもよく、三人をまとめて招いてもよく、またこの作法によりブラーフマナ一人のみを招いてもよい。母方（マートリ・パクシャ）についても、同じ手順こそが規則として伝えられている。

Verse 36

ततः पादौ परिस्पृष्ट्वा द्विजस्येदमुदीरयेत् । श्रद्धा पूतेन मनसा पितृभक्तिपरायणः

次に、二度生まれ（ブラーフマナ）の足に恭しく触れて、次の言葉を唱えるべし――信（シュラッダー）により心は清められ、祖霊への敬愛にひたすら帰依して。

Verse 37

पिता मे तव कायेस्मिंस्तथा चैव पितामहः । स्वपित्रा सहितो ह्येतु त्वं च व्रतपरो भव

「我が父も、また我が祖父も、彼ら自身の父祖とともに、ここに来て汝の身そのものに宿らんことを。汝もまた、この聖なる誓戒（ヴラタ）を堅く守れ。」

Verse 38

एवं पितॄन्समाहूय तथा मातामहानथ । संमंत्रिताश्च ते विप्राः संयमात्मान एव ते

かくして、ピトリ（祖霊）を招き、さらに母方の祖父たちをも招くとき、かのバラモンたちは真言によって正しく勧請され、自制し、戒律にかなう者となる。

Verse 39

यजमानः शांतमना ब्रह्मचर्यसमन्वितः । तां रात्रिं समतिक्रम्य प्रातरुत्थाय मानवः

祭主（ヤジャマーナ）は心を鎮め、梵行（ブラフマチャリヤ）に住して、その夜を法にかなって過ごすべし。明け方には起き上がり、儀礼を続けよ。

Verse 40

तदह्नि वर्जयेत्कोपं स्वाध्यायं कर्म कुत्सितम् । तैलाभ्यंगं श्रमं यानं वाहनं चाथ दूरतः

その日は、怒りと、（常の）スヴァーディヤーヤ（学習・誦読）と、非難される行いを避けよ。また油の塗布・按摩、労苦、旅、乗り物に乗ることも、遠ざけて慎め。

Verse 41

ततो मध्यं गते सूर्ये काले कुतपसंज्ञिते । स्नातः शुक्लांबरधरः सन्तर्प्य पितृदेवताः । सन्तुष्टांश्च समाहूतांस्तान्विप्राञ्छ्राद्धमाचरेत्

次いで、太陽が真昼に達する時—クタパ（Kutapa）と名づけられる刻に—沐浴し白衣をまとい、供物をもってピトリの神々を満たすべし。さらに、招かれたバラモンたちが喜び集うなら、シュラーダ（Śrāddha）を修せよ。

Verse 42

विविक्ते गृहमध्यस्थे मनोज्ञे दक्षिणाप्लवे । न यत्र जायते दृष्टिः पापानां क्रूरकर्मिणाम्

家の中の静かで心地よい場所、南へゆるく傾く地にて、罪深く残忍な行いをなす者の視線が及ばぬところで、その儀礼は執り行われるべきである。

Verse 43

यच्छ्राद्धं वीक्षते श्वा वा नारी वाऽथ रजस्वला । पतितो वा वराहो वा तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

犬、あるいは月経中の女、あるいは法を踏み外した者、あるいは猪がシュラーダを見れば、そのシュラーダは無果となる。

Verse 44

अन्नं पर्युषितं यच्च तैलाक्तं वा प्रदीयते । सकेशं वा सनिंद्यं च तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

シュラーダにおいて供える食が、作り置きの古いもの、油にまみれたもの、髪の毛が混じったもの、あるいは穢れて非難される状態であれば、そのシュラーダは無益となる。

Verse 45

विभक्तिरहितं श्राद्धं तथा मौनविवर्जितम् । दक्षिणारहितं यच्च तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

分配が正しくなく、また定められた沈黙と慎みを欠き、あるいはダクシナー（謝礼供養）を捧げないシュラーダは、みな無果となる。

Verse 46

घरट्टोलूखलोत्थौ च यत्र शब्दौ व्यवस्थितौ । शूर्पस्य वा विशेषेण तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

臼や杵、また挽き臼の音が立つ所、ことに箕で穀をあおぐ音が響く所では、そこで行うシュラーダは無果となる。

Verse 47

यत्र संस्क्रियमाणे च कलहः संप्रजायते । पंक्तिभेदो विशेषेण तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

準備の最中に争いが起こり、ことに供食の座列が断たれ乱れるところでは、そのシュラーダ（śrāddha）は実りを失い無益となる。

Verse 48

पूर्वाह्णे क्रियते यच्च रात्रौ वा संध्ययोरपि । पर्याकाशे तथा देशे तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत

午前に、あるいは夜に、また両の薄明（暁と黄昏）に行われ、さらに露天の無庇の地で修されるシュラーダ（śrāddha）は、果を結ばず無益となる。

Verse 49

ब्राह्मणो यजमानो वा ब्रह्मचर्यं विना यदि । भुंक्ते दद्याच्च यच्छ्राद्धं तद्राजन्व्यर्थतां व्रजेत्

王よ、婆羅門（執行者・受供者）または祭主（yajamāna）が、梵行（brahmacarya）の戒を欠いて、シュラーダ（śrāddha）の最中に食し、あるいは施与するなら、そのシュラーダは無果となる。

Verse 50

तुषधान्यं सनिष्पावं यच्चोच्छिष्टं च दीयते । अर्धभुक्तं घृतं क्षीरं तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

殻や籾殻の混じる穀物、穢れの交じった食、食べ残しを供え、または食べかけのギーと乳を施すなら、そのシュラーダ（śrāddha）は無果となる。

Verse 51

येषु कालेषु यद्दत्तं श्राद्धमक्षयतां व्रजेत् । तानहं संप्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप

王よ、いま我は、供えられたシュラーダ（śrāddha）が不滅の功徳に至る時刻を説き明かそう。心を一つにして聴け。

Verse 52

मन्वादीरपि ते वच्मि ताः शृणुष्व नराधिप । पितॄणां वल्लभा नित्यं सर्वपापक्षयावहाः

われはまた、マンヴ・アーディ等の聖なる時節についても語ろう—聞け、人々の王よ。これらは常にピトリ（祖霊）に愛され、あらゆる罪を滅する。

Verse 53

यासु तोयमपि क्ष्मायां प्रदत्तं तिलमिश्रितम् । पितृभ्योऽक्षयतां याति श्रद्धापूतेन चेतसा

その時節には、地に注いで供える水でさえ、胡麻を混ぜて施せば、信によって清められた心をもって捧げるとき、朽ちぬ功徳となってピトリ（祖霊）に届く。

Verse 54

अश्वयुक्छुक्लनवमी द्वादशी कार्तिकस्य च । तृतीयापि च माघस्य तथा भाद्रपदस्य च

アーシュヴァユジャ月の白分第九日、カールティカ月の第十二日、マーガ月の第三日、そして同様にバードラパダ月の定めの日—これらは父祖を敬う儀礼に吉祥の時と説かれる。

Verse 55

अमावास्या तपस्यस्य पौषस्यैकादशी तथा । तथाऽषाढस्य दशमी माघमासस्य सप्तमी

タパスヤ（パールグナ）月の新月日（アマーヴァーシャー）、パウシャ月の第十一日、アーシャーダ月の第十日、そしてマーガ月の第七日—これらもまた祖霊の儀礼に勧められる。

Verse 56

श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाऽषाढी व पूर्णिमा । तथा कार्तिकमासस्य या चान्या फाल्गुनस्य च

シュラーヴァナ月の黒分第八日、アーシャーダ月の満月、同様にカールティカ月の満月—さらにパールグナ月の満月も—祖霊のための行法として称えられる。

Verse 57

चैत्रस्य ज्येष्ठमासस्य पंचैताः पूर्णिमा नृप । मनूनामादयः प्रोक्तास्तिथयस्ते मया नृप

王よ、これら五つの満月日――チャイトラ月とジュイェーシュタ月の満月をも含め――は、マヌたちに愛される日々をはじめとして、諸ティティの中でも最上と、わたしが説き明かしたのである。

Verse 58

आसु तोयमपि स्नात्वा तिल दर्भविमिश्रितम् । पितॄनुद्दिश्य यो दद्यात्स याति परमां गतिम्

その水に沐浴し、胡麻とダルバ草を混ぜたタルパナ（供水）を祖霊ピトリに向けて捧げる者は、至上の境地に至る。

Verse 59

इह लोके परे चैव पितॄणां च प्रसादतः । किं पुनर्विविधैरन्नै रसैर्वस्त्रैः सदक्षिणैः

祖霊ピトリのご加護により、この世でも来世でも安寧を得る。ましてや、さまざまな食物や美味、衣服、そして正しいダクシナー（布施）を添えて行うなら、いかばかりであろうか。

Verse 60

अधुना शृणु राजेन्द्र युगाद्याः पितृवल्लभाः । यासां संकीर्तनेनापि क्षीयते पापसंचयः

いま聞け、王の中の王よ。祖霊ピトリに愛される「ユガーディ」――すなわち時代の始まり――についてである。その名を唱えるだけでも、積もり積もった罪は減じてゆく。

Verse 61

नवमी कार्तिके शुक्ला तृतीया माधवे सिता । अमावास्या च तपसो नभस्यस्य त्रयोदशी

すなわち、カールティカ月の白分ナヴァミー（九日）、マードゥハヴァ月（ヴァイシャーカ）白分トリティーヤー（三日）、タパスヤ月（パールグナ）のアマーヴァーシャー（新月日）、そしてナバスヤ月（バードラパダ）のトラヨーダシー（十三日）――これらが祖霊ピトリに愛されるユガーディの日である。

Verse 62

त्रेताकृतकलीनां तु द्वापरस्यादयः क्रमात् । स्नाने दाने जपे होमे विशेषात्पितृतर्पणे

トレーター・ユガ、クリタ・ユガ、カリ・ユガ—そして順序に従いドヴァーパラ・ユガにおいても—これらの始まりの時は、沐浴、布施、真言のジャパ、火供（ホーマ）、とりわけ祖霊への水供養であるピトリ・タルパナに殊勝の功徳をもたらす。

Verse 63

कृतस्याक्षयकारिण्यः सुकृतस्य महाफलाः । यदा स्यान्मेषगो भानुस्तुलां वाथ यदा व्रजेत्

これらの時は、積んだ功徳を尽きぬものとし、善行に大いなる果報を与える—とりわけ太陽がメーシャ（牡羊宮）に入る時、またトゥラー（天秤宮）に入る時である。

Verse 64

तदा स्याद्विषुवाख्यस्तु कालश्चाक्षयकारकः । मकरे कर्कटे चैव यदा भानुर्व्रजेन्नृप

王よ、その時はヴィシュヴァ（Viṣuva）—昼夜が等しく転ずる節—と呼ばれ、不滅の功徳（アクシャヤ）を生み出す。とりわけ太陽がマカラ（山羊宮）およびカルカタ（蟹宮）に入る時に殊勝である。

Verse 65

तदायनाभिधानस्तु विषुवोऽथ विशिष्यते । रवेः संक्रमणं राशौ संक्रांतिरिति कथ्यते

そのヴィシュヴァはさらに「アーヤナ」（Āyana）—至日の転換—として区別される。太陽が黄道の一つの宮に移ることを「サンクラーンティ」（Saṃkrānti）という。

Verse 66

स्नानदानजपश्राद्धहोमादिषु महाफलाः । त्रेताद्याः क्रमशः प्रोक्ताः कालाः संक्रांतिपूर्वकाः । नैतेषु विद्यते विघ्नं दत्तस्याक्षयसंज्ञिताः

沐浴、布施、ジャパ、シュラーダ（śrāddha）、火供（ホーマ）などにおいて、サンクラーンティ（Saṃkrānti）を前提として順に説かれる「トレーター」等の時節は大いなる果報をもたらす。これらの時には障りがなく、その時に施されたものは「アクシャヤ」（akṣaya）—不滅—と称される。

Verse 67

अश्रद्धयाऽपि यद्दत्तं कुपात्रेभ्योऽपि मानवैः । अकालेऽपि हि तत्सर्वं सद्यो ह्यक्षयतां व्रजेत्

たとえ人々が信（シュラッダー）なく施し、たとえ不相応の受け手に、また不適切な時に与えたとしても、そのすべてはただちに不滅（アクシャヤ）に至る。

Verse 217

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धार्हपदार्थब्राह्मणकालनिर्णय वर्णनंनाम सप्तदशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』エーカーシーティサーハスリー・サンヒター所収、第六ナ―ガラ・カーンダのシュラーダ・カルパに属する「ハータケーシュヴァラ聖域功徳章（マーハートミャ）」において、「シュラーダにふさわしい供物・適切なブラーフマナ・適切な時刻の決定の叙述」と題する第217章はここに終わる。