Adhyaya 204

Verse 1

आनर्त उवाच । प्रोक्ताऽस्माकं त्वया विप्र शुद्धिर्नागरसंभवा । वंशजा विस्तरेणैव यथा पृष्टोऽसि सुव्रत

アーナルタは言った。「おお、バラモンよ。あなたは私たちに、家系に由来するナーガラ族の浄化について、問われた通りに詳細に説明してくださいました。おお、優れた誓戒を持つ方よ。」

Verse 2

सांप्रतं शीलजां ब्रूहि नष्टवंशश्च यो भवेत् । पितामहं न जानाति न च मातामहीं निजाम् । तस्य शुद्धिः कथं कार्या नागरोऽस्मीति यो वदेत्

今や、行い（シーラ）に基づく浄化について説いてください。もし誰かの家系が失われ、父方の祖父も母方の祖母も知らぬ場合、「私はナーガラである」と宣言する者に対して、どのように浄化がなされるべきでしょうか。

Verse 3

विश्वामित्र उवाच । एतदर्थं पुरा पृष्टो भर्तृयज्ञश्च नागरैः । नष्टवंशकृते राजन्यथा पृष्टोऽस्मि वै त्व या

ヴィシュヴァーミトラは言った。「まさにこの件ゆえに、昔、バルトリヤジュニャもまた、系譜を失った事例についてナーガラの人々に問われた。今、王よ、あなたが私に問うているのと同じである。」

Verse 4

भर्तृयज्ञ उवाच । नष्टवंशस्तु यो ब्रूयान्नागरोऽस्मीति संसदि । तस्य शीलं प्रविज्ञेयं ततः शुद्धिं समादिशेत्

バルトリヤジュニャは言った。「系譜を失った者が सभा（集会）において『私はナーガラである』と述べるなら、その者のシーラ（品行・戒め）を慎重に見定めよ。その後、相応の浄化を命じるべきである。」

Verse 5

नागराणां तु ये धर्मा व्यवहाराश्च केवलाः । तेषु चेद्वर्तते नित्यं संभाव्यो नागरो हि सः

ナーガラに固有のダルマと正しい社会的作法に常に従って生きる者こそ、まことに真実で名誉あるナーガラと見なされる。

Verse 6

तस्य शुद्धिकृते देयं धटं ब्राह्मणसत्तमाः । धटे तु शुद्धिमापन्ने ततोऽसौ शुद्धतां व्रजेत्

その浄化のために、最勝のブラーフマナたちよ、dhaṭa（ダハタ）を与えるべきである。その dhaṭa が清められたなら、彼自身もまた清浄に至る。

Verse 7

श्राद्धार्हः कन्यकार्हश्च सोमार्हश्च विशेषतः । सामान्यपदयोग्यश्च समस्ते स्थानकर्मणि

彼はシュラーダ（śrāddha）において供物を受けるにふさわしく、処女に関わる儀礼にもふさわしい。とりわけソーマに関する儀礼に適う者である。さらに、場所と機会に応じて行われるあらゆる儀式において、一般の儀礼的役割を担う資格も備える。

Verse 8

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नरोत्तम । द्वितीया जायते शुद्धिर्यथा नष्टान्वये द्विजे । तस्माद्वद महाराज यद्भूयः श्रोतुमर्हसि

人々の中で最も優れた者よ、あなたが尋ねたことはすべて話しました。血統が不明瞭になった再生族（バラモン）であっても、いかにして第二の浄化が生じるかを。それゆえ、大王よ、語ってください。さらに何を聞きたいと望みますか。

Verse 9

आनर्त उवाच । तस्मात्ते नागरा भूत्वा विप्राश्चाष्टकुलोद्भवाः । सर्वेषामुत्तमा जाताः प्राधान्येन व्यवस्थिताः

アーナルタは言った。「それゆえ、ナーガラとなり、八つの家系から生まれたそれらのバラモンたちは、すべての中で最も優れた者となり、卓越した地位を確立しました。」

Verse 10

तपसः किं प्रभावः स तेषां वा यजनोद्भवः । विद्योद्भवोऽथवा विप्र किं वा दानसमुद्भवः

彼らの卓越性は苦行の結果でしょうか、それとも祭祀から生まれたものでしょうか。あるいは学識から生じたものでしょうか、バラモンよ。それとも慈善の行いによって生み出されたものでしょうか。

Verse 11

विश्वामित्र उवाच । ते सर्वे गुणसंपन्ना यथान्ये नागरास्तथा । विशेषश्चापरस्तेषां ते शक्रेण प्रतिष्ठिताः

ヴィシュヴァーミトラは言った。「彼らは皆、他のナーガラと同様に徳を備えています。しかし、彼らにはさらなる区別があります。彼らはシャクラ（インドラ神）によって確立されたのです。」

Verse 12

तेन ते गौरवं प्राप्ताः सर्वेषां तु द्विजन्मनाम्

その神聖な確立によって、彼らはすべての再生族（バラモンなど）の間で名誉を得ました。

Verse 13

आनर्त उवाच । कस्मिन्काले तु ते विप्राः शक्रे णात्र प्रतिष्ठिताः । किमर्थं च वदास्माकं विस्तरेण महामते

アーナルタは言った。「いかなる時に、シャクラ（インドラ）はあのバラモンたちをここに安置したのか。しかも何のためか。大いなる心の人よ、詳しく我らに語り給え。」

Verse 14

विश्वामित्र उवाच । हिरण्याक्ष इति ख्यातः पुराऽसीद्दानवो त्तमः । अभवत्तस्य संग्रामः शक्रेण सह दारुणः

ヴィシュヴァーミトラは言った。「昔、ヒラニヤークシャと名高い、すぐれたダーナヴァがいた。彼とシャクラ（インドラ）との間に、凄惨なる戦いが起こった。」

Verse 15

तत्र देवासुरे युद्धे मृता भूरिदिवौकसः । दानवाश्च महाराज परस्परजिगीषवः

その देव（神々）とアスラとの戦いにおいて、多くの天界の住人が命を落とした。ダーナヴァたちもまた、大王よ、互いに勝利を求めて倒れ伏した。

Verse 16

अथ ते दानवाः संख्ये शक्रेण विनिपातिताः । विद्याबलेन ताञ्छुक्रः सजीवान्कुरुते पुनः

やがてそのダーナヴァたちは戦場でシャクラ（インドラ）に討ち倒されたが、シュクラは聖なる智の力によって、彼らを再び生き返らせた。

Verse 17

देवाश्च निधनं प्राप्ता न जीवंति कथंचन । कस्यचित्त्वथ कालस्य विष्णुं प्रोवाच वृत्रहा

しかし、死を迎えた देव（神々）は、いかなる手立てによっても生き返ることがなかった。やがて時が過ぎ、ヴリトラハー（インドラ）はヴィシュヌに語りかけた。

Verse 18

धारातीर्थमृतानां च प्रहारैः सन्मुखैः प्रभो । या गतिश्च समादिष्टा तां मे वद जनार्दन

おお主よ――ジャナールダナよ、我に告げ給え。ダーラーティールタにおいて大いなる戦いの最前線で、正面から打撃を受けつつ倒れ死ぬ者たちには、いかなる定めの行き先が宣せられているのか。

Verse 19

पराङ्मुखा मृता ये च पलायनपरायणाः । तेषामपि गतिं ब्रूहि यादृग्जायेतवाच्युत

また、背を向けて死に、ただ逃走に心を奪われた者たちについても告げ給え、アチュタよ。彼らはどのような境地に至るのか。

Verse 20

विष्णुरुवाच । धारातीर्थमृतानां च सन्मुखानां महाहवे । यथा चोच्छिन्नबीजानां पुनर्जन्म न विद्यते

ヴィシュヌは言われた。「ダーラーティールタにおいて大いなる戦いで敵に正面して死する者には、再生はない。断たれた種子が再び芽吹かぬように。」

Verse 21

ये पुनः पृष्ठदेशे तु हन्यते भयविक्लवाः । भुज्यमानाः परैस्ते च प्रेताः स्युस्त्रिदशाधिप

しかし、背後から討たれ、恐れに震え、他に圧倒されつつある者たちは、プレータ（さまよう不安の霊）となる、三十天の主よ（インドラよ）。

Verse 22

इन्द्र उवाच । केचिद्देवा मृता युद्धे युध्यमानाश्च सन्मुखाः । तथैवान्ये मया दृष्टा हन्यमानाः पराङ्मुखाः । प्रेतत्वं दानवानां च सर्वेषां स्यान्न वा प्रभो

インドラは言った。「戦において、正面から戦いながら死したデーヴァもいる。さらに、背を向けたまま討たれる者も、私は見た。ではダーナヴァたちは――主よ、彼らは皆プレータとなるのか、それともならぬのか。」

Verse 23

विष्णुरुवाच । असंशयं सहस्राक्ष हता युद्धे पराङ्मुखाः । प्रेतत्वे यांति ते सर्वे देवा वा मानुषा यदि

ヴィシュヌは言った。「疑いなく、千眼の者よ、戦場で背を向けて退くときに討たれた者は、神であれ人であれ、皆プレータ（餓鬼）の境位に至る。」

Verse 24

विषादग्नेः कुलघ्नानां तया चैवात्मघातिनाम् । दंष्ट्रिभिर्हतदेहानां शृंगिभिश्च सुरेश्वर । प्रेतत्वं जायते नूनं सत्यमेतदसंशयम्

憂いの火に焼かれる者、家系を滅ぼす者、また自ら命を絶つ者；さらに牙ある獣や角ある生きものにより身を断たれた者には、天神の主よ、必ずプレータ（餓鬼）の身が生ずる。これは真実であり、疑いない。

Verse 25

इन्द्र उवाच । कथं तेषां भवेन्मुक्तिः प्रेतत्वाद्दारुणाद्विभो । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व येन यत्नं करोम्यहम्

インドラは言った。「遍在の主よ、彼らはいかにして恐るべきプレータ（餓鬼）の境涯から解脱を得るのでしょうか。すべてをお説きください。私はそれに従い精進いたします。」

Verse 26

श्रीभगवानुवाच । तेषां संयुज्यते श्राद्धं कन्यासंस्थे दिवाकरे । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां नभस्यस्य सुरेश्वर

世尊は言った。「彼らのためには、太陽がカンヤー（乙女宮）にあるとき、ナバスヤ月（バードラパダ）の黒分（クリシュナ・パクシャ）第十四日（チャトゥルダシー）に、法にかなってシュラーダ（śrāddha）を修すべきである。天神の主よ。」

Verse 27

गयायां भक्तिपूर्वं तु पितामहवचो यथा । ततः प्रयांति ते मोक्षं सत्यमेतदसंशयम्

しかし、ガヤー（Gayā）において信愛をもって、ピターマハ（ブラフマー）の定めのとおりにそれを行えば、彼らは解脱へと赴く。これは真実であり、疑いない。

Verse 28

इन्द्र उवाच । कस्मात्तत्र दिने श्राद्धं क्रियते मधुसूदन । शस्त्रैर्विनिहतानां च सर्वं मे विस्तराद्वद

インドラは言った。「おおマドゥスーダナよ、なぜその特定の日にシュラーダ（śrāddha）が修されるのか。とりわけ武器によって斃れた者たちのためには—その一切を詳しく語ってください。」

Verse 29

श्रीभगवानुवाच । भूतप्रेतपिशाचैश्च कूष्मांडै राक्षसैरपि । पुरा संप्रार्थितः शंभुर्दिने तत्र समागते । अद्यैकं दिवसं देव कन्यासंस्थे दिवाकरे

世尊は言われた。「昔、その日が到来したとき、ブータ（bhūta）、プレータ（preta）、ピシャーチャ（piśāca）、クーシュマーンダ（kūṣmāṇḍa）、ラークシャサ（rākṣasa）らがシャンブ（Śambhu）に切に願った。『おおデーヴァよ、今日—太陽がカンヤー（Kanyā）に在るとき—ただ一日のみを我らにお授けください…』」

Verse 30

अस्माकं देहि येन स्यात्तृप्तिर्वर्षसमुद्भवा । प्रदत्ते वंशजैः श्राद्धे दीनानां त्वं दयां कुरु

「我らに、年のあいだ満ち足りを生じさせるものをお授けください。我らの子孫がシュラーダ（śrāddha）を供えるとき、哀れなる我らに慈悲を垂れてください。」

Verse 31

श्रीभगवानुवाच । यः करिष्यति वै श्राद्धमस्मिन्नहनि संस्थिते । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां नभस्यस्य च वंशजः । भविष्यति परा प्रीतिर्यावत्संवत्सरः स्थितः

世尊は言われた。「このまさにその日に—ナバスヤ月（Nabhasya／バードラパダ）の黒分（kṛṣṇa-pakṣa）十四日（caturdaśī）に—子孫の誰かがシュラーダ（śrāddha）を修すなら、亡き者には一年のあいだ至上の歓喜が保たれる。」

Verse 32

यः पुनस्तु गयां गत्वा युष्मद्वंशसमुद्भवः । करिष्यति तथा श्राद्धं तेन मुक्तिमवाप्स्यथ

「しかし、もしあなたがたの系譜に生まれた子孫が再びガヤー（Gayā）へ赴き、そこで同じ作法によりシュラーダ（śrāddha）を修するなら、その功徳によってあなたがたは解脱（ムクティ）を得るであろう。」

Verse 33

शस्त्रेण निहतानां च स्वर्गस्थानामपि ध्रुवम् । न करिष्यति यः श्राद्धं तस्मिन्नहनि संस्थिते

また、武器によって討たれた者たちについては――たとえ確かに天界に住していようとも――その日が到来したときにシュラーダ（śrāddha）を修さぬ者は……

Verse 34

क्षुत्पिपासार्तदेहाश्च पितरस्तस्य दुःखिताः । स्थास्यंति वत्सरं यावदेतदाह पितामहः

その者の祖霊（ピトリ）は、飢えと渇きにより身を苦しめられ、満一年に至るまで苦悩に留まる――とピターマハ（梵天ブラフマー）は宣言された。

Verse 35

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तस्मिन्नहनि कारयेत् । अन्यमुद्दिश्य तत्सर्वं प्रेतानामिह जायते

ゆえに、あらゆる努力を尽くして、その当日こそ儀礼を執り行わせるべきである。ここで他者に向けて供養したつもりの一切も、実際にはただプレータ（preta・亡霊）に帰してしまうからである。

Verse 36

ततो भगवता दत्ता तेषां चैव तु सा तिथिः श्रा । द्धकर्मणि संजाते विना शस्त्रहतं जनम्

それから世尊は、彼らのためにその同じティティ（tithi・月日）を定め給うた。シュラーダの作法を行うときはそれに従うべきだが、武器により斃れた者は除外される（別の規定がある）。

Verse 37

संमुखस्यापि संग्रामे युध्यमानस्य देहिनः । कदाचिच्चलते चित्तं तीक्ष्णशस्त्रहतस्य च

たとえ戦場で正面から戦う戦士であっても、心は時に揺らぐことがある――まして鋭き刃に討たれた者においてはなおさらである。

Verse 204

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये शक्रविष्णुसंवादे प्रेतश्राद्धकथनंनाम चतुरधिकद्विशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』—「エーカーシーティ・サーハスリー・サンヒター」所収、第六巻「ナーガラ・カンダ」—「シュリー・ハータケーシュヴァラ・クシェートラのマーハートミヤ」において、シャクラとヴィシュヌの対話中、「プレータ・シュラーダ（Preta-Śrāddha）の説示」と題する第204章はここに終わる。