Adhyaya 19

Verse 1

। सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्तस्य भूपस्य सेवकाः । केचिच्च दैवयो गेन श्वापदैरर्धभक्षिताः

スータは語った。「その間に王の従者たちが到着した。中には、運命のめぐり合わせにより、野獣に半ば喰い裂かれた者もいた。」

Verse 2

क्षुत्पिपासातुरा दीना दुःखेन महताऽन्विताः । पदपद्धतिमार्गेण येन यातः स भूपतिः

飢えと渇きに苦しみ、みじめで、大いなる苦悩に押し潰されながら、彼らはその王が通ったまさに同じ小径をたどって来た。

Verse 3

ते दृष्ट्वा पार्थिवं तत्र दिष्ट्यादिष्ट्येति सादरम् । ब्रुवंतः पादयोस्तस्य पतिता हर्षसंयुताः

そこで王を見て、彼らは恭しく「幸いなるかな、幸いなるかな」と叫び、歓喜に満ちてその御足にひれ伏した。

Verse 4

ततस्तस्य नरेन्द्रस्य व्यसनं सैन्यसंभवम् । प्रोचुश्चैव यथादृष्टम नुभूतं यथाश्रुतम्

その後、彼らは人々の主たる王に、軍勢に降りかかった災厄を奏上し、見たこと、耐え忍んだこと、聞いたことをありのままに語った。

Verse 5

अथ ते तापसाः सर्वे स च राजा ससेवकः । प्रसुप्ताः पादपस्याधः पर्णान्यास्तीर्यभूतले

それから、すべての苦行者たちと王は従者を伴い、木の下で地に葉を敷いて眠りについた。

Verse 6

ततस्तेषां प्रसुप्तानां सर्वेषां तत्र कानने । अतिक्रांता सुखेनैव रजनी सा महात्मनाम्

こうして、その林の中で大徳たちが皆眠っているあいだ、夜は彼らにとって安らかに、たやすく過ぎ去った。

Verse 7

ततः स प्रातरुत्थाय कृतपूर्वाह्णिकक्रियः । तं मुनिं प्रणिपत्योच्चैरनुज्ञाप्य मुहु र्मुहुः

それから彼は暁に起き、朝の作法を成し遂げ、あの牟尼に五体投地して礼拝し、深い敬意をもって幾度も出立の許しを乞うた。

Verse 8

निजैस्तैः सेवकैः सार्धं प्रस्थितः स्वपुरीं प्रति । माहिष्मतीं समुद्दिश्य दृष्ट्वा मार्गे शनैःशनैः

自らの従者たちを伴い、彼は都へと旅立った。マーヒシュマティーを目指し、道すがらゆるやかに、一歩一歩進んでいった。

Verse 9

ततो निजगृहं प्राप्य कञ्चि त्कालं महीपतिः । विश्रम्य प्रययौ पश्चात्तूर्णं पुण्यं गयाशिरः

その後、王は自らの宮殿に帰り、しばし憩った。やがて遅滞なく、聖なるガヤーシラス（Gayāśiras）へと速やかに旅立った。

Verse 10

तच्च कालेन संप्राप्य स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । मांसादाय ददौ श्राद्धं श्रद्धापूतेन चेतसा

しかるのち、時を経てその地に至り、沐浴して洗い清めた衣をまとい、身を清浄とした。ついでマーンサーダ（Māṁsāda）への供物を携え、信によって清められた心でシュラーダ（śrāddha）を修した。

Verse 11

अथाऽसौ पृथिवीपालः स्वप्नांते च ददर्श तम् । दिव्यमाल्यांबरधरं दिव्यगंधानुलेपनम् । विमानवरमारूढं स्तूयमानं च किंनरैः

そのとき大地の支配者は、夢の終わりに彼を見た。天の花鬘と天衣をまとい、神妙なる香を塗られ、勝れたヴィマーナに乗り、キンナラ（Kiṁnara）たちに讃えられていた。

Verse 12

मांसाद उवाच । प्रसादात्तव भूपाल मुक्तोऽहं प्रेतयोनितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदिवा लयम्

マーンサーダ（Māṁsāda）は言った。「王よ、あなたのご加護により、私はプレータ（preta）の境涯より解き放たれました。あなたに吉祥あれ。今、私は三天（トリディヴァ、Tridiva）の天上の住処へ赴きます。」

Verse 13

ततः स प्रातरुत्थाय हर्षाविष्टो महीपतिः । विदैवतं समुद्दिश्य चक्रे श्राद्धं यथोचितम्

それから王は朝に起き、歓喜に満たされて、定めのとおり神々と神聖なる秩序に向けて、しかるべくシュラーダ（śrāddha）を修した。

Verse 14

सोऽपि तेनैव रूपेण तस्य संदर्शनं गतः । स्वप्नांऽते भूमिपालस्य तद्वच्चोक्त्वा दिवं गतः

彼もまた夢の終わりに、まったく同じ姿で王の前に現れ、以前と同じ言葉を告げて、天界へと去って行った。

Verse 15

ततः प्रातस्तृतीयेऽह्नि कृतघ्नस्य महीपतिः । चक्रे श्राद्धं यथापूर्वं श्रद्धापूतेन चेतसा

それから三日目の朝、王は信によって心を清め、以前と同じくクṛタグナのためにシュラーダ（śrāddha）を再び執り行った。

Verse 16

ततः सोऽपि समायातस्तस्य स्वप्ने महीपतेः । तेनैव प्रेतरूपेण दुःखेन महता वृतः

その後、彼は王の夢に現れた—まさにプレータ（preta）の姿のまま、激しい苦しみに包まれていた。

Verse 17

कृतघ्न उवाच । न मे गतिर्महाराज संजाता पापकर्मिणः । तडागवित्तचौरस्य कृतघ्नस्य तथैव च

クṛタグナは言った。「大王よ、罪業をなしたこの私には、善き行き先は生じませんでした。池のために定められた財を盗み、しかも同じく恩知らずであったのです。」

Verse 18

तस्मात्संजायते मुक्तिर्यथा मे पार्थिवोत्तम । तथैव त्वं कुरुष्याऽद्य सत्यवाक्यपरो भव

「ゆえに、王の中の最勝者よ、今日、私に解脱（mokṣa）が生じるように行ってください。真実の言葉に専心し、そのとおりに為してください。」

Verse 19

सत्यमेव परं ब्रह्म सत्यमेव परं तपः । सत्यमेव परं ज्ञानं सत्यमेव परं श्रुतम्

真実のみが至上のブラフマンであり、真実のみが最高の苦行である。真実のみが至上の智であり、真実のみが啓示として聞かれる最上の聖なる教えである。

Verse 20

सत्येन वायु र्वहति सत्येन तपते रविः । सागरः सत्यवाक्येन मर्यादां न विलंघयेत्

真実によって風は吹き、真実によって太陽は熱を放つ。真実の言葉の力により、大海はその境界を越えない。

Verse 21

तीर्थसेवा तपो दानं स्वाध्यायो गुरुसेवनम् । सर्वं सत्यविहीनस्य व्यर्थं संजायते यतः

聖地への奉仕、苦行、布施、自誦学習（スヴァーディヤーヤ）、そして師（グル）への奉仕——真実を欠く者には、すべてがむなしく実りを失う。

Verse 22

सर्वे धर्मा धृताः पूर्वमेकत्राऽन्यत्र चाप्यृतम् । तुलायां कौतुकाद्देवैर्जातं तत्र ऋतं गुरु

昔、あらゆるダルマが一方に集められ、他方にはリタ（ṛta）も置かれた。好奇心から神々がそれらを天秤にかけると、そこでリタがより重く、より尊いと示された。

Verse 23

तस्मात्सत्यं पुरस्कृत्य मां तारय महामते । एतत्ते परमं श्रेयस्तपसोऽपि भविष्यति

ゆえに、真実を先頭に掲げて私を救ってください、ああ大いなる心の人よ。これこそがあなたの至上の善となり、苦行をも超えるであろう。

Verse 24

विदूरथ उवाच । कथं ते जायते मुक्तिर्वद मे प्रेत सत्वरम् । करोमि येन तत्कर्म यद्यपि स्यात्सुदुष्करम् ः

ヴィドゥーラタは言った。「急いで告げよ、プレータよ。いかにして汝に解脱が訪れるのか。たとえ甚だ困難であっても、それを成就させる行いを我はなそう。」

Verse 25

प्रेत उवाच । चमत्कारपुरे भूप श्रीक्षेत्रे हाटकेश्वरे । आस्ते पांसुभिराच्छन्नं कलेर्भीतं गयाशिरः

プレータは言った。「王よ、チャマトカーラプラの都、ハータケーシュヴァラの聖なるクシェートラに、ガヤーシラスが塵に覆われ、カリの時代を恐れて横たわっている。」

Verse 26

अधस्तात्प्लक्षवृक्षस्य दर्भस्थानैः समंततः । कालशाकैस्तथानेकैस्तिलैश्चारण्यसंभवैः

プラクシャ樹の下には、四方にダルバ草の群生地があり、また多くのカーラシャーカの草と、森に自生する野生の胡麻の種もある。

Verse 27

तत्र गत्वा तिलैस्तैस्त्वं तैः शाकैस्तैः कुशैस्तथा । श्राद्धं देहि द्रुतं येन मुक्तिः संजायते मम

そこへ赴き、その胡麻、その青菜、そのクシャ草を用いて速やかにシュラーダ（śrāddha）を捧げよ。そうすれば我に解脱が生じるであろう。

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स दीनस्य दयान्वितः । जगाम तत्र यत्राऽस्ते स वृक्षः प्लक्षसंज्ञकः

その言葉を聞くと、彼は苦しむ者を憐れむ慈悲に動かされ、プラクシャと名づけられたその樹の立つ場所へと赴いた。

Verse 29

दृष्ट्वा शाकांस्तिलांस्तांस्तु दर्भांस्तेन यथोदितान् । अखनत्तत्र देशे च जलार्थे लघु कूपिकाम्

彼は語られたとおりの青菜と胡麻とダルバ草を見て、その場に水のため小さな井戸を掘った。

Verse 31

कृतमात्रे ततः श्राद्धे दिव्य रूपधरः पुमान् । विमानवरमारूढो विदूरथमथाऽब्रवीत्

シュラーダ（śrāddha）が成し終えられるや、神妙なる姿を帯びた一人の男が優れた天の車（ヴィマーナ）に乗り、ヴィドゥーラタに語りかけた。

Verse 32

मुक्तोऽहं त्वत्प्रसादाच्च प्रेतत्वाद्दारुणाद्विभो । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदशालयम्

「あなたのご加護により、力ある御方よ、私は恐るべきプレータの境涯から解き放たれました。あなたに吉祥あれ。今、私は神々の住処へ赴きます。」

Verse 33

सूत उवाच । ततः प्रभृति सा तत्र कूपिका ख्यातिमागता । पितॄणां पुष्टिदा नित्यं गयाशीर्षसमुद्भवा

スータは語った。「それ以来、その地の小井戸は名高くなり、常にピトリ（祖霊）に滋養を与え、ガヤーシールシャ（Gayāśīrṣa）より生じたと伝えられる。」

Verse 34

प्रेतपक्षस्य दर्शायां यस्तस्यां श्राद्धमाचरेत् । कालशाकेन विप्रेंद्रास्तथारण्योद्भवैस्तिलैः

婆羅門の中の最勝者よ、亡者の半月（プレータパクシャ）のダールシャー（新月日）に、カ―ラシャーカと森に生じた胡麻を用いて、そこでシュラーダを修する者は—

Verse 35

कृंतितैश्च तथा दर्भैः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं कृतघ्नप्रेततीर्थतः

そして正しく刈り整えたダルバ草を用い、真実の信（シュラッダー）をもって行ずれば、彼は「クリタグナ・プレータ・ティールタ」と呼ばれるこの聖地より、儀礼の果報を余すところなく得る。

Verse 36

अग्निष्वात्ताः पितृगणास्तथा बर्हिषदश्च ये । तत्र संनिहिता नित्यमाज्यपाः सोमपास्तथा

アグニシュヴァーッタ（Agniṣvātta）と呼ばれる祖霊の群れ、またバルヒシャド（Barhiṣad）と称される者たち、さらにアージャパ（Ājyapa）とソーマパ（Somapa）も、常にそこに臨在している。

Verse 37

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । काले वा । यदि वाऽकाले पितॄणां तुष्टये सदा

ゆえに、あらゆる努力を尽くして、その聖地にてシュラーダ（śrāddha）を修すべきである——定めの時であれ、たとえ非時であれ——それによって祖霊は常に満悦するからである。