Adhyaya 187

Verse 1

सूत उवाच । चतुर्थे दिवसे प्राप्ते ततो यज्ञसमुद्भवे । ऋत्विग्भिर्याज्ञिकं कर्म प्रारब्धं तदनंतरम्

スータは語った。第四の日が到来すると、その起こされた祭祀において、祭官（リトヴィク）たちは直ちに祭式の所作を開始した。

Verse 2

सोमपानादिकं सर्वं पशोर्हिंसादिकं तथा । पशोर्गुदं समादाय प्रस्थाता च व्यधारयत्

ソーマの飲用など一切の儀礼、また獣に関わる行為—その屠殺等—もすべて執り行われた。さらにプラスタートリは獣の内臓を取り、儀式のために別に定め置いた。

Verse 3

एकांते सदसो मध्ये होमार्थं द्विजसत्तमाः । तस्मिन्व्याकुलतां याते ब्राह्मणः कश्चिदागतः

人里離れた場所、犠牲の広間のただ中で、再生族の最良の者たちが護摩の準備をしていた。その時、そこで騒動が起こり、あるバラモンが到着した。

Verse 4

युवा तत्र प्रविष्टस्तु मांस भक्षणलालसः । ततो गुदं पशोर्दृष्ट्वा भक्षयामास चोत्सुकं

肉を食べることを切望する若者がそこに入ってきた。そして、動物の内臓を見ると、彼は貪るようにそれを食べ始めた。

Verse 5

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः प्रस्थाता तस्य संनिधौ । भक्षमाणं समालोक्य तं शशाप ततः परम्

ちょうどその時、司祭が彼の近くに到着した。彼が食べているのを見て、司祭は直ちに彼に対して呪いをかけた。

Verse 6

धिग्धिक्पापसमाचार होमार्थं यद्गुदं धृतम् । तत्त्वया दूषितं लौल्याद्यज्ञविघ्नकरं कृतम्

「恥を知れ、恥を知れ、罪深い行いをする者よ！火の供物のために保管されていた黒砂糖は、お前の強欲によって汚され、お前はそれを犠牲の妨げとした。」

Verse 7

उच्छिष्टेन मया होमः कर्तव्यो नैव सांप्रतम् । राक्षसानामिदं कर्म यत्त्वया समनुष्ठितम्

「今や私は、汚されたもので火の供物を捧げることはできない。お前が行ったことは、羅刹（ラークシャサ）が行うような所業である。」

Verse 8

तस्मात्त्वं मम वाक्येन राक्षसो भव मा चिरम्

ゆえに、我が言葉により、遅れることなく羅刹（ラークシャサ）となれ。

Verse 9

एतस्मिन्नेव काले तु ह्यूर्ध्वकेशोऽभवद्धि सः । रक्ताक्षः शंकुकर्णश्च कृष्णदन्तोऽतिभैरवः

まさにその時、彼はたちまち髪を逆立て、赤い眼、尖った耳、黒い歯を備え、きわめて恐ろしい姿となった。

Verse 10

लम्बोष्ठो विकरालास्यो मांसमेदोविवर्जितः । त्वगस्थिस्नायुशेषश्च ।चामुण्डाकृतिरेव च

唇は垂れ、口は大きく裂けて醜悪に開き、肉も脂もなく皮と骨と筋だけが残り、まさにチャームンダー（Cāmuṇḍā）めいた幻怪の姿となった。

Verse 11

स च विश्वावसुर्नाम पुलस्त्यस्य सुतो मुनिः । मंत्रपूतस्य मांसस्य भक्षणार्थं समागतः

そして彼は、プラスタヤ（Pulastya）の子である牟尼、名をヴィシュヴァーヴァス（Viśvāvasu）といい、真言によって清められた肉を食するために来たのであった。

Verse 12

वेदवेदांगतत्त्वजः पौत्रस्तु परमेष्ठिनः । तं दृष्ट्वा राक्षसाकारं वित्रेसुः सर्वतो द्विजाः

彼はヴェーダとヴェーダーンガの真理に通じ、パラメーシュティン（Parameṣṭhin）の孫であった。だが羅刹のごとき姿を見て、四方のバラモンたちは恐怖に打たれた。

Verse 13

राक्षोघ्नानि च सूक्तानि जजपुश्चापरे तथा । केचिच्छरणमापन्ना विष्णो रुद्रस्य चापरे

ある者は羅刹を滅するための聖なる讃歌を誦し、またある者も同じく唱えた。ある者はヴィシュヌに帰依し、またある者はルドラに帰依した。

Verse 14

पितामहस्य चान्ये तु गायत्र्याः शरणं गताः । रक्षरक्षेति जल्पन्तो भयसंत्रस्तमानसाः

またある者はピターマハ（梵天）に、ある者はガーヤトリーに帰依した。恐れに心を揺さぶられ、「守れ、守れ」と叫び続けた。

Verse 15

सोऽपि दृष्ट्वा तदात्मानं गतं राक्षसतां द्विजाः । बाष्पपूर्णेक्षणो दीनः पितामहमुपाद्रवत्

自らが羅刹の境に堕ちたのを見て、そのバラモンは哀れに沈み、涙に満ちた眼でピターマハのもとへ避難して駆け寄った。

Verse 16

स प्रणम्य ततो वाक्यं कृतांजलिरुवाच तम्

彼は礼拝してから合掌し、ついで彼に向かって次の言葉を述べた。

Verse 17

पौत्रोऽहं तव देवेश पुलस्त्यस्य सुतो द्विजः । नीतो राक्षसतामद्य प्रस्थात्रा कोपतो विभो

「おお देवたちの主よ、私はあなたの孫—プラスタヤの子である द्विज（バラモン）です。今日、プラスタートリの怒りによって、私は羅刹の境へと追いやられました。おお大いなる御方よ。」

Verse 18

जिह्वालौल्येन देवेश पशोर्गुदमजानता । भक्षितं तन्मया देव होमार्थं यत्प्रकल्पितम्

ああ、神々の主よ。舌の貪りにより、それが獣の直腸であるとも知らず、ホーマのために整えられたものを、主よ、私は食してしまいました。

Verse 19

तस्मान्मानुषताप्राप्त्यै मम देहे दयां कुरु । राक्षसत्वं यथा याति तथा नीतिर्विधीयताम्

それゆえ、どうか我に慈悲を垂れ、人としての位を取り戻させてください。この羅刹の性が去るための方途をお定めください。

Verse 20

तच्छ्रुत्वा जल्पितं तस्य दयां कृत्वा पितामहः । प्रतिप्रस्थातरं सामवाक्यमेतदुवाच ह

その嘆願の言葉を聞くと、ピターマハ（Pitāmaha）は憐れみを起こし、プラスタートリ（Prasthātṛ）に和らげる言葉をもって次のように告げた。

Verse 21

बालोऽयं मम पौत्रस्तु कृत्याकृत्यं न वेत्ति च । तस्मात्त्वं राक्षसं भावं हरस्वास्य द्विजोत्तम

これは我が孫で、なお幼く、なすべきこととなすべからざることを知りません。ゆえに、ああ最勝の婆羅門よ、彼からこの羅刹の性を取り除いてください。

Verse 22

तच्छ्रुत्वा स मुनिः प्राह प्रायश्चित्तं मखे तव । अनेन जनितं देव गुदं दूषयता विभो

それを聞いて聖仙は言った。「あなたの祭儀において、主よ、この者が獣の直腸――儀礼のために定められた部分――を汚したゆえ、贖罪（プラーヤシュチッタ）が生じました。大いなる御力の主よ。」

Verse 23

तस्मादेष मया शप्तो यज्ञविघ्नकरो मम । नाहमस्य हरिष्यामि राक्षसत्वं कथंचन

ゆえに我は、我がヤジュニャ（祭祀）を妨げる者として彼を呪った。いかなる方法によっても、彼のラークシャサ（羅刹）の状態を我は取り除かぬ。

Verse 24

नर्मणापि मया प्रोक्तं कदाचिन्नानृतं वचः

たとえ戯れにおいても、我はいついかなる時も偽りの言葉を口にしたことはない。

Verse 25

ब्रह्मोवाच । प्रायश्चित्तं करिष्येऽहं यज्ञस्यास्य प्रसिद्धये । दक्षिणा गौर्यथोक्ता च कृत्वा होमं विधानतः । त्वमस्य राक्षसं भावं हरस्व मम वाक्यतः

ブラフマーは言った。「このヤジュニャ（祭祀）が成就し名声を得るため、我は定められた贖罪（プラーヤシュチッタ）を行う。さらに、教えのとおりガウリーにダクシナー（謝礼）を捧げ、規定の作法によりホーマ（火供）を成し終えたなら、汝は—我が命により—彼からラークシャサの性を取り除け。」

Verse 26

सोऽब्रवीच्छीतलो वह्निर्यदि स्यादुष्णगुः शशी । तन्मे स्यादन्यथा वाक्यं व्याहृतं प्रपितामह

彼は答えた。「火が冷たくなり、月が熱を与えるようなことがあれば、そのとき初めて我が口にした言葉は別のものとなろう。おお、大いなる曾祖（プラピターマハ）よ。」

Verse 27

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा चैव तु निश्चितम् । विश्वावसुं विधिः प्राह ततो राक्षसरूपिणम्

その言葉を聞き、事の成り行きを確と悟った後、規定者ブラフマーは、羅刹の姿となっていたヴィシュヴァーヴァスに向かって語りかけた。

Verse 28

त्वं वत्सानेन रूपेण तिष्ठ तावद्वचो मम । कुरुष्व ते प्रयच्छामि येन स्थानमनुत्तमम्

「今しばらく、わが言葉に従い、子牛の顔をもつ姿のまま留まれ。わが命ずるとおりに行え。そうすれば、比類なき位を汝に授けよう。」

Verse 29

चमत्कारपुरस्यास्य पश्चिमस्थानमाश्रिताः । सन्त्यन्ये राक्षसास्तत्र मर्यादायां व्यवस्थिताः

「このチャマトカーラプラの西方には、ほかのラाक्षサたちが住む。彼らはそこで、秩序の境界の内にとどまり、配置についている。」

Verse 31

तत्र प्रभुत्वमातिष्ठ नागराणां हिते स्थितः । राक्षसा बहवः संति कूष्मांडाश्च पिशाचकाः

「そこで権威を担い、都の人々の安寧を願って務めよ。多くのラाक्षサがいる。さらにクーシュマーンダやピシャーチャもいる。」

Verse 32

ये चान्ये राक्षसाः केचिद्दुष्टभावसमाश्रिताः । तत्र गच्छंति ये सर्वे निगृह्णंति च तत्क्षणात्

「また、ほかのラाक्षサであれ、もし邪悪な心に執する者がいるならば――そこへ赴く者は皆、その瞬間にことごとく制圧される。」

Verse 33

भूताः प्रेताः पिशाचाश्च कूष्मांडाश्च विशेषतः । नागरं तु पुरो दृष्ट्वा तद्भयाद्यांति दूरतः

「ブータ、プレータ、ピシャーチャ、そしてとりわけクーシュマーンダは――ナガラが目の前に現れるのを見るや、その恐れゆえに遠くへ逃げ去る。」

Verse 34

तद्गच्छ पुत्र तत्र त्वं सर्वेषामधिपो भव । राक्षसानां मया दत्तं तव राज्यं च सांप्रतम्

ゆえに行け、わが子よ。そこで汝はすべての者の主となる。今、我は汝に羅刹（ラークシャサ）たちの王権を授ける。

Verse 35

राक्षस उवाच । आधिपत्ये स्थितस्यैवं राक्षसानां पितामह । किं मया तत्र भोक्तव्यं तेभ्यो देयं च किं वद

羅刹は言った。「おおピターマハよ。かくして羅刹たちの主権に据えられたなら、そこで我は何を享受し、また彼らに何を与えるべきか。告げ給え。」

Verse 36

राज्ञा चैव यतो देयं भृत्यानां भोजनं विभो । तन्ममाचक्ष्व देवेश दयां कृत्वा ममोपरि

おお主よ。王たる者は家臣や従う者に食を施すべき定めゆえ、神々の主よ、我に慈悲を垂れて、このことを明らかに説き給え。

Verse 37

न करोति च यो राजा ।भृत्यवर्गस्य पोषणम् । रौरवं नरकं याति स एवं हि श्रुतं मया

家臣の群れを養わぬ王は、「ラウラヴァ」と名づく地獄に堕ちる――まことに我はそのように聞いた。

Verse 38

ब्रह्मोवाच । यच्छ्राद्धं दक्षिणाहीनं तिलैर्दर्भैर्विवर्जितम् । तत्सर्वं ते मया दत्तं यद्यपि स्यात्सुतीर्थगम्

ブラフマーは言った。「布施（ダクシナー）なく、また胡麻とダルバ草を欠いて営まれたシュラーダッダは、そのすべての果報を我が汝に授けた。たとえ最勝の聖なる渡し（スティールタ）で行われたとしても同じである。」

Verse 39

यच्छ्राद्धं सूकरः पश्येन्नारी वाथ रजस्वला । कौलेयकोऽथ वालेयस्तत्सर्वं ते भविष्यति

いかなるシュラーダ（śrāddha）も、猪に見られ、あるいは月経中の女に見られ、または犬（卑しい種の犬や野良犬）に見られるなら、その一切の瑕疵は汝のシュラーダに帰する。

Verse 40

विधिहीनं तु यच्छ्राद्धं दर्भेर्वा मूलवर्जितैः । वितस्तेरधिकैर्वापि तत्सर्वं ते भविष्यति

しかし、規定の作法を欠いて営まれるシュラーダ、あるいは根のないダルバ草（darbha）を用いるもの、また定められた尺度（vitasti）を超えて設えたもの—それら一切の過失は汝のシュラーダに付着する。

Verse 41

तिलं वा तैलपक्वं वा शूकधान्यमथापि वा । न यत्र दीयते श्राद्धे तत्ते श्राद्धं भविष्यति

シュラーダにおいて胡麻（tila）も、油で調理した食も、殻付きの穀（śūkadhānya）さえも供えられないなら、そのシュラーダは汝にとって欠けたものとなる。

Verse 42

अस्नातैर्यत्कृतं श्राद्धं यच्चाधौतांबरैः कृतम् । तैलाभ्यंगयुतैश्चैव तत्ते सर्वं भविष्यति

沐浴せぬ者が行うシュラーダ、洗っていない衣を着て行うもの、さらに按摩の油を身に塗ったまま行うもの—それら一切の過失は汝の儀礼に帰する。

Verse 43

यद्वा माहिषिको भुंक्ते श्वित्री वा कुनखोऽपि वा । कुष्ठी वाथ द्विजो भुंक्ते तत्ते श्राद्धं भविष्यति

また、マーヒṣिकाの者、白斑の病に悩む者、爪の病ある者、癩（kuṣṭha）の者—たとえ二度生まれ（dvija）であっても—がシュラーダの食を口にするなら、その過失は汝のシュラーダに付着する。

Verse 44

हीनांगो वाऽथ यद्भुंक्तेऽधिकांगो वाथ निंदितः । महाव्याधिगृहीतो वा चौरो वार्द्धुषिकोऽपि वा । यत्र भुंक्तेऽथवा श्राद्धे तत्ते श्राद्धं भविष्यति

もし施餓鬼供養たるシュラーダ（śrāddha）において、肢の欠けた者、肢の余る者、非難される者、重病にとらわれた者、盗人、あるいは高利貸しでさえ食するなら、その過失は汝のシュラーダに付着する。

Verse 45

श्यावदन्तस्तु यद्भुंक्ते यद्भुंक्ते वृषलीपतिः । विनग्नो वाथ यद्भुंक्ते तत्ते श्राद्धं भविष्यति

シュラーダ（śrāddha）において、歯の黒ずんだ者が食し、あるいはシュードラ女（vṛṣalī）の夫が食し、あるいは不適切に裸身のまま食する者がいるなら、その過失は汝のシュラーダに付着する。

Verse 46

यो यज्ञो दक्षिणाहीनो यश्चाशौचयुतैः कृतः । ब्रह्मचर्यविहीनस्तु तत्फलं ते भविष्यति

定めのダクシナー（dakṣiṇā）を欠いて営まれるヤジュニャ（yajña）、あるいはアシャウチャ（aśauca）の穢れある者によって行われるもの、あるいは梵行（brahmacarya）の規律を欠いて行われるもの—その果報そのものが、汝の分として帰する。

Verse 47

यस्मिन्नैवातिथिः पूज्यः श्राद्धे वा यज्ञकर्मणि । संप्राप्ते वैश्वदेवांते तत्ते सर्वं भविष्यति

いかなるシュラーダ（śrāddha）または祭式においても、来訪の客（atithi）を敬い供養しないなら—とりわけヴィシュヴェーデーヴァ（Viśvedevas）への結びの供物に至る時—その一切は汝のものとなる。

Verse 48

आवाहनात्परं यत्र मौनं न श्राद्धदश्चरेत् । ब्राह्मणो वाऽथ भोक्ता च तत्ते श्राद्धं भविष्यति

正式な招請（āvāhana）の後、シュラーダ（śrāddha）に定められた沈黙が守られぬところでは—司式のブラーフマナであれ、食する者であれ—そのシュラーダは汝の分となる。

Verse 49

मृन्मयेषु च पात्रेषु यः श्राद्धं कुरुते नरः । भिन्नपात्रेषु वा यच्च तत्ते सर्वं भविष्यति

土の器で、あるいはひび割れ・破損した器で人がシュラーダ（śrāddha）を修するなら、その一切の果報は汝に帰する。

Verse 50

प्रत्यक्षलवणं यत्र तक्रं वा विकृतं भवेत् । जातीपुष्पप्रदानं च तत्ते सर्वं भविष्यति

塩を不作法にあからさまに供し、あるいは変質した酪乳（buttermilk）を供え、また場にそぐわぬ茉莉花（ジャスミン）を捧げるところでは、そのすべてが汝のものとなる。

Verse 51

यजमानो द्विजो वाथ ब्रह्मचर्यविवर्जितः । तच्छ्राद्धं ते मया दत्तं त्रिपात्रेण विवर्जितम्

施主（yajamāna）が二度生（dvija）であれ他であれ、梵行（brahmacarya）の戒を欠くなら、正しい「三つの器」の作法を欠いたそのシュラーダ（śrāddha）は、我が汝に与えたものと見なされる。

Verse 52

आयसेन तु पात्रेण यत्रान्नं च प्रदीयते । तच्छ्राद्धं ते मया दत्तं तथान्यदपि हीयते

鉄の器で食を供するところでは、そのシュラーダ（śrāddha）は我が汝に与えたものと定める。かくして他の功徳もまた減じられる。

Verse 53

मंत्रक्रियाभ्यां यत्किचिद्रात्रौ दत्तं हुतं तथा । सक्रांतिसोमपर्वभ्यां व्यति रिक्तं तु कुत्सितम्

夜に、真言と作法をもって施し、また火中に供えるものは何であれ、サンクラーンティ（Saṅkrānti）とソーマ・パルヴァン（Soma-parvan）の時節を外れて行えば、まことに非難されるべきである。

Verse 54

इत्युक्त्वा विररामाशु ब्रह्मा लोकपितामहः । राक्षसः सोऽपि तत्रापि लेभे स्थानं तु राक्षसम्

かく語り終えるや、世界の祖父たるブラフマーはただちに沈黙した。するとそのラークシャサもまた、その場でラークシャサの位を得た。

Verse 187

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठ नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये राक्षसप्राप्यश्राद्धवर्णनंनाम सप्ताशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ここに、『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌のサンヒター中、第六巻「ナーガラ・カンダ」—ハータケーシュヴァラ聖域のマーハートミャにおける、「羅刹が得たシュラーダ（祖霊供養）の記述」と題する第百八十七章は終わる。