Adhyaya 184

Verse 1

। सूत उवाच । तृतीये च दिने प्राप्ते त्रयोदश्यां द्विजोत्तमाः । प्रातःसवनमादाय ऋत्विजः सर्व एव ते । स्वेस्वे कर्मणि संलग्ना यज्ञकृत्यसमुद्भवे

スータは語った。第三の日が到来し—第十三ティティにあたり—おお、二度生まれし者のうち最勝なる者たちよ、すべての祭官（リトヴィジュ）は朝の儀礼（プラータḥ・サヴァナ）を執り行い、祭祀の次第より生ずるそれぞれの務めに没入した。

Verse 2

ततः प्रवर्तते यज्ञस्तदा पैतामहो महान् । सर्वकामसमृद्धस्तु सर्वैः समुदितो गुणैः

そのとき、祖霊に連なる大いなる祭祀（パイターマハ）が始まった。あらゆる願いを満たす豊かさに満ち、すべての徳を具えていた。

Verse 3

दीयतां दीयतां तत्र भुज्यतां भुज्यतामिति । एकः संश्रूयते शब्दो द्वितीयो द्विजसंभवः

そこでは一つの声が響いた。「与えよ、与えよ！」また第二の声が響いた。「食せよ、食せよ！」—二度生まれし者たちの間に起こった喧声であった。

Verse 4

नान्यस्तत्र तृतीयस्तु यज्ञे पैतामहे शुभे । यो यं कामयते कामं हेमरत्नसमुद्भवम्

その吉祥なる祖霊の祭祀には、第三の叫びはなかった。誰であれ望むところの欲求—黄金と宝玉より生ずる（世俗の繁栄の）願い—

Verse 5

स तत्प्राप्नोत्यसंदिग्धं वांछिताच्च चतुर्गुणम् । पक्वान्नस्य कृतास्तत्र दृश्यंते पर्वताः शुभाः

彼は疑いなくそれを得る――望んだものの四倍にも及ぶ。そこには、炊き上げた食の吉祥なる山のような積み重ねが見えた。

Verse 6

घृतक्षीर महानद्यो दानार्थं वित्तराशयः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः कश्चिज्ज्ञानी द्विजोत्तमाः

ギーと乳の大河が流れるかのようで、布施のための財の山が備えられていた。そのさなか、ああ二度生まれの最勝よ、ある智者が到来した。

Verse 7

अतीतानागतान्वेत्ति वर्तमानं च यः सदा । स ब्रह्माणं नमस्कृत्य निविष्टश्च तदग्रतः

常に過去と未来を知り、また現在をも知るその人は、梵天ブラフマーに礼拝して、その御前に坐した。

Verse 8

कर्मांतरेषु विप्राणां स सर्वेषां द्विजोत्तमाः । कथयामास यद्वृत्तं बाल्यात्प्रभृति कृत्स्नशः

婆羅門たちがそれぞれの祭式に携わっている間、その二度生まれの最勝者は、幼少よりの出来事を余すところなく語り明かした。

Verse 9

ततस्त ऋत्विजः सर्वे कौतुकाविष्टचेतसः । पप्रच्छुर्ज्ञानिनं तं च विस्मयोत्फुल्ललोचनाः

その後、祭官たちは皆、驚異に心を奪われ、あの知者に問いかけた。彼らの眼は驚きに大きく見開かれていた。

Verse 10

विस्मृतानि स्मरंतस्ते निजकृत्यानि वै ततः । प्रोक्तानि गर्हणीयानि ह्यसंख्यातानि सर्वशः

そののち、忘れていた自らの行いを思い起こし、数えきれぬほどの、あらゆる種類の咎むべき所業が語り出された。

Verse 11

ततस्ते पुनरेवाथ पप्रच्छुर्ज्ञानिनं च तम् । लोकोत्तरमिदं ज्ञानं कथं ते संस्थितं द्विज

さらに彼らはその智者に重ねて問うた。「おお二度生まれの者よ、この世を超えた智は、いかにして汝のうちに確立したのか。」

Verse 12

को गुरुस्ते समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः । अहोज्ञानमहो ज्ञानं नैतद्दृष्टं श्रुतं च न

「告げよ——汝のグル（師）は誰か。我らの求めは大いなるもの。ああ、なんという智！かかる智は、我らは見たことも、聞いたことすらない。」

Verse 13

यादृशं ते द्विजश्रेष्ठ दृश्यते पार्थसंस्थितम् । किं ब्रह्मणा स्वयं विप्र त्वमेवं प्रतिबोधितः

「おお二度生まれの中の最勝よ、汝に見られるその堅固さは、山のごとく揺るがぬ。婆羅門よ、ブラフマー自らがこのように汝を覚醒させ教えたのか。」

Verse 14

किं वा हरेण तुष्टेन किं वा देवेन चक्रिणा । नान्यप्रबोधितस्यैवं ज्ञानं संजायते स्फुटम्

「あるいは、汝に満悦したハリ（Hari）によるのか。あるいは、円盤を携える主によるのか。なぜなら、他者により覚醒させられねば、かくも明澄なる智は生じない。」

Verse 15

अतिथिरुवाच । पिंगला कुररः सर्पः सारंगश्चैव यो वने । इषुकारः कुमारी च षडेते गुरवो मम

客人（聖者）は言った。「ピンガラー、クララ鳥、蛇、そして森に住む鹿；矢を作る職人と乙女——この六つこそ、わが師である。」

Verse 16

एतेषां चेष्टितं दृष्ट्वा ज्ञानं मे समुपस्थितम्

彼らのふるまいを見ているうちに、智慧がわが内に起こり、現前した。

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । कथयस्व महाभाग कथं ते गुरवः स्थिताः । कीदृशं च त्वया दृष्टं तेषां चैव विचेष्टितम्

バラモンたちは言った。「大いに幸いなる方よ、語ってください——あなたの師たちはいかなるありさまにあるのか。あなた自身は彼らに何を見、どのような行いと働きを示していたのか。」

Verse 18

कस्मिन्देशे त्वमुत्पन्नः कस्मिन्स्थाने वदस्व नः । किंनामा किं नु गोत्रश्च सर्वं विस्तरतो वद

「あなたはどの国に生まれ、どの地にいるのか。われらに告げよ。名は何というか、そしてゴートラ（氏族）は何か。すべてを詳しく語りなさい。」

Verse 19

अतिथिरुवाच । आसन्नव पुरे विप्राश्चत्वारो ये विवासिताः । शुनःशेपोऽथ शाक्रेयो बौद्धो दांतश्चतुर्थकः

客人（アティティ）は言った。「アーサンナヴァの都に、追放された四人のバラモンがいた——シュナḥシェーパ、シャークレーヤ、バウッダ、そして第四のダーンタである。」

Verse 20

तेषां मध्ये तु यो बौद्धः शांतो दांत इति स्मृतः । छन्दोगगोत्रविख्यातो वेदवेदांगपारगः

彼らの中で、バウッダと名づけられた者は「シャーンタ（寂静）」および「ダーンタ（調御）」として記憶されていた。チャンドーガのゴートラに名高く、ヴェーダとその補助学（ヴェーダーンガ）に通暁していた。

Verse 21

नागरेषु समुत्पन्नः पश्चिमेवयसि स्थितः । तस्याहं प्रथमः पुत्रः प्राणेभ्योऽपि सुहृत्प्रियः

彼はナーガラの一族に生まれ、晩年に安住していた。私はその第一の子—命の息よりもなお愛され、信頼される伴侶として慈しまれていた。

Verse 22

ततोऽहं यौवनं प्राप्तो यदा द्विजवरोत्तम तदा मे दयितस्तातः पंचत्वं समुपागतः

やがて私が青年期に達したとき、ああ最勝のブラーフマナよ、まさにその時、愛する父は「パンチャトヴァ」—五大へと帰入し、すなわち世を去った。

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे राजा ह्यानर्ताधिपतिर्द्विजाः । सुतपास्तेन निर्दिष्टोऽहं तु कंचुकिकर्मणि

その間に、ああブラーフマナたちよ、アーナルタの支配者たる王は、スータパースの指示によって、私を「カンチュキン」—内殿に仕える近侍の務めに任じた。

Verse 24

शांतं दांतं समालोक्य विश्वस्तेन महात्मना । तस्य चांतःपुरे ह्यासीत्पिंगलानाम नायिका

その大いなる魂の王は、（その者の）寂静と自制—「シャーンタ」「ダーンタ」—を見て、深く信を置いた。さらに王の内宮（アンタḥプラ）には、ピンガラーという名の筆頭の后妃がいた。

Verse 25

दौर्भाग्येण समोपेता रूपेणापि समन्विता । अथान्याः शतशस्तस्य भार्याश्चांतःपुरे स्थिताः

彼女は不運を背負いながらも、美貌に恵まれていた。しかもその王には、内宮に住まう他の妃たちが幾百もいた。

Verse 26

ताः सर्वा रजनीवक्त्रे व्याकुलत्वं प्रयांति च । आहरंति परान्गन्धान्धूपांश्च कुसुमानि च

夜が訪れると、その女たちは皆そわそわと落ち着きを失い、妙なる香り、薫香、そして花々を携えて来た。

Verse 27

विलेपनानि मुख्यानि सुरभीणि तथा पुरः । पुष्पाणि च विचित्राणि ह्यन्याः सूक्ष्मांबराणि च

前には、選りすぐりの芳香ある塗香が据えられ、また色とりどりの花々と、ほかの薄く繊細な衣も備えられた。

Verse 28

तावद्यावत्स्थितः कालः शयनीयसमुद्भवः । मन्मथोत्साहसं युक्ताः पुलकेन समन्विताः

戯れの床より生じたその時が続くかぎり、彼女たちはカーマの熱情に満たされ、身の毛もよだつ高揚を伴っていた。

Verse 29

एका जानाति मां सुप्तां नूनमाकारयिष्यति । अन्या जानाति मां चैव परस्परममर्षतः

一人は私が眠っていると知り、きっと起こそうとする。もう一人もそれを知っていて、互いに憤りを抱き合う。

Verse 30

स्पर्धयन्ति प्रयुध्यन्ति विरूपाणि वदन्ति च । तासां मध्यात्ततश्चैका प्रयाति नृपसंनिधौ

彼女たちは競い争い、口汚い言葉を吐く。やがてその中から一人が進み出て、王の御前へと赴く。

Verse 31

शेषा वै लक्ष्यमासाद्य निःश्वस्य प्रस्वपन्ति च । दुःखार्ता न लभन्ति स्म ताश्च निद्रां पराभवात्

ほかの者たちは目的に達してため息をつき、横たわる。しかし敗北の苦しみに苛まれ、真の眠りを得ることができない。

Verse 32

कामेन पीडितांगाश्च बाष्पपूर्णेक्षणाः स्थिताः

彼女たちの身は欲望に責め立てられ、涙に満ちた目のまま立ち尽くしていた。

Verse 33

आशा हि परमं दुःखं निराशा परमं सुखम् । आशानिराशां कृत्वा च सुखं स्वपिति पिंगला

希望こそまことに最大の苦しみであり、無希望（期待からの解放）こそ最高の安楽である。希望と期待を離れたとき、ピンガラーは安らかに眠る。

Verse 34

न करोति च शृंगारं न स्पर्धां च कदाचन । न व्याकुलत्वमापेदे सुखं स्वपिति पिंगला

彼女はもはや飾り立てず、決して争いにも身を投じない。心は乱れず——ピンガラーは幸いに眠る。

Verse 35

ततो मयापि तद्दृष्ट्वा तस्याश्चेष्टितमुत्तमम् । आशाः सर्वाः परित्यक्ताः स्वपिमीह ततः सुखी

それゆえ私も、彼女のすぐれた行いを見て、あらゆる望みを捨てた。かくしてここに眠り、以来、心は満ち足りて安らかである。

Verse 36

ये स्वपंति सुखं रात्रौ तेषां कायाग्निरिध्यते । आहारं प्रतिगृह्णाति ततः पुष्टिकरं परम्

夜に安らかに眠る者には、身の火（アグニ）が燃え立つ。すると身体は食を正しく受け取り、そこから最上の滋養と健やかさが生じる。

Verse 37

तदेत्कारणं जातं मम तेजो भिवृद्धये । गुरुत्वे पिंगला जाता तेन सा मे द्विजोत्तमाः

まさにこの理由によって—わが霊的光輝（テージャス）を増すために—このことが起こった。ピンガラーは真の理解の重みを帯び、ゆえに、二度生まれの最勝者よ、彼女は我が師となった。

Verse 38

आशापाशैः परीतांगा ये भवन्ति नरो र्दिताः । ते रात्रौ शेरते नैव तदप्राप्तिविचिन्तया

希望の縄に四方から絡め取られ、苦しむ人々は、求めるものを得られぬのではと案じて、夜に眠ることができない。

Verse 39

नैवाग्निर्दीप्यते तेषां जाठरश्च ततः परम् । आहारं वांछते नैव तन्न तेजोभिवर्धनम्

彼らの火は燃え立たず、ましてや消化の火もまた然り。食を欲することすらなく、ゆえに生命力と光輝は増さない。

Verse 40

सर्वस्य विद्यते प्रांतो न वांछायाः कथंचन

万のものには終わりがある。だが欲望（渇愛）だけは、まったく終わりがない。

Verse 41

यथायथा भवेल्लाभो वांचितस्य नृणामिह । हविषा कृष्णवर्त्मेव वृद्धिं याति तथातथा

この世で人が望むものを得れば得るほど、渇望もまたそれに応じて増す——供物（ハヴィス）を注がれて燃えさかる火のように。

Verse 42

यथा शृंगं रुरोः काये वर्धमानस्य वर्धते । एवं तृष्णापि यत्नेन वर्धमानेन वर्धते

鹿の身にある角が、その成長とともに伸びるように、渇愛もまた増大する——自ら追い求める努力によって増してゆく。

Verse 43

एवं ज्ञात्वा महाभागः पुरुषेण विजानता । दिवा तत्कर्म कर्तव्यं येन रात्रौ सुखं स्वपेत्

これを知ったなら、幸いにして見識ある人は、夜に安らかに眠れるよう、昼のうちにそのように行いをなすべきである。

Verse 184

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मयज्ञे तृतीयदिवसे पिंगलोपाख्यानवर्णनंनाम चतुरशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

かくして、聖なる『スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌より成る集成—第六部「ナーガラ・カーンダ」、ハータケーシュヴァラ聖域のマーハートミヤにおいて、ブラフマ・ヤジュニャ第三日に、「ピンガラー物語の叙述」と名づけられた第百八十四章はここに終わる。